https://virgool.ir/feed/@soroush.asoodehدوست‌دار فلسفه‌، ادبیات، روان‌شناسی و مجموعا علوم انسانیfa2026-11-12 05:18:38https://files.virgool.ir/upload/users/1126990/avatar/BwvNf2.jpeghttps://virgool.ir/@soroush.asoodehhttps://virgool.ir/@soroush.asoodeh/شادی-حق-فراموش-شده-rapm5n23gl2zشادی از غم زیباتر استآندره ژید در شاهکار معروف خود، «مائده‌های زمینی و مائده‌های تازه»، مسئله‌ای را پیش می‌کشد که شاید مخاطبش در جایگاه نخست خواننده اروپایی‌ست، اما ما نیز می‌توانیم از آن بهره بسیار ببریم:ادبیات ما، و بخصوص ادبیات رمانیتک، اندوه را ستوده، پرورده، و گسترش داده است. اما نه آن اندوه فعال و پابرجایی که آدمی را به افتخارآمیزترین کارها برمی‌انگیزد، بلکه نوعی رخوت روحی که مالیخولیایش نامند. رخوتی که، به نحوی مطلوب، پیشانی شاعر را پریده‌رنگ جلوه می‌داد و نگاه‌اش را از حسرت گذشته سرشار می‌کرد... شادی امری پیش‌پا‌افتاده می‌نمود که نشان از سلامتی ابلهانه داشت. و چهره‌ها به دیدن خنده‌ی دیگران درهم کشیده می‌شد. اندوه معنویت را به انحصار خود درآورده بود و، بنابراین، از عمق و ژرف‌اندیشی حکایت داشت.یکی از پدیده‌هایی که امروزه به نوعی مد شده است و بسیار توجه من را به خود جلب می‌کند، این است که گویی از ملزومات روشن‌فکر و فردی عمیق به شمار آمدن، غمگین بودن و در خود فرورفتگی‌ست. اگر فردی را ببینیم که می‌خندد و شاد است و بالا و پایین می‌پرد، احتمالا با خودمان فکر می‌کنیم از وقایعی که در جریان اند بی‌خبر است و در عالم خود سیر می‌کند. در سطح فضای مجازی نیز، روزانه استوری‌ها و پست‌ها و مطالب گوناگونی می‌بینیم با این مضمون که در زندگی به اشتراک‌گذارنده آن، هیچ نشانی از شادی و خوشی نیست و همه چیز را اندوه فراگرفته است (که بسیاری اوقات در زندگی واقعی آن فرد این طور نیست). هیچ شکی در این باره که ما در زمانه‌ی سخت و پر از مشکلی زندگی می‌کنیم وجود ندارد، و افرادی که تحت عنوان «انرژی مثبت» و سایر عناوین این چنینی، فقط از خوبی‌ها و زیبایی‌های جهان می‌گویند و می‌خواهند حال خوب هدیه دهند، چشمان‌شان را به روی بخش بزرگی از حقیقت بسته اند. اما همان طور که در نوشته‌ی ژید هم دیدیم، هر غم و اندوهی سازنده نیست.اجازه دهید درباره‌ی این غم سازنده و غیرسازنده مثالی بزنم. فرض کنید شما خیلی اوقات احساس می‌کنید در زندگی خود کسی را ندارید و تنها اید، و این اندیشه دچار غمتان می‌کند. وقتی آن را بررسی و کند و کاو می‌کنید، می‌فهمید که این مشکل ریشه در تعاملات نامناسب اجتماعی‌تان دارد و تلاش می‌کنید این جنبه‌ی خود را بهبود بخشید. یا ممکن است به این نتیجه برسید که این تنهایی، بخشی از آن تنهایی اجتناب‌ناپذیری ست که راهی جز کنار آمدن و تحملش ندارید (تنهایی اگزیستانسیال). در نتیجه، پخته‌تر می شوید. در هر دو صورت، می بینیم که این غم، غمی سازنده است و نهایتا مفید واقع می‌شود.اما فرض کنید خبری می‌شنوید مبنی بر قحطی و گرسنگی در یکی از شهرهای جمهوری چاد در آفریقا. طبیعی ست که با شنیدن این خبر در وهله‌ی اول غمگین شوید، چون بالاخره شما هم مانند آن قحطی زدگان انسان اید. اما آیا اندوهگین شدن شما در این شرایط فایده‌ای دارد؟ آیا شما در بروز این فاجعه دخالتی داشته‌اید؟چاد؛ از افسرده‌ترین و توسعه‌نیافته‌ترین کشورهای جهانبرتراند راسل، فیلسوف و ریاضی‌دان انگلیسی، معتقد بود:«رمز سعادت، پذیرفتن این واقعیت است که دنیا وحشتناکِ وحشتناکِ وحشتناک است.» و درست می گفت؛ این دنیا مشکلات و تلخی‌های زیادی دارد، اما ما با بیهوده غمگین کردن خودمان، فقط تحملش را دشوارتر می کنیم و مصائبش را بیشتر. و جدا از این پیامدهای شخصی، اطرافیان‌مان را نیز بی‌دلیل دلگیر می‌سازیم.خیلی اوقات، تنها کاری که برای بهبود و بهتر کردن جهان از دستمان بر می‌آید، شاد و خوشحال کردن خودمان است، و سپس، انتقال آن به سایرین. شاید وظیفه‌ی فردی ما در قبال خودمان، و همچنین وظیفه‌ی اجتماعی‌مان در قبال دیگران، شاد بودن و شاد کردن است. دنیای ما به اندازه کافی غم و غصه دارد، شاید بهتر است کمی خوشحال‌ترش کنیم. اجازه دهید که این متن را با سروده‌ای زیبا از فردریش شیلر، شاعر بلندمرتبه آلمانی، پایان دهم:▪️شادی!ای شعله‌ی شکوه خدایانای دختر بهشتِ اساطیر!ما در حریم ِ قدس ِ تو پا می‌نهیم شاد.بار دگر فسون تو پیوند می‌دهدآن‌چه جمود داد به قهر و غضب به باد؛‌انسان شود برادر انسانهرجا عطوفت تو بال و پر بگشاد.آه یاران، نه این نواهای محزونخوش تر نوایی سردهیمنوایی شادی بخشنوایی شادی بخش.پی‌نوشت: باز هم تکرار می‌کنم که مضمون این متن، نکوهش غمگین بودن نیست، زیرا همان طور که می‌دانیم غم هم بخشی از زندگی ست و لازم. منظور پرهیز از بیشتر کردن این غم، آن هم به گونه‌ای غیرضروری و غیرسازنده است. همچنین گفتنی‌ست که عنوان این متن، از کتابی با همین نام به قلم دکتر محمدعلی دادخواه گرفته شده است.در صورتی که مطلب را دوست داشتید آن را ❤️ کنید و نظرتان را از طریق کامنت بنویسید.سروش آسودهسروش آسودهSun, 19 Sep 2021 21:25:23 +0430