نیمنگاه، مروری است بر تازهترین و تاثیرگذارترین ایدههای مدیریتی جهان. هر شماره، چکیدهای است از یک مقاله کلیدی از مجله هاروارد بیزینس ریویو (HBR'S 10 must reads)، که به زبانی ساده و روان و با مثالهایی از دل کسبوکار، در اختیار شما قرار میگیرد. نیم نگاه پنجرهای است به چشم اندازهای تازه در رهبری، مدیریت، تیم سازی و تصمیم گیری. از شما دعوت میکنم در ادامه به مطالعه شماره اول نیم نگاه، با موضوع هنر پرسیدن سوالات هوشمندانهتر بپردازید.

نیم نگاه؛ شماره یک
در دنیایی که هوش مصنوعی به راحتی جواب میدهد، مهارت اصلی رهبران «پرسیدن سوال درست» شده است، نه «جواب دادن».
مشکل بزرگ: هیچکس به مدیران یاد نمیدهد چطور سوال بپرسند
وکلا، پزشکان و روانشناسان به طور رسمی آموزش میبینند که چه نوع سوالاتی بپرسند. اما مدیران کسبوکار چنین آموزشی نمیبینند. آنها باید در حین کار یاد بگیرند. اما مشکل فقط این نیست که مدیران سوال نمیپرسند. مشکل این است که در یک جلسه یک ساعته، فقط تعداد محدودی سوال میتوانید بپرسید.
اگر روی یک خط سوالی تمرکز کنید، ناخودآگاه سوالات دیگر را کنار میگذارید. کورین داوژه، معاون سابق توسعه خلاق در شرکت هرمس، میگوید: «در یک جلسه یک ساعته، تعداد سوالاتی که میتوانید بپرسید محدود است. پس زمان خود را کجا خرج میکنید؟ وقتی یک سوال میپرسید، یعنی دارید سوال دیگری را نمیپرسید».
مهمترین نکته: سوالاتی که نمیپرسید
سومانترا گوشال، اندیشمند فقید حوزه کسبوکار، یک بار گفت: «رهبری یعنی اتفاقی را رقم بزنید که در غیر این صورت نمیافتاد». در حوزه سوال پرسیدن، وظیفه رهبر این است که سوالاتی را که تیم فراموش کرده، به سطح بیاورد. شما لازم نیست خودتان آن سوالات را پیدا کنید. فقط کافی است توجه تیم را به حوزههایی جلب کنید که سوال نپرسیدهاند.
مفهوم "طوفان سوال" (Question-storming)
شاید اصطلاح «طوفان فکری» (Brainstorming) را شنیده باشید. «طوفان سوال» یعنی به جای اینکه دنبال پاسخ باشید، دنبال پرسیدن سوالات جدید بروید. مثال: اگر تیم شما مشکل کاهش فروش دارد، به جای این که مستقیما بروید سراغ «راهحلهای افزایش فروش»، اول سوالات مختلف را جمعآوری کنید:
آیا مشتریان ما از محصول راضی هستند؟
آیا رقبا کار جدیدی کردهاند؟
آیا نیاز مشتری تغییر کرده؟
آیا تیم فروش ما انگیزه کافی دارد؟
چراها:
چرا این کار سخت است؟
۱. تخصص شما را کور میکند: موفقیتهای گذشته، طرز فکرتان را منحرف میکند. فرار از این عادت سخت است.
۲. پردازش در لحظه دشوار است: در میان بحث داغ، متوجه نمیشوید چه سوالاتی پرسیده نشد. اغلب بعد از جلسه میفهمید.
چرا الان سوال پرسیدن از همیشه مهمتر شده؟
۱. هوش مصنوعی: AI جواب میدهد، اما سوال درست پرسیدن همچنان کار انسان است.نمیداند کدام ایده برای وضعیت خاص شما مناسب است.
۲. سرعت تغییر: صنایع بالغ هم ناپایدار شدهاند. به طوری که تغییرات آنها در ۵ سال گذشته بیش از ۲۰ سال قبل است.
برای موفقیت، باید سوال درست پرسید، نه فقط پاسخهای آماده را شنید.
چرا مدیران باتجربه بیشتر در تله میافتند؟
تجربه باعث میشود فکر کنید «الان دیگر همه چیز را میدانید». مدیر ارشد یک شرکت داروسازی با ۲۵ سال سابقه، وقتی تیمش مشکل کیفی پیدا کرد، بلافاصله راهحل داد. بعد از ۳ ماه تلاش بینتیجه، یک عضو تیم پرسید: «آیا مطمئنیم ریشه مشکل همان چیزی است که فکر میکنیم؟» معلوم شد مشکل چیز دیگری بود.۳ ماه وقت و میلیونها دلار برای نپرسیدن این سوال، هدر رفت.
