
گاهی یک عدد روی تابلوی بازار ارز، خیلی بیشتر از چیزی که به نظر میرسد روی زندگی ما اثر میگذارد.
وقتی ارزش پول ملی کاهش پیدا میکند، اثر آن فقط در بازار ارز دیده نمیشود؛ خودش را در قیمت مواد غذایی، مسکن، حملونقل، تجهیزات، خدمات و حتی تصمیمهای روزمره خانوادهها نشان میدهد.
گزارشهای اقتصادی سال ۲۰۲۶ نیز از فشار شدید تورمی و کاهش قدرت خرید خانوارهای ایرانی حکایت دارند.
اما یک سؤال مهم وجود دارد:
تهران در برابر این فشار اقتصادی چه کاری میتواند انجام دهد؟
شورای شهر قرار نیست قیمت دلار را تعیین کند؛ اما میتواند هزینه زندگی در شهر را مدیریت کند.
این تفاوت بسیار مهم است.
شورای شهر ابزار کنترل نرخ ارز یا سیاست پولی کشور را ندارد؛ اما درباره بخش مهمی از هزینه زندگی شهری تصمیم میگیرد.
حملونقل عمومی، بودجه شهرداری، پروژههای عمرانی، مدیریت انرژی، کیفیت خدمات شهری، دسترسی به فضاهای عمومی، سیاستهای مرتبط با زمین و مسکن شهری و شفافیت هزینهکرد منابع، همگی مستقیماً یا غیرمستقیم بر اقتصاد خانوار اثر میگذارند.
در سیاستگذاری شهری روز دنیا نیز توجه از «صرفاً ساختن شهر» به سمت ساختن شهری قابلتحمل برای زندگی حرکت کرده است؛ یعنی شهری که شهروند برای زندگی در آن مجبور نباشد هر روز هزینه بیشتری پرداخت کند. OECD در گزارشهای ۲۰۲۶ خود بر مسکن مقرونبهصرفه، دسترسی عادلانه به خدمات ضروری و سیاستهای شهری مردممحور تأکید کرده است.
تهران ۱۴۱۰ باید شهرِ کاهش هزینه باشد، نه افزایش هزینه
به نظر من یکی از شاخصهای مهم موفقیت مدیریت شهری آینده باید این باشد:
یک خانواده تهرانی برای زندگی معمولی، چه مقدار از درآمدش را صرف هزینههای شهری میکند؟
اگر بتوانیم با حملونقل عمومی کارآمدتر، کاهش اتلاف انرژی، مدیریت هوشمند ترافیک، شفافیت در پروژهها، کاهش هزینههای غیرضروری و استفاده بهتر از فناوری، حتی بخشی از هزینههای روزمره مردم را کاهش دهیم، در واقع بخشی از قدرت خرید آنها را حفظ کردهایم.
این همان جایی است که مفهوم «اقتصاد شهری» باید از یک واژه دانشگاهی خارج شود و وارد زندگی مردم شود.
راهکارهای ۲۰۲۶ برای تهران
به اعتقاد من تهران ۱۴۱۰ نیازمند چند تغییر جدی است:
۱. بودجهریزی بر اساس نتیجه، نه صرفاً هزینهکرد
هر پروژه شهری باید یک سؤال ساده داشته باشد:
این پروژه دقیقاً چه چیزی به زندگی مردم اضافه میکند؟
۲. حملونقل عمومی بهعنوان سیاست معیشتی
اتوبوس، مترو و حملونقل پاک فقط موضوع ترافیک نیستند؛ کاهش هزینه رفتوآمد یعنی افزایش قدرت خرید خانوار.
۳. شفافیت اقتصادی شهرداری
مردم باید بدانند منابع شهری کجا هزینه میشود، پروژهها چقدر هزینه دارند و چه میزان از بودجه واقعاً به بهبود کیفیت زندگی آنها منجر شده است.
۴. استفاده از هوش مصنوعی و داده در مدیریت شهری
تهران باید از تصمیمگیری سنتی به سمت Data-Driven City حرکت کند؛ شهری که بتواند مصرف انرژی، ترافیک، حملونقل، خدمات و هزینهها را با داده تحلیل و بهینه کند.
۵. توجه جدی به مسکن و هزینه سکونت
مسکن یکی از بزرگترین فشارهای اقتصادی خانوارهای شهری است و سیاستگذاری شهری نمیتواند نسبت به آن بیتفاوت باشد. تجربههای بینالمللی در ۲۰۲۶ نیز بر افزایش عرضه مسکن مقرونبهصرفه و سیاستهای یکپارچه زمین، مسکن و حملونقل تأکید دارند.
و من چرا وارد این میدان شدهام؟
من نمیخواهم ادعا کنم که یک عضو شورای شهر میتواند مشکلات اقتصادی کشور را یکشبه حل کند.
این وعده واقعی نیست.
اما معتقدم یک عضو شورا میتواند صدای مردم باشد، سؤال بپرسد، مطالبه کند، پیگیری کند و اجازه ندهد مسائل مردم به فراموشی سپرده شود.
من سالها در محیط حرفهای و دانشگاهی یاد گرفتهام که مسئله را ببینم، تحلیل کنم و برای آن راهحل پیدا کنم.
برای من حضور در انتخابات فقط گرفتن یک جایگاه نیست.
اگر قرار باشد رأی مردم را بگیرم، آن رأی برای من امتیاز نیست؛ مسئولیت است.
و یک اصل شخصی دارم:
«تا وقتی حق مردم را پیگیری نکردهام، آرام نمینشینم.»
مطالبهگری برای من فقط یک شعار انتخاباتی نیست؛ بخشی از مسئولیتی است که اگر مردم به من اعتماد کنند، باید هر روز آن را انجام بدهم.
من نمیتوانم قول بدهم همه مشکلات تهران را حل میکنم.
اما میتوانم قول بدهم:
مسئله مردم را میشنوم، آن را پیگیری میکنم، پاسخ میخواهم و نتیجه را مطالبه میکنم.
تهران ۱۴۱۰؛ شهرِ مردم، نه فقط شهرِ پروژهها
تهران آینده نباید فقط با تعداد پروژهها، پلها و ساختمانها سنجیده شود.
باید ببینیم:
آیا زندگی مردم آسانتر شده است؟
آیا زمان کمتری در ترافیک میمانند؟
آیا هزینه رفتوآمدشان کمتر شده؟
آیا خدمات شهری باکیفیتتر و عادلانهتر شده؟
آیا منابع شهرداری شفافتر مصرف میشود؟
و مهمتر از همه:
آیا صدای مردم واقعاً در تصمیمگیریهای شهری شنیده میشود؟
این نگاه من به تهران ۱۴۱۰ است.
تهران برای آینده، به مدیرانی نیاز دارد که فقط «پروژه» نبینند؛ انسان ببینند.
و من اگر وارد شورای شهر شوم، تلاش میکنم نماینده همین نگاه باشم:
تحلیلگر، مطالبهگر، پیگیر و پاسخگو.
Hajigol Insights | نبض تهران
نبض تهران شماره ۴
سلسله مقالات تهران ۱۴۱۰
✍️ دکتر امیرحسین حاجیگل
برای شهری که باید بهتر زندگی کردن در آن، یک حق باشد؛ نه یک آرزو.