https://virgool.ir/feed/@v.saffarifa2026-11-12 00:25:19https://files.virgool.ir/upload/users/940798/avatar/pOHq0P.jpeghttps://virgool.ir/@v.saffarihttps://virgool.ir/@v.saffari/ادبیات-کلاسیک-موج-نو-و-مدرن-d4nvk6aiqr3vنوشته؛ شیخ داستاندر موضوع ادبیات هنری، دو مبحث کلاسیک و موج نو را داریم. کلاسیک را بیشتر با مفهوم داستان می شناسیم. داستان شامل هر اندیشه، خیال و حادثه ایی تخیلی یا واقعی است که بتوان با رعایت توالی زمانی و مکانی آن را نقل کرد و به علت فرم ساختاری آن قابل تأویل و تحلیل است. منظور از فرم ساختاری، همان اصول و قواعد و زبان نوشتاری است. یعنی هر داستانی جهت برقراری ارتباط و انتقال اطلاعات با استفاده از ابزارها و عناصری چون طرح، شخصیت و حادثه – بر اساس چگونگی ذهنیت و یا تشخیص بصری و یا قدرت تخیل نویسنده – از طریق نگارش به وجود می آید و به سطح کیفی ادبی می رسد و لذا از طریق این فیلترها می توان به نقد و تحلیل داستان پرداخت.داستان به علت نوع نگرش و تلقی نویسنده به توصیفات و شرح جزئیات و مهمتر از آن بافت کلامی ِ سّبک نوشتاری، می تواند خاص باشد! اما ایده و سوژه آن نمی تواند انحصاری باشد و عموم نویسندگان می توانند با متد خاص خود به سوژه ای واحد بپردازند و اگر در این امر توفیقی به دست نیاورند دچار تکراری نویسی می شوند.در ادبیات موج نو ما با موضوع رمان سر و کار داریم. رمان از اختراعات بورژواهای انگلیسی است که از سر تفنن و برای پرداختن به موضوعات خانوادگی آن را تحریر می کردند. رمان را در غرب برابر با "سواد به معنای جدید" می دانند. در "سواد به معنای جدید" انتقال معنا متکی بر "خواندن" است و نه "تعریف کردن" و "گوش دادن". لذا تعریف بی سواد هم تغییر می کند. آدم بیسواد نمی­نویسد، بلکه کتابت می کند و دقیقا‍ به همین دلیل آثاری با منطق نقالی در کشور ما پرفروش تر از آثار تحریری و نگارشی است. یعنی سطح سواد پایین تر است. کتاب "دا" از این قاعده مستثنی نیست. یعنی سیده زهرا حسینی تعریف می کند و سیده اعظم حسینی کتابت می­کند تا "دا" منتشر شود و بعد از خواندنش هم می توانیم برای گوش های دیگری تعریف کنیم بی آن که احتیاجی به خواندنش باشد.رمان دارای خصوصیاتی است که مرز تفاوتی آن را با داستان مشخص می کند. از مواردی که می توان به آن اشاره کرد؛1. حجیم تر و مفصل تر است.2. طولانی تر از داستان بلند است. دست نویسنده را در کنکاش مدام شخصیت ها باز می کند و لذا سبک و اسلوبی mode)) که انتخاب می کند باید تمرکز یافته تر باشد.3. اجازه ی ورود به شخصیت های بیشتری را می دهد. یعنی تعداد شخصیت های اصلی و فرعی و حتی تعداد قهرمانان آن می ­واند بیش تر باشد.4. علاوه بر پرداختن به قهرمان و تحولی را که در او ایجاد می شود باید همراستا به زندگی خانواده ها و شخصیت های تأثیرگذار و یا درگیر با حوادث هم بپردازد.5. طرح یا طرح های آن پیچیده تر و محیط اجتماعی آن پرتحول تر است. یعنی مانند داستان کوتاه یا بلند دارای پیرنگی بسط یافته نیست.6. ایده و سوژه آن تقریباً انحصاری و خاص یک نویسنده است و برای همین کمتر رمانی است که نویسنده آن به تکراری نویسی . البته ژانرهای مختلف رمان مثل رمان های تاریخی می توانند غیر انحصاری باشند.7. دارای بحران است و همین بحران جایگزین تعلیق در قالبهای داستانی شده است.8. داستان با نقطه اوج به پایان می رسد ولی رمان با گره گشایی تمام می شود.9. گره افکنی ها و گره گشایی ها به مفهوم وجودیت در قالب های داستانی تعریف نشده است.10. رمزگشایی در پی حوادث علت و معلولی است ولی فاقد نقطه اوج و فرود است و این ها به دلیل بسط و گسترش توصیفات و معرفی تکه به تکه و نه یک باره شخصیت هاست.11. محدود به مکان و زمان نیست.12. واقعی است و یا تلاش می کند تا واقعی جلوه کند و تأکید می شود مهمترین موضوع آن توجه به دیگر زندگی ها در کنار زندگی قهرمان و شخصیت اصلی است و لذا نمی توان به روایت حوادث یک نفر و نقل خاطرات وی نشست و آن وقت بگوییم داریم رمان می نویسیم. رمان از سوژه ای ایده نمی گیرد. رمان سوژه نیست. رمان خود زندگی است و برای همین می گوییم واقع گراست.اصلی ترین بخش مهندسی رمان بنا به تعریف فورستر‌"انگاره" است. انگاره یعنی همان پی ریزی . فنوداسیونی که در بنای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرد و در داستان بستری که ماجراها و حوادث بر آن استوار می شوند. در "دا" این انگاره و مهندسی رمان را نداریم. یعنی آنچه راوی و شخصیت ها و حوادث را در طول داستان پیش می برد، انگاره نیست بلکه خود حوادث است.رمان مشتق از رمانس قرون وسطایی فرانسوی و معادل نوول انگیسی است. اما مهمترین جد رمان، روایت پیکارسک picaresque)) است.خصوصیات پیکارسک چیست؟Picaro در اسپانیا به معنی رند و شیاد بوده و به رمان هایی که شخصیت آن ها آدمی بی اعتنا به قوانین و شیاد و بی پروا است و با رندی هایش زندگی می کند اطلاق می شود. از نظر شیوه پرداخت واقع گرایانه و از نظر ساختمان پر از حوادث بی ارتباط به هم است مانند هاکلبری فین، دن کیشوت سروانتس که شخصیت قهرمان آن مرد دیوانه و با مزه ایست که سعی دارد بر طبق آرمان ها و عقاید رمانس های پهلوانی آن روزگار زندگی می کند.رمان رابینسون کروزئه (دانیل دافو) از نظر ساختمان پیکارسک است زیرا مجموعه ای هستند از حوادث پشت سر هم که تنها از طریق شخصیت به هم متصل شده اند و این اتصال فقط بدان دلیل است که همه حوادث برای یک نفر اتفاق می افتد.اما رمانس چیست؟رمان گونه ایست از داستان های پرماجرا و عاشقانه یا پهلوانی که از شخصیت های ساده استفاده می کند و طرح هایشان بر ماجراجویی و حادثه تکیه دارد و گاهی هم حوادث غیر واقعی و برای تصویر کردن نمادین تمایلات، آرزوها و ترس هایست که در عمق ذهن بشری جای گرفته است.از نمونه رمانس رمان گونه می توان به بلندی های بادگیر امیلی برونته اشاره کرد.در ادبیات مدرن، اصطلاحی به نام ضد رمان باب شده است. ضد رمان موج نوینی است که قوانین، سنت ها و شیوه های داستان گویی رمان نویسی گذشته را زیر پا گذاشته است.در این قالب، نویسنده سعی نمی کند تا به شیوه واقع گرایانه، همه چیز را واقعی جلوه دهد و یا از سبک طبیعت گرایی(ناتورالیسم) استفاده کند، بلکه از قوانین واقع گرایانه خاص خود استفاده می کند.ضد رمان دارای خصوصیاتی خاص می باشد که به واسطه همین ویژگی ها به این نام اطلاق شده است که از آن جمله می توان به این موارد اشاره داشت؛1- طرح مشخص و واضحی ندارد2- شخصیت های آن خیلی کم متحول می شوند.3- از حوادث پراکنده استفاده می کند.4- از تکرار زیاد استفاده می کند.5- اشیا و چیزها را به طور سطحی تجزیه و تحلیل و موشکافی می کند.6- دائماً دست به تجربیات جدید در ارتباط با واژگان زبان می زند(نحوه جمله سازی و نقطه گذاری)7- دائماً توالی زمان را به هم می زند.8- دائماً اول و آخر داستان را به هم می زند.از نمونه آن می توان به بیگانه کامو و آثار نابکوف اشاره کرد.با این تفاسیر ضد رمان اما دارای .یژگی های افراطی هم هست که می توان این ها را اشاره داشت؛I. صفحاتش را می توان جدا کرد به نحوی که پشت سر هم نباشد.II. صفحاتش را می توان به هم ریخت و یا با هم ادغام نمود.III. بعضی صفحاتش رنگ آمیزی و بعضی سفید است.IV. از طراحی استفاده می شود.V. از خطوط تصویری استفاده می شود.VI. نویسنده برای اثرگذاری از کلاژ(مخلوط یا وصله کردن تصاویر و اشیا) استفاده می برد.ـــ وحید شیخ­ احمدصفارینویسنده و منتقد ادبیv.saffariv.saffariSat, 12 Jun 2021 22:43:31 +0430https://virgool.ir/@v.saffari/داستان-کوتاه-چیست-cb0rjd5itgleنگارش؛ شیخ داستانیک اثر داستانی باید دارای حداقل سه عنصر زیر باشد تا بتوان آن را در قالب داستان کوتاه تعریف و ارزیابی نمود.1-قهرمان2-حادثه3-دنوماناین سه عنصر مشخص می‌سازد که تعریف داستان کوتاه، دو تعریف زیر را در بر نمی‌گیرد.**آن چیزی که سر میز شام بتوان تعریف کرد. بلکه آن چیزی را که سر میز شام بتوان خواند.**برشی از زندگی است. داستان کوتاه خود می‌تواند روایت تمام یک زندگی باشد.برای سوژه خود یک قهرمان (برای بهتر شدن، یک ضدقهرمان) خلق کنید. * قهرمان را درگیر هدفی سازید تا حادثه شکل بگیرد. * قهرمان به سه صورت با حادثه در داستان پیش می‌رود.1-حادثه را به وجود می‌آورد که در این قسمت نقش ضدقهرمان بسیار مهم و کمک کننده است.2-از حادثه تأثیر می‌گیرد و به کشمکش در داستان می‌انجامد.3-بر حادثه تأثیر می‌گذارد و روند داستان را تغییر میدهد.دنومان؛ مشخص کننده هدف، انگیزه، آرزو و خواسته‌ی اولیه قهرمان است که در مواجه با حادثه به آن هدف می‌رسد و یا نمی‌رسد و داستان هم به پایان خود منتهی می‌گردد.هر نوع اثر و نوشته‌ای که دربرگیرند]‌ی این نکات داستانی نباشد، تعریف داستان کوتاه در مورد آن صدق نمی‌کند.v.saffariv.saffariFri, 04 Jun 2021 12:16:35 +0430https://virgool.ir/@v.saffari/وحدت-در-داستان-omhqcq8dfkj4نگارش؛ شیخ داستان يکي از مباحثي که علاوه بر ديگر عناصر داستان در بحث ساختار عنوان مي شود، رعايت وحدت‌ها است. هر اثر بايد از وحدت عمل، زمان و مکان برخوردار باشد. يعني بايد داستان طرح مشخصي داشته باشد که همان وحدت عمل است، سپس اين عمل در يک محدوده زماني خاص انجام شود که وحدت زمان ايجاد مي شود و اين عمل بايد در مکاني مشخص واقع شود که همان وحدت مکان است.نويسنده با ياري وحدت‌ها بايد در کوتاه‌ترين مدت خواننده را به درون داستان بکشاند و او را با حوادث و اشخاص آشنا کند. پس نويسنده‌ی ماهر، هرگز طرح داستانش را بيهوده گسترش نمي دهد و به وقايع و اعمالي که به داستان مربوط نمي‌شوند، نمي‌پردازد، بلکه حرفش را همراه با ايجاز و بدون حاشيه پراکني در محدوده زماني و مکاني مشخص واقعه داستاني، پرداخت مي کند.علاوه بر رعايت وحدت‌ها، بحث تقسيم داستان به سه بخش آغاز، تنه و پايان، پيش مي‌آيد. آغاز داستان، يعني جايي که نويسنده در آن مقدمه چيني کرده و شخصيت‌ها را معرفي مي کند و مکان و محيط را مشخص مي‌نمايد. پس در «آغاز» هنوز اتفاقي نيفتاده است و همه چيز راکد است.«ميان» و يا «تنه» داستان، مهم‌ترين بخش است. در اين قسمت عدم تعادل و آشفتگي ايجاد شده و بحران به وجود مي آيد و کار به اوج مي رسد.مرحله «پايان»، زمان حل شدن مشکل و گره گشايي است. اگر فرض کنيم داستاني 5 صفحه باشد، بايد يک صفحه آن به آغاز و يا مقدمه اختصاص پيدا کند و يک صفحه به پايان و سه صفحه ديگر به اصل ماجرا بپردازد. البته اين شکل کلاسيک و سنتي قضيه است. هر چه شروع و پايان داستان کوتاه‌تر باشد و بر ميانه‌ی آن افزوده شود، داستان جذابتر و پرمحتواتر خواهد بود. حتي گاهي اوقات مقدمه کاملاً حذف شده و داستان درست از حادثه و تنه داستان شروع مي شود. مانند داستانهاي پليسي که يک راست مي روند سر اصل رخداد. البته اگر نوشتن مقدمه براي نويسنده مهم باشد، وي بايد سعي کند آغاز داستانش خسته کننده نباشد، بلکه برعکس، به اين طريق رغبت خواننده را برانگيزاند و با معرفي شخصيت‌ها،شروع عمل داستاني، گفت‌وُگو و يا توصيف زمان و مکان وقوع داستان، اثرش را آغاز کند، ولي بايد توجه داشت که اين سه قسمت کاملاً در هم تنيده شود و نويسنده و خواننده عادي نتواند شروع و پايان اين قسمت‌ها را مشخص کند.بايد توجه داشت که ساختار داستان، طولاني بودن آن را هم مشخص مي کند. طول داستان بايد به اندازه‌اي باشد که با توجه به عناصر انتخاب شده، پس از يک سلسله مراحل، قهرمان را از بدبختي به نيک‌بختي برساند و يا بالعکس. اين اندازه براي داستان کوتاه کافي است و نويسنده مجاز نمي‌باشد با استفاده از کلمات و توصيفات زيبا ولي نابجا داستانش را طولاني کند. از ديگر سو، ساختار و فرم داستاني، مکمّل يکديگر هستند و اگر فرمي نباشد، ساختار قوام نمي‌يابد. فرم مقوله اي ابداعي است که در حوزه خلاقيت نويسنده مي‌گنجد و او فرمي ارايه مي‌دهد که نتيجه يک ساختار مستقيم است که خواننده پس از مطالعه چنين داستاني احساس رضايت مي‌کند.v.saffariv.saffariWed, 02 Jun 2021 19:01:41 +0430