یک سؤال را باید جدی‌تر از همیشه پرسید:
اگر قرار است تهران هوشمند شود، این هوشمندی دقیقاً باید چه مشکلی از زندگی مردم حل کند؟
شهری که فقط دوربین، اپلیکیشن، داشبورد و هوش مصنوعی داشته باشد، الزاماً شهر هوشمند نیست.
از نگاه من، شهر هوشمند زمانی معنا پیدا می‌کند که فناوری در خدمت عدالت، کاهش اتلاف منابع و بهتر شدن کیفیت زندگی مردم قرار بگیرد.
امروز در ادبیات جدید مدیریت شهری، موضوع فقط «ساختن» نیست؛ بحث بر سر داده، پیش‌بینی، سنجش اثر سیاست‌ها، دسترسی عادلانه و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد است. پژوهش‌های جدید نیز به سمت استفاده از دوقلوهای دیجیتال، هوش مصنوعی و داده‌های حمل‌ونقل و محیط‌زیست برای تصمیم‌گیری شهری حرکت کرده‌اند.
چرا من وارد این مسیر شدم؟
من از دنیای پزشکی و مهندسی وارد این میدان شده‌ام؛ جایی که یک تصمیم اشتباه می‌تواند هزینه انسانی داشته باشد.
در پزشکی یاد گرفته‌ایم:
اول مسئله را دقیق اندازه بگیر؛
بعد داده را تحلیل کن؛
سپس راهکار را انتخاب کن؛
و در نهایت نتیجه را دوباره ارزیابی کن.
من معتقدم تهران هم به همین منطق نیاز دارد.
نه اینکه برای هر مشکلی یک شعار جدید بسازیم؛
بلکه برای هر محله، مسئله را ثبت کنیم، داده جمع کنیم، اولویت بدهیم، راهکار اجرا کنیم و نتیجه را اندازه‌گیری کنیم.
مدل پیشنهادی من برای تهران ۱۴۱۰
۱. «دوقلوی دیجیتال تهران»
یک سامانه یکپارچه که بتواند اطلاعات ترافیک، حمل‌ونقل عمومی، آلودگی هوا، مصرف انرژی، خدمات شهری و مشکلات ثبت‌شده محلات را روی یک نقشه زنده کنار هم قرار دهد.
در جهان، دوقلوهای دیجیتال شهری به سمت شبیه‌سازی ترافیک، انتشار آلاینده‌ها و آزمودن سناریوهای مختلف قبل از اجرای سیاست حرکت کرده‌اند. حتی یک مطالعه ۲۰۲۶، مدل دوقلوی دیجیتال را برای پیش‌بینی و اکنون‌نگری انتشار آلاینده‌های ناشی از ترافیک بررسی کرده است.
برای تهران یعنی قبل از اجرای یک تصمیم بزرگ، بتوانیم تا حد امکان اثر آن را روی ترافیک، آلودگی و محله‌ها شبیه‌سازی کنیم.
۲. «عدالت‌سنجی محله‌ای»
من پیشنهاد می‌کنم هر منطقه تهران فقط با تعداد پروژه‌های عمرانی سنجیده نشود.
برای هر محله باید شاخص‌هایی مثل:
دسترسی به حمل‌ونقل عمومی
زمان رسیدن به خدمات ضروری
کیفیت هوا
سرانه فضای سبز
ایمنی
دسترسی افراد سالمند و دارای معلولیت
هزینه و زمان سفر
کیفیت خدمات شهری
اندازه‌گیری شود.
این نگاه با مسیر پژوهش‌های جدید عدالت حمل‌ونقل همخوان است؛ پژوهش ۲۰۲۶ درباره عدالت دسترسی حمل‌ونقل، به‌طور مشخص سناریویی را بررسی کرده که در آن مناطق فقیرتر در اولویت بهبود دسترسی قرار می‌گیرند.
۳. «بودجه بر اساس مسئله، نه صرفاً پروژه»
اگر یک محله مشکل جدی‌تری دارد، باید بتوانیم این موضوع را با داده نشان دهیم.
بودجه شهری باید تا حد امکان به سمت جایی برود که شکاف خدماتی بیشتری دارد؛ نه فقط جایی که پروژه جذاب‌تر دیده می‌شود.
۴. «تهران؛ شهر سلامت»
تخصص من باعث شده سلامت را فقط به بیمارستان محدود نبینم.
آلودگی هوا، ترافیک، استرس سفر، گرما، دسترسی به فضای سبز و امکان دسترسی عادلانه به خدمات، همه بخشی از سلامت شهری‌اند.
WHO نیز در سال ۲۰۲۶ بر ارتباط سیاست‌های محیط‌زیستی و اقلیمی با پیامدهای سلامت تأکید کرده و موضوع کیفیت هوا را مستقیماً در چارچوب حفاظت از سلامت عمومی دنبال می‌کند.
اما من چه کاری می‌توانم انجام بدهم؟
من نمی‌خواهم وعده بدهم که یک عضو شورای شهر می‌تواند همه مشکلات اقتصاد کشور را حل کند.
اختیار را باید صادقانه تعریف کرد.
اما می‌توانم برای چیزهایی که در حوزه مدیریت شهری قرار می‌گیرند، یک روش متفاوت را دنبال کنم:
شنیدن مسئله مردم → ثبت داده → تحلیل → اولویت‌بندی → پیشنهاد راهکار → مطالبه‌گری → پیگیری اجرا → گزارش نتیجه به مردم
این همان مدلی است که در Hajigol Insights می‌خواهم دنبال کنم.
هدف من این نیست که فقط بگویم «تهران باید بهتر شود».
سؤال من این است:
کدام محله؟
کدام مشکل؟
چقدر مشکل؟
برای چه کسانی؟
چه راهکاری؟
با چه هزینه‌ای؟
و بعد از اجرا، واقعاً چقدر بهتر شد؟
این تفاوت میان شعار مدیریت شهری و مدیریت شهری مبتنی بر شواهد است.
تهران ۱۴۱۰ از امروز ساخته می‌شود
من دکتر امیرحسین حاجی‌گل هستم؛
پژوهشگر، مهندس حوزه پزشکی، مدرس دانشگاه و کسی که تصمیم گرفته بخشی از تجربه علمی و مدیریتی خود را از محیط تخصصی به مسائل واقعی شهر بیاورد.
کد انتخاباتی: ۲۷۶۰
اگر قرار است تهران هوشمند شود، من می‌خواهم این هوشمندی در نهایت در زندگی مردم دیده شود:
در زمان کمتر برای سفر،
هوای سالم‌تر،
دسترسی عادلانه‌تر،
محله امن‌تر،
خدمات بهتر و
احساس اینکه صدای یک شهروند واقعاً شنیده می‌شود.
تهران ۱۴۱۰ از نظر من یک شعار انتخاباتی نیست؛ یک پروژه قابل اندازه‌گیری است.
و نبض تهران قرار است همین پروژه را مسئله‌به‌مسئله بررسی کند.
Hajigol Insights
از مسئله → به داده → از داده → به راهکار → از راهکار → به مطالبه و نتیجه
