https://virgool.ir/feed/@tayebe.sabetiهمیشه خودم را در احاطه‌ی سکوتی عجیب یافته‌ام. سکوتی برآمده از یک هیاهوی درونی. برای رهایی از این هیاهوست که می‌نویسم.fa2026-11-12 05:54:27https://files.virgool.ir/upload/users/230777/avatar/H8Rarl.jpghttps://virgool.ir/@tayebe.sabetihttps://virgool.ir/@tayebe.sabeti/ادای-دینی-به-یک-رمان-دوست-داشتنی-cqqgcxwbgysjمن وقت‌های زیادی در ایستگاه مترو، بی‌آنکه هدف مشخصی داشته باشم، روی سکو نشسته‌ام. قطارهای مقصد موردنظرم یکی پس از دیگری آمده‌اند و رفته‌اند و آدم‌های زیادی از آن خارج شده و آدم‌های بیش‌تری با زور و تقلا و فشار واردش شده‌اند، ولی من همچنان روی صندلی نشسته‌ام و دست زیر چانه، پا روی پا انداخته‌ام و یا کف زمین چمباتمه زده‌ام و به حرکت آهسته‌ و خرامان اولیه و بعد، پرشتاب قطارها نگاه کرده‌ام. نمی‌دانم این‌طور وقت‌گذرانی در ایستگاه مترو را بعد از آشنایی با شخصیت سوکورو تازاکی انجام دادم یا قبل از این‌که با این شخصیت داستانی آشنا شوم هم همین‌طور عاطل‌و‌باطل توی ایستگاه قطار می‌نشستم؟ولی هرچه که هست، هر بار که آرام و با طمانینه و بی‌هیچ عجله‌ای می‌نشینم توی ایستگاه مترو و به آمد‌وشد قطارها و مردم نگاه می‌کنم یاد شخصیت اصلی رمان محبوبم یعنی «سوکورو تازاکی بی‌رنگ و سال‌های زیارتش» که موراکامی عزیز آن را نوشته، می‌افتم.قصه‌ی این رمان دوست‌داشتنی از این قرار است که سوکورو تازاکی آرام ما از همان دوران نوجوانی عاشق ساختن چیزهای مختلف بود. ۱۵ سال پیش به آرزوی دیرینه‌اش می‌رسد و در دانشگاه توکیو در رشته‌ی مهندسی ساخت ایستگاه‌های قطار پذیرفته می‌شود. این اتفاق خیلی خوبی برای سوکوروِ بی‌رنگ است ولی باید شهرش را ترک کند و این یعنی دوستانش را کم‌تر خواهد دید، دوستان رنگ‌ووارنگ صمیمی‌اش را.سوکورو کل دوران دبیرستانش را عضو یک گروه پنج‌نفره بود. پنج نفری که جان‌شان به هم وصل بود و دوران نوجوانی‌شان با همدیگر معنی پیدا می‌کرد. آن‌ها به هم رنگ می‌دادند و گروه‌شان هر روز پررنگ‌تر و جان‌دارتر از قبل می‌شد. ولی از همان اول، سوکورو یک تفاوت اساسی با آن‌ها داشت. معنی اسم هر چهار عضو دیگر، یک رنگ خاص بود ولی اسم سوکورو خالی از هر نوع رنگی بود. یعنی این تفاوت، آن‌قدر مهم و تاثیرگذار بود که چند ماه بعد از قبولی‌اش در دانشگاه، از گروه دوستانه‌اش طرد شود؟این سوالی است که ۱۵ سال بعد، وقتی که سوکورو تازاکی توی ایستگاه مترو نشسته است و به قطارهای سریع‌السیر نگاه می‌کند، از خودش می‌پرسد. ۱۵ سال پیش هم این سوال را از خودش پرسیده بود و وقتی جوابی برایش پیدا نکرده بود، بعد از دورانی سخت و افسرده‌‌کننده به جریان عادی زندگی‌اش برگشته بود. حالا ولی دوست دخترش که احساس می‌کند، این اتفاق بیش‌تر از این‌ها در جان سوکورو ریشه دوانده، از سوکورو آرام ۳۵ ساله می‌خواهد که برود سراغ دوستانش و ته‌توی ماجرا را دربیاورد و بفهمد چرا ۱۵ سال پیش بی‌هیچ دلیل و توضیحی از گروه طرد شد؟بعضی‌وقت‌ها احساس می‌کنم که من هم مثل سوکورو بی‌رنگ هستم. سوکورو آرام‌ترین عضو آن گروه بود. پسری تودار و کم حرف که خودش را عادی‌تر از آن‌چیزی که بود، تصور می‌کرد. سوکورو واقعا خودش را بی‌رنگ می‌دانست، بی‌رنگ‌تر از آن‌که آدم‌ها بتوانند او را ببیند. آدم گاهی محو و بی‌رنگ می‌شود و من غیر از وقت‌هایی که بی‌هدف توی ایستگاه قطار می‌نشینم، زمان‌هایی که محو و ناپدید می‌شوم هم یاد سوکورو می‌افتم.نامرئی بودن حس ناخوشایندی است. این‌که احساس کنی با تمام تقلاهایت بین حضور پررنگ دیگران، محو و ناپدید هستی، آزاردهنده است. امکان حضور و بودن را از تو می‌گیرد. آرام و گاه منزوی‌ات می‌کند. البته که خیلی وقت‌ها هم آدم نمی‌فهمد که با همین حضور آرام و محوش چقدر به حیات یک گروه و رابطه کمک می‌کند و چه تاثیری روی آدم‌های پررنگ و پر شروشور می‌گذارد.دوست دختر سوکورو، درست حدس می‌زد، این جدایی و طردشدگی یکباره و بی‌هیچ توضیحی، سوکورو تازاکی بی‌رنگ را بیش از حد، درگیر کرده بود و شاید برای همین به سوییت سال‌های زیارتش پناه برده بود‌. آدمی باید چیزی برای پناه گرفتن در روزهای سخت و تنهایی و دلتنگی داشته باشد. سوییت سال‌های زیارت فرانتیس لیست فرانسوی، در این ۱۵ سال، حکم همان پناه‌گاه امن را برای سوکورو داشت. به این‌جا که می‌رسم، به پناه‌گاه‌های خودم فکر می‌کنم. حالا یک تفاوت با سوکورو پیدا کرده‌ام، من هیچ‌وقت، یک غار همیشگی برای پناه گرفتن نداشته‌ام، هر بار به چیزی چنگ‌زده‌ام و بعد از آن رهایش کرده‌ام و سراغ پناهگاه دیگری رفته‌ام. سوکورو ولی بی‌جان‌تر از آن است که بخواهد پناهگاه‌هایش را مدام تغییر دهد. او در سال‌های زیارتش خانه می‌کند، حتی وقتی که دوستانش را می‌بیند و معمای ۱۵ ساله‌‌اش حل می‌شود و سراغ زندگی معمولی خودش برمی‌گردد‌ تا به ساختن ایستگاه‌های قطار ادامه دهد.این برگشتن سوکورو به جریان عادی زندگی است که این رمان را برایم جذاب می‌کند. سوکورویی که حالا برای سوال‌هایش پاسخ یافته و رنگ گرفته و به زندگی‌اش برگشته، بی‌شک همانی نیست که در ابتدای رمان با آن مواجهه‌ایم. و اما آدمی همیشه باید جایی را داشته باشد که بعد از طوفان‌های تندخیز به آن برگردد. مثل مهندسی ساخت ایستگاه‌های قطار، آغوش یار و یا خانه‌ای که در آن سوییت سال‌های زیارت پخش می‌شود. حتی اگر سوزن روی قطعه ی لو مَل دو پِی گیر کند. لو مَل دو پِی یعنی «غم غربت». معنی دقیق‌ترش یعنی «غمی بی‌جهت که با تماشای دشت به دل آدمی می‌افتد.»بخش کوتاهی از رمانسوکورو به خودش آمد و دید به این فکر می‌کند که شاید سرنوشتم این است که همیشه تنها بمانم. آدم‌ها سراغش می‌آمدند ولی همیشه آخرش می‌رفتند. به جست‌وجوی چیزی می‌آمدند ولی پیداش نمی‌کردند یا چیزی که پیدا می‌کردند خوشحال‌شان نمی‌کرد (شاید هم توی ذوق‌شان می‌خورد و یا حرص‌شان می‌گرفت) و بعد می‌گذاشتند و می‌رفتند. یک روز، بی‌این‌که خبر بدهند، گم‌وگور می‌شدند _ بی‌هیچ توضیحی، بی‌خداحافظی. انگار تبری بی‌صدا پیوندشان را ببرد، پیوندی که هنوز میانش خون گرم جاری بود و نبضش هنوز می‌زند_ آرام‌آرام.حتما چیزی دورنش بود، چیزی بنیادین، که توی ذوق آدم‌ها می‌زد. بلندبلند گفت «سوکورو تازاکیِ بی‌رنگ». من کلا هیچ‌چیزی ندارم که به بقیه بدهم. فکرش را که می‌کنم حتا به خودم هم چیزی ندارم بدهم.می‌توانید قطعه‌ی لو مل دو پی را از این‌جا بشنوید.طیبه ثابتیطیبه ثابتیWed, 25 Sep 2024 19:19:01 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/زیر-سقف-دنیا-جستار-هایی-درباره-ی-شهرها-و-آدم-ها-m0s5tayqvpkw«زیر سقف دنیا»، قصه‌ی شهر‌هاست. قصه‌ی آدم‌های توی این شهرها. «محمد طلوعی»،از شهرهایی نوشته است که مدتی در آن‌ها زندگی کرده. هوای آن شهر را تنفس کرده. توی کوچه‌ و خیابان‌هایش گام برداشته. با آدم‌هایش دم‌خور شده و حتی برای آن‌ها آشپزی کرده است.این کتاب هر چند که در آغاز می‌رود که به سفرنامه تنه بزند ولی به هیچ‌وجه یک سفرنامه نیست و خود نویسنده نیز در مقدمه به این موضوع اشاره کرده است. ما در این کتاب به رسم سفرنامه‌های مرسوم، توصیف جزپردازانه‌ای از شهرها، مکان‌ها و آدم‌ها نمی‌بینیم. از طرف دیگر، فراتر از کتاب‌های خاطره‌محور است و نویسنده هدف بالاتری از خاطره‌گویی صرف داشته است. بلکه نویسنده یک فریم از شهر موردنظر را برداشته و به آن چیزهای دیگری چون رابطه‌ها، دوستی‌ها، عشق‌ها، آرمان‌ها، ترس‌ها، خشم‌ها، مبارزه‌ها، جنگ‌ها و از همه مهم‌تر روند عادی و معمولی زندگی در آن شهر را اضافه کرده و با توصیف‌های زیبا و نثری روان، روایت خاص خودش را از شهر مورد نظر ساخته است.زیر سقف دنیا از روایت «خانه‌ی کوچه‌ی مریم» در رشت (زادگاه نویسنده)، آغاز می‌شود و با روایت «شیرین خانم» (مادر نویسنده) در رشت پایان می‌یابد. در این میان ما همرا با نویسنده به شهرهای مختلفی چون تهران، استانبول، دمشق، پاریس، بیروت، پالرمو، سارونو و آمستردام سفر می‌کنیم و تا جایی که متن راه می‌دهد با این شهرها و آدم‌هایش آشنا می‌شویم ولی یک آشنایی زودگذر و سریع.بخشی از کتابهیچ‌وقت صورتش را فراموش نمی‌کنم. صورت سوفی مثل کاغذی بود که رویش چیز مهمی نوشته‌اند، بعد آن نوشته را فراموش کرده‌اند و سال‌ها توی کیف یا کمد مانده. وقتی نوشته را می‌خوانی حتی یادت نمی‌آید چرا آن‌چیز برایت مهم بوده که جایی بنویسی‌اش و همه چیز به نظر بی‌معنی می‌آید.گفتم: «دوست دارم دوچرخه‌ی دونفره برونم ولی تا حالا نرونده‌م.»گفت: «اگه یه نفریش رو رونده باشی، خیلی فرقی نداره.»گفتم: «تنها چیزیه که واقعا بلدم برونم. یه‌بار فقط اسب سوار شدم که اون هم خودش می‌رفت. فهمیده بود من بلد نیستم.»رفتیم دور کانال چرخیدیم. باد می‌آمد، بادی سرد اما کم‌زور. هیچ پنجره‌ای پرده نداشت و می‌شد تا ته خانه‌ی مردم را دید، هرکسی که رد می‌شد و هر کاری که می کرد.گفتم: «وقتی تازه رفته بودم تهران، هر شب سوار اتوبوس می‌شدم و به پنجره‌های خونه‌ها نگاه می‌کردم. تمام شب شاید یه نفر یا دو نفر پشت پنجره می‌دیدم. با همون‌ها قصه می‌ساختم که چه‌جورند و چه‌جور زندگی می‌کنند و چرا امدند پشت پنجره.»گفت: «خوب شد نیومدی آمستردام.»نپرسیدم چرا؛ می‌دانستم خودش می‌گوید.گفت: «هیچ‌کس این‌جا نمی‌تونه واسه خودش یه زندگی شیک بی‌عیب بخره. این‌جا پنجره‌هاش چیز مخفی نمی‌ذارند. همه‌چی معلومه.»راست می‌گفت. این‌همه عریانی در تماشا همه‌ی قصه‌ها را پاک می‌کرد، همه‌ی آدم‌ها را یک‌جور می‌کرد. گفتم: «تو قصه‌ات رو برام بگو!»برگشت نگاهم کرد. وقتی با دوچرخه‌ی دونفری رکاب می‌زنید، می‌شود برگردید و کسی را ببینید و این باعث شود پشت‌سری‌تان هیچ‌وقت صورت‌تان را فراموش نکند.طیبه ثابتیطیبه ثابتیTue, 13 Aug 2024 21:05:58 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/معرفی-کتاب-مصائب-زندگی-صادقانه-mzmnqtxcsr6uدَن آریلی (Dan Ariely) در کتاب جالب توجه خود «مصائب زندگی صادقانه»، با این پیش‌فرض که همه‌ی انسان‌ها ظرفیت تقلب را دارند و در محاصره‌ی بی‌صداقتی به سر می‌برند، ده‌ها آزمایش رفتاری را انجام داده است که نتایج حاصل از آن، نشان می‌دهد درصد بالایی از افراد جامعه، دست به بی‌صداقتی و تقلب در سطوح کوچک و به ظاهر بی‌اهمیت می‌زنند. آریلی چنین نتیجه می‌گیرد که افراد بیش از آنچه که فکر می‌کنند، متقلب‌اند.ایده‌ی اولیه‌ی این کتاب در یک دیدار دوستانه در طی یک سفر شکل گرفت. وقتی که دن آریلی نویسنده‌ی با ذوق کتاب مصائب زندگی صادقانه (The Honest Truth About Dishonesty)، به طور اتفاقی با جان پری بارلو (شخصی که برای آریلی بسیار قابل احترام بود و تحسینش می‌کرد) دیدار کرد. در طی گفتگوهایی که بین این دو شکل گرفت، آریلی در عین ناباوری متوجه شد که جان، مدتی به عنوان مشاور شرکت «اِنران» مشغول به فعالیت بوده است. آن زمان، به تازگی شرکت انران به دلیل آشکار شدن تقلب‌های مالیاتی‌ و فسادهای بالای مالی، از هم فرو پاشیده بود. مابین گپ‌وگفت‌های آن دیدار دوستانه، دن آریلی متوجه شد که جان پری بارلو، روایتی متفاوت از شرکت انران و تقلب‌هایش داشت. روایتی که بیش‌تر حاکی از نوعی خوش‌بینی بود تا دروغ‌گویی! از همان‌جا بود که این فرضیه در ذهن آریلی شکل گرفت که ممکن است در بسیاری از تقلب‌ها، پای یک نوع بی‌صداقتی غیرعمد در میان باشد. در پی آن، این سوال را مطرح کرد که آیا عده‌ی اندکی دروغ می‌گویند و تقلب می‌کنند، یا این موضوع ابعاد گسترده‌ای دارد؟کتاب مصائب زندگی صادقانه، شامل نتایج یافته‌ها و پژوهش‌های دن آریلی است که برای یافتن پاسخ سوال خود، در طی سال‌های متمادی، ده‌ها آزمایش رفتاری در ابعاد مختلف و از زوایای گوناگون را انجام داد و در نهایت به این نتیجه رسید که بیش‌تر افراد اگر فرصتش پیش بیاید، دست به تقلب‌های کوچک می‌زنند. آن هم نه به این دلیل که امکان تقلب‌های بزرگ‌تر برایشان فراهم نیست یا این‌که از لو رفتن واهمه دارند. قضیه پیچیده‌تر از این حرف‌ها است. مردم کم‌تر تقلب می‌کنند چون در عین‌حال که به دنبال دستیابی به فایده‌ و سود هستند، همچنان خواهان حفظ حس صداقت و شرافتمندی خویش نیز هستند. درواقع، ببش‌تر افراد در زندگی عادی خود، به اندازه‌ای تقلب می‌کنند که تصور خوب‌شان از خودشان بهم نریزد. برای همین هر کسی برای خودش حد و مرزی در دروغ گفتن و تقلب کردن دارد.نتایج آزمایش‌ها و پژوهش‌های دن آریلی در کتاب مصائب زندگی صادقانه در حوزه‌های مختلف از جمله، پزشکی، مالی، ورزشی، مد و ... بیش‌از هرچیز، نشان‌دهنده‌ی بازی‌های ذهن و تحلیل‌های روان‌شناختی‌ای است که افراد حین مرتکب شدن یک عمل غیرصادقانه از خود بروز می‌دهند.دن آریلی با تکیه بر تحقیقات خود در این کتاب نشان می‌دهد که افراد چگونه برای توجیه رفتار نادرست و غیرصادقانه‌ی خود، دست به داستان‌پردازی و انواع دیگری از شیوه‌های خلاقانه می‌زنند. همچنین نتایج نشان می‌دهد که چگونه وجود متغیرهای واسطه‌ای مانند خستگی، استفاده از کالاهای تقلبی، شکل‌گیری تعاملات و عضویت در گروه‌های اجتماعی و ... در بالا رفتن میزان تقلب نقش مستقیمی ایفا می‌کنند.آریلی در این کتاب به تفاوت‌های فرهنگی و تاثیر آن در افزایش یا کاهش میزان تقلب نیز اشاره می‌کند. در نهایت نیز راه‌کارهایی برای کاهش میزان تقلب و افزایش صداقت در جامعه ارائه می‌دهد.کتاب مصائب زندگی صادقانه با داشتن انواع مثال‌، ارائه‌ی نتایج آزمایش‌های متعدد، استفاده از قصه‌پردازی در روایت و همچنین داشتن زبان ساده و ترجمه‌ی روان، برای خواننده، بسیار جذاب و قابل فهم است.این کتاب با ترجمه‌ی «امین مِدی» و از سوی نشر «گمان» به چاپ رسیده است.کتاب مصائب زندگی صادقانه مناسب چه کسانی است؟این کتاب مناسب علاقه‌مندان به حوزه‌ی مطالعات روان‌شناسی رفتاری است. همچنین به آن دسته از خوانندگانی که علاقه‌مند به شناخت بازی‌های ذهن هستند تا از طریق آن، شناخت گسترده‌تری از خود کسب کنند و در شرایط وسوسه‌انگیز دچار بی‌صداقتی و تقلب نشوند، پیشنهاد می‌شود. دوستداران مجموعه‌ی خرد و حکمت زندگی نیز از مطالعه‌ی این کتاب لذت خواهند برد.با دن آریلی بیشتر آشنا شویمدن آریلی در 29 آوریل 1967 در ایالات متحده آمریکا به دنیا آمد. ابتدا در رشته‌ی فیزیک تحصیل کرد اما بعد از مدتی به دلیل علاقه‌‌اش به حوزه‌های فلسفه و روان‌شناسی، تحصیلات خود را در این دو رشته به‌طور همزمان آغاز کرد، سپس به طور کامل تمرکزش را معطوف به روان‌شناسی کرد. اکنون در دانشگاه دوک به تدریس مشغول است و یکی از شناخته‌شده‌ترین پژوهشگران حوزه‌ی روان‌شناسی و اقتصاد رفتاری به شمار می‌رود. به دلیل دست‌آوردهای فوق‌العاده‌اش از سوی دانشگاه به وی لقب James B.Duke Professor اعطا شده است.همچنین دن آریلی برنده‌ی جایزه‌ی ایگ نوبل نیز شده است. با همه‌ی این‌ها، دن آریلی، نه تنها به دلیل تحقیقات گسترده و دقیق، بلکه بیشتر به دلیل سبک ارتباطی دردسترس و حس شوخ‌طبعی‌اش شناخته شده است.در بخشی از کتاب مصائب زندگی صادقانه می‌خوانیمشیفته‌ی موضوع تقلب و بی‌صداقتی شدم. از کجا ناشی می‌شد؟ ظرفیت آدم‌ها در صداقت به خرج دادن و بی‌صداقتی کردن چقدر است؟ و شاید مهم‌تر از همه، آیا بی‌صداقتی تنها منحصر به عده‌ی اندکی است یا این‌که ابعاد گسترده‌تری دارد؟ به این نتیجه رسیدم که پاسخ به سوال آخر ممکن است تا حد زیادی رویکردمان در برخورد با بی‌صداقتی را عوض کند. این‌طور بگویم که اگر در جهان تنها آدم‌های معدودی اهل تقلب باشند، طبیعتا باید بتوان خیلی راحت این مشکل را چاره کرد. در شرکت‌ها، واحدهای منابع انسانی می‌توانند افراد متقلب را در خلال فرآیند استخدام شناسایی کنند، یا این‌که پروسه‌هایی طراحی کنند تا بتوانند کسانی را که به مرور بی‌صداقتی‌شان محرز می‌شود کنار بگذارند. اما اگر مشکل فقط محدود به عده‌ای قلیل نباشد یعنی هر کس _از جمله من و شما_ ممکن است در خانه و محل کار بی‌صداقتی به خرج دهد. و اگر بپذیریم که همه‌ی ما تا حدی پتانسیل بزهکاری را داریم، اول از همه باید از سازوکار بی‌صداقتی سر در بیاوریم و پشت‌بندش ببینیم که چطور می‌توانیم این بعد از ماهیت انسانی‌مان را کنترل کنیم.طیبه ثابتیطیبه ثابتیFri, 17 May 2024 12:16:43 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/همکف-zxbqrg0qhqvrهمین که در باز می‌شود، خودم را در آینه می‌بینم، به برق چشم‌هایم زل زده و لبخند می‌زنم. درها در حال بسته شدن هستند که سریع پایم را جلو می‌برم و خودم را به داخل می‌کشانم. دکمه شماره 8 را فشار می‌دهم و صاف در جایم می‌ایستم. کلی کار دارم، از دیروز که اسباب‌کشی کرده‌ایم وقت نکرده‌ام همه وسایل‌ را جا به‌جا کنم. به چینش وسایل فکر می‌کنم. گلدان شمعدانی‌ را در دست‌هایم جا‌ به‌جا می‌کنم و با خودم می‌گویم، بهترین جا برایش هره پنجره آشپزخانه است. هم نورگیر است، هم جلو چشم است. به دکمه‌های چشمک زن آسانسور نگاه می‌کنم. طبقه اول را رد می‌کند: «اوووه تازه یه طبقه بالا امده!» دلم می‌خواهد این چند ثانیه هم سریع بگذرد و به طبقه هشتم برسم؛ درِ آسانسور درست مقابل واحد ما باز شود. کلیدهایم را جلینگ جلینگ‌کنان از کیفم در بیاورم و در را باز کنم و وارد خانه شوم. دلم غنج می‌رود برای چیدن وسایل، برای گذاشتن شمعدانی‌ها در هره پنجره؛ می‌خواهم قبل از اینکه مرتضی به خانه بیاید، همه چیز را سر جایش چیده باشم. خنده ریزی می‌کنم و بساط پختن قرمه سبزی را هم در ذهنم پهن می‌کنم. در حال چیدن ظرف‌های بوفه هستم که آسانسور در طبقه دوم توقف می‌کند و پیرمردی وارد می‌شود. سلام می‌کنم، نگاهم می‌کند و بعد از کمی مکث بی‌حوصله جوابم را می‌دهد. آن‌گاه بر می‌گردد و دکمه همکف را می‌زند و همان گونه که آرام آرام به سمت دیگر آسانسور می‌رود؛ سری تکان می‌دهد و می‌گوید: «پیری هستش و هزار تا درد بی‌درمون.» چشم هایم به دفترچه بیمه‌اش می‌افتد که در دست‌هایش محکم گرفته است.یک‌باره یاد مرتضی می‌افتم که اگر پیر شود چه شکلی می‌شود؟ دلم نمی‌خواهد که قدش خمیده شود، طاقت دیدن چروک بر صورت کشیده‌اش را هم ندارم. مرتضی را همین‌گونه که هست می‌خواهم، دلم نمی‌خواهد هیچ‌گاه خنده‌‌های نمکینش از لب‌هایش محو شود. لبخندی می‌زنم و به بچه‌های‌مان فکر می‌کنم، مرتضی عاشق بچه است. در این پنج سال هم مراعات من را کرده وگرنه بچه از زبانش نمی‌افتد. فکر می‌کنم حالا که صاحب خانه‌ شده‌ایم، دیگر وقت‌اش است. با سر و صداهایی که به گوش می‌رسد به خودم می‌آیم؛ به طبقه سوم رسیده‌ایم ولی هنوز درهای آسانسور باز نشده است. پیرمرد سر تکان می‌دهد و آرام آرام خودش را به گوشه‌ می‌کشاند. در باز می‌شود و زن جوان قد کوتاهی در حالی که بچه‌ی چهار، پنج ساله‌ای را پشت سر خود می‌کشاند سرش را به داخل خانه می‌برد و می‌گوید: «همین روزها منتظر احضاریه دادگاه باش.» و در را محکم می‌بندد و در حالی که گوشه‌ی شالش را پشتش می‌اندازد، دخترش را به داخل آسانسور هل می‌دهد و با حرص روی دکمه‌ی روشن همکف می‌کوبد. زیر چشمی نگاهش می‌کنم، همانگونه که با دست‌های لرزانش، اشک‌های دخترش را از روی گونه‌هایش پاک می‌کند؛ دندان‌هایش را به‌هم می‌فشارد و مدام زیرلب چیزی را با خود واگویه می‌کند، به محض بلند کردن سرش سریع نگاهم را از او می‌دزدم و به شمعدانی قرمز می‌اندازم. و یاد حرف فروشنده می‌افتم که گفت: «یادت نره که هر روز باید بهش آب بدی، مخصوصا تو این فصل.» و زیر لب هر روز را تکرار می‌کنم و با خودم می‌گویم: «باید بهت آب بدم، باید آب بخوری، سبز بشی و گل بدی؛ کل زندگی همینه.» نگاهی به ساعتم می‌اندازم، برای پختن قرمه سبزی وقت هست. مرتضی صبح در حال رفتن به سر کار گفت که امروز زودتر به خانه می‌آید تا کمکم کند. ولی باید قبل از این که بیاید کارهایم تمام شده باشد و غذا را هم بار گذاشته باشم، دلم می‌خواهد بعد از این همه مدت، امشب را با آرامش بگذرانیم و به آینده‌مان فکر کنیم.طبقه چهارم همراه با خیال‌پردازی‌هایم، رد می‌شود و آسانسور در طبقه پنجم توقف می‌کند. یک خانم میان‌سال همراه با دختر جوانی در حالی که با یکدیگر صحبت می‌کنند داخل می‌شوند و بی‌آنکه لحظه‌ای از بگو مگو کردن دست بکشند، سری به معنای سلام به دیگران تکان می‌دهند. دختر دراز می‌شود تا دکمه را فشار دهد و وقتی که دکمه روشن همکف را می‌بیند، دستش را می‌اندازد و خطاب به مادرش می‌گوید: «اصلا می‌خوای ازدواج نکنم؟ مگه تقصیر منه که همه چیز گرون شده، اصلا برای چی بچه‌دار شدید وقتی نمی‌تونید جهزیه جور کنید؟» مادرش نگاهی به اطراف می‌چرخاند و لب ور می‌چیند و آرام می‌گوید: «خوب حالا!» دختر همان‌گونه که دارد با ناخن های بلند کاشته شده‌اش ور می‌رود، می‌گوید: «مگه دروغ می‌گم؟»خاطرات دوران ازدواجم و 5 سال زندگی در آن زیر‌زمین نمور در حال جان گرفتن در ذهنم هستند که سریع به خودم می‌آیم و نمی‌گذارم چیزی از آن روزها، حال خوبم را از بین ببرد. دوست دارم از این به بعد فقط به آینده فکر کنم، به تمام چیزهای خوبی که اتفاق خواهد افتاد. در گوشه سمت راست به دیواره آسانسور تکیه زده‌ام و در حالی که به آینده فکر می‌کنم به قرمزی گل‌های شمعدانی نگاه می‌کنم که یک بار دیگر آسانسور متوقف می‌شود. دیگر از این رفتن‌ها و ایستادن‌ها خسته شده‌ام، دلم می‌خواهد با سرعت تمام پیش برود و در طبقه هشتم متوقف شود. دلم می‌خواهد هر چه سریع‌تر وارد خانه‌مان شوم. در که باز می‌شود مردی با هیکلی بزرگ و سبیلی پرپشت مقابل آسانسور ایستاده است. همه‌ی کسانی که داخل بودیم نگاهی به یکدیگر می‌اندازیم و جمع‌تر می‌ایستیم. مرد بر می‌گردد و یک لگد محکم به در خانه‌ای می‌کوبد و صدایش را در سرش می‌اندازد و می‌گوید: « فکر نکن که می‌تونی پول من رو بخوری تا قرون آخرش از حلقومت می‌کشم بیرون» و همانطور که داخل آسانسور می‌شود بادی در غبغب می‌اندازد و می‌گوید: «مطمئن باش وقتی تونستم تا پشت در خونه‌ات بیام، برام هیچ کاری نداره که این در رو بشکونم و بیام تو، پس مثل موش خودت رو قایم نکن و تا فردا پول من رو بیار برام» و داخل می‌شود و راحت در سمت دیگر آسانسور، کنار پیرمرد می‌ایستد و به دختر جوانی که همچنان با عتاب و خطاب از مادرش یک جهزیه خوب می‌خواهد می‌گوید: «آبجی بی زحمت اون دکمه همکف رو بزن». از وقتی که مرد هیکلی داخل شده است من بیش‌تر به گوشه‌ی آسانسور چسبیده‌ام و حرف فروشنده که گفت گل حساسی است مدام در ذهنم رژه می‌رود.آسانسور حرکت می‌کند و بعد از چند ثانیه دیگر دوباره متوقف می‌شود، دختر جوان مقابل دکمه‌های آسانسور ایستاده است و من دیگر نمی‌توانم دکمه‌ها را ببینم. مردی دست زنی را که گریه می‌کند، می‌گیرد و می‌گوید: «عزیزم بیا تو، گریه نکن، آروم باش.» هر دو رخت سیاه به تن دارند و زن بی وقفه گریه می‌کند. مرد به دختر جوان ببخشیدی می‌گوید و دختر کمی جابه جا می‌شود و می‌بینم که مرد دکمه روشن همکف را فشار می‌دهد. در بسته می‌شود و آسانسور به حرکت در می‌آید. من در ته آسانسور چسبیده به دیوار و گلدان به دست، راست می‌ایستم و از این که قرار است در طبقه بعدی بیرون بروم خوشحالم. ناگهان مرد هیکلی با صدای کلفت‌اش می‌گوید: «ای بابا چرا باز داره می‌ره بالا؟ این ساختمون مگه چند طبقه ‌است؟»زن جوان با دست‌هایش خودش را باد می‌زند و می‌گوید: « آخه دیگه اصلا جایی نیست که کسی بخواد سوار بشه.»پیرمرد خسته از ایستادن رو به دختری که مدام از جهزیه خوب حرف می‌زند می‌گوید: « دخترم اون دکمه همکف رو بزن، دیگه نمی‌تونم نفس بکشم.»دختر بر می‌گردد و یک‌بار دیگر محکم بر روی دکمه همکف می‌کوبد و در همین لحظه صدای کشداری طبقه هشتم را اعلام می‌کند. در باز می‌شود و در حالی که همه چشم‌ها رو به بیرون است تا به کسی که قصد سوار شدن به آسانسور را دارد بگویند که جا نیست. من بر روی شانه زن جوان می‌زنم و آرام از او اجازه می‌خواهم که بگذارد تا رد شوم. زن جوان نمی‌شنود و یک بار دیگر با صدای بلندتری می‌گویم: «خانم لطفا اجازه بدید تا رد شم.» زن جوان همانطور که رو به در آسانسور ایستاده است، اعتنایی نمی‌کند و وقتی می‌بینم که مردِ گریان دستش را دراز می‌کند تا روی دکمه همکف بزند. با صدای بلند می‌گویم: «آقا صبر کن.» و گلدان را بالای سرم می‌برم و تقلا می‌کنم تا خارج شوم، نگاهم به ساعت مچی‌ام می‌افتد و در دلم می‌گویم: « باید تا دیر نشده قرمه را بار بگذارم.» با یک دستم گلدان را نگه می‌دارم و با دست دیگرم افراد را از سر راهم کنار می‌زنم. اول از همه زن جوان و دخترکش را کنار می‌زنم و می‌شنوم که زن می‌گوید: «چته خانم؟ آروم، مگه داری سر می‌بری؟» بعد زن میان‌سال را در حالی که درباره مدل سرویس چوب با دخترش بحث می‌کند رد می‌کنم. در حال رد شدن از مقابل مرد هیکلی هستم که گلدان به آرنج مرد می‌خورد و شاخه‌ای از آن می‌شکند. مرد گریان با دیدن من زن‌اش را کنار می‌کشد و بلاخره بیرون می‌آیم. نگاهی به گل شکسته می‌اندازم. رو به آن‌ها می‌ایستم و لبخند تلخی می‌زنم.طیبه ثابتیطیبه ثابتیWed, 22 Dec 2021 01:32:34 +0330https://virgool.ir/ketabaz/تعبیر-خواب-hbbcv5fdjxxqحرف‌های دکتر را باور نکرده‌ام که بهت زده به جواب سونوگرافی نگاه می‌کنم. خانم دکتر لبخندی می‌زند و می‌گوید: «مبارک باشه، حالا دیگه باید حسابی مراقب خودت باشی.» زیر لب چشمی می‌گویم و از اتاق دکتر بیرون می‌آیم. دستم را به لبه‌ی صندلی می‌گیرم و می‌نشینم روی‌اش. کیفم را می‌گذارم روی صندلی کناری که پارچه‌اش خراش برداشته و پنبه زرد رنگی، به بیرون ورقلمبیده است. صدای منشی را می‌شنوم که می‌گوید: «عزیزم، چیزی شده؟ رنگت خیلی پریده!»سرم را بلند می‌کنم و می‌گویم: «می‌شه یه لیوان آب بدید؟»لیوان را از توی آب‌سردکن پر می‌کند و می‌دهد دستم. تشکر می‌کنم و آب را سر می‌کشم. آب خنک از توی دهانم سر می‌خورد و می‌ریزد توی مری‌ام و آرام آرام آتش گر گرفته درونم را خاموش می‌کند و دست‌آخر، سرریز می‌شود توی معده‌ام. بلند می‌شوم و لیوان را می‌اندازم توی سطل آشغال و از مطب دکتر می‌زنم بیرون و سوار آسانسور می‌شوم و می‌روم پایین. به محض باز شدن در آسانسور، اتوبوس را می‌بینم که در ایستگاه توقف کرده است . قدم‌هام را تند می‌کنم و خودم را از پله‌های اتوبوس می‌کشانم بالا و روی اولین صندلی ولو می‌شوم. با گوشه‌ی شالم عرق گل و گردنم را می‌گیرم و به خانم مسن کناری‌ام می‌گویم: «آتیش می‌باره از آسمون» زن می‌خندد و چشمانش را می‌دواند روی شکمم و می‌پرسد: «حامله‌ای؟» دستم را می‌گذارم روی شکمم و می‌گویم «بله!» لبخند می‌زند و می‌گوید: «به سلامتی مادر جان، ان‌شاءالله که قدمش خیره.» با این حرف زن، گرمای هوا و عرق روی پیشانی را فراموش می‌کنم و دوباره صدای دکتر می‌پیچد توی گوش‌هایم: «ماشاالله سه قلو هم هست!» لرزه‌ای به تنم می‌افتد و زیرلب می‌گویم: «آخه من مگه خودم چندسالمه که حالا بخوام، سه قلو بچه‌دار بشم؟ » یاد علی می‌افتم و به این فکر می‌کنم که چطور بگویم که پس نیفتد از غصه. خانه شصت متری‌مان می‌آید جلو چشم‌هام. به این فکر می‌کنم که اگر سال دیگر صاحب‌خانه پای‌اش را بکند توی یک کفش و بگوید که الا و بلا باید خانه را خالی کنید؛ با سه تا بچه، چه خاکی توی سرمان بریزیم؟ حالا خرج پوشک و شیرخشک و لباس و خوراک‌شان بماند. در همین فکرها هستم که اتوبوس توقف می‌کند. پیرزن خیز بر می‌دارد و من کنار می‌کشم تا رد شود. پیرزن میله‌ی اتوبوس را می‌گیرد و همانطور که دارد از پله‌ها پایین می‌رود، می‌گوید: «نگران نباش دخترم، خدا بزرگه.»زبانم را می‌جنبانم و می‌گویم: «حاج خانوم دعا کنید تو رو خدا.» دوباره می‌نشینم روی صندلی و کل مسیر را به این فکر می‌کنم که با سه تا بچه، زندگی چطوری پیش می‌رود؟ به محض این‌که کلید را در قفل می‌چرخانم و وارد خانه می‌شوم، کولر را روشن می‌کنم و لباس‌هام را از تنم می‌کنم و خودم را می‌اندازم روی مبل. انگار حالم کمی جا آمده است و بهتر می‌توانم فکر کنم. لبخندی می‌زنم و بلند می‌گویم: «سه تا بچه، که هر سه‌تا‌شون هم سالم هستد. حالا که این‌طوره باید برای شام یه غذای خوب درست کنم.»می‌روم توی آشپزخانه و بساط زرشک پلو را آماده می‌کنم. همه‌اش به این فکر می‌کنم که وقتی به علی بگویم چه واکنشی نشان خواهد داد؟ می‌نشینم کف آشپزخانه و شروع می‌کنم به خرد کردن کاهو‌. صدای پای علی توی راهرو به گوشم می‌رسد. قلبم شروع به تپیدن می‌کند. کلید، توی قفل می‌چرخد و در باز می‌شود. سلام بلندی می‌دهد و لحظه‌ای بعد رو به‌روی‌ام می‌ایستد. – حالت چطوره؟ خوبی؟ وروجک بابا چطوره؟ – خوبیم. – رفتی دکتر؟ چی گفت؟ تا می‌آیم که ماجرا را تعریف کنم، یک پر کاهو را از سبد بر می‌دارد و می‌گوید: «راستی مریم، دیشب یه خواب خیلی بامزه دیدم. صبح دلم نیومد بیدارت کنم، خوابم رو تعریف کنم.» – چه خوابی دیدی؟ بعد می‌خندم و می‌گویم: «خواب‌های تو که همیشه برعکس در می‌آد.» کاهو را به دندان می‌گیرد، می‌خندد و می‌گوید: «اگه بگم چه خوابی دیدم، خدا رو شکر می‌کنی که خواب‌هام برعکس در می‌آد.» – حالا چه خوابی دیدی؟ – خواب دیدم که بچه‌هامون سه قلو هستن. فکرش رو بکن سه قلو! نگاهم روی صورتش متوقف می‌شود، چشم‌هایش برق می‌‌زنند. لب‌هایش می‌خندند. با دهان پر، به علامت این‌که چی شده؟ سری تکان می‌دهد. و من می‌خندم، بلند می‌خندم.طیبه ثابتیطیبه ثابتیMon, 22 Nov 2021 12:26:05 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/زندگی-همین-است-که-هست-اگر-انتظار-معنا-از-آن-داری-خودت-باید-توی-اش-بریزی-ix7asgwtrp5lعکس از Stanleyhallچند وقت پیش، دراز به دراز، پای چپم را روی پای راست انداخته بودم. در همین حال، از تماس مکرر انگشت سبابه‌ام با صفحه‌ی گوشی، رنگ از رخ آن بینوا پرانده بودم. آن وقت گله می‌کردم از بی‌معنایی زندگی‌ام. از پوچ بودن لحظه‌ها. من در آن حالت، تا خرخره از زندگی پیش‌رویم ناامید بودم. امید به گذران زمان داشتم بلکه این روزهای پوچ و واهی یک جایی تمام شوند و بشود نفس راحتی کشید. و برعکس، عقربه‌های ساعت، جان می‌کندند تا تکانی بخورند و کمی جلوتر بروند. آن روز به هر جان کندنی بود، تمام شد. صبح روز بعد ولی پوچ‌تر از روز گذشته شروع شد. از همان لحظه که چشم باز کردم؛ بوی تکرار به مشامم رسید. در آن شرایط، این تکرار، حال بهم‌زن‌ترین چیز ممکن بود برایم. این شد که دوباره خزیدم زیر پتو. نه این‌که دوست نداشتم تا از رخت‌خواب دل بکنم؛ برعکس خیلی هم دوست داشتم؛ ولی هیچ انگیزه‌‌ای نداشتم. ساعتی بعد با کسالت بیش‌تری از رخت خواب جدا شدم و زندگی تکراری‌ام را شروع کردم.روز بعد و روز بعد و روز بعدترش هم، همین‌ها تکرار شد. دیگر حسابی کلافه شده بودم از این وضعیت. حسادت می‌کردم به آن‌هایی که خوش‌اند و سرحال. آن‌هایی که برای ادامه‌ی زندگی‌شان مصمم‌اند.هیچ چیز برایم خوشایند نبود. من که سابق با هر چیز کوچکی، ذوق زده می‌شدم و ساعت‌ها سر از پا نمی‌شناختم، به چنان مرضی دچار گشته بودم که هیچ جوره نمی‌توانستم درمانش کنم.یک شب بعد از تمام خستگی‌های روز، بعد از تمام جان کندن‌ها که همه از سر اجبار بود؛ دراز کشیده بودم و مدام پهلو به پهلو می‌شدم. بعد کمی آرام گرفتم و خیره به سقف اتاق به فکر فرو رفتم. به خودم گفتم: «بلاخره آن اتفاق خوب کی خواهد افتاد؟》در همان حال یاد این حرف از بهمن فُرسی افتادم که می‌گوید:《زندگی همین است که هست، اگر انتظار معنا از آن داری، باید خودت توی‌اش بریزی.》به یاد آوردن این جمله، همانا و ریخته شدن آب سردی روی سرم، همانا. قبول این جمله و عمل به آن در وضعیتی که من داشتم، کار آسانی نبود. در آن شرایط ناامیدی و پوچی که من به سر می‌بردم، این که بلند شوی و دنبال چیزی بگردی و بریزی توی ظرف زندگی‌ات و برای خودت معنایی دست و پا کنی؛ بیش‌تر شوخی بود تا یک کار منطقی!ولی خب، روزهای ملال‌آور گذشته تا شیره‌ی جانم را مکیده بود و دیگر توان ادامه دادن به آن شکل را نداشتم. این شد که به خودم گفتم، بگذار امتحانش کنم، شاید فرجی شد. و شد. برای رخ دادن این فرج، من هیچ کار خاصی نکردم. تنها و تنها توجه‌ام را دادم به آن‌چه که می‌دیدم و می‌شنیدم. به آن‌چه که انجام می‌دادم. آن‌وقت بود که دیدم، کارم را چقدر بهتر انجام می‌دهم. تماشاگر خوبی هم شده‌ بودم. گوش‌هایم هم نسبت به سابق خیلی بهتر می‌شنیدند. لابه لای همین‌ها، چیزهایی پیدا کردم، برای شاد شدن. ذوق کردن. و همچنین برای غمگین شدن و پیدا کردن راهی جهت رهایی از آن غم و اندوه.آن وقت متوجه شدم، هر روز که بیدار می‌شوم؛ زندگی‌ام توده‌ی بی‌شکلی است که من باید با دست‌های خودم، به آن سر و شکل بدهم.آن وقت بود که فهمیدم؛ هر زمان که زندگی‌ام را به حال خودش رها کرده‌ام، چقدر بی‌دوام شده است. آن وقت بود که فهمیدم، زندگی نیاز دارد به حضور دائم، به توجه بیش از حد. به تیمار و پرستاری مدام. همان‌جا بود که تصمیم گرفتم تا بالای زانو، سر زندگی‌ام بایستم. سر تک تک ثانیه‌ها و لحظه‌هایش. روی شادی‌ها و غم‌هایم دست بکشم و برای زندگی‌ام مادری کنم.به خودم گفتم، باید مراقب درخت زندگی‌ام باشم. قطع به یقین، طوفان‌های زیادی را به چشم خواهد دید. اگر من حضور دائم نداشته باشم؛ چه کسی در برابر طوفان‌ها، آن را محکم خواهد گرفت تا خم نشود. تا زیر بار حوادث نشکند و نابود نشود. باید تمام قد بایستم بالای سر زندگی‌ام و هر جا که لازم شد، معنا بریزم توی‌اش.طیبه ثابتیطیبه ثابتیSun, 10 Oct 2021 11:37:58 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/مسیر-bmyqhpdgpuaqمادر جان سرش را به شیشه پنجره سمت چپ تکیه داده است و تسبیح می‌اندازد و ذکر می‌گوید. رد یک حلقه‌ی کمرنگ اشک را می‌توان از پشت شیشه های زمخت عینکش دید. سینا سرش را روی زانوهای من گذاشته و پاهای کوچکش را تا کرده است تا مادر جان اذیت نشود. قطرات باران، آرام آرام بر روی شیشه می‌زند. بابا که انگار بخواهد سکوت را بشکند؛ دکمه رادیو را فشار می‌دهد. صدای بلند یک آهنگ شاد، ماشین را می‌لرزاند. تا بابا به خودش بیاید، مامان دست دراز می‌کند و رادیو را خفه می‌کند. سینا کمی جا‌به جا می‌شود و مامان را صدا می‌زند.مامان می‌گوید:«جانم»سینا با صدای گرفته‌ای می‌پرسد:« چرا آقاجون مُردش؟»مامان با دستمال مچاله شده‌اش، آب بینی‌اش را می‌گیرد و می‌گوید: «مُردش نه پسرم باید بگی فوت کردش.»اشک حلقه زده در چشم‌های مادرجان جانی دوباره می‌گیرد و از روی گونه‌هایش سُر می‌خورد و بر روی گره روسری‌اش در زیر چانه می‌ایستد.مامان ادامه می‌دهد، «چون‌که آقاجون مریض بود.»سینا دوباره می‌پرسد:«هر کسی که مریض باشه می‌میره؟ نه ببخشید فوت می‌کنه؟»مامان با بی‌حوصلگی می‌گوید: «نمی‌دونم... شاید، آره.»سینا برای چند ثانیه ساکت می‌شود، بعد انگار که چیزی را نفهمیده باشد با شک و تردید می‌پرسد: «مامان بهنام رو یادته؟»مامان یک نه کوتاه و بریده‌ای می‌گوید.سینا با صدای محکم‌تری می‌گوید: «بهنام دیگه همکلاسی کلاس اولم، همون که کنارم می‌نشست.»مامان با بی‌حوصلگی جواب می‌دهد: «خب؟»سینا با آب و تاب ادامه می‌دهد،«پس چرا اون فوت نکرد؟ آخه خودش بهم گفته بود که مریض هستش، یه روز که حالش خیلی بد بود گفت من از دوسالگی قلبم مریضه همش می‌رم دکتر.»مامان می‌گوید: «چه می دونم، حالا تو انقدر بگو که اون بچه هم بمیره.»بابا از آینه نگاهی به سینا می‌اندازد و می‌گوید:« سینا جان، قرار نیست که همه‌ی مریض‌ها بمیرن، آقاجون هم پیر شده بود، تو باید برای دوستت دعا کنی که زود خوب بشه.»سینا باشه‌ای می‌گوید و ساکت می‌شود. باران شدت بیشتری گرفته است و آسمان تیره‌تر شده است. مادر جان با صدای گرفته‌ای می‌پرسد:« رضا جان، داداشت چی می‌گفت سر خاک آقات؟ نگو هیچی که خودم دیدم عصبی شدی مادر.»مامان سریع سرش را به سمت بابا می‌چرخاند و با نگاهش می‌پرسد که چه شده است. بابا سری تکان می‌دهد و بلند می‌گوید: «هیچی مادر، حرف مفت می‌زد. شما نگران نباش، خودم حسابش ر‌و می‌ذارم کف دستش!»مامان سری به عقب بر می‌گرداند و نگاهی به مادرجان می‌کند و آرام از بابا می‌پرسد: «نکنه هنوز کفن آقاجون نپوسیده، محسن ادعای ارث و میراث کرده؟»مادرجان آه محکمی می‌کشد و می‌گوید: «کدوم ارث و میراث؟ از اون خدا بیامرز فقط یک خونه شصت‌متری ته کوچه بن‌بست، مونده، هر چی رو داشتیم و نداشتیم و دادیم به محسن.»مامان می‌گوید: «مادرجون ناراحت نشی‌ها ولی این آقا محسن شما به همین خونه‌ی ته کوچه بن بست هم رحم نمی‌کنه». بابا نگاه تندی به مامان می‌اندازد. مامان غرولندی می‌کند که : «مگه دروغ می‌گم، این خط، این نشون.»مادرجان اشک‌هایش را با گوشه‌ی روسری سیاهش پاک می‌کند و می‌گوید:« از همین می‌ترسم، می‌ترسم آخر عمری آواره کوچه و خیابون شم.»بابا می‌گوید :«مادر من، این چه حرفیه، مگه من مُردم که تو آواره شی. اون محسن مفت‌خور هم یه چی گفت. شما نگران نباش! من نمی‌ذارم این خونه رو هم بفروشه و پولش رو حیف و میل کنه.»مادرجان با صدای آرامی می‌گوید :«یه ماه پیش گفت که می‌خواد یه کار و کاسبی راه بندازه، می‌گفت اگه خونه رو بفروشه، می‌تونه با پولش یه جایی رو اجاره کنه و چهار تا کارگر بگیره و کارگاه کیف‌دوزی راه بندازه، قسم می‌خورد که راست می‌گه» بابا با دست، محکم روی فرمان می‌کوبد و با عصبانیت می‌گوید:«کدوم کار و کاسبی؟ کدوم کارگاه؟ محسن اگه جربزه داشت که همون ده سال پیش که من خودم رو به آب و آتیش زدم تا یه جا پاگیر بشه، می‌شد. نه مادر من، محسن نقل این حرف‌ها نیست»مادرجان آه بلندی می کشد و می‌گوید: «چی بگم مادر، حالا شاید این‌بار...» بابا حرفش را قطع می‌کند و می‌گوید: «تو رو به روح آقام قسمت می‌دم دست بردار از این دلسوزی‌هات، تو هنوز بعد 40 سال پسر خودت رو نشناختی؟»صدای گریه‌ی مادر جان بیش‌تر می‌شود و می‌گوید: «آخه بچمه، وقتی اینجوری می‌بینمش جیگرم آتیش می‌گیره به والله» بابا که حالا رگ سیاه گردنش بیرون زده است می‌گوید: «به خاک آقاجون قسم، محسن نه برای شما پسر بود، نه برای من برادر، اصلا مریضی آقاجون همش زیر سر محسن بودش، اگه انقدر اون خدابیامرز رو اذیت نمی‌کرد، قلبش نمی‌گرفت و تو گوشه بیمارستان جون نمی‌داد. اصلا من مرگ آقاجون رو از چشم محسن می‌بینم این محسن بود که آقاجون رو کشت.» سینا می‌پرسد:« بابا، جدی جدی، عمو محسن آقاجون رو کشت؟»بابا می‌گوید: «آره بابا»سینا با چشم های گرد شده می‌پرسد: «یعنی عمو محسن قاتله؟»بابا می‌گوید:«آره بابا جون قاتله، کسی که باعث مرگ پدرش بشه، قاتله!»مامان چپ چپ به بابا نگاه می‌کند و می‌گوید: «این حرف‌ها چیه که به بچه‌ می‌زنی؟»بابا داد می‌زند:«تو دیگه شروع نکن.» آسمان می‌غرد. باران شدت بیش‌تری می‌گیرد. بابا برف‌پاک کن را روی دور تند می‌گذارد. مادرجان، گوشه‌ی چادرش را روی صورتش می‌کشد و شانه‌هایش تکان می‌خورند. مامان و بابا همچنان بگو و مگو می‌کنند. شیشه را پایین می‌دهم و دستم را بیرون می‌برم، یک مشت آب در دست‌هایم جمع می‌شود. چشم‌هایم را می‌بندم و به آقاجان که زیر خروارها خاک خوابیده است فکر می‌کنم. به مادرجان فکر می‌کنم که دلتنگ آقاجان شده است یا برای تنهایی‌های خودش اشک می‌ریزد؟ به بابا و عمو محسن فکر می‌کنم. به سینا که چطور می‌خواهد مرگ را درک کند.ناگهان با صدای جیغ مامان چشم‌هایم باز می‌شوند. برف پاک کن لکه‌های قرمزی را از روی شیشه پاک می‌کند. بابا با دست‌های لرزانش، فرمان را سفت چسبیده است. مادر جان با صدای بلند یا حسین می‌گوید. سینا بلند شده و نشسته است. بهت زده رو به رویم را نگاه می‌کنم. از ماشین پیاده می‌شویم، به محض پیاده شدن و دیدن دخترکی که نقش زمین شده است؛ دست‌هایم را روی چشم‌های سینا می‌گذارم و از ماشین فاصله می‌گیریم. صدای جیغ زنی را می‌شنوم که فریاد می‌زند: «بچه‌ام رو کشتی.» در فاصله چند متری از ماشین می‌ایستیم و دستم را از روی چشم‌های سینا بر می‌دارم. زیر باران بهت زده نگاهم می‌کند و می‌گوید: «آبجی بابا قاتله؟»دست‌های کوچکش را می‌گیرم، به سمت خودم می‌کشانمش و صورتش را بین دست‌هایم جا می‌دهم، نگاهی به چهره آشفته بابا می‌اندازم و آرام می‌گویم نه داداشی، نه.طیبه ثابتیطیبه ثابتیSat, 25 Sep 2021 13:36:00 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/لحظه-ی-کوتاه-سرخوشی-yk62e9badiccدر دوران کودکی بر خلاف دوستانم، دوچرخه‌ی کوچک صورتی رنگ با چرخ‌های کمکی نداشتم. من آن‌وقت‌ها با عروسک‌هایم خوش بودم و داشتن دوچرخه مسئله‌ی جدی‌ای برایم نبود. همین موضوع باعث شد که هیچ وقت راندن دوچرخه را یاد نگیرم. در ۲۱ سالگی تلاش یکی، دوباره‌ام برای یادگرفتن دوچرخه بی‌نتیجه ماند و در نهایت مثل خیلی وقت‌های دیگر تنها ذوقم را کور کردم تا آرزوهای کوچک و بزرگ دست نیافته‌ام عقده‌ای نشود روی دلم.ماند و ماند تا همین دوماه پیش، در اواخر بیست و هفت‌سالگی‌ام، این عقده سرباز کرد و ذوق کور شده‌ام دوباره شروع کرد به سوسو زدن. قصه از آن‌جایی شروع شد که؛ آن روزها، حال خوشی نداشتم. هیچ چیز زندگی‌ام سر جای‌اش نبود. افسرده طور بودم و تمام تلاشم را می‌کردم برای خوب شدنم، سرحال آمدنم. سرصبحی بیدار می‌شدم و می‌رفتم پارک برای پیاده‌روی. آن‌جا دوچرخه سوارهای زیادی را می‌دیدم که رکاب می‌زندند و پیش می‌رفتند. دوست داشتم که من هم این رکاب زدن را تجربه کنم، با سرعت پیش رفتن‌ را. تا جایی که یادم بود در زندگی همیشه آهسته پیش رفته بودم.آن روز طبق معمول حالم خوش نبود و شبش را هم با گریه خوابم برده بود. صبح با قصد پیاده‌روی رفتم بیرون. به پارک که رسیدم، دلم تجربه‌ی این رکاب زدن را خواست. دل به دریا زدم و همان‌جا یک دوچرخه اجاره کردم و سوارش شدم. اولش کمی تلو تلو خوردم. هماهنگ کردن جفت پاهایم روی پدال، سخت بود. بعد آرام آرام راه افتادم و پیش رفتم. سرعتم را بیش‌تر کردم. نسیم می‌وزید روی صورتم و حس خوشایندی داشت. سرخوش شده بودم. رنج را فراموش کرده بودم. درد را به پستوی ذهنم فرستاده بودم. تنها رکاب می‌زدم و پیش می‌رفتم. کمی بعد، پخش زمین شدم. صدای خرت شکسته شدن شیشه‌ی عینکم را شنیدم. گوشه‌ی چشمم زخم برداشت که بعد از دو ماه هنوز جای زخمش روی صورتم باقی است. سرخوشی‌ام، حال خوبم، دوام چندانی نداشت. حالم بد شد، خیلی بد. دوباره شکست خوردم. دوباره حالم بد شد. دوباره رنج آمد سراغم. یاد تمام شکست‌های زندگی‌ام افتادم. یاد تمام چیزهایی که به آن‌ها نرسیده بودم و حسابی کله‌پا شده بودم. ولی از یک چیز خوشحال بودم، تجربه‌ی رکاب زدن و با سرعت پیش رفتن. تجربه‌ی درک لحظه‌ی کوتاهِ سرخوشی در میان آن‌ همه بد حالی.طیبه ثابتیطیبه ثابتیTue, 31 Aug 2021 19:58:13 +0430https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/چرا-میخواهم-نویسنده-شوم-xaoqoow0ftnjساعت حوالی 5 عصر بود. هوا رو به تاریکی می‌رفت و سردتر می‌شد. کل روز، برف روی برف باریده بود و سوز و سرمایش مانده بود برای شب. مسیر مدرسه تا خانه‌مان طولانی نبود. من هر روز برف‌های این مسیر را با چکمه‌های کوچک قرمزم می‌کوبیدم و به سمت خانه می‌دویدم. آن روز اما آرام قدم بر‌می‌داشتم و همراه با بادی که از رو‌ به‌رو می‌وزید و هوکشان لایه‌هایی از برف را بلند می‌کرد و با خودش می‌برد و در جای دیگر رها می‌کرد؛ افکارم را با خود تاب می‌دادم و راه می‌رفتم. تمام این مدت حواسم فقط به انشایی بود که باید می‌نوشتم.در آستانه در، چکمه‌هایم را از پاهایم در آوردم و برف‌هایش را خوب تاباندم و وارد خانه شدم. به سمت بخاری نفتی کوچکِ گوشه‌ی اتاق که دودش دیوار دور و اطراف را حسابی سیاه کرده بود ‌دویدم و شروع به گرم کردن دست‌هایم کردم. پدرم به پشتی رنگ و رفته‌ی کنار بخاری لم داده بود و چیزی می‌خواند. مادرم کنار پدرم نشسته بود و گردو می‌شکاند. مادرم تشر زد که : «دوباره که با جوراب‌های خیس آمدی توی خانه» آن‌وقت رو به بابا کرد و گفت: «صد بار گفته‌ام که چکمه‌های ساق بلند بخر برایش» و نگاه تند و تیزش را به سمت من دواند و گفت: «این خانم عادت دارد که تا زانو برود توی برف» من سریع سرم را پایین انداختم و نگاهی به جوراب‌ها و پاچه‌ی خیس شلوارم کردم. آن‌گاه خواهرم کف‌گیر به دست، از توی آشپزخانه سرک کشید و گفت: «از مدرسه چه‌خبر؟» آب دهانم را قورت دادم وگفتم: «باید یک انشاء بنویسم، یک انشاء خیلی خوب! کمکم می‌کنی؟»سری تکان داد و تا آمد بگوید که موضوع انشاء چیست؟ سریع وسط حرفش پریدم و گفتم: «در آینده می‌خواهید چه کاره شوید؟» لبخندی زد و گفت: «خوب می‌خواهی چه کاره شوی؟»من همانطور که داشتم دکمه‌های روپوش سرمه‌ای خود را باز می‌کردم گفتم: «نمی‌دانم، از مدرسه تا خانه، همه‌اش به این فکر کردم که می‌خواهم چه‌کاره شوم؟» او منتظر نگاهم می‌کرد که دوباره لب از هم باز کردم و گفتم: «می‌دانی فرقی نمی‌کند برایم ، فقط می‌خواهم که انشایم تکراری نباشد.» خواهرم محکم نفسش را بیرون داد و گفت: «امان از دست تو، دوباره شروع کردی؟»من خوب می‌دانستم که در کلاس 10 نفره مدرسه‌ی کوچک روستای‌مان، همه دل‌شان می‌خواهد که یا معلم شوند و یا دکتر و من فقط می‌خواستم که انشایم مثل همیشه، یک سر و گردن بهتر از بقیه باشد.هنوز بالای سر بخاری، در حال گرم کردن دست‌هایم بودم که خواهرم از آشپزخانه داد زد: «نویسنده چطور است؟»آن روز صبح زودتر از همیشه از خواب بیدار شدم. صبحانه نخورده شال و کلاه کردم و راهی مدرسه شدم. هنوز پاهایم را توی چکمه‌هایم نکرده بودم که شنیدم پدرم گفت:‌ «این دختر باز صبحانه نخورده کجا رفت؟» خواهرم جواب داد: «امروز کلاس انشاء دارند.» آن‌گاه مادرم با یک لقمه نان و پنیر و گردو به سمتم دوید و گفت: «انقدر برف بازی نکن، رماتیسم می گیری آخرش» لقمه را از دستش گرفتم و زیر لب چشمی گفتم و به سمت مدرسه دویدم.من آنقدر ذوق خواندن انشایم را داشتم که از همان زنگ اول، قلبم شروع به تپیدن کرد و نمی‌دانم که چطور توانستم حساب‌های ریاضی را انجام دهم و املا بنویسم و بلند بلند از روی درس شهر ما خانه ما برای بچه‌ها بخوانم و ‌آن‌ها کلمه به کلمه پشت سر من تکرار کنند تا اینکه زنگ آخر برسد و من انشایم را بخوانم.بعد از اینکه معلم‌ها و دکترها یکی یکی انشای‌شان را خواندند و نمره‌های‌شان را گرفتند و یکی پس از دیگری آمدند و سر جای‌شان نشستند. نوبت به من رسید که از آینده‌ام بگویم و شغلم. ولی کدام آینده؟ کدام شغل؟ من آن روزها آنقدر غرق در دنیای کودکانه‌ی خودم بودم که آینده را دور از دسترس می‌دیدم و به همین دلیل بود که از همان روز قبل که معلم موضوع انشاء را پای تخته نوشت، از همان سر صبح، در زنگ ریاضی و املا و فارسی و حتی همان لجظه‌ای که جلو تخته سیاه ایستاده بودم و با آب و تاب از آینده‌ام می‌گفتم، فقط به انشایم فکر می‌کردم.آن روز بلافاصله بعد از تشویق معلم و گرفتن نمره بیست؛ دفتر من بسته شد و آخر سال همراه با تلی از وسایل به درد نخور، سر از زباله‌دانی در آورد و فکر نویسنده شدن هم رفت در ناخودآگاه من تا خاک بخورد. ولی قصه خوب بودن انشاهایم آنقدر ادامه پیدا کرد که بلاخره حوالی همین روزهای رفته، زمانی که بیستمین داستانم را هم نوشتم. در جواب خواهرم که گفت: «چند ماه هست که درس و دانشگاه‌ات هم تمام شده، بلاخره می خواهی چه‌کار کنی؟» با دست به دفتر و دستک‌هایم اشاره کردم و گفتم: «من می‌خواهم یک نویسنده شوم.»طیبه ثابتیطیبه ثابتیMon, 07 Dec 2020 12:49:47 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/آن-نیمه-شب-تاریک-tsi9zygsdfdiنیمه شب با صدای فریادی از خواب بیدار شدم. سراسیمه از تخت پایین پریدم و به سمت در نیمه‌باز رفتم. صدای ممتد جیغ زنانه‌ای از طبقات پایین به گوش می‌رسید. وقتی که به پاگرد رسیدم، مامان همراه سودابه خانم که با دختر کوچکش در واحد رو‌به‌رویی‌مان زندگی می‌کنند، تا کمر بر روی نرده‌های راه‌پله خم شده بودند. با صدای گرفته‌ و چشمان نیمه‌باز از مامان پرسیدم: «چه خبر شده؟»، او که متوجه حضور من نشده بود، به گمانه‌زنی‌های خودش ادامه داد و گفت: «حتما باز هم مرادی و زنش دعواشون شده، این زن و شوهر آسایش‌ رو از این ساختمون گرفتن. یکی نیست به‌شون بگه، خوب طلا‌ق‌تون ‌رو بگیرید تا جماعتی از دست دعواهای شما راحت بشه.»سودابه خانم گفت: «فکر نکنم که اون‌ها باشن؛ آخه داد و بیدادها از طبقات پایین‌تر می‌آد. من فکر می‌کنم که دوباره دختر رعنا خانم دیر به خونه اومده و صدای پیرزن رو در آورده. این دختر از همون اول هم سر و گوشش می‌جنبید. دیدی تازگی‌ها چه ریخت و قیافه‌ای برای خودش درست کرده؟»یکی یکی در واحدهای دیگر هم باز می‌شد و سر‌ و ‌صدا هر لحظه بیشتر و بیشتر می‌شد. صدای جیغ زنانه همچنان در حال رژه رفتن در راهروهای ساختمان بود. سریع از همان چهارچوب در دراز شدم و چادر آویزان شده مامان را از جارختی پایین کشیدم و روی سرم انداختم تا یه توک پا پایین بروم و از چند‌و‌چون قضیه سر در بیاورم. در همین حین آقای رحیمی از طبقه‌ی ششم پایین آمد و نگاهی به ما سه نفر کرد وگفت: «چه خبر شده؟ نکنه بازهم خونه‌ی آقای ترابی آتیش گرفته؟»و بی آنکه منتظر جوابی بماند به سمت پایین دوید. من که تا آن لحظه به زحمت جلوی خودم را گرفته بودم؛ دیگر طاقت نیاوردم و به دنبال آقای رحیمی راه افتادم. بیشتر از چهار، پنج پله، پایین‌تر نرفته بودم که مامان تشر زد «هی دختر کجا؟ کجا؟»گفتم: «می‌خوام برم ببینم چه خبر شده؟»گفت: «بیخود، هر چی شده که شده، اصلا به تو چه؟ یالا بیا بالا ببینم. بیا بالا این در رو هم ببند تا بابات بیدار نشده، بحث‌های سر شب‌مون به اندازه کافی اعصابم‌ رو خرد کرده، دیگه حوصله‌ی داد و بیدادهاش‌ رو ندارم.»من با بی‌میلی دو پله را بالا آمدم و به محض اینکه نگاه مامان به سمت سودابه خانم چرخید و شروع به تعریف ماجرای بحثش با بابا را کرد، بدو از پله‌ها پایین رفتم. می‌شنیدم که می‌گفت «وای سودابه از دست سادگی این مرد خسته شدم.»در دلم گفتم: «مامان حق داره؛ بابا واقعا ساده است.»لیلا در حالی که به چهارچوب در خانه‌شان تکیه داده بود گفت: «کجا با این عجله؟»به خودم آمدم و من‌من کنان گفتم: «دارم میرم ... ببینم... چه خبر شده؟»گفت: «چه خبر می‌خواستی بشه، حتما باز خانوم بیاتی، سر شارژ ساختمون با یکی از واحدها دعواش شده؟ اصلا این خانوم بیاتی روز و شب حالیش نمی‌شه.»بی‌توجه به حرف‌های لیلا، پله ها را دو‌تا دو‌تا پایین رفتم. پاگرد طبقه سوم خیلی شلوغ بود. خانم بیاتی، مدیر ساختمان‌مان در آن موقع از نیمه شب هم جلسه گرفته بود و می‌گفت، هر چه تلاش می‌کند به ساختمان نظم بدهد و آرامش را حاکم کند باز هم افرادی پیدا می‌شوند که مراعات حال دیگران را نمی‌کنند. در حالی‌که سایرین در حال نگاه کردن به طبقات پایین بودند؛ به سوی خانم بیاتی برگشتم و با سر، حرف‌هایش را تصدیق کردم و گفتم: «به قول بابام تو این ساختمون چیزی که وجود نداره، مراعات حال دیگران هستش. »آقای مرادی بی‌توجه به ما، رو به مهمان‌هایش کرد و گفت : «چیزی نیست، حتما باز هم یکی گربه دیده و از ترسش ساختمون رو به هم ریخته. از این ماجراها تو ساختمون ما خیلی پیش می‌آد، بهتره بریم داخل.»به زحمت توانستم خودم را از شلوغی طبقه سوم بیرون بکشم و به سمت پایین بروم. همین که به طبقه دوم رسیدم آقای رحیمی را دیدم که نفس‌نفس زنان جلوی در خانه‌ی آقای ترابی، سرهنگ بازنشسته ساختمان ایستاده است. آقای ترابی از پشت عینک ته استکانی‌اش به پایین نگاه می‌کرد و با فریادی که همراه با خشم بود می‌گفت: «دوباره چه خبر شده؟ ساختمون که نیست از پادگان هم بدتره.» نگاهی به آقای رحیمی که از شدت نفس زدنش کاسته شده بود کرد و گفت: «اصلا من همون موقع که یه خانم، مدیر ساختمون شد فهمیدم که دیگه روی آسایش‌ رو نمی‌بینیم.»میترا، دختر رعنا خانم گفت: «سرهنگ تو رو خدا از این حرف‌ها نزنید، ربطی به آقا و خانم نداره وقتی که شما هم مدیر بودید از این ماجراها کم نبود.»سرهنگ صدایش را صاف کرد و عصایش را در هوا چرخاند و گفت: «نه جانم، اون زمان هر اتفاقی هم که می‌افتاد دیگه نصف شبی آسایش اهالی ساختمون بهم نمی‌خورد.»آقای ترابی وقتی که با تأیید آقای رحیمی مواجه شد؛ شروع به تعریف بی وقفه از زحمات وافرش در طول دوران مدیریتش کرد و من به محض دیدن چشم‌های گرد شده میترا، خنده‌ام گرفت و سریع تنم را چرخاندم و به پایین دویدم. هر چه پایین‌تر می‌رفتم حدسیات اهالی ساختمان رنگ می‌باخت. مانده بودم که دیگر چه اتفاقی می‌تواند افتاده باشد که این گونه ساختمان را به هم ریخته است. با خود می‌گفتم: «عصر که داشتم می‌اومدم خونه، خانواده موسوی چمدون به دست بیرون می‌رفتند؛ که خوب حتما مسافرتی، جایی می‌رفتند پس خونه نیستند. عروس و داماد واحد 2 هم که هنوز ساکن نشده‌اند. بقیه اهالی ساختمون هم که بالا بودند. پس دیگه ممکنه چه اتفاقی افتاده باشه؟»زمانی که من داشتم تک و تنها بر روی آخرین پله‌های تاریک طبقه اول که چند روزی بود لامپش ریخته بود و هنوز عوضش نکرده بودند، حدس و گمان می‌زدم. دیگر صدای جیغی به گوش نمی‌رسید و صدای گریه‌ هم کمتر شده بود. و من تنها ‌می‌شنیدم که مردی می‌گوید:« چیزی نیست عزیزم، نترس من کنارتم.»وقتی که این جمله را شنیدم، لبخند تلخی زدم و با خود گفتم چقدر خوب می‌شد، وقتی که سرشب بابا با آن حالت پر از تنش و اضطراب به خانه آمد و ماجرای کلاهبرداری آن نارفیقش را تعریف کرد مامان به جای سرزنش و داد و بیداد، آرام دست‌های بابا را می‌گرفت و این جمله را به او می‌گفت.در همان زمان که من داشتم خیال‌پردازی می‌کردم، زنی گفت: «چیزی نیست؟ این آقا با این حرکاتش توی این تاریکی من ‌رو زهر ترک کرده، اون وقت تو می‌گی چیزی نیست؟ این جوری می‌خوای از من مراقبت کنی؟ اصلا این چه خونه‌ای هستش که اجاره کردی؟ برق که نداره، اهالی ساختمونش هم که همگی دیوونه و روانی‌اند. این از این آقا که با این هیکلش نصفه شبی با چشم بسته راه افتاده تو راه‌پله و بالا و پایین می‌پره، اون هم از بقیه که به جای اینکه بیایند پایین و به داد من برسند، از اون بالا هی داد می زنند که چی شده؟ تو که نبودی ببینی این دیوونه چطوری پرید جلوم. اصلا همین الان باید می‌رفتی ماشین رو پارک می‌کردی؟ بهت نگفتم بیا با هم بریم، دوست ندارم اولین بار تنهایی برم تو خونه. گوش ندادی، بیا این هم نتیجه‌اش.»در این حین صدای آشنایی که مو را بر تنم سیخ کرد، ‌گفت: «من باز هم عذرخواهی می‌کنم، راستش من نه دیوونه هستم نه روانی، فقط بعضی شب‌ها تو خواب راه می‌رم، دست خودم که نیست، وقتی که عصبانی می‌شم و استرس می‌گیرم، خواب‌گردی می‌کنم، از طبقه‌ی پنجم تا اینجا رو چطور صحیح و سالم پایین اومدم خدا می‌دونه.»سریع به راست چرخیدم و بابا را دیدم که به دیوار چسبیده بود و عرق شرم از سر و رویش بر زمین می‌چکید. در مقابلش عروس و دامادی ایستاده بودند که از قیافه سرخ و برافروخته عروس چنان حرارتی می‌بارید که تا فاصله‌ی دومتری‌اش را می‌سوزاند. داماد یک دستش را دور کمر زنش حلقه کرده بود و با دست دیگرش دست‌های لرزان عروس را گرفته بود.آب دهانم را قورت دادم و به آرامی گفتم: «بابا جون، این‌جا چی‌کار می‌کنی؟»ناگهان سه جفت چشم به سوی من چرخید و من هر چه سعی کردم از زیر نگاه‌های خشمگین عروس و داماد ساختمان‌مان در بروم، نتوانستم. همینطور که داشتم توضیح می‌دادم که پدرم وقتی که عصبانی می‌شود خواب‌گردی می‌کند و ما یادمان رفته بود که در خانه‌مان را قفل کنیم، به سمت آن‌ها رفتم و گفتم: «من بابت ماجرایی که پیش اومده عذرخواهی می‌کنم.»زن جوان بی‌آنکه چیزی بگوید خود را از بین دست‌های شوهرش بیرون کشید و دامن لباس سفیدش را بالا گرفت و با کفش‌های پاشنه بلندش محکم بر پله‌ها کوبید و مقابل در خانه‌شان ایستاد و به دنبال او شوهرش راه افتاد و در خانه را باز کرد و با خوش‌آمدگویی زنش را به خانه‌شان تعارف کرد. وقتی که در را پشت سرشان می‌بست شنیدم که به زنش می‌گفت: «عزیزم ببخشید که شب اول زندگی‌مون اینجوری شروع شد.»دست‌های خیسِ عرق بابا را گرفتم، نگاهی به راه‌پله شلوغ در طبقات بالا انداختم و دکمه آسانسور را زدم.طیبه ثابتیطیبه ثابتیSun, 08 Nov 2020 11:51:42 +0330https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/دمی-با-موراکامی-y3xh1fhkrpsa راستش را بخواهید من هیچ وقت حس خوبی نسبت به دویدن نداشته‌ام و به غیر از ایام کودکی که به اقتضای دوران، همراه با بچه‌های محله به بازی و سرگرمی و گرگم به هوا، مشغول می‌شدیم دیگر یادم نمی‌آید که با شور و ذوق دویده باشم.در ایام مدرسه هم، هر بار که معلم ورزش، سوتش را به دهان می‌گذاشت و نفسش را در آن می‌دمید و ما را حسابی به دور حیاط مدرسه می‌دواند؛ من همیشه جزء افرادی بودم که دست آخر، هن‌هن‌کنان و نفس‌زنان نقش بر زمین می‌شدم و هر چه فحش و ناسزا بود، توی دلم و گاها هم زیرلب و با صدای آرامی نثار معلم می‌کردم که مرا به چنین روزی در آورده است.با خواندن کتاب «از دو حرف می‌زنم از چه حرف می‌زنم» همه‌ی خاطرات و نفرت‌هایم از دویدن بار دیگر، برایم تداعی شد و با علاقه‌ای که موراکامی در صفحه به صفحه کتابش، برای دویدن در من ایجاد کرده بود تناقض پیدا کرد و دچار شوریدگی کم سابقه‌ای شدم.من حین خواندن این کتاب آنقدر شیفته‌ی، این عادت شگفت‌انگیز 30 ساله موراکامی شدم که دلم می‌خواست هر چه سریع‌تر کفش‌هایم را پایم کنم و کل شهر را یک دور بدوم. بماند که نفرت ته‌نشین شده‌ی سال‌های نوجوانی در وجودم بر این شیفتگی فائق آمد و من بیخیال دویدن در کل شهر شدم. ولی در صفحه به صفحه کتاب همراه موراکامی در کوچه و خیابان و پارک و مسابقات متعددی که در آن‌ها شرکت کرده بود دویدم و تحسینش کردم.جذابیت دوچندان کتاب برای من به خاطر نویسنده بودن موراکامی است که گاها در این کتاب هم گریزی به نوشتن و نویسندگی زده است. ضمن این‌که، در این کتاب تجربه‌ی رنج‌ها، سختی‌ها، شکست‌ها، پیروزی‌ها، حسرت‌ها و لبخندها به خوبی تصویر شده است.پیش از خواندن این کتاب، هر صبح که می‌خواستم صفحات صبح‌گاهی‌ام را بنویسم؛ هزار و یک سوال بی‌جواب و بهانه برای ننوشتن آن‌ها، مقابل چشم‌های خواب‌آلودم ردیف می‌شد و به بهت صبح‌گاهی‌ام می‌افزود. به خودم می‌گفتم: «این چه کار مزخرفی است که انجام می‌دهی؟ بلند شو برو صبحانه‌ات را بخور. آخر چه کسی با انجام این کارها نویسنده شده است که تو بخواهی بشوی؟»ولی موراکامی در این کتاب، با دو سه خط، خیال من را راحت کرد و سوال‌‌های بی جواب همیشگی‌ام را پاسخ داد.«انسان برای رسیدن به چیزهای ارزشمند، گاهی لازم است به اعمال به ظاهر بی‌خاصیت، دست بزند. باید توجه داشت که فعالیت‌های به ظاهر بیهوده ممکن است به نتایجی غیرقابل انتظاری منجر شود.»بعد از خواندن همین دو خط، انگیزه‌ی بیش‌تری برای نوشتن صفحات صبح‌گاهی و آزادنویسی روزانه پیدا کردم و با شور بیشتری تمرین می‌کنم زیرا که می‌دانم، ورای همه‌ی این کارهای به ظاهر بیهوده، موفقیت شگفت‌انگیزی در انتظار من است.طیبه ثابتیطیبه ثابتیSun, 06 Sep 2020 18:44:36 +0430https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/من-از-سطح-سیمانی-قرن-میترسم-hjm7dlh53bay«من از سطح سیمانی قرن می ترسم. بیا تا نترسم من از شهرهایی که خاک سیاشان، چراگاه جرثقیل است.»سهراب سپهری در این روزهای به اجبار خانه نشینی، دل آدم بیش‌تر می‌گیرد. مخصوصا اگر خانه‌ات هم‌سطح با کف خیابان باشد و کنارش ساختمان‌ها‌ی بلند، قد علم کرده باشند.راستش تازه می‌فهمم که چرا سهراب، از سطح سیمانی قرن می‌ترسیده است. در این عصر سیمانی، انسان‌ها با سنگ و سیمان و آهن‌پاره، چنان به جان یکدیگر افتاده‌اند و حتی نور خورشید را از هم دریغ می‌کنند. شاه‌نشینان از آن بالا با لبخندهای تصنعی‌شان، کف‌نشینان را به سکوت و سکون دعوت می‌کنند و می‌گویند که در تلاشند تا تغییری در زاویه تابش خورشید ایجاد کنند.من که خیلی وقت است دل بریده‌ام از وعده و وعیدها، به فکر می‌افتم که کاری کنم. نگاهم را از سطح سیمانی قرن می‌گیرم و آن را می‌داونم به داخل خانه کوچک‌مان. دنبال چیزی هستم که انرژی بگیرم از آن. باز هم لبخندزیبای گل بندانگشتی‌ام به دادم می‌رسد و مرا سر ذوق می‌آورد. راستش کم نیاوردن را از همین گل کوچک یاد گرفته‌ام. به جای این‌که نگاه های رشک‌برانگیزش را بدوزد به گل‌های سبز و بلند گلدان‌های خوش‌آب و‌ رنگ؛ انرژی‌اش را می‌ریزد توی وجود خودش و ریشه می‌دواند در خاکش و بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود.حالا اما، نوبت من است که چشم بگیرم از دیگران و کاری کنم. اما نمی‌دانم چه کنم. به دلم می‌افتد که چیزی بنویسم. بلند می‌شوم و می‌روم، توی قفسه دنبال دفترچه‌ام می‌گردم که دستم می‌خورد و جعبه مداد رنگی پرت می‌شود پایین و مداد‌های توی‌اش پخش و پلا می‌شوند روی زمین. مداد سبز یک ور اتاق می‌افتد و مداد زرد سمت دیگر.می‌نشینم روی زمین و شروع می‌کنم به جمع کردن دانه دانه‌شان. دوسال پیش بود که از یک مغازه زیرپله‌ای توی خیابان انقلاب خریدم‌شان. آن‌ روزها ذوق رنگ کردن داشتم. به هر چیزی که می‌رسیدم، رنگ می‌پاشیدم روی‌اش. از چهره‌ی بی‌روح آدم‌ها گرفته تا خیابان‌های خاکستری رنگ گُر گرفته از شدت گرما. خوب یادم است که خیابان‌ها را با قدم‌های بلند و لبخندهای کشیده‌ام رنگ می‌کردم و آدم‌ها را هم به خیال خودم با گوش دادن به حرف‌های‌شان و دل دادن به دل‌شان.این روزها که، هم قدم‌هایم کوتاه‌تر شده است و هم لبخندهایم محوتر، به آن روزها زیاد فکر می‌کنم.این روزها که گوش‌هایم سنگین شده‌اند بس که درد شنیده‌اند، به آن روزها زیاد فکر می‌کنم.به خودم می‌آیم و می‌گویم: 《چه شد که از رنگ کردن دست کشیدم؟》بعد همین‌طور که دارم مدادها را از روی زمین جمع می‌کنم به قد و اندازه‌شان نگاه می‌کنم. مداد سیاه و قهوه‌ای و سرمه‌ای عجب قدی دارند. پس چرا بنفش و سبز و آبی و زرد انقدر کوتاه‌اند؟بگذار ببینم مداد صورتی کو؟ قرمز کجا گم و گور شده است؟ نارنجی را هم که نمی‌بینم.بهت‌زده می‌گویم: 《تو که هر چه شادی داشته‌ای خرج کرده‌ای.》به دیوار‌های سیمانی خانه‌ی همسایه نگاه می‌کنم و می‌گویم:《بلند شو دختر، بلند شو و جعبه‌ی مداد رنگی جدیدی بخر. این بار اما بزرگ‌تر و شادتر!》طیبه ثابتیطیبه ثابتیWed, 22 Jul 2020 21:52:00 +0430https://virgool.ir/@tayebe.sabeti/نه-گفتن-به-چه-کسی-نه-گفتن-به-چه-چیزی-psiz0webdw37دیروز در حالی داشتم برای انجام دادن یک به یک کارهایم فکر می‌کردم، دوستم زنگ زد و بعد از احوال‌پرسی و چاق‌سلامتی درست و حسابی. من‌من‌کنان درخواستش را اعلام کرد. در نوشتن پایان‌نامه‌اش دچار مشکل شده بود و نیاز به کمک داشت. آمدم زبان باز کنم که: «حتما، کاری نداره که.» ولی بلافاصله یاد مطلبی که چند وقت پیش در یک کتاب خوانده بودم افتادم. در آن کتاب نوشته شده بود که زمانی که کسی از شما درخواستی دارد، بلافاصله پاسخ ندهید، بلکه پنج ثانیه مکث کنید و در این فرصت، کمی فکر کنید و سپس پاسخ دهید. گفته بود که افراد موفق این کار را می‌کنند. من هم برای این‌که از قافله‌ی موفقین عقب نیفتم. زبان به دهان گرفتم و با این‌که می‌دانستم پاسخم به درخواست دوستم مثبت است ولی نگاهم را دوختم به ثانیه شمار ساعت و به زحمت توانستم دندان روی جگر بگذارم و «باشه» حبس شده توی دهانم را رها نکنم.ولی در همین اثنا و درست در ثانیه‌های آخر، یاد مبحث دیگری نیز افتادم که این روزها حسابی بازارش داغ است. قدرت نه گفتن. راستش در همان گیر و دار، یاد تمام کارهایی که باید انجام می‌دادم افتادم و این شد که، با در آمیختن دو آموزه ذکر شده، یک نه قاطع به دوستم گفتم و به او توضیح دادم که سرم شلوغ است و نمی‌توانم.القصه، به محض قطع کردن گوشی با یک ذهنیت خوب نسبت به خودم بابت عملی کردن چیزی که اکثر مردم در گفتن آن دچار رودربایستی و تنش با خود هستند؛ شادمانانه، سراغ چک لیست کارهایم رفتم.ولی چشم‌تان روز بد نبیند که یکباره، شکمم چنان به قارو قور کردن افتاد که تصمیم گرفتم چیزکی بخورم و بعد کارهایم را شروع کنم. بعد از پر کردن خندق بلا؛ دیگر تصمیم جدی گرفتم که شروع کنم به یکی یکی انجام دادن کارهایم. که چشم‌هایم جنبید و نگاهم به گوشی‌ام افتاد و یکهو یادم افتاد که خیلی وقت است که از حال و روز یکی از دوستانم خبر ندارم. به خودم گفتم: «یه کوچولو حال زهرا رو بپرسم بعد.» خلاصه بعد از این‌که یک ساعت تمام با دوستم حسابی چت کردیم و خیال‌مان از احوالات هم راحت شد؛ راضی به خداحافظی و ماچ و قلب فرستادن شدیم.این‌بار اما با جدیت بیش‌تر و دست به کمر رو به رو کمدم ایستادم و به چک لیستم نگاهی انداختم. از بین بی‌شمار کارهایی که همه‌شان در انتظار یک تیک خوش قد و قامت کنار خودشان بودند؛ نوشتن مقاله را انتخاب کردم. لپ تاپ را روشن کردم بلافاصله به اینترنت وصل شدم تا رصدی از مقاله‌های بروز داشته باشم. ولی آن‌قدر درگیر موضوعات متنوع و خارج از حوزه‌ی تحقیق خود شدم که وقتی به خودم آمدم، 2 ساعت گذشته بود و من هیچ کاری نکرده بودم. فن نیمه‌جان لپ‌تاپم به هن‌ و‌هن افتاده بود و لپ‌تاپ حسابی داغ کرده بود. این شد که ترجیح دادم تا از خیر نوشتن مقاله بگذرم و تا در این آشفته بازار لپ‌تاپم را به فنا نداده‌ام، خاموشش کنم.خلاصه دیروز این دور باطل انجام ندادن کارهایم به بهانه‌های مختلف آنقدر ادامه پیدا کرد که آخر شب وقتی از کنار چک‌لیستم رد می‌شدم، سرم را پایین انداختم تا نبینمش.من همانطور که توی رخت‌خواب غلت می‌خوردم، روزم را مرور کردم و متوجه شدم که من توانایی، نه گفتن به دیگران را پیدا کرده‌ام. ولی هنوز قدرت گفتن یک نه قاطع و کشدار، به تمایلات درونی و وسوسه‌انگیز خودم را ندارم.طیبه ثابتیطیبه ثابتیTue, 21 Jul 2020 22:12:58 +0430