به نام خدا.

سلام.
تا حالا این حرف رو شنیدی که «وقتی حرکت کنی، فرصت ها خودشان رو نشان میدن»؟
من خیلی جاها توی زندگی به این حرف رسیدم و یجورایی بهش ایمان پیدا کردم. اصلاً یه نکته جالب رو میدانستید که ایدهء خیلی از نوشته های من توی همین ویرگول هم به همین شیوهء «غیر مستقیم» به ذهن من آمدن؟ چطوری؟ مثلاً دیروز رفتم یه مطلبی راجب «به تعویق انداختنِ کارها» بخوانم که یهو یه چیزی خواندم که به فلسفه و منطق و این چیزها ربط داشت و اونجا هم که رفتم، این E-prime رو دیدم!
این REBT میاد و میگه که اگه آدمها فقط یاد بگیرن که اون چند تا قانونی که Korzybski گفته رو رعایت کنن و فقط یادبگیرن که «جزئی تر و دقیق تر» فکر کنن و حرف بزنن، خیلی کمتر فکرها و حرفهای غیرعقلانی با خودشان میکنن و سلامت روحی روانیِ خیلی بهتری هم خواهند داشت.
حالا از روانشناسی که فاصله بگیریم، یکی از دنباله رو های آقای Korzybski به اسم D. David Bourland, Jr میاد و این E-prime رو بوجود میاره، که بیشتر و بهتر بتانه روی اون General Semantics کار کنه.
حالا که فهمیدیم این E-prime از کجا آمده، وقتشه که تعریفش کنیم.
آقا این E-prime یعنی «زبان انگلیسی بدون افعالِ tobe» به همین راحتی!
افعال tobe رو که خیلی ها احتمالاً میشناسن. افعالی مثل: «است» و «هست» و «بود» و «شد» و «خواهد شد» و «خواهد بود» و «شده است» و «شده بود» و «بوده است» و «بوده بود!» و «داره میشه» و همینطور ورژنِ منفیِ همه اینها، رو به اسم افعال tobe میشناسن و یجورایی مفهوم «بودن و هستن» رو نشان میدن.
اگه دقت کنی، میبینی که این افعال چقدر جایگاه و کاربردِ مهم و زیادی توی زبان انگلیسی (و البته توی زبان های مختلف) دارن و اگه بخوایم اینها رو از یه زبانی حذف کنیم، فرقی با این نداره که دست و پای یه آدم رو قطع کنیم و ازش انتظارِ انجامِ کارهای مختلف داشته باشیم!
راستش هیچکس و هیچ چیز ما رو مجبور نمیکنه که این کار رو انجام بدیم. پس چرا اینکار رو بکنیم؟
این tobe ها یه ویژگی دارن که اوضاع رو جالب و جذاب میکنه!
اینها میان و به جمله های ما (چه در نوشتن و چه در حرف زدن)، یجور حالتِ «تعمیم دادن» و «عمومی سازی» و یجور حالتِ «قطعیت» میدن.
یعنی چه؟
اینها به خودیِ خود مشکلی ندارن. مشکل وقتی پیدا میشه که ما از اینها در جهت منفی استفاده کنیم و از اون مهمتر، وقتی که جملاتی که توی خودشان از این tobe ها دارن، رو «قبول کنیم».
مثلاً چطور؟
پس میبینی؟ مشکل از اون «قبول کردن» میاد.
چرا گفتم «تاثیرات منفی»؟ چون همونطور که توی قسمت قبلی گفتم، این tobe ها لزوماً همیشه هم تاثیراتِ بد ندارن. ولی خب فرض کنیم که حالا ما، تحت هر شرایطی و به هر دلیلی، به خودمان گفتیم «تو تنبل و بی عرضه ای». حالا باید چکار کنیم؟
باید بیایم و جمله خودمان رو تبدیل کنیم به E-prime، به همین راحتی!
یعنی بیایم و سعی کنیم tobe ها رو از جمله حذف کنیم و جمله خودمان رو به یه شکل دیگه ای بگیم که دیگه توش نتانیم «قطعیت» و «عمومی سازی» و «تعمیم دادن» رو ببینیم.
مثلاً همون جمله بالا رو میشه به شکل های زیر تبدیل کرد:
همینکه ما بیایم و اون «قطعیت» و «عمومی سازی» و «تعمیم دادن» رو از این جمله ها حذف کنیم، به ما این توانایی رو میده که «جزئی تر و دقیق تر» به اون جمله «و به خودمان» نگاه کنیم و از شرِ اون «تعمیم دادن ها» و «عمومی سازی ها» و «قطعیت دادن ها» نجات پیدا کنیم!
یعنی چه؟
گذشته از اصل این مقاله که توش راجب E-prime و نحوه استفاده از اون برای از بین بردنِ فکرهای منفی صحبت کردیم، اون نکته اولِ مقاله، خیلی از دید من اهمیت داره. واقعاً خیلی چیزها توی زندگی به همین شیوه «غیر مستقیم» اتفاق میفتن. خیلی ها میشینن و «حرکت» نمیکنن و توی زندگیشان منتظر معجزه میشینن و منتظرن که اون «شرایط ایده آل» اتفاق بیفته که اینا بتانن حرکت کنن. ولی به این حقیقت توجه نمیکنن که:
«بابا شرایط ایده آل هیچوقت نمیان، تو حرکت رو شروع کن و بزار سَرِ راه، فرصت های مختلف رو ببینی».
تو حرکت رو شروع کن و «هیچوقت وای نَسا». تو که علمِ پیشگویی نداری که بتانی از همه چیزِِ آینده با خبر بشی و با اطمینانِ ۱۰۰ درصد هم یه کاری رو شروع کنی. اطمینانِ ۱۰۰ درصد رو فقط خدا داره. تو شروع کن و به سمت یه مسیری که میدانی ارزشش رو داره، حرکت کن و باقیش رو بسپار به خدا (یعنی همون «توکل» دیگه). خدا رو چه دیدی؟ شاید وسط راه یه «فرصتی» خودش رو بهت نشان داد.
راجب این زبان E-prime هم که من فکر میکنم خیلی استفاده های جالب و بی نظیر میشه ازش کرد.
مثلاً هروقت که به خودت حرفِ منفی یا ناامید کننده ای زدی و با کلافگی و حس های بد روبرو شدی، سریع به اون حرف که به خودت زدی، نگاه کن و بنویسش روی کاغذ و ببین آیا توش از tobe ها استفاده کردی یا نه. اگه این کار رو کرده بودی، خیلی راحت سعی کن تبدیلش کنی به E-prime و خودت رو مرحله به مرحله اصلاح کنی و البته خودت رو از نابودیِ احتمالی توسطِ «نیروهای اهریمنیِِ ذهنِ خودت» نجات بدی!
یه نظریهء عجیب از خودم!
فکر میکنم اینجا باید راجب شیطان و دشمنی و کینه ای که با جنس آدمیزاد داره هم یه حرف کوتاه بزنم چون فکر میکنم یجورایی میتانیم بین سلاحِ اصلیِ شیطان (یعنی همون «وسوسه») و این tobe ها، ارتباط برقرار کنیم!
چطوری؟ فکر میکنم اساساً شیطان عشق زیادی به این tobe ها داره و برای وسوسه کردن به این ترتیب عمل میکنه که توی وسوسه هایی که به دل ما میندازه، خیلی از افعال tobe استفاده میکنه!!!
مثال ۱ - این دختره چه خوشگله، چه خوش اندامه، چه زیباس، چه سَری چه دُمی!!! (پُر از tobe)
مثال ۲ - تو بدبختی پول نداری، این ۵۰ تومنی که افتاده روی زمین که صاحب نداره، تو بدبختی، وَرِش دار!!! (پُر از tobe)
مثال ۳ - این خانواده پدرشان که مُرده و پسری هم که ندارن که بخواد ازشان دفاع کنه. پس بزار زمینشان رو بالا بکشم با دوز و کَلَک. این دنیا قانونش اینه که «اگه نخوری میخورنت» یا «اگه نَکُشی میکُشَنت»!!! (باز هم پُر از tobe)
مثال ۴ - بابا لذت بخشه، حال داره، ولش کن بابا دنیا ۲ روزه!!! (باز هم پُر از tobe)
مثال ۵ هم تقدیم به طرفدارانِ سریالِِ ترکیِ چرندیات و مسخرهء سیب ممنوعه: بابا من نمیفهمم چرا همه میخوان ازدواج کنن و خودشان رو به سختی بندازن. ازدواج مالِ احمق هاست!!! (و باز هم پُر از tobe هایی که روی ضمیر ناخودآگاهِ ما و روی ذهن و عقاید ما تاثیراتِ بسیار مُخَرِبی میزارن).
بله آقا، اگه فکر میکنید که این سریال ها و فیلم ها کاملاً برای سرگرمیِ ما ساخته میشن و شبکه های خارجی هم عاشقانه ما رو دوس دارن و دلشان هم برای ما میسوزه و این فیلم و سریال ها رو هم کاملاً بی هدف و بدون قصد و نیت های «خاص» میسازن، بزارید همینجا اعلام کنم که Korzybski این General Semantics رو تقریباً ۹۰ سال پیش راجبش حرف زده و البته توی این ۹۰ سال هم که ما داشتیم جوجه کباب میزدیم و توی قهوه خانه ها و کَل و کوچه ها عمر تلف میکردیم، کسایی توی دنیا روی «یه چیزایی» تحقیقات عمیقی کردن که الان از نتیجه های اون تحقیقات توی فیلم و سریال ها استفاده میکنن که «چشم های ییلدیز توی سریال سیب ممنوعه چطور بچرخه و کدام سمت رو نگاه کنه و کله و دستاش رو چطوری تکان بده که همگی اینها یه معنی و مفهومی رو به ضمیرِ ناخوداگاهِ بیننده برسانه»، اونم بدونِ حرف زدن!!! حالا اینکه توی حرفهاشان چه میگن و «چطوری میگن» هم که بماند برای یه مقاله دیگه!!!
بگذریم حالا!
چند روز اخیر رو دارم سعی میکنم ببینم میتانم توی متن هام یا حتی حرف زدنم، این افعال tobe رو حذف کنم یا نه.
و بزارید اعلام کنم که خوشبختانه به این هدف رسیدم و کُل این مقاله ای که خواندید، هیچکدام از این افعال رو نداره!!! اگه باور ندارید برید از اول تا آخر چک کنید! (البته به جز مثال ها که عمداً برای فهمِ بهترِ شما به کار برده شدن).
مخلصات پرمنگنات همگی، پیش به سوی F-prime یا همون Farsi prime که خیلی باحاله! (این «با حاله» خودش یه tobe بود!!!).
ان شاء الله راجب General Semantics و REBT و غیره هم بعداً صحبت خواهم کرد.
یا علی.
مثل همیشه هم برای ارتباط با من میتانید از ID تلگرام solyinho@ یا آدرس ایمیل [email protected] استفاده کنید.