
سلسله مقالات تهران ۱۴۱۰ | Hajigol Insights
یک سؤال را باید جدیتر از همیشه مطرح کنیم:
چرا باید جوانی که ایده، دانش و انگیزه دارد، برای پیدا کردن میدان اثرگذاری، ابتدا به فکر ترک شهر و کشورش بیفتد؟
پاسخ این مسئله فقط در شعارهای مربوط به «جوانان» نیست. مسئله اصلی، میدان دادن به جوان است.
جوان زمانی احساس میکند در آینده شهرش سهم دارد که بتواند مسئلهای را مطرح کند، ایدهای ارائه دهد، آن ایده بررسی شود، امکان آزمایش پیدا کند و نتیجه آن را ببیند.
بنابراین، شاید لازم باشد نگاه مدیریت شهری از «برای جوانان چه کنیم؟» به سمت یک سؤال متفاوت حرکت کند:
«جوانان چگونه میتوانند در حل مسائل شهر شریک باشند؟»
از حرف تا مدل اجرایی
پیشنهاد من در چارچوب «تهران ۱۴۱۰» ایجاد یک مسیر مشخص برای تبدیل ایده → داده → آزمایش → اجرا → ارزیابی است.
برای مثال، یک جوان میتواند درباره آلودگی هوا، حملونقل، هزینه زندگی، ایمنی محله، فضای عمومی، سلامت، ورزش، محیطزیست یا حتی مشکلات یک خیابان مشخص، مسئلهای را ثبت کند.
اما ثبت مسئله نباید پایان کار باشد.
باید مشخص شود:
مسئله چیست؟
داده چه میگوید؟
چه راهحلهایی وجود دارد؟
کدام راهحل قابلیت اجرای آزمایشی دارد؟
چه نهادی مسئول است؟
نتیجه چه شد؟
این همان نقطهای است که مشارکت اجتماعی میتواند از یک فعالیت نمادین به یک زیرساخت حکمرانی شهری تبدیل شود.
در سال ۲۰۲۶ نیز نمونههایی از این رویکرد در مطالعات و برنامههای شهری مورد توجه قرار گرفتهاند؛ از مشارکت مستقیم جوانان در طراحی پروژههای شهری تا استفاده از دادههای تولیدشده توسط شهروندان برای تصمیمگیری محلی.
ایده من برای تهران: «بانک ایده و مسئله جوانان»
تهران میتواند یک سامانه عمومی داشته باشد که در آن جوانان فقط پیام یا شکایت ثبت نکنند؛ بلکه راهحل پیشنهاد دهند.
هر ایده میتواند پس از بررسی اولیه در یکی از این مسیرها قرار گیرد:
مسئله محله → تحلیل داده → تشکیل تیم تخصصی → طراحی راهحل → اجرای پایلوت → سنجش نتیجه → گزارش عمومی
در این مدل، حتی یک دانشجوی مهندسی، پزشک، برنامهنویس، اقتصاددان، جامعهشناس، هنرمند یا یک شهروند عادی میتواند در حل یک مسئله شهری نقش داشته باشد.
این نگاه با ادبیات جدید حکمرانی شهری نیز همراستاست؛ OECD در گزارشهای ۲۰۲۶ خود بر مشارکت شهروندان، دسترسی به داده، همکاری با ذینفعان و ظرفیت نوآوری در مدیریت شهری تأکید کرده است.
چرا این موضوع برای من مهم است؟
مسیر حرفهای من از پزشکی هستهای، مهندسی پرتوهای پزشکی و تحلیل دادههای تصویربرداری پزشکی آغاز شده است؛ حوزهای که در آن تصمیم درست بدون داده، اندازهگیری، تحلیل و ارزیابی نتیجه امکانپذیر نیست.
همین نگاه را میتوان در مقیاس شهر نیز به کار گرفت.
شهر هم یک سیستم پیچیده است.
آلودگی، حملونقل، سلامت، هزینه زندگی، انرژی، محیطزیست و کیفیت زندگی جدا از یکدیگر نیستند.
بنابراین من در مجموعه Hajigol Insights تلاش میکنم مسائل شهری را نه صرفاً از زاویه شعار، بلکه از مسیر شناخت مسئله، مطالعه، تحلیل داده، ارائه ایده و طراحی راهحل قابل پیگیری بررسی کنم.
برای من «تهران ۱۴۱۰» صرفاً یک عنوان نیست؛ تلاشی است برای اینکه درباره آینده تهران، از امروز با نگاه علمیتر و مسئلهمحورتر فکر کنیم.
یک قدم جلوتر
شاید لازم نباشد از جوانان فقط بخواهیم «بمانند».
باید کاری کنیم که ماندن، مشارکت کردن و اثر گذاشتن معنا پیدا کند.
جوانی که ایده دارد، باید بتواند آن را به مسئله تبدیل کند.
جوانی که مسئله را میشناسد، باید بتواند راهحل پیشنهاد دهد.
و راهحلی که ارزش بررسی دارد، باید بتواند وارد یک فرآیند واقعی ارزیابی و اجرا شود.
تهران آینده به مدیرانی نیاز دارد که فقط از جوانان صحبت نکنند؛ بلکه برای ایدههای جوانان سازوکار ایجاد کنند.
از نگاه من، آینده شهر زمانی ساخته میشود که فاصله میان شهروند، ایده و تصمیم شهری کمتر شود.
تهران ۱۴۱۰ یعنی عبور از «شنیدن حرف مردم» به «استفاده از فکر مردم».
و شاید یکی از مهمترین سرمایههای تهران، همین فکرهایی باشد که هنوز فرصت دیدهشدن پیدا نکردهاند.
نبض تهران | شماره ۱۷
سلسله مقالات تهران ۱۴۱۰
Hajigol Insights
دکتر امیرحسین حاجیگل (Ph.D.)
پژوهشگر پزشکی هستهای | مهندس پرتوهای پزشکی | مدرس دانشگاه | پژوهشگر هوش مصنوعی در تصویربرداری پزشکی و سلامت