https://virgool.ir/feed/@z.torabi2014fa2026-11-12 06:48:54https://files.virgool.ir/upload/users/4392335/avatar/wnm8hX.jpghttps://virgool.ir/@z.torabi2014https://virgool.ir/@z.torabi2014/تنگه-ی-ترمز-cen2nqjiueyeبعضی خاطره‌ها مثل بهارند؛ هر بار که یادشان می‌افتی، شکوفه می‌کنند در وجودت. بعد هم ابرهای بهاری سر و کله‌شان پیدا می‌شود و صدای قطره‌های بارانی که روی ذهنت می‌خورد، آن لحظه را دوباره برایت زنده می‌کند. مابقی دیگر هم مثل زمستان، سرمایشان را احساس می‌کنی؛ حتی اگر یک لیوان چای داغ در دستت باشد. حتی راستش را بخواهی یک وقت‌هایی به خودت می‌آیی و می‌بینی زیر سنگینی برف‌ها دفن شده‌ای.خاطره‌های من اما وصل‌اند به گرمای چله‌ی تابستان؛ در یک روستای دوری که عزیز آنجا زندگی می‌کرد. به مادربزرگم، چون برایمان بسیار عزیز بود، «عزیز» می‌گفتیم و به روستایش، چون بسیار دور بود، «دورآباد». دورآباد فقط دور نبود، صعب‌العبور هم بود؛ یا بهتر بگویم تک‌العبور! تنها پل ارتباطی این روستا با جهان اطرافش، مسیر پر پیچ‌و‌خمی بود که هر ماشینی سربلند از پستی‌بلندی‌هایش بیرون نمی‌آمد. در اطراف جاده سراسر کوه و دره بود و بیشتر مسیر پر از سراشیبی؛ من و داداشم به آنجا می‌گفتیم «تنگه‌ی ترمز».مینی‌بوس آبی اوستا سالار، تسلای زمانه بود؛ بدون «آخ» از سرپایینی ها پایین می‌رفت و هِن‌هِن‌کنان خودش را از سربالایی‌ها بالا می‌کشید. البته اعتمادبه‌نفس این ماشین برمی‌گشت به دوران کودکی‌اش و رفتار نازپرورانه‌ی اوستا با او؛ جوری که انگار آن، اولین سفینه‌ی ساخت بشر برای کشف سیاره‌ای ناشناخته خارج از روستا بود. عزیز همیشه می‌گفت وسیله‌ها می‌کِشند به صاحبشان. راست می‌گفت؛ اوستا خودش هم خیلی به خودش می‌رسید و تنها مینی‌بوس‌دار روستا بودن، به او اعتمادبه‌نفس کاذب زیادی می داد.مینی‌بوس اوستا یک دنده‌ی بلند داشت که ایده‌ی طراحی‌اش را از زرافه گرفته بودند، ولی سرش شفاف بود و داخلش یک عقرب مینیاتوری زردرنگ بود که من از آن می‌ترسیدم. روی داشبورد، مجسمه‌ی متحرک یک سگ بود که در کل طول مسیر گردنش تکان می‌خورد. من آن‌قدر بچه بودم که فکر می‌کردم مثل عزیز که برای لرزش دستانش دکتر می‌رفت، آن هم مریض است و همیشه‌ی خدا دلم برایش می‌سوخت.بقیه‌ی مردم، به جز من و برادرم، به تنگه‌ی ترمز می‌گفتند «پیچ عزرائیل». آقاجون می‌گفت: «اون‌قدر که اون پیچ به خودش مناجات و توسل دیده، مسجد محل ندیده.» داداش هم تو جوابش می‌گفت: «آخه آقاجون نصف مُرده‌های تو قبرستون، اونجا تصادف کردن.» من درک خاصی از مرگ نداشتم؛ اما به‌خوبی به یاد می‌آورم که به محض رسیدن به اولین سرپایینی، مادرم من را محکم در آغوش می‌گرفت و مسافرهای دیگر پیس‌پیس‌کنان صلوات می‌فرستادند. اوستا هم لیوان چایی‌اش را، اگر داغ بود، از جا لیوانی برمی‌داشت و از پنجره بیرون می‌ریخت. بهر حال، پیشگیری بهتر از سوختگی بود.اوستا قدبلندی داشت، مثل مینی‌بوسش که ارتفاعش زیاد بود؛ آن‌قدر زیاد که موقع پیاده شدن، بعضی‌ها برای بررسی عمق، اول ساکشان را پرت می‌کردند؛ اگر صدای به‌زمین‌رسیدنش بنظرشان خیلی طولانی می‌آمد، می‌نشستند روی پله‌ها و بعد پیاده می‌شدند. بعضی‌ها هم اعتقاد داشتند اگر اول با پای راستشان سوار شوند، تصادف نمی‌کنند چون شگون دارد. در نهایت اغلب زنده می‌ماندند، اما من خودم چند بار صدای پاره‌شدن خشتکشان را شنیدم و ریز خندیدم.آن موقع‌ها که عزیز آلزایمر نداشت، یادش می‌ماند که برایمان دعا کند ماشین بخریم. مامان می‌گفت: «مادرا هرچی دعا کنن، مستجاب می‌شه.» من نمی‌خواستم دعاهایی که عزیز بدون دندان مصنوعی از خدا می‌خواست، مستجاب شود؛ چون تلفظ همه‌چیز را اشتباه ادا می‌کرد. داداش می‌گفت هر ماشینی از پس تنگه برنمی‌آید؛ گیربکس ماشین باید خیلی قوی باشد. من سریع رفتم به عزیز گفتم: «عزیز! دعا کن ماشین گیسباک‌دار بخریم.» عزیز گفت: «روله‌ی من (بچه ی من)، ایشالا خدا به شما یه ماشین گیس‌دار بده که گیس‌هاش شبیه تو قشنگ باشه.» من آن‌قدر بچه نبودم که بعد این حرف، از دعاهای عزیز قطع امید نکنم.از وقتی آلزایمرش عود کرد، در زمستان خاطره‌هایش گم شد. هر روز بیشتر از دیروز در برف‌ها گیر می‌کرد و نمی‌توانست راه بازگشت به زمان واقعی را پیدا کند. غروب‌ها به بابا می‌گفت: «روله، خرت رو بستی؟» همه می‌خندیدند؛ اما من با گریه می‌گفتم:« عزیز دعا می‌کنه خدا به ما یه خر بده».ما بالاخره یک پیکان جوانان خریدیم. جوانان که نه، حتی یک عدد جوان هم نبود؛ در واقع پیکان سالمندان بود. ماشین را به شرط دنده‌سنگین تو تنگه به ما فروخت. راننده از ماشین خیلی کار کشیده بود؛ این را از پارگی‌های روکش صندلی فهمیدم. و حالا آن همه وفاداری و جوانی که به پای هم ریخته بودند را به چند هزار تومن فروخت. البته از چین‌وچروک‌های صورتش هم مشخص بود که بیشتر از پیکان، از خودش کار کشیده است. داخل ماشین را مثل کتاب‌های داداش جلد کرده بودند. زیر جلدها هم با کلی کارت‌پستال و تکه‌های روزنامه تزیین شده بود: دوتا کبوتر کنار هم، چشم‌های آبیِ سرمه‌کشیده‌ی یک زن، یک بچه‌ی خارجی، دو سه‌تا دسته‌گل و نزدیک به یک دیوان کامل شعرهای مختلف. بابا تمام کارت‌پستال‌ها را دور انداخت. جمله‌ی «جوانی کجایی که یادت بخیر» را از پشت شیشه عقب با اسکاچ زبر پاک کرد. حالا ماشین شبیه خود بابا شده بود: بدون حاشیه، خسته ولی امیدوار. در نهایت اما برعکس بابا، خستگی پیکانمان به امیدش غلبه کرد و وارد حاشیه جاده شد، در بدترین مکان و زمان ممکن. دقیقا تابستان سال بعدش بود که کله سحر از خانه بیرون زده بودیم تا به آفتاب سر ظهر نخوریم. این اولین بار بود با ماشین خودمان به دورآباد می رفتیم. اما پیکان سالمندانمان به محض دیدن پیچ سوم امیدش را باخت و خاموش شد. تا خود غروب، آفتاب به پس کله مان تابید و هیچ موجود زنده‌ای آنجا دیده نشد، هیچ اثری از حیات نبود. داداش و بابا رفتند تا پشت کوه‌ها را بگردند. با افتخار، با افسار دو خر به دست برگشتند. از عشایرهای اطراف قرض گرفته بودندشان. خری که زحمت حمل و نقل من ومامان را می کشید، طوسی بود و یال‌های قشنگی داشت. مامان یاد دعای عزیز افتاده بود؛ ما واقعاً سوار یک ماشین گیس‌دار بودیم. با خنده گفت: «گفتم که دعای مادرا مستجاب می‌شه».به خانه‌ی عزیز که رسیدیم، من دویدم و با فریاد گفتم: «عزیز عزیز! خرامونو بستیم تو حیاط!نگرانشون نباش» بالاخره ما رسیده بودیم به همان زمانی که عزیز در آن زندگی می کرد. من از خر سواری لذت نبرده بودم اما میخواستم عزیز را خوشحال ببینم. عزیز بغلم کرد و گفت: «روله‌م، کدوم خرا رو بستید؟ مگه با ماشین نیومدید؟» داداش از خنده نمیتوانست نفس بکشد. من اما خیلی ذوق‌زده بودم که عزیز حالش بهتر شده بود و داروهاش اثر گذاشته بود. بعد از مدت‌ها، عزیز واقعاً در آن لحظه کنار ما بود. خیلی دعا کرده بودم داروهای عزیز گیسباک‌دار باشند. بالاخره دعای من هم مستجاب شده بود!#«دنده عقب با اتو ابزار»زهرا ترابیزهرا ترابیSun, 23 Nov 2025 19:38:51 +0330