https://virgool.ir/feed/@zaynabgheziاینجا مکانیه که در اون میتونید جدیدترین مقالات و نکات مهم مربوط به آبزیان و پرورش ماهیان مخصوصا گرمابی رو مطالعه کنید. مشاوره رایگان در حوزه پرورش آبزیان: https://navidfeed.comfa2026-11-12 14:48:00https://files.virgool.ir/upload/users/1105285/avatar/uAFAiU.pnghttps://virgool.ir/@zaynabghezihttps://virgool.ir/@zaynabghezi/از-تردید-تا-تجربه-ماجرای-ورود-من-به-دنیای-تولید-محتوا-ughmenvphrkoچند ماه پیش من تنها کسی بودم که از پشت صفحه‌های موبایل و لپ‌تاپ محتوای دیگران را می‌دید، می‌خواند و گاهی با خودش می‌گفت: کاش من هم می‌توانستم این‌طور بنویسم. ولی مثل خیلی‌ها، نمی‌دانستم از کجا باید شروع کنم، چه مسیری را بروم و آیا اصلاً می‌توانم در این مسیر دوام بیاورم یا نه.همه‌چیز از ثبت‌نام در دوره تولید محتوای باشگاه محتوا شروع شد. تصمیمی که شاید در ابتدا برایم ساده بود؛ اما در ادامه تبدیل به یکی از نقاط پربار زندگی‌ام شد. این فصل از باشگاه، فراتر از یک دوره آموزشی بود، تجربه‌ای خاص و عملی که من را با دنیای واقعی محتوا و چالش‌هایش روبه‌رو کرد.چیزی فراتر از تکنیک‌هادر این مسیر فقط با اصول نوشتن و انواع محتوا آشنا نشدم؛ بلکه یاد گرفتم چطور فکر کنم، چطور بفهمم که هر محتوا قرار است چه مشکلی را حل کند و برای چه کسی نوشته می‌شود. تمرین‌هایی که ابتدا ساده به نظر می‌رسیدند، کم‌کم عمق پیدا کردند و من را به لایه‌های پنهان‌تری از ذهنم بردند.جایی برای اشتباه، جایی برای رشدیکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این دوره، فضای امنی بود که برای اشتباه کردن فراهم کرده بود. بدون ترس از قضاوت، یاد گرفتیم که بازخورد بگیریم، حرف بزنیم و رشد کنیم. از اولین تمرین‌های منظم تا پروژه‌ واقعی آخر دوره همه چیز طوری طراحی شده بود که ما را نه فقط با مهارت، بلکه به اعتمادبه نفس مجهز کند.چیزی که یاد گرفتم، فقط نوشتن نبوددر این دوره آموختم تولید محتوا فقط نوشتن نیست یک جور سبک زندگی است. یاد گرفتم محتوا یعنی دیدن: دیدن مسائل، دیدن آدم‌ها، دیدن مسیرها و امیدها. یاد گرفتم محتوا یعنی پل ساختن، یعنی گفتگو، یعنی تاثیر گذاشتن.و حالا...حالا که این فصل به پایان رسیده با نگاهی به مسیر آمده، به خودم افتخار می‌کنم. نه فقط به خاطر مهارت‌هایی که یاد گرفته‌ام بلکه به خاطر تصمیمی که روز اول گرفتم: تصمیمی؛ برای ساختن، برای نوشتن، برای حرکت کردن.اگر شما هم مانند چند ماه پیش من، هنوز پشت درِ دنیای محتوا ایستاده‌اید و نمی‌دانید از کجا وارد شوید، فقط یک چیز می‌گویم: شروع کنید. راه، وقتی باز می‌شود که قدم اول را بردارید.با تشکر از باشگاه محتواAquanewsAquanewsSun, 25 May 2025 10:14:57 +0330https://virgool.ir/@zaynabghezi/روش-های-تولید-انواع-خوراک-آبزیان-y3taoqhjy6nyروش های تولید خوراک آبزیان از قبیل خوراک قزل آلا، خوراک کپور، غذای میگو، خوراک تیلاپیا و یا سایر گونه‌های پرورشی بسته به نوع گونه، سن و شرایط پرورش می‌تواند متفاوت باشد. در این مقاله قصد داریم به بررسی روش‌های تولید خوراک انواع آبزیان بپردازیم.معرفی انواع روش‌های تولید خوراک آبزیانرشد سریع آبزی پروری به تولید غذای با کیفیت متکی بوده و با توجه به این که 60-50 درصد هزینه‌های تولید را شامل می‌شود باید به این مسئله توجه ویژه‌ای نمود. هر گونه آبزی با توجه به نوع رژیم غذایی و منطقه زیست نیاز غذایی خاص خود را دارد. انتخاب اقلام غذایی با کیفیت بالا، فرمولاسیون مناسب جیره و استفاده از فناوری مناسب ساخت غذا از عوامل تاثیر گذار بر کیفیت نهایی جیره هستند.ساخت غذای ترکیبی شامل انجام مجموعه عملیاتی است که هدف آن ترکیب نمودن چندین ماده خام و با میزانی مناسب است که از قبل با توجه به شاخص‌های تغذیه‌ای گونه مورد نظر تعیین شده‌اند، می‌باشد.خطوط تخصصی تولید شامل فرایندهای سنتی مانند آسیاب کردن، مخلوط کردن و تعیین میزان اجزا غذا و فرایندهای ویژه مانند پرس کردن، اکستروژن، خشک کردن، پوشش دار کردن و خرد کردن می باشد که در ادامه به توضیح هر کدام می‌پردازیم.*انواع غذاهای تجاری آبزیان*انواع خوراک آبزیان شامل غذاهای آغازین برای بچه ماهیان و لاروها (ریز غذاهای پوشش‌دار و ریز غذاهای کپسول‌دار)، غذای ماهیان انگشت قد، غذای ماهیان پرواری، غذای ماهیان مولد، غذای مناسب سیستم‌های مداربسته و غذاهای رنگدانه‌دار را شامل می‌شود.*نکات مهم فرمولاسیون جیره غذایی آبزیان*در فرمولاسیون جیره، هدف جیره نویس، تولید یک جیره با حداکثر رشد و حداقل هزینه می‌باشد. انتخاب اقلام با توجه به نیاز آبزی (گوشتخوار، گیاهخوار و همه چیزخوار) انجام می شود. به طور کلی پارامترهای کنترلی شامل میزان مواد مغذی، انرژی ناخالص، عصاره عاری از ازت، ترکیبات ضدتغذیه ای و بار میکروبی اجزا غذا باید مورد توجه قرار گیرند.*فرایندهای متداول در تولید غذای آبزیان*تولید خوراک آبزیان شامل مراحل آسیاب کردن، همگن سازی و آماده سازی اشاره کرد. با این وجود هر یک از این مراحل ممکن است مراحل بیشتری را داشته باشند.*آسیاب‌کردن خوراک آبزیان*آسیاب کردن خوراک ماهی شامل تبدیل مواد غذایی خام به ذرات ریزی است که موجب همگنی بیشتر و ایجاد ترکیب پایدارتر می‌شود. برای تعیین درجه خردشدگی ذرات غذایی، پودر حال شده را از الک عبور می‌دهند. از آسیاب‌های مختلفی برای انجام این فرایند استفاده می‌شود مانند آسیاب‌های چکشی، غلتکی و توربینی که آسیاب‌های چکشی معمول ترین و کارآمدترین وسیله برای انجام این مرحله می‌باشند. کارایی آسیاب به عوامل مختلفی مانند تعداد چکش‌ها، ابعاد، آرایش و میزان تیزی آن‌ها، سرعت چرخش، ابعاد غربال و نوع ماده مورد آسیاب بستگی دارد. موادغذایی وارد محفظه‌ای شده و توسط چکش‌ها روی یک قسمت گرداننده خرد می‌شوند. در آسیاب چکشی ذرات تا وقتی خرد می‌شوند که از الک پایین دستگاه بتوانند عبور کنند، قطر منافذ الک از 5/0 میلی متر تا 5/3 میلی‌متر متغیر می‌باشد. معمولا برای غذای ماهی ها، متوسط اندازه ذره ها کمتر یا مساوی 500 میکرون توصیه می‌شود. زمانی که غذا برای لارو تهیه می‌شود اندازه ذرات باید کوچک تر از 50 میکرون باشند و آسیاب کردن در دو مرحله انجام شود. در آسیاب‌های غلتکی وضعیت مانند آسیاب های چکشی است ولی آسیاب‌های توربینی برای حفظ یکنواختی، هموزنیزه کردن و تهیه مواد در اندازه‌های مورد نظر مناسب‌اند *آسیاب چکشی*استفاده از بایندرها یا همبندها در خوراک آبزیانحفظ شکل فیزیکی پلت طی زمان مصرف و جلوگیری از تجزیه زودهنگام آن در آب اهمیت ویژه‌ای دارد. پلت بایندرها یا همبندها موادی هستند که به منظور افزایش پایداری غذای آبزیان در آب مورد استفاده قرار می‌گیرند. استفاده از پلیت بایندرها در خوراک آبزیان باعث استحکام پلت و کاهش هدر رفت غذا طی حمل و نقل می‌شود. به علت بالا بودن میزان پروتئین حیوانی و مقدار کم پروتئین گیاهی غذای آبزیان گوشت‌خوار حاوی میزان کمی از عوامل همبند طبیعی می‌باشد. همبندهایی مثل گلوتن گندم دارای ارزش غذایی بوده و برخی همبندها مانند کاراگینان و آگار بی اثر بوده و تنها اثر ژل شدن دارند.شاخص دوام پلت (PDI) به عنوان درصد جرم پلت های باقی مانده از کل جرم پلت محاسبه می شود که میزان کارایی همبند را می تواند نشان دهد.همبندها می توانند مواد طبیعی و شیمیایی باشند که به صورت خام یا فرآوری شده مورد استفاده قرار می‌گیرند و بعضی از این ترکیبات می توانند ارزش غذایی داشته باشند.همگن‌سازی یا مخلوط کردن خوراک آبزیانهمگن‌سازی یک فرایند ضروری در تولید غذا است و شامل ترکیب نمودن یک نواخت مواد خُرد شده می‌شود. همگنی بیانگر ویژگی فیزیکی مواد آرد شده نیست بلکه نشان‌دهنده مقدار دقیق هر یک از مواد اولیه در نسبت معینی از ترکیب است. ابعاد غذاهای انواع آبزیان متفاوت و غذای بعضی از گونه‌ها مانند میگو بسیار کوچک است. به همین دلیل یک نواخت کردن مواد غذایی و در نتیجه یک نواخت شدن مقادیر انرژی، پروتئین، آمینواسیدها، کربوهیدرات‌ها لیپیدها و مواد ویتامینی در هر یک از قطعات پلت اهمیت دارد. مخلوط کننده‌های افقی دو محور یا دو شافت از متداول ترین دستگاه های مورد استفاده برای ترکیب کردن مواد غذایی می باشد..مخلوط‌کن عمودی از یک یا چند میله پیچشی عمودی تشکیل شده که اجزای تشکیل دهنده مخلوط را به بالای مخلوط‌کن انتقال می دهد و در آن جا مواد در اثر نیروی وزن به پایین ریخته و دوباره بالا می رود تا جایی که به خوبی مخلوط شوند این روند ادامه می یابد.مخلوط‌کن های افقی شامل تعدادی چرخ های پره دار یا تیغه های نواری فلزی است که روی یک یا دو محور چرخان افقی درون فضایی به شکل نیم دایره وجود دارند. تیغه ها با غلتاندن مواد سبب حرکت آن ها از یک طرف مخلوط کن به یک سمت دیگر می شود. در این نوع مخلوط‌کن‌ها محصول نهایی از کف میکسر خارج می شود.در کارگاه‌های کوچک تولید غذای دام معمولا از مخلوط کن های عمودی استفاده می‌شود. در حالی که در تولید صنعتی غذای آبزیان از مخلوط‌کن‌های افقی به علت کارایی بیشتر استفاده می‌شود. زیرا مخلوط کردن مقادیر مایعات کم و مخلوط کردن مواد با اندازه‌های متفاوت توسط این مخلوط‌کن‌ها بیشتر و با کیفیت‌تر انجام می‌شود.باید توجه داشت که در مخلوط‌کن عمودی به علت چگالی متفاوت (اختلاف مواد معدنی و سایر بخش‌های خوراک)، ممکن است دمیکس شدن اتفاق بیفتد اما این رویداد در میکسرهای افقی کمتر است.مخلوط کننده‌های کاسه ای دارای پره با سرعت مختلف مخلوط‌سازی، بهترین گزینه برای جیره‌های مرطوب می‌باشد.*آماده‌سازی خوراک آبزیان*آماده‌سازی یا نیم‌پخت کردن مواد با اضافه کردن مایعات و بخار آب صورت می‌گیرد. در فرایند تولید، به خوراک حدود 15 تا 16 درصد رطوبت اضافه می‌شود تا نشاسته در مجاورت رطوبت و حرارت (75 تا 85 درجه سانتی گراد) تا حدی پخته، شکسته و ژلاتینه شود که باعث می‌گردد قوام خوراک افزایش یافته و قابلیت هضم نشاسته 20 تا 30 درصد بالاتر برود. همچنین نفوذپذیری آب به داخل پلت کاهش می‌یابد و ماندگاری آن در آب افزایش خواهد یافت.*روش‌های ساخت غذای آبزیان*به طور کلی روش‌های مختلفی برای تولید جیره‌های متنوع با توجه به نوع آبزی وجود دارند. تولید جیره‌های غذایی با بهینه سازی میزان رطوبت خمیر غذا و حرارت مورد نیاز می توان پلت‌های اکسترود با چگالی‌های متنوع از جمله شناور، غوطه‌ور و ته نشین شونده تولید نمود.جیره های غذایی آبزیان به دو صورت تر و خشک عرضه می‌شود که جیره‌های خشک به سه روش زیر تولید می‌شود:*روش پلت (سرد و گرم)**اکسپند**اکسترود*پلت‌کردن خوراک آبزیانپلت‌کردن، عبور دادن غذای نرم توسط فشار از سوراخ‌های صفحه‌ای فلزی است تا به صورت رشته های فشرده رشته‌ای درآمده، بریده شده و به اندازه خواسته شده درآیند. ضخامت سوراخ‌ها بسته به گونه و سن ماهی از 1.8 تا 6.5 میلی‌متر متغیر است. آب یا بخار آب قبل از شکل دهی غذا اضافه می‌شوند. فرایند شکل‌سازی و شکل‌دهی بسیار حساس می‌باشد. غذای پلت باید به اندازه کافی در شرایط خشک به صورت چسبیده به هم باقی‌مانده و مقاومت بالایی در برابر آب‌شویی داشته باشد که می توان از طریق کاهش مقدار چربی غذا به 4-3 درصد و یا استفاده از پلت بایندرهایی نظیر A-Bind برای افزایش چسبندگی ذره‌ها، کیفیت را بهبود بخشید. با متراکم‌سازی اولیه مخلوط به منظور بهینه‌سازی سرعت نفوذ مایعات به داخل منافذ بسیار کوچک ترکیبات پودری می‌توان پلت‌هایی با مقاومت بیشتری تولید کرد.فرایند پلت‌کردن بیش از دو سوم کل انرژی مورد نیاز برای ساخت غذا را مصرف می‌کند که منجر به گرم شدن محصول می‌شود و غذا هنگام خارج شدن دمایی در حدود 85-70 درجه سانتی‌گراد خواهد بود و برای جلوگیری از کپک‌زدگی پلت‌ها باید سرد و خشک شوند.اکسپندر در تولید خوراک آبزیاناکسپند کردن یکی از روش‌های تولید خوراک آبزیان است. اکسپند‌کردن تا حدودی مشابه اکسترود‌کردن است، با این تفاوت که دمای آن کمتر است. اکسپندر و یا اکسپندر پره بریده نام‌هایی هستند که برای اکسترودر پخت دانه‌های روغنی به کار می‌روند که در صنعت تولید غذای آبزیان کاربرد زیادی ندارند.*یکی از برترین کارخانه‌جاتی که به تولید انواع خوراک آبزیان و به طور تخصصی ماهیان گرمابی می‌پردازد کارخانه نوید دانه ایرانیان است . این کارخانه با تولید مستمر و تجهیزات پیشرفته برای فرایند پلت‌سازی توانسته نیاز بسیاری از پرورش‌دهندگان ماهیان گرمابی برای تامین خوراک با‌کیفیت برطرف سازد.AquanewsAquanewsWed, 07 Jun 2023 10:35:32 +0330https://virgool.ir/@zaynabghezi/مدیریت-خاک-در-بستر-استخر-های-پرورشی-آبزیان-nivcfwec7jnxهمواره کنترل کیفی آب را یکی از جنبه‌های مدیریتی در استخرهای آبزی پروری میدانسته‌اند اما در عوض توجه کمتری به مدیریت خاک بستر در این استخرها معطوف بوده است. این در حالی است که شواهد روز افزونی مبنی بر تاثیر قابل ملاحضه شرایط بستر بر کیفیت آب و تبادل کواد بین خاک و آب توسط محققین بدست می‌آید( Boyd_1995) به همین دلیل امروزه توجه بیشتری صرف مطالعه خاک بستر شده و آبزی پروران به دنبال کسب اطلاعات بیشتر مربوط به مدیریت بستر استخرهای پرورش آبزیان هستند.خاک بستردر خلال احداث استخر ، خاک موجود در سطح زمینی که می‌بایست استخر بر روی آن ساخته شود تراشیده شده و به عنوان خاک مورد نیاز جهت احداث خاک‌ریز‌های اطراف استخر مورد نظر به کار گرفته می‌شود. به این ترتیب بستر استخری که به تازگی احداث می‌گردد سطح زیرین اولیه بوده و از نظر میزان موادآلی و ترکیبات مغذی فقیر می‌باشد. در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری که خاک معمولا تا حد زیادی آبرفتی است (شسته شده است) بستر استخر غالبا حاوی رس بالایی و ph آن پایین است.پس از آب‌گیری استخر فرایندهای متعددی در بستر استخرهای جدید شکل می‌گیرد تا آن را مبدل به بستر استخر آبزی پروری ( بصورت تمام عیار) نماید. فرسایش حوضچه آبریز ذرات معلق آلی و معدنی را هنگام آبگیری وارد استخر می‌کند. امواج، بارندگی و جریانات حاصل از دستگاه‌های هواده سبب شستشو و فرسایش دیواره های استخر و نواحی کم عمق تر شده و ذرات خاک را به حالت تعلیق در می‌آورد. به علاوه مواد مغذی موجود در کودهای معدنی و آلی و از طرفی غذا نیز، موجب القا شکوفایی پلانکتونی و افزایش قابل ملاحضه ذرات آلی و معلق می شوند. رسوب جامدات معلق به نحوی است که ابتدا ذرات درشت ماسه و در نهایت رس و مواد آلی ریز در بستر ته نشین می‌شوند.و مواد آلی ریز در قسمت‌های عمیق و ذرات درشت در قسمت‌های کم عمق ته نشین می شوند به این ترتیب عمق نقاط و نواحی عمیق به مرور کمتر شده و حجم مفید استخر کاهش می‌یابد قطر رسوبات در نواحی عمیق استخرهای آبزی پروری معمولاً سالانه بطور متوسط بين ۰۵ تا ۱ سانتیمتر افزایش پیدا می‌کند.مواد آلی پس از رسوب در بستر توسط میکرو ارگانیسم‌ها تجزیه می‌شوند مواد ناپایدار که به راحتی تجزیه می‌گردند نظیر قندهای ساده، پروتئین و سایر اجزای سلولی به سرعت به اجزاء و ترکیبات سازنده تبدیل می‌شوند. ترکیبات مقاوم‌تر همچون قندهای مرکب و دیگر اجزاء دیواره سلولی به تدریج به دلیل کندی تجزیه روی هم انباشته می‌شوند. از آنجا که ورود مواد آلی به بستر روندی مداوم دارد، میکروارگانیسم‌ها معمولاً در فرآیند تجزیه مواد با مواد آلی ناپایدار (Labile) تازه و ترکیبات مقاوم‌تر (Refractory) قدیمی( با تجزیه پذیری کمتر درگیرند) تعلیق و رسوب بصورت پیوسته از طریق آبزی و سایر موجودات در محیط بستر انجام شده و کم و بیش روندی مداوم دارد از این رو مواد آلی در لایه فوقانی خاک بستر، به شکلی یکنواخت و همگن با یکدیگر ترکیب می‌شوند. با این حال همواره لایه های جدید در سطح روئی بستر وجود دارد که با طبقات دیگر هنوز ممزوج نشده است.تراکم مواد آلی در لایه های بالاتر بستر بیشتر است. نسبت ترکیبات تجزیه‌پذیرتر به مواد با مقاومت بالاتر نیز نزدیک سطح بستر (لایه فوقانی) افزون‌تر است.اما میزان افزایش مواد آلی در بستر استخر به صورت نامحدود ادامه نمی‌یابد. اگر سیستم و عملیات مدیریتی آبزی پروری نظیر انتخاب گونه، میزان ذخیره‌سازی، کوددهی، میزان غذا دهی، تعویض آب، هوادهی و آماده سازی بستر بین دو دوره پرورش منظم و در هر دوره شبیه دوره قبل باشد، ورودی سالانه ترکیبات آلی به استخر، با سرعت تجزیه این ترکیبات نسبت یکسانی خواهد داشت.در استخرهای جدید، معمولا مواد آلی به میزان کمی در بستر موجود است و ترکیبات تجزیه پذیر آلی که در طول پرورش به بستر وارد می‌شوند توسط میکروارگانیسم‌ها به سرعت تجزیه می‌گردند. با این‌حال میزان قابل ملاحضه ای از مواد مقاوم و تجزیه‌ناپذیر نیز هر ساله انباشه می‌شود . طی زمان نسبتا کوتاه پس از حدود 4تا5 دوره پرورش مواد آلی موجود در بستر به حدی افزایش می‌یابد که نسبت تجزیه سالانه با میزان ورودی مواد آلی یکسان و مساوی می‌گردد. در این زمان نقطه تعادل(Equilibrium) حاصل شده و تراکم مواد آلی در خاک بستر در سال‌های بعدی یکسان باقی خواهد ماند.پس ورود اکسیژن محلول به خاک بستر با سرعت کمی صورت می‌گیرد چرا که این گاز می‌بایست از روزنه‌های ظریف و فضاهای موجود بین ذرات خاک به درون نفوذ کند در عمق چند میلی‌متری خاک زیر لایه فوقانی بستر، مصرف اکسیژن توسط میکروارگانیسم‌های آن لایه از بستر با میزان اکسیژن ورودی به به آن برابر می‌شود و از اینجا به بعد شرایط بی هوازی شکل می‌گیرد.لایه هوازی (اکسیده )‌ در رسوبات بستر رنگ روشن‌تری نسبت به لایه‌های پائین تر دارد. لایه‌های زیرین، رسوبات احیاء شده هستند رسوبات بی‌هوازی معمولاً به رنگ خاکستری یا سیاه هستند و این رنگ به دلیل وجود یون آهن دوظرفیتی (فروس) است. فرآیندهائی که در بالا به آنها پرداخته شد در نهایت به ایجاد لایه‌هائی در بستر منجر می‌شود که بر اساس چگالی حجمی (که معمولاً بصورت گرم خاک خشک در سانتیمتر مکعب بیان می شود)، میزان مواد آلی و رنگ از یکدیگر متمایز می‌گردند.اگر برای تهیه مقطعی عرضی از لایه‌های تشکیل‌دهنده بستر، استوانه نمونه‌گیری را به درون بستر استخر به نحوی فرو کنیم که از لایه سطحی عبور نموده و تا لایه اصلی کف استخر (لایه اولیه پس از احداث) فرو رود، برشی حاصل می‌شود که به آن نیمرخ یا مقطع اطلاق می‌گردد. به هر لایه در این مقطع ، یک تراز (افق یا Horizon) گفته شود.مدیریت خاک بسترپس از آب‌گیری استخر، فرآیندهای متعددی در بستر استخرهای جدید الاحداث شکل می‌گیرد تا آن را مبدل به بستر استخر آبزی پروری بصورت تمام عیار نماید. فرسایش حوضه آبریز ذرات معلق آلی و معدنی را در هنگام آب‌گیری وارد استخر می‌کند. امواج بارندگی و جریانات حاصل از دستگاه‌های هواده سبب شستشو و فرسایش دیواره‌های استخر و نواحی کم عمق تر شده و ذرات خاک را به حالت تعلیق در می‌آورد. به علاوه مواد مغذی موجود در کودهای معدنی و آلی و از طرفی غذا نیز موجب القاء شکوفائی پلانکتونی و افزایش قابل ملاحظه ذرات آلی و معلق می‌شوند. رسوب جامدات معلق به نحوی است که ابتدا ذرات درشت ماسه سپس ذرات سیلت و در نهایت رس و مواد آلی ریز در بستر ته‌نشین می‌شوند.جریانات آبی و نیز فعالیت آبزیان پرورشی و سایر موجودات در استخر بطور مداوم این ذرات را بصورت تعلیق در می آورند و پس از آن ذرات مجدداً رسوب می‌کنند. BOYD(۱۹۷۶ و ۱۹۷۷) نشان داد که ورود ذرات معلق ،رسوب اولیه آنها، تعلیق و رسوب مجدد در استخرهای آبزی‌پروری به شکلی است که در نهایت رس و مواد آلی ریز در قسمت‌های عمیق تر و ذرات درشت در قسمت‌های کم‌عمق تر بستر ته‌نشین می‌شوند به این ترتیب عمق نقاط و نواحی عمیق به مروز کمتر شده و حجم کاهش می‌یابد. قطر رسوبات در نواحی عمیق استخرهای آبزی‌پروری معمولاً سالانه بطور متوسط ۰۵ تا ۱ سانتیمتر افزایش پیدا می‌کند (1995 ,.Munsiri et al و Tepe & Boyd منتشر نشده).در صنعت آبزی‌پروری، مدیریت خاک به عنوان یک عامل بسیار مهم در بهره‌وری و پایداری سیستم‌های آبزیان مورد توجه قرار می‌گیرد. خاک در بستر آبزیان نقش اساسی در رشد و توسعه موفقیت آبزیان دارد و باید به طور مداوم تحت نظر قرار بگیرد تا به حداکثر عملکرد و بهره‌وری برسد. مدیریت خاک در آبزی‌پروری به مجموعه‌ای از روش‌ها و اقدامات برای حفظ و بهبود سلامت خاک در سیستم‌های آبزیان اشاره دارد. این عملیات شامل ارزیابی و کنترل کیفیت خاک، استفاده از اصلاح‌کننده‌ها و کودهای خاک، کنترل فرسایش و آب روان، تناوب محصولات و استفاده از پوشش گیاهی مناسب و مدیریت آب برای حفظ سلامت خاک است.مدیریت خاک در آبزی‌پروری اهمیت بسیاری دارد. این عملیات باعث حفظ سلامت خاک، بهبود نگهداری مواد آلی و ترکیبات مغذی، کاهش آلودگی آب و خطر بیماری‌ها، افزایش بهره‌وری آب، افزایش رشد و عملکرد آبزیان و کاهش هدررفت مواد آلی ومغذی می‌شود.چندین عامل می‌توانند بر سلامت خاک در آبزی‌پروری تأثیر بگذارند. این عوامل شامل نوع خاک، میزان مواد آلی، pH خاک، تهویه خاک، نرمی و سختی خاک و میزان نمک در آب هستند. درک این عوامل و کنترل آنها می‌تواند به حفظ سلامت خاک کمک کند.رسوب و خاک بسترلغت خاک به منظور توصیف لایه سطحی پوسته زمین به کار می‌رود. لایه‌ای که هوازدگی در آن صورت گرفته و به محلی برای رویش گیاهان و لانه سازی جانوران تبدیل گردیده و انسان نیز دائماً با آن در تماس است .رسوب اصطلاحی زمین شناسی است و موادی را شامل می‌شود که در حالت تعلیق توسط آب از نقطه ای به نقطه دیگر حمل و ته نشین شده و تشکیل آبرفت را می‌دهند.در بسیاری از مناطق خاک از مواد رسوبی تشکیل شده است. سرتاسر استخرهای پرورش آبزیان از رسوبات پوشیده شده و همین رسوب را می‌توان در این استخرها به عنوان خاک محسوب نمود. در توصیف فرآیندهای متعدد فیزیکی شیمیائی و بیولوژیک که در بستر استخر بوقوع می‌پیوندد، نیز ساده تر آن است که لایه تشکیل دهنده کف را رسوبات بستر بنامیم. با این‌حال در مباحث مدیریتی بستر معمولاً به رسوبات کف، خاک استخر نیز گفته می‌شود.لایه اکسید شده :اهمیت لایه اکسیده در سطح رسوبات بستر استخرهای آبزی‌پروری بسیار زیاد بوده و می‌بایست در طول دوره پرورش حفظ گردد. فرآورده‌های متابولیک حاصل از تجزیه هوازی در این لایه عبارتند از : دی‌اکسیدکربن، آب، آمونیاک (دو شکل یونیزه و غیر یونیزه ) و سایر مواد مغذی در لایه بی هوازی رسوبات، بعضی میکروارگانیسم‌ها ، ترکیبات آلی را از طریق فرآیند تخمیر تجزیه نموده و موادی را همچون الکل،کتون،آلدئید و دیگر ترکیبات به عنوان فرآورده‌های متابولیک تولید می‌نمایند.برخی میکروارگانیسم‌ها نیز علیرغم اینکه قادرند با استفاده از اکسیژن موجود در ساختار شیمیائی نیترات، نیتریت اکسید آهن و اکسید منگنز سولفات و دی اکسید کربن، سبب تجزیه ترکیبات آلی شوند اما حاصل این‌گونه واکنش‌ها آزاد‌سازی گاز نیتروژن و متابولیت‌هائی همچون آمونیاک (غیر یونیزه)، ترکیبات آهن و منگنز دو ظرفیتی سولفید هیدروژن و متان می‌باشد (1987 Blackburn) بعضی از این فرآورده‌ها بویژه سولفید هیدروژن ، نیتریت و انواع خاصی از ترکیبات آلی با ورود به آب قادرند در بدن میگو و ماهی ایجاد سمیت نموده و خطراتی را بوجود آورند. لایه هوازی در سطح رسوبات ،بستر از انتشار این مواد سمی بدرون آب استخر جلوگیری میکند چراکه فرآورده های یاد شده توسط واکنشهای بیولوژیک و شیمیائی که در این لایه صورت می‌گیرد به شکل غیر سمی تغییر شکل می‌یابند.به این ترتیب نیتریت به نیترات آهن فروس به فریک (دوظرفیتی به سه ظرفیتی) و سولفید هیدروژن به سولفات تبدیل می‌شوند.لذا حفظ لایه اکسیده در سطح رسوبات بستر استخرهای آبزی پروری واجد اهمیت فراوانی است.گازهای نیتروژن و متان با عبور از لایه رسوبی سطح از آب استخر خارج و وارد اتمسفر می‌گردند. این گازها تحت شرایط معمول سمیتی برای موجودات آبزی به همراه ندارند اما وقتی مقدار زیادی مواد آلی در خاک سطح بستر تجمع یافته و اکسیژن محلول پیش از نفوذ به زیر این لایه در لایه کرکی مصرف شود، لایه اکسیده از بین می‌رود. حتی در استخرهایی که مواد آلی زیادی هم در بستر موجود نیست ته نشین شدن اینگونه ترکیبات در بستر به دلیل غذا دهی زیاد و یا شکوفائی پلانکتونی شدید ممکن است سبب اکسیژن در این لایه گردد.به این ترتیب مدیریت استخرهای آبزی پروری بایستی چنان باشد که از تجمع مواد آلی تازه در لایه زیزین سطح بستر و یا چند میلی‌متر فوقانی خاک بستر جلوگیری شود.متابولیت‌های سمی به محض ورود به آب در استخرهائی که در آنها هوادهی به خوبی انجام شده باشد به سرعت اکسیده می‌شوند. با این‌حال اگر سرعت ورود ترکیبات سمی به آب بر سرعت اکسیداسیون آنها پیشی بگیرد تعادل (Equilibrium) به سمتی تمایل پیدا می‌کند که تجمع مواد سمی را در پی داشته و برای آبزیان پرورشی خطراتی را به همراه خواهد داشت.نتیجه گیریمدیریت خاک در بستر آبزیان اهمیت بسیاری دارد و باید با توجه به عوامل مختلف محیطی و نیازهای آبزیان انجام شود. با اجرای بهترین روش‌ها و رعایت اصول مدیریت خاک، سلامت خاک و بهره‌وری سیستم‌های آبزیان بهبود می‌یابد و مشکلات کاهش می‌یابند.منبع: برگرفته از مقاله مدیریت کیفیت خاک بستر نوشته: کلود‌ ای‌بوید و ترجمه: علی قوام‌پورAquanewsAquanewsSat, 03 Jun 2023 13:52:37 +0330