از «اشتغال» تا «ثبات زندگی»؛ یک مدل شهری برای جوانان تهران
سلسله مقالات تهران ۱۴۱۰
Hajigol Insights | تحلیل، سیاست‌گذاری و راهکارهای شهری
مسئله کجاست؟
وقتی از اشتغال جوانان صحبت می‌کنیم، معمولاً سؤال را به «چند شغل ایجاد کنیم؟» محدود می‌کنیم.
اما مسئله واقعی جوان امروز تهران عمیق‌تر است:
آیا می‌توانم روی درآمدم حساب کنم؟
آیا می‌توانم مستقل زندگی کنم؟
آیا مهارتی که در دانشگاه یاد گرفته‌ام به یک فرصت واقعی تبدیل می‌شود؟
آیا می‌توانم برای ازدواج، مسکن و آینده‌ام برنامه‌ریزی کنم؟
به‌خصوص برای بسیاری از پسران جوان، فشار اقتصادی و انتظار اجتماعی برای تأمین زندگی باعث شده «داشتن یک شغل» دیگر کافی نباشد؛ آنچه اهمیت دارد، ثبات، مسیر رشد و امکان ساختن آینده است.
پس مسئله تهران فقط «بیکاری» نیست؛
مسئله، گسست میان آموزش، مهارت، فرصت و درآمد پایدار است.
تهران باید از «کاریابی» به «مسیر شغلی» حرکت کند
تجربه سیاست‌گذاری شهری در جهان نشان می‌دهد که شهرها می‌توانند با ایجاد پیوند میان دانشگاه، مهارت، کارفرما، کسب‌وکارهای محلی و خدمات شهری، مسیر ورود جوانان به بازار کار را کوتاه‌تر و هدفمندتر کنند. پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند که مداخلات ترکیبی، همراه با شناسایی دقیق گروه‌های هدف و پیگیری مستمر، از رویکردهای تک‌بعدی مؤثرترند. (IZA)
بنابراین پیشنهاد من برای تهران، یک تغییر نگاه است:
جوان را از «متقاضی کار» به «سرمایه انسانی شهر» تبدیل کنیم.
مدل پیشنهادی من: «مسیر جوان تهران ۱۴۱۰»
این مدل بر چهار مرحله استوار است:
۱. شناخت
ایجاد یک نقشه داده‌محور از ظرفیت و نیاز جوانان هر محله؛
چه مهارت‌هایی وجود دارد؟
چه رشته‌هایی در منطقه آموزش داده می‌شود؟
چه کسب‌وکارهایی ظرفیت جذب نیرو دارند؟
چه گروه‌هایی بیشتر در معرض حذف از بازار کار هستند؟
۲. اتصال
ایجاد ارتباط واقعی میان:
دانشگاه ← مهارت ← کارفرما ← کسب‌وکار محلی ← فرصت شغلی
نه صرفاً برگزاری همایش و کارگاه؛ بلکه ایجاد یک مسیر قابل پیگیری تا فرصت واقعی.
۳. فرصت
استفاده از ظرفیت پروژه‌ها، مجموعه‌های شهری، کسب‌وکارهای محلی، اقتصاد دیجیتال، فناوری، محیط‌زیست و خدمات شهری برای ایجاد فرصت‌های مهارتی، کارآموزی، کار پروژه‌ای و کارآفرینی جوانان.
۴. پاسخگویی
هر طرح اشتغال جوانان باید یک سؤال مشخص داشته باشد:
چند نفر آموزش دیدند؟
چند نفر وارد کار شدند؟
چند نفر بعد از ۶ ماه همچنان شاغل بودند؟
هزینه هر فرصت شغلی چقدر بود؟
یعنی:
مسئله → داده → اقدام → شاخص → ارزیابی → پاسخگویی
این همان تفاوت «شعار اشتغال» با سیاست‌گذاری اشتغال است.
نقش من در این مسیر چیست؟
من از حوزه‌ای می‌آیم که در آن تصمیم‌گیری بدون داده و ارزیابی قابل قبول نیست.
در پزشکی هسته‌ای، مهندسی پرتوهای پزشکی و پژوهش، نمی‌توان بر اساس حدس تصمیم گرفت؛ باید مسئله را اندازه‌گیری کرد، داده را تحلیل کرد، راهکار را آزمود و نتیجه را ارزیابی کرد.
من می‌خواهم همین نگاه را به مدیریت شهری بیاورم:
شناخت مسئله
↓
جمع‌آوری داده
↓
تحلیل
↓
طراحی راهکار
↓
اجرای پایلوت
↓
اندازه‌گیری نتیجه
↓
اصلاح و توسعه
تفاوت نگاه من این است که نمی‌خواهم فقط بگویم:
«برای جوانان اشتغال ایجاد می‌کنیم.»
می‌خواهم سؤال کنم:
کجا؟ برای چه کسی؟ با چه مدلی؟ با چه بودجه‌ای؟ چند فرصت؟ و با چه نتیجه‌ای؟
شورای شهر چه کاری می‌تواند انجام دهد؟
واقع‌بینانه باید گفت شورای شهر به‌تنهایی نمی‌تواند همه مشکلات بازار کار کشور را حل کند.
اما می‌تواند از ظرفیت سیاست‌گذاری، بودجه‌ریزی، نظارت، برنامه‌ریزی شهری، مجموعه‌های وابسته به شهرداری و ایجاد شبکه همکاری میان بازیگران محلی برای ساختن فرصت استفاده کند.
شهر می‌تواند بستری ایجاد کند که در آن:
🔹 دانشگاه فقط محل دریافت مدرک نباشد؛
🔹 مهارت مستقیماً به فرصت تبدیل شود؛
🔹 کسب‌وکارهای کوچک جوانان دیده شوند؛
🔹 ایده‌های جوانان وارد پروژه‌های واقعی شهری شوند؛
🔹 فرصت‌ها شفاف‌تر شوند؛
🔹 و نتیجه هر برنامه قابل اندازه‌گیری باشد.
مطالعات جدید نیز بر همین نقش محلی و بین‌بخشی شهرها در اتصال آموزش، مهارت، اشتغال و سایر موانع زندگی جوانان تأکید دارند.
تمایز تهران ۱۴۱۰
تهران ۱۴۱۰ از نگاه من، شهری نیست که فقط برای جوانان برنامه داشته باشد؛
بلکه شهری است که:
جوانان را در حل مسائل شهر شریک می‌کند.
اگر یک جوان برنامه‌نویس است، چرا نباید در حل یک مسئله شهری مشارکت کند؟
اگر مهندس است، چرا نباید در پروژه‌های شهری فرصت کسب تجربه داشته باشد؟
اگر ایده کسب‌وکار دارد، چرا نباید یک مسیر شفاف برای آزمودن ایده‌اش داشته باشد؟
اگر دانشجوست، چرا باید تا فارغ‌التحصیلی منتظر بماند تا تازه دنبال تجربه کاری بگردد؟
این نگاه، جوان را از مصرف‌کننده خدمات شهری به همکار و سازنده شهر تبدیل می‌کند.
جمع‌بندی | مطالبه من
من معتقدم جوانان تهران صدقه نمی‌خواهند؛
فرصت، شفافیت، مسیر رشد و امکان ساختن آینده می‌خواهند.
و اگر قرار است تهران ۱۴۱۰ شهری هوشمند، تاب‌آور و عادلانه باشد، باید یکی از مهم‌ترین شاخص‌های موفقیت آن این باشد:
آیا یک جوان تهرانی می‌تواند با مهارت، تلاش و شایستگی، بدون وابستگی به رابطه و رانت، مسیر واقعی برای ساختن آینده خودش پیدا کند؟
این برای من فقط یک شعار انتخاباتی نیست.
این یک مسئله قابل اندازه‌گیری، قابل سیاست‌گذاری و قابل پیگیری است.
دکتر امیرحسین حاجی‌گل
از شناخت مسئله تا تحلیل، راهکار و پیگیری نتیجه.
#نبض_تهران
#تهران۱۴۱۰
#HajigolInsights
#جوانان
#اشتغال
#آینده_جوانان
#مدیریت_شهری
#حکمرانی_داده_محور
#کد۲۷۶۰
