
تهران فقط با کمبود بودجه، ترافیک، آلودگی هوا یا فرسودگی زیرساختها روبهرو نیست؛ یک مسئله کمتر دیدهشده هم دارد: چگونه میتوان ظرفیت انسانی تازهای وارد چرخه تصمیمسازی شهری کرد؟
شهر آینده را فقط ساختمانها، اپلیکیشنها و هوش مصنوعی نمیسازند؛ انسانهایی میسازند که بتوانند مسئله را بفهمند، داده را تحلیل کنند و تصمیم را به نتیجه تبدیل کنند.
گزارش Digital Government Outlook 2026 سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) نیز بر همین نکته تأکید دارد: تحول دیجیتال دولت بدون نیروی انسانی ماهر، ظرفیت درونسازمانی و محیط کاری مناسب پایدار نخواهد بود.
مسئله تهران چیست؟
به باور من، جوانسازی مدیریت شهری نباید به معنای کنار گذاشتن تجربه باشد.
تجربه باید بماند؛ اما باید با استعداد، دانش، فناوری و نگاه نسل جدید ترکیب شود.
مشکل زمانی آغاز میشود که یک سازمان فقط بر سابقه تکیه کند و برای استعدادهای جدید مسیر مشخصی برای ورود، یادگیری، تجربه و اثرگذاری نداشته باشد.
تهران به مدیرانی نیاز دارد که بتوانند بین سه نسل ارتباط برقرار کنند:
تجربه + تخصص + نوآوری
این همان نقطهای است که مفهوم «مدیریت شهری هوشمند» از یک شعار فناورانه به یک مدل مدیریتی تبدیل میشود.
حاجیگل کیست؟
شاید یکی از سؤالهای طبیعی این باشد:
چرا کسی با پیشینه مهندسی هستهای و پزشکی هستهای باید وارد عرصه مدیریت شهری شود؟
پاسخ من ساده است:
چون مسئله شهر، در نهایت مسئله «سیستمها»ست.
در مهندسی هستهای و پزشکی هستهای، نمیتوان با حدس و احساس تصمیم گرفت. باید مسئله را تعریف کرد، داده جمعآوری کرد، ریسک را شناخت، کیفیت را اندازهگیری کرد و سپس تصمیم گرفت.
همین نگاه را میتوان به مدیریت تهران منتقل کرد.
من از حوزهای میآیم که در آن دقت، ایمنی، داده، فناوری، کنترل کیفیت و تصمیمگیری مبتنی بر شواهد اهمیت حیاتی دارد.
بنابراین ورود من به مدیریت شهری، فاصله گرفتن از تخصصم نیست؛ بلکه تلاش برای انتقال همان تفکر سیستمی به مسئلهای بزرگتر است:
شهر تهران.
تهران ۱۴۱۰؛ شهرِ استعدادها
در «تهران ۱۴۱۰» باید یک سؤال جدی مطرح کنیم:
چرا دانشجوی ممتاز، برنامهنویس جوان، پژوهشگر، مهندس، متخصص محیطزیست، تحلیلگر داده و ایدهپرداز شهری نباید بتواند در حل مسائل شهر خودش نقش داشته باشد؟
راهکار من ایجاد یک «شبکه استعداد شهری تهران» است.
یک سازوکار ساده و قابل اجرا:
۱. شناسایی استعدادها
ایجاد بانک اطلاعاتی داوطلبانه از دانشجویان، پژوهشگران، متخصصان و جوانان توانمند تهران.
۲. تعریف مسئله واقعی
شهرداری و مدیریت شهری بهجای درخواست کلی «ایده»، مسائل مشخص ارائه کنند؛ مانند کاهش مصرف انرژی، آلودگی هوا، ترافیک، پسماند، آب، ایمنی و خدمات محلهای.
۳. تشکیل تیمهای جوان مسئلهمحور
برای هر مسئله، تیمهای کوچک تخصصی تشکیل شود.
۴. آزمایش محدود
راهکار ابتدا در یک محله یا منطقه بهصورت پایلوت اجرا شود.
۵. سنجش نتیجه
هر پروژه باید شاخص مشخص داشته باشد؛ نه اینکه صرفاً با تعداد جلسه و گزارش ارزیابی شود.
۶. توسعه راهکارهای موفق
راهکاری که در یک منطقه جواب داد، قابلیت توسعه به مناطق دیگر تهران را پیدا کند.
این مدل بهجای «جوانگرایی شعاری»، جوانگرایی مبتنی بر عملکرد ایجاد میکند.
Hajigol Insights؛ تصمیم قبل از شعار
در مجموعه Hajigol Insights تلاش من این است که مسائل تهران را نه صرفاً از زاویه سیاسی، بلکه از زاویه داده، فناوری، مدیریت و امکان اجرا بررسی کنم.
اصل ساده است:
هر مسئله شهری باید سه پاسخ داشته باشد:
مسئله چیست؟
راهحل چیست؟
چگونه نتیجه آن را اندازهگیری کنیم؟
در ادبیات جدید مدیریت دولتی نیز تأکید بر توسعه ظرفیتهای درون سازمانی، مهارتهای دیجیتال و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی افزایش یافته است. OECD در ۲۰۲۶ تصریح میکند که دولتها برای ایجاد ظرفیت AI میتوانند از سه مسیر استخدام، آموزش و برونسپاری استفاده کنند؛ اما ایجاد توانمندی داخلی برای کاهش وابستگی و افزایش همراستایی با نیازهای سازمانی اهمیت ویژهای دارد.
یک پیشنهاد مشخص برای شورای شهر
اگر روزی فرصت حضور در شورای شهر تهران را پیدا کنم، یکی از موضوعاتی که پیگیری خواهم کرد، ایجاد یک چارچوب مشخص برای استفاده از ظرفیت جوانان متخصص در حل مسائل شهری است.
نه استخدام بیضابطه.
نه وعده شغلی.
نه شعار جوانگرایی.
بلکه:
مسئله واقعی → تیم تخصصی → پایلوت → شاخص عملکرد → ارزیابی → توسعه
این مدل میتواند حتی با هزینه اولیه محدود شروع شود؛ زیرا بخش مهمی از ظرفیت آن، دانش و زمان متخصصانی است که میخواهند در ساختن آینده شهرشان مشارکت کنند.
چرا این موضوع مهم است؟
چون تهران برای رسیدن به ۱۴۱۰ فقط به پروژههای عمرانی جدید نیاز ندارد.
به نسل جدیدی از حلکنندگان مسئله نیاز دارد.
نسلی که هوش مصنوعی را ابزار بداند، نه شعار؛ داده را مبنای تصمیم بداند، نه تزئین گزارش؛ و جوان بودن را امتیاز انتخاباتی نداند، بلکه آن را با تخصص و نتیجه ثابت کند.
من معتقدم:
جوانان نباید فقط مخاطب آینده تهران باشند؛ باید بخشی از سازندگان امروز تهران باشند.
و شاید معنای واقعی «حاجیگل کیست؟» همین باشد:
یک متخصص حوزه فناوری و سلامت که میخواهد نگاه مهندسی، علمی و مسئلهمحور را از آزمایشگاه و بیمارستان به مدیریت شهری بیاورد؛ برای شهری که بیش از هر چیز به تصمیمهای دقیق، مدیران پاسخگو و میدان دادن به استعدادهایش نیاز دارد.
تهران ۱۴۱۰ از امروز شروع میشود.
نه با یک شعار بزرگ؛
با یک مسئله کوچک که درست حل شود.
دکتر امیرحسین حاجی گل