صنعت خودرو تنها به خط تولید و آمار فروش محدود نمیشود. پشت هر خودرو، شبکهای از تصمیمهای ارزی، مالی، لجستیکی، فنی و انسانی قرار دارد که استمرار تولید و اعتبار برند را تضمین میکند. گفتوگوی پیشرو، روایتی است از شکلگیری و توسعه بازوی تجارت بینالمللی کرمان موتور و نگاهی راهبردی به واردات، صادرات و خدمات پس از فروش.

گفتوگو با ایرج قنبری، مدیر عامل شرکت تجارت بینالمللی و پشتیبانی کرمان خودرو (KTL)
لطفا درباره مسیر حرفهای خود در کرمان موتور صحبت کنید.
فعالیت من در کرمان موتور از سال 1392، به عنوان کارشناس در حوزه حسابداری سفارشات خارجی و اعتبارات ارزی و ریالی آغاز شد. در آن زمان آقای شکاری مدیر مالی و آقای فرخی رئیس اعتبارات و تسهیلات ارزی و ریالی کرمان موتور بودند و به لطف آقای فرخی (پس از اینکه ایشان مدیر مالی کرمان موتور شدن)، من هم رئیس حسابداری سفارشات خارجی شدم. آن مقطع، همزمان با افزایش تیراژ تولید، حجم تعهدات ارزی و تعامل با بانکها به شکل چشمگیری رشد کرد. تامین مالی تولید، به ویژه در صنعت خودرو که وابستگی جدی به واردات قطعات و CKD دارد، نیازمند تصمیمگیری سریع، دقیق و تخصصی بود.
به همین دلیل، در سال 1397 با تصمیم مهندس فیروزی، ساختار اعتبارات از مجموعه مالی جدا و به یک واحد مستقل تبدیل شد تا چابکی و تمرکز بیشتری ایجاد شود. این ساختار در ادامه به سطح معاونت ارتقا یافت و مسئولیت مدیریت تسهیلات ارزی و ریالی، افزایش سقف اعتبارات بانکی و پشتیبانی از رشد تولید را بر عهده گرفت. کار را در جایگاه مدیرِ اعتبارات شروع کردم اما کمی بعد، به دلایل شخصی، برای مدت کوتاهی از کرمان موتور خارج شدم. وقتی دوباره برگشتم، به لطف اعتماد آقایان فیروزی و شوندی، به معاونت مالی و اقتصادی رفتم؛ معاونتی که زمانی، مدیریتش را راه انداخته بودیم، اما با زحمات آقای اسلامی، آن قدر بزرگ شد که تبدیل به معاونت شده بود.
یکی از تجربههای ماندگار آن سالها، بردن کارشناسان بانکی به سایت تولیدی بم به جهت مشاهده و لمس کار و تایید و تخصیص اعتبارات بود. وقتی آنها از نزدیک ظرفیت تولید، سرمایهگذاری و اشتغال ایجاد شده در منطقه را مشاهده میکردند، نگاهشان از یک پرونده اعتباری صرف به یک پروژه توسعهای ملی تغییر میکرد. این تجربه به من آموخت که صنعت خودرو صرفا یک کسبوکار اقتصادی نیست بلکه پیشران توسعه منطقهای است.
بعد از چند سال فعالیت در معاونت اقتصادی کرمان موتور، از فروردین 1404 مدیر عامل شرکت KTL شدم و از همان روز به عنوان بازوی واردات و صادرات مجموعه بزرگ کرمان موتور، برنامههای بزرگی داشتیم. به لطف خدا و زحمات تمام پرسنل شرکت کیتیال و مدیران کرمان موتور، توانستیم تا پایان سال 1404 حجم صادرات شرکت را چند برابر کنیم.
دلیل شروع فعالیت شرکت KTL چه بود؟
تاسیس KTL در سال 1396 همزمان با از سرگیری همکاری کرمان موتور با شرکت هیوندای انجام شد. هدف، ایجاد یک شرکت تخصصی برای مدیریت فعالیتهای مرتبط با هیوندای بود؛ شامل واردات، خدمات پس از فروش و ارتباط مستقیم با شرکت مادر در کره جنوبی. در آن دوره محصولاتی نظیر النترا، آزرا، اکسنت، I20 و I10 در سبد تولید و واردات قرار گرفتند. حدود 42 تا 43 هزار دستگاه تولید شد؛ بخشی به صورت CKD مونتاژ و بخشی CBU وارد شدند.
همزمان پروژهای راهبردی برای احداث یک خط رنگ پیشرفته با همکاری شرکت آلمانی Durr تعریف شد؛ قراردادی حدود 25 میلیون یورو، برای تجهیز خطی با فناوری روز دنیا. هدف این بود که سایت بم به هابِ منطقهای تولید محصولات هیوندای برای خاورمیانه تبدیل شود و علاوه بر بازار داخل، صادرات منطقهای نیز انجام گیرد.
متاسفانه تحولات سال 1397 و محدودیتهای ناشی از مقابله با برجام از سوی آمریکا، مانع اجرای این پروژه شد. اگر آن خط رنگ راهاندازی میشد، امروز جایگاه کرمان موتور در منطقه به مراتب متفاوت بود.
امروز KTL چه جایگاهی در ساختار کرمان موتور دارد؟
از سال 1404، ماموریت KTL توسعه یافت. این شرکت علاوه بر نمایندگی رسمی هیوندای در ایران و مدیریت حدود 72 نمایندگی فعال فروش و خدمات پس از فروش، به بازوی بازرگانی و صادراتی کرمان موتور تبدیل شد. 97 درصد سهام KTL متعلق به کرمان موتور و ماموریت آن پشتیبانی ارزی و تجاری از تولید است.
با توجه به هدف گذاریها برای افزایش سهم صادرات و واردات شرکت، در پایان سال 1404، حجم صادرات ما در شرکت KTL به حدود 100 میلیون دلار رسید. برخی پروژهها از نظر لجستیکی بسیار گسترده بودند؛ به گونهای که برای یک محموله مانند ۱۴۰ هزار تن گندله آهن با کمک هوش مصنوعی برآورد کردیم که برای حمل آن حدود پنج هزار و 600 تریلی نیاز خواهیم داشت. مدیریت چنین عملیاتی با تیمی حدودا 60 نفره، نشان دهنده فشردگی و بهرهوری بالای ساختار سازمانی KTL است.
مهمترین پروژهای که در این مدت انجام دادید؟
یکی از بهترین تجربههای من در چند وقتِ اخیر، موفقیت در خرید و فروش کاتد مس از شرکت ملی مس ایران بود. با دوندگی و تلاش بسیار زیاد و حمایتهای کرمان موتور، موفق شدیم از شرکت ملی مس حجم بسیار خوبی خرید و بخش قابل توجهی از آن را به چین صادر کنیم. به دلیل تلاش زیادی که برای این کار انجام دادم و رفتوآمدهای پیدرپی به ادارات دولتی مانند وزارت صمت، شرکت ملی مس، نتیجه بخش بودن این پروژه برایم بسیار اهمیت داشت و خوشحال کننده بود که توانستیم چنین کار بزرگی را انجام دهیم.
این موفقیت، در کنار سایر فرآیندهای صادرات و واردات، کمک بسیار زیادی به تابآوری خطوط تولید کرمان موتور میکند که این موضوع برای من بسیار مهم و ارزشمند است. علاوه بر خرید و صادرات مس، در بازار آهن، محصولات فولادی و قیر نیز فعالیتهای زیادی داشتیم. تمام این فعالیتهای تجاری با هدف تأمین بخش قابل توجهی از نیاز مالی شرکت برای واردات خودرو و سایر هزینههای کرمان موتور انجام شد.
با توجه به حجم کالاهای موجود در انبارها و پارکینگهای شرکت، میتوانیم امیدوار باشیم که در صورت کاهش چالشهای اقتصادی ناشی از بحرانهای سیاسی، در سال 1405 سودآوری بسیار بیشتری در انتظار ما خواهد بود.
درباره عرصه تخصصی KTL یعنی واردات خودرو چه تجربههایی داشتید؟
واردات خودرو طی سالهای اخیر با پیچیدگیهای مقرراتی متعددی همراه بوده و هست؛ از سهمیههای ارزی تا تغییرات تعرفهای و اصلاح سامانههای ثبت سفارش و گمرک. این شرایط نیازمند رصد مستمر قوانین و انطباق سریع با تغییرات است.
در استراتژی جدید، تمرکز ما بر واردات نسخههای فول آپشن است تا تصویر برند حفظ شود. در برنامه واردات، محصولاتی مانند توسان، سانتافه، آزارا و پالیسید 2026 قرار دارند و آزارا در نسخههای بنزینی و هیبریدی عرضه خواهد شد.
افزایش سقف قیمتی واردات و تعرفههای پلکانی را تصمیمی منطقی میدانم چون مشتری از برندهایی مانند تویوتا یا هیوندای انتظار کیفیت و امکانات کامل دارد. حذف آپشنها برای کاهش قیمت، در نهایت به نارضایتی مشتریان و بازار منجر میشود.
برنامهای برای عرضه سدانها و هاچبکهای جمعوجور مثل I20 ندارید؟
بررسیها انجام شده اما به دلیل اینکه هابِ منطقهای (قطب حمل و نقل) I20 در ترکیه قرار دارد و قیمت تمام شده بالا است، در شرایط فعلی توجیه اقتصادی ندارد. با این حال تکمیل سبد محصولات در رده اقتصادی همچنان در دستور کار است چرا که ماهیت برند هیوندای بر اقتصادی بودن، هزینه نگهداری مناسب و خدمات گسترده استوار است.
در بحث خدمات پس از فروش چه اقداماتی انجام دادید؟
حتی در سالهایی که هیوندای حضور مستقیم در ایران نداشت، خدمات پس از فروش در شرکت KTL بدون وقفه ادامه یافت. دسترسی به پورتال رسمی هیوندای برای دریافت نقشههای فنی، دستورالعملهای تعمیراتی و آپدیتهای نرمافزاری حفظ شده و شبکه نمایندگیها بر اساس استانداردهای شرکت مادر فعالیت میکند.
سیاست ما در حوزه قطعات روشن است؛ استفاده صرف از قطعات اصلی. حتی قطعات کپی با کیفیت نیز در شبکه رسمی جایگاهی ندارند. وقتی موضوع ایمنی مطرح است، هیچ بهانهای قابل قبول نیست.
در اعطای امتیاز نمایندگی داشتن زیرساخت خدماتی و توان مالی مناسب، شرط اساسی است. فروش بدون پشتوانه خدمات، آسیب مستقیم به اعتبار برند وارد میکند.
تحول منابع انسانی KTL با مدیریت جدید
از ابتدای 1404، رویکرد منابع انسانی با تمرکز بر آموزش مستمر و توسعه مهارتها بازطراحی شد. به صورت منظم دورههای آموزشی برای کارکنان شرکت و تکنسینهای نمایندگیها برگزار شده است تا پیش از ورود محصولات جدید، زیرساخت انسانی آماده باشد.
سرمایه انسانی مهمترین دارایی سازمان است. تربیت تکنسین متخصص برای یک برند خاص، زمانبر و هزینهبر است؛ بنابراین تمرکز ما بر نگهداشت، ارتقا و انگیزهبخشی به نیروها است.
حدود ۱۱۰ نفر پرسنل در شرکت کیتیال مشغول به کار که از این میان، تنها ۶۰ نفر نیروی ستادی هستند و در پشت پرده این فعالیتهای بزرگ اقتصادی نقش دارند. اما هدف من از تمام تلاش و زحمتی که برای کیتیال و کرمان موتور میکشم، فقط سودآوری شرکت نیست؛ بلکه بیش از هر چیز، تلاش برای ماندگاری شغلی تمام ۱۴ هزار نفر شاغل در مجموعه بزرگ کرمان موتور است. برایم خوشحال کننده است که ثمره این زحمتها و دوندگیها، به پایداری اشتغال در این مجموعه، به ویژه برای همکارانمان در بم، ختم شود.
آنچه از مسیر KTL برمیآید، این است که تجارت در صنعت خودرو، فراتر از خرید و فروش است. مدیریت ارزی، لجستیک پیچیده، شبکه خدمات گسترده، آموزش مستمر و نگاه بلند مدت به برند، ارکان اصلی پایداری در این صنعت هستند.
در شرایطی که اقتصاد با نوسانات جدی مواجه است، تنها سازمانهایی موفق خواهند بود که زیرساخت انسانی و خدماتی خود را تقویت کرده و توسعه را به صورت ساختاری دنبال کنند. تجربه KTL تلاشی در همین مسیر است.
مسیر شکلگیری و توسعه KTL نشان میدهد تجارت در صنعت خودرو، صرفاً به واردات یک محصول یا صادرات یک محموله خلاصه نمیشود؛ بلکه زنجیرهای به هم پیوسته از مدیریت ارزی، تامین مالی، لجستیک بینالمللی، استانداردهای خدمات پس از فروش، توسعه منابع انسانی و صیانت از اعتبار برند است. هر تصمیم تجاری، مستقیماً بر تولید، اشتغال، رضایت مشتری و جایگاه بینالمللی شرکت اثر میگذارد.
تجربه کرمان موتور در ایجاد و گسترش بازوی واردات خود، نمونهای از تلاش برای ساختن یک ساختار پایدار در دل اقتصادی پرنوسان است؛ ساختاری که هدف آن تنها عبور از محدودیتها نیست، بلکه تثبیت دانش، توسعه زیرساخت و نگاه بلند مدت به بازارهای داخلی و خارجی است.
در نهایت، آنچه از این گفتوگو برمیآید یک پیام روشن است: در صنعت خودرو، فروش پایان مسیر نیست؛ آغاز تعهدی است بلند مدت. تعهدی به کیفیت، خدمات، توسعه و به آیندهای که تنها با برنامهریزی راهبردی و سرمایهگذاری مستمر در فناوری و سرمایه انسانی محقق خواهد شد.