https://virgool.ir/feed/@siavashpirouzkiaسیاوش پیروزکیا از پنجره شروع کرد، به کوچه رسید و بعد میدانِ آبادی او زبان را در فروکده‌ی خانه آموخت و ادبیات را در فراکده‌ی آزادی Siavash Pirouzkia Poet, Writer, Critic & Translator #ادبیات #نقد #شعرfa2026-11-12 07:57:59https://files.virgool.ir/upload/users/4905618/avatar/6D6tT4.jpghttps://virgool.ir/@siavashpirouzkiahttps://virgool.ir/@siavashpirouzkia/وقتی-چوبک-نگاهی-ناتورالیستی-به-داستان-کوتاه-صادق-چوبک-myhhlszp5oye«وقتی چوبک»پلانی با نمای بسته؛ وقتی لنزِ دوربینِ چوبک در «قفس» جا می‌ماندنگاهی ناتورالیستی به داستان کوتاه صادق چوبک«سیاوش پیروزکیا» درآمدوقتی چوبک می‌خوانم، یاد خواب‌هایم می‌افتم و یادِ وقت‌هایی که از خواب بیدار می‌شوم و نمی‌دانم کجای چشم‌هایم ایستاده‌ام. صبر می‌کنم کمی بگذرد. دور و برم را نگاه می‌کنم و بعد خوشحال می‌شوم که اکنون در دنیایِ بیداری هستم.اگر حرف‌های چوبک و قلمش را کنار هم بگذاریم، به نظر قلمش پرحرف‌تر می‌آید تا حرف‌هایش. این‌طور می‌نماید که چوبک برای بیانِ دنیای پیرامون، دوربینِ نگاه خود را روی سه‌پایه‌ی «سبکِ ادبی» سوار کرده و برای تشریحِ جزئیاتِ پیشِ رو، زومِ لنز دوربینِ نگاهِ خود را تا آخرین حد ممکن در وضعیت close-up قرار داده است تا این‌که با فاصله‌ی کمی بیشتر آن را در وضعیت Long shot تنظیم کند و نشان دهد که «جزء» وقتی دیدنی‌تر است که در قابِ «کل» به آن پرداخته شود تا بدین وسیله مخاطب نیز سیرِ آشکارگرایانه‌ی روایتِ او را آسان‌تر دنبال کند.بالزاک و فلوبر که آمدند، دنیای پیرامون شنیدنی شد و کمی بعدتر وقتی امیل زولا از راه رسید، صدای این دنیا از قبل هم شنیدنی‌تر. وقتی با مادام بواری و بابا گوریو حرف می‌زنم، یادِ حرف‌های مادرم می‌افتم. یادِ پدربزرگ و مادربزرگم و کمی آن‌طرف‌تر یادِ سکینه‌خانم و شوهرش، سیدمهدی. یک خاطره؛ فهمی از جهانِ روایتِ ناتورالیستی تابستان بود و پدربزرگم گرمِ بنای باغِ بزرگش «چوگا». او به این فکر می‌کرد کاش زنش که پا به ماهِ سومین فرزندشان بود، بیشتر طاقت بیاورد تا خاک‌برداری باغ به جایی برسد، شاید هم می‌شد دیوارکشیِ دور باغ را هم تمام کنند. آن روزها مادربزرگم به سنگ‌های بزرگی که برای ساختن دیوارِ باغ جابه‌جا می‌کرد فکر نمی‌کرد، به این فکر می‌کرد که کاش زودتر کارِ ساخت و پرداختِ باغ تمام شود و شوهرش با چادرشبی که داشتند، سایه‌بانی بزند و او فرصت پیدا کند ساعتی دور از آفتابِ بی‌رحمِ نیم‌روز، سر روی زمین بگذارد و برای لحظاتی هم که شده، به خودش و کودکِ در راهش استراحتی بدهد. تا یادم نرفته از سیدمهدی هم برایتان بگویم، تا خودتان ببنیند چقدر پدربزرگم باانصاف و آدم‌حسابی بوده است!سیدمهدی روستاوندِ زحمت‌کش و بی‌آزاری بود. او با پدربزرگم خیلی دوست بود. یک روز که در خانه نشسته بودیم و پدربزرگم منتظر بود تا نانواییِ مادربزرگم تمام شود و به اتفاقِ اعضای خانواده برای برداشتِ سیب‌زمینی به مزرعه برویم، ناگهان صدای داد و فریاد از خانه‌ی همسایه بلند شد. پدربزرگ سراسیمه به کوچه دوید، من هم به دنبالش. باورم نمی‌شد وسطِ کوچه، آن‌طرف‌تر، سیدمهدی در حالی که داد می‌کشید و ناسزا می‌گفت، روی زنش افتاده باشد و دسته‌بیلی را روی گلوی سکینه‌خانم گذاشته باشد و آن‌قدر محکم فشار دهد که اگر پدربزرگم به‌موقع آنجا نبود، چشمانِ سکینه‌خانم از صورتش بیرون پریده بود.من ترسیده بودم، نمی‌دانستم چه کار کنم. وقتی پدربزرگم با تلاش زیاد بالاخره سیدمهدی را از سکینه‌خانم جدا کرد، گفت: «آقاسید، تو کوتاه بیا! داشتی این بی‌زبونو می‌کشتی.» سیدمهدی بیل را پرت کرد گوشه‌ای و با عصبانیت گفت: «بش می‌گم هزارتا کار داریم... بی‌پدر خودشو به ناخوشی می‌زنه... فکر می‌کنه خَرَم» و بعد بد و بیراه‌گویان بیلش را برداشت و رفت.و من خودم دیدم که سکینه‌خانم صورتش کبود شده بود و لب‌هایش سیاه‌تر. نیم‌خیز و دست به زمین، کمر به دیوار تکیه داد و در حالی که به خِس‌خِس افتاده بود، چشم‌هایش که حالا کمی هم خیس شده بودند را از پدربزرگم قایم می‌کرد. پدربزرگ برای این‌که سکینه‌خانم را دلداری داده باشد، گفت: «به زینب می‌گم سریت بزنه. ولی سکینه، تو م سیدو دست‌تهنا نذار!...»سکینه‌خانم حرف نمی‌زد، انگار واقعاً زبان نداشت. ولی من خودم دیروز غروب وقتی از صحرا برمی‌گشت با او و گوسفندهایش حرف زدم. سکینه‌خانم زن مهربانی بود. و من آن روز دلم خیلی برایش سوخت و دعا کردم سیدمهدی بمیرد، ولی یکی دو ماه بعد به جای او سکینه‌خانم مرد. از رمانتیسم تا ناتورالیسم دسته‌بندی‌ها و سبک‌های ادبی اگرچه با ذاتِ هنریِ اثر ارتباطِ مستقیمی ندارند، می‌توانند بستری باشند برای سنجشِ نگاهِ نویسنده به دنیای پیرامون. وقتی هنوز فضای قصه‌ها روی پاشنه‌ی رمانتیسم می‌چرخید، هَم و غَمِ نویسنده بیشتر دنیایی ماورایی بود تا واقعی. در داستان به رنگِ رمانتیسم، تمرکز بر احساساتِ قوی، تخیلِ فردی، طبیعت و تکیه بر عناصر فراطبیعی یا جادویی بود که دنیای داستان را پیش می‌بُرد.در داستان به رنگِ رئالیسم، اما این بازنماییِ صادقانه‌ی واقعیت، بدون دخل و تصرف و آرمان‌گرایی یا اغراق است که به داستان جان می‌دهد. در داستانِ رئال، زبان بیشتر محاوره‌ای است و شخصیت‌ها آن‌قدر باورپذیرند و نزدیک که مخاطب به خود اجازه می‌دهد به امور آن‌ها ورود کرده و به شیوه‌ی یکی به نعل، یکی به میخ، از باید و نبایدهایشان دوستانه با آن‌ها حرف بزند.حالا اگر نویسنده در واشکافیِ آن دنیای واقعی، جسارت بیشتر به خرج دهد و از لایه‌های درونیِ حوادث بیشتر پرده بردارد، در واقع اسباب و عللِ امور طبیعی را مورد عنایتِ چپ و راستِ سؤال‌های خود قرار داده و در صحت و سقمِ باورهای پیشین شک و شبهه ایجاد کرده است. آن‌موقع است که می‌گوییم نویسنده پا از خطِ چشم‌پوشی‌ها کمی آن‌سوتر گذاشته است؛ همان که به عنوانِ «ناتورالیسم» (naturalism) از آن یاد می‌شود. به رنگِ ناتورالیسم در داستان به رنگِ ناتورالیسم، دنیای روایت به گونه‌ای است که مخاطب در امتدادِ مشاهده‌ی واقعیت‌ها، به بن‌بستِ مردابیِ چکنم‌ها و نشدن‌ها می‌رسد؛ همان که به عنوانِ جبرِ تاریخی-محیطی از آن یاد می‌شود. در چنین فضایی، دنیا دیگر اَمن نیست. آدم‌ها بیش از آن‌که قهرمان باشند، محصولِ شرایطی از پیش تعیین‌شده‌اند.اینجاست که قهرِ بی‌حسابِ طبیعت با انسان، او را به آشتی با ندانستن‌هایش سوق می‌دهد و باعث می‌شود تا دنیای درونِ او که خود دنیایی تقریباً موازی با دنیای بیرون است، فرمی پویا و منطقی به خود گیرد و در عین حال محتاط در دنیای پیرامون قدم بردارد.در دنیای به رنگِ ناتورالیسم، نویسنده مخاطب را با طنابی نه چندان محکم، همراه با شمعی کوتوله با نوری نه چندان کافی، به درونِ چاهِ تاریکِ اگزیستانسیِ روایتِ خود می‌فرستد. وسعتِ انتشارِ روشنی در فضای بسته‌ی دنیای داستان، همان‌قدر کم و کوتاه است که فرصتِ درکِ مخاطب از آن محیط. بنابراین مخاطب همراه با شخصیت‌های داستان واردِ چالشِ بی‌پایانِ درکِ هستی می‌شود. او نه تنها محدودیت‌های جبریِ محیط و طبیعتِ پیرامون را می‌پذیرد، بلکه قبول می‌کند آن‌چه ضامنِ بقای او در مسیرِ نه چندان طولانیِ زندگی می‌شود، نه درگیر شدن با علل و عواملِ ناپیدای بلاهای پیشِ رو است، بلکه کنار آمدن با دنیایی است که او خود از جنسِ آن و برآمده از آن دنیای بی‌فرداست. «قفس»، روایتِ بی‌سرانجامروایت یا داستان بخشی جدا شده یا کامل از دنیای پیرامون است در یک برهه‌ی خاص از زمان. یادمان باشد دنیای داستان دنیای شعر نیست که بذرِ واژه‌ها از ذهنِ شاعر به زمینِ فکرِ خواننده پاشیده شود و بعد خواننده به حالِ خود رها شود تا آن حد که توانش است، خود محصولِ روایتِ شعر را برداشت کند.صرف نظر از شرحِ طویلِ مفسران و تحلیلگرانِ آثار چوبک که در بیشتر موارد هم بجا و نکوست، در داستانِ «قفس»، چوبک مخاطب را با طنابِ نازکِ راوی به چاهی تاریک‌تر از شب سرازیر می‌کند. او حتی یادش می‌رود آن شمعِ کوتاه‌قد و بی‌رمقش را هم کنارِ مخاطب بگذارد.به خاطر همین در مسیرِ روایتِ «قفس»، مخاطب آنچه می‌خواند را با صدایی آزاردهنده می‌شنود تا این‌که آن را ملایم و روشن در فضایی نه‌ساختگی ببیند. او فقط پژواکِ گوشخراشِ درونِ قفس را می‌شنود و از صاحبِ آن دست‌های بی‌رحم که گاه به گاه به یکی از شخصیت‌های بی‌نام و نشانِ داخلِ قفس حمله می‌کند و آن‌ها را بی‌رحمانه به مسلخ می‌برد، اطلاعی ندارد. او شخصیت‌های داخلِ قفس را تنها و تنها از زبانِ راوی می‌شنود تا کمی هم از زبانِ شرایط و محیطِ اطراف. این دقیقاً مثل دادگاهی است که بدون تفهیمِ اتهام، برای محکومش رأی صادر می‌کند.در روایت از نوعِ داستان، نویسنده اگرچه مکلف به تحویلِ بی‌چون و چرای محصولِ فکرِ خویش به خواننده نیست، متعهد است تا پایان‌گاهِ برداشتِ محصول، او را همراهی کند. حتی در سورئال‌ترین داستان‌ها هم رعایتِ این رگه‌ی نوشتاری گریزناپذیر است. جمع‌بندی 1.    روایت اگرچه در مسیرِ رئال (واقعیت) سعی در رساندنِ خواننده به اصالتِ (طبیعتِ) دنیای پیرامون دارد، با این حال از آن اصالت عبور می‌کند و به مخاطب اجازه نمی‌دهد خود واقعه‌ی منظور را آن‌طور که باید و شاید درک کند، حتی نصف‌نصف هم، نویسنده به خواننده حقِ برداشت نمی‌دهد و تنها آنچه را که در ذهنِ خودش هست به مخاطب القا می‌کند. 2.    در داستانِ ناتورالیستی، سوق دادنِ نگاهِ مخاطب به سمتِ این معنا که: «طبیعت ساز و کارِ خودش را دارد و نه بیش از آن»، تنها یک تکنیکِ رواییِ محض نیست، بلکه هدف باز نمودنِ پنجره‌ای جدید به زندگی و فلسفه‌ی آن است؛ طوری که با توجه به فهمِ خواننده و تجربه‌ی زیستیِ او، این منظور خودبه‌خود در باکسِ برداشتِ منطقیِ او بنشیند. همان زندگی که بخشِ کوچکی از کلِ دنیای پیرامون است. و اینجاست که خواننده با شناختِ بیشترِ مجموعه‌ی کل، با مجموعه‌ی جزء که همان خودش هست بیشتر آشنا می‌شود و اگر داستان این‌گونه پیش رود، به نظرِ نگارنده، قطارِ روایت بر ریلِ سالم و در جهتِ صحیح قرار دارد. 3.    با توجه به دو موردِ فوق، نگارنده بر این باور است که داستانِ «قفس» می‌تواند بریده‌ای از یک داستان برای آموزشِ تکنیکِ ناتورالیستی‌نوشتن باشد تا خودِ داستان از نوعِ ناتورالیستی. در این چکیده‌روایت، چوبک با زوم کردن به جزئیاتِ یک حادثه در دلِ طبیعتِ پیرامون، به خوبی توانسته ذاتِ نامعلوم و ناپایدارِ دنیای پیرامون را به تصویر بکشد؛ البته بدون توجه به این حقیقت که مخاطبی هم روبه‌روی او، آن طرفِ میزِ داستان نشسته است که تجربه‌ی زیسته‌ی خود را دارد؛ مخاطبی که ممکن است دوست داشته باشد با کمی فاصله‌ی بیشتر، وقایعِ جاری در داستان را دنبال کند. 4.    و آخر این‌که، شاید بهتر باشد چوبک و آثار او را در قابِ زمانه‌ی خود مطالعه کنیم؛ به خاطر داشته باشیم چوبک دو یا سه نسل بعد از پیدایشِ اولیه‌ی سبکِ ناتورالیسم پا به میدانِ این سبک از نوشتن گذاشته است، آن هم در سرزمینِ «دیگری». بنابراین تفاوتِ فاصله‌ی زمانی و مکانی، به‌خوبی در قلمِ نویسنده مشهود است و همین امر باعث می‌شود تا نگارنده به این فرض برسد که چوبک می‌تواند پیش از آن‌که به دغدغه‌ی نگاهِ خود در روایتش رسیده باشد، پشتِ نگرانیِ عملکردِ قلمش، جایی در میدانِ سبکِ نوشتاریِ جدیدش جا مانده باشد. من فکر می‌کنم چوبک با جاگذاشتن لنزِ دوربینِ نگاه ِ خود در گوشه‌ای از داستان، اگر چه می‌داند چه می‌خواهد بنویسد، کنارهم‌چینی اجزاءِ ایده‌اش در فضای داستان را، اما به خوبی دنبال نکرده است. «وقتی چوبک» از مجموعه «نقدِ بیداد»، نوشته‌ی «سیاوش پیروزکیا»مشاور ادبی : خانم دکتر ریحانه اولیائی   سی‌اُم اردیبهشت 1405  #ادبیات#ریحانه_اولیائی#سیاوش_پیروزکیا#صادق_چوبک#قفس#نقد#داستان_کوتاه#نویسندگی#روایت#نقد_بیدادSiavash PirouzkiaSiavash PirouzkiaMon, 17 Aug 2026 21:03:28 +0330https://virgool.ir/@siavashpirouzkia/siavashpirouzkiagmailcom-ohyffath2dke"من پات هنوز هستم"خوانشی هستی‌شناسانه از «سگ ولگرد» صادق هدایت • سگ ولگرد، داستانی است که با هر بار خواندنش، از دیروز دورتر می‌شوی و به فردا نزدیک‌تر. • سگ ولگرد، فریاد کودکی است لابه‌لای صفحاتِ داستانِ «پادشاه لباس ندارد». • سگ ولگرد، داستانِ یک فکرِ کارتن‌خواب است که در سطلِ متعفنِ تاریخ، به‌جای زندگی کردن، به دنبال ندانستن‌هایش می‌گردد. • سگ ولگرد، داستانی است که ابتدایش انتهایش است و انتهایش ابتدایش؛ درست مانند ریتمِ اتمیِ یک پدیده در خلوتِ بیکنارِ ثانیه‌ها. پیش از ورود به داستان، بهتر است یادآور شوم که هدفِ این نوشتار، بیش از آنکه نقدِ متعارفِ اثر باشد، بردنِ خود به دالانِ تو در توی فکرهایم است و دیدن چیزهایی که انگار سال‌ها در گوشه‌ای از اتاقِ وجودم از دیده پنهان مانده‌اند و امروز پاتِ عزیز خطابم می‌کند: «هی! چیزی که فکرش را هم نمی‌کردی اینجا باشد، اینجاست. شاید همانی باشد که دنبالش بودی.» امروز، نقدِ یک اثر ادبی، صرفاً همراه شدنِ مخاطب با نویسنده نیست؛ همراه شدنِ اثر با تجربه‌های زیستیِ مخاطب است، تا هر دوشان، بی‌صدا، ماجراهای داستان را به تماشا بنشینند. از این منظر، «سگ ولگرد» برای من فقط روایتِ رنجِ یک سگ نیست، بلکه روایتی است از موجودی که در جهانِ پیرامونش به بن‌بست رسیده و دیگر نمی‌تواند میان بودن و نماندن، نسبتی روشن برقرار کند. برای من، شروعِ واگوییِ این فکرها از همان عنوانِ داستان است: «سگ ولگرد». و من هر بار که به سگی برمی‌خورم، توقف می‌کنم، به او نگاه می‌کنم، او هم به من نگاه می‌کند، و این یعنی درکی دوطرفه؛ درکی که فراتر از یک ارتباطِ صرفاً مادی است. شاید اسمش را بشود رفاقت، تفاهم، علاقه یا هر چیز دیگری گذاشت. به هر حال، انتخابِ واژهٔ «سگ» در عنوان، از نظر من، بی‌دلیل نیست. این واژه پیش از هر چیز ما را به موجودی می‌رساند که هنوز امکانِ نوعی ارتباط، وفاداری و فهمِ بی‌واسطه در او زنده است. و اما «ولگرد». این واژه از همان ابتدا مرا به انسانی رهاشده در جهان می‌رساند؛ موجودی که در شناختِ دنیای پیرامون و در نسبت برقرار کردن با آن، به بن‌بست خورده است. او اگرچه همه‌چیز را نمی‌داند، اما آن‌قدر زیسته و رنج کشیده که بتواند خیر و شرِ پیشِ رویش را حس کند، و با این‌همه، در انتخابِ مسیرِ نجات، ناتوان بماند. از همین‌جا، عنوانِ داستان پیشاپیش شخصیتِ اصلیِ خوانشِ ما را می‌سازد: موجودی آشنا با جهان، اما رانده‌شده از آن. به گمانِ من، «سگ ولگرد» ما را خیلی زود به مرزِ نوعی بحرانِ وجودی می‌برد. از همین رو، خوانشِ این داستان بیش از آنکه برای من صرفاً روان‌شناختی باشد، هستی‌شناسانه است. پات فقط زخمی و گرسنه و بی‌پناه نیست؛ او موجودی است که پیوندش با جهانِ سابقش از هم گسسته، اما هنوز نتوانسته به وضعِ تازه‌ای از بودن تن بدهد. او نه به گذشته بازمی‌گردد و نه در اکنون آرام می‌گیرد. همین تعلیق است که رنجِ او را عمیق‌تر می‌کند. در این نقطه، نگاهِ نیهیلیستیِ هدایت برای من پررنگ می‌شود. نیهیلیسم را معمولاً به پوچ‌گرایی ترجمه می‌کنند، اما برای من، در این داستان، ماجرا فقط پوچی نیست؛ ماجرا رسیدن به نقطه‌ای است که معناهای پیشین دیگر کار نمی‌کنند و موجودِ گرفتار، هنوز معنای تازه‌ای هم نیافته است. پات در چنین مرزی ایستاده است. او نه کاملاً تسلیم می‌شود، نه راهِ نجاتی واقعی پیشِ چشم دارد. به همین دلیل، تمامِ حرکت‌هایش در داستان، به‌جای آنکه فقط غریزی باشند، رنگی از سرگردانیِ وجودی هم می‌گیرند. پات تا پایانِ داستان، تا وقتی رمقی به جان دارد و سویی به چشم، در پیِ یافتنِ چیزی می‌دود که انگار دیگر در این جهان برای او باقی نمانده است. او نمی‌خواهد بمیرد، و همین نخواستن، یکی از تلخ‌ترین وجوهِ داستان است. زیرا جهانِ پیرامون، نه جایی برای بازگشت به او می‌دهد، نه چشم‌اندازی برای ادامه. از همین‌روست که حضورِ کلاغ‌ها در پایان، فقط تصویری طبیعی و بیرونی نیست؛ گویی تاریخ، جامعه، و تاریکیِ جهان، همگی بالای سرِ موجودی گرد آمده‌اند و به فریاد به او می‌گویند: «برو! دیگر برو! برای چه هنوز اصرار به ماندن داری؟ برو!... »  و پات همه‌ی این صداها را می‌شنود ولی با این همه هنوز دلش می‌خواهد بماند و باشد. باشد تا ببیند ته زندگی چیست و به کجا می‌رسد. یکی از وجوهِ مهمِ داستان برای من، نسبتِ پات با گذشته است. بوی شیر، خاطرهٔ نوازش، و تصویری کمرنگ از مهربانیِ روزهای پیشین، در ذهنِ او هنوز خاموش نشده‌اند. اما همین خاطره‌ها به‌جای آنکه پناهش شوند، بیشتر بر بی‌پناهیِ اکنونش نور می‌اندازند. پات از جهانی رانده شده که روزی، هرچند اندک، در آن سهمی داشته است. او اکنون میانِ دیروزِ ازدست‌رفته و امروزِ بی‌رحم معلق مانده، و همین تعلیق، جانِ هستی‌شناسانهٔ داستان را می‌سازد. در طولِ داستان، ضرب‌آهنگی وجود دارد که من آن را بی‌ربط با ساعتِ شنیِ عمرِ پات نمی‌بینم. اگرچه روایت در ظاهر با آرامش آغاز می‌شود، در درونِ شخصیت غوغایی از پیش برپاست. هرچه داستان جلوتر می‌رود، توانِ پات کمتر و فشارِ جهان بیشتر می‌شود. این نمودارِ معکوس، برای من نشانهٔ دور شدنِ او از امکانِ بازگشت و نزدیک شدنش به مرزی است که دیگر در آن، بودن و نماندن از هم قابل تفکیک نیستند. در پایان، برای من «سگ ولگرد» فقط داستانِ یک شخصیتِ آواره نیست. این داستان، روایتی است از موجودی که دیگر نمی‌تواند در جهانِ پیرامونش خانه‌ای برای بودن پیدا کند. و شاید به همین دلیل است که هر بار آن را می‌خوانم، بیشتر و بیشتر خوشحال می‌شوم از اینکه «من» هنوز هستم؛ هستم تا خودم را یک بار دیگر در سطرهای نوشته‌ای از صادق هدایت جست‌وجو کنم، و ببینم چگونه رنجِ یک سگِ تنها، می‌تواند آینه‌ای برای فهمِ تنهاییِ انسان باشد. و آخر اینکه من فکر می‌کنم «همه» سگ ولگرد باشند ولی «سگ ولگرد» شاید همه نباشد. از مجموعهٔ «نقد بیداد» سیاوش پیروزکیا (رامش) مردادماه ۱۴۰۴#سگ_ولگرد#صادق_هدایت#نقد_ادبی#ادبیات_فارسی#هستی‌شناسی#نیهیلیسمSiavash PirouzkiaSiavash PirouzkiaWed, 29 Jul 2026 03:03:38 +0330https://virgool.ir/@siavashpirouzkia/در-یادماندگانِ-گایا-wybjs141ccyuزندگی با یک قصه شروع می‌شود؛ قصه‌ی «من»، قصه‌ی «تو»، قصه‌ی «او» و بعد مثل رودی، گاه آرام و گاه خروشان ادامه می‌یابد تا جایی که به بلندی‌های بی‌قراری «تو» و به پهن‌دشت هستیِ «من» برسد. شاید تو او را در آغوش کشیدی و او هم تو را بوسید و در گوشش زمزمه کردی: «چقدر دلم برایت تنگ شده بود»وقتی صفحاتِ شناسنامه‌ام را مرور می‌کردم، به لوسی رسیدم؛ به یادآشنای میان نیزارها، حوالیِ ساحلِ نیلِ آبی. هنوز از صبح خبری نبود. ترجیح ‌دادم حضورم را به چیزی از جنسِ خیس و خنکِ ساقه‌های کوتاه ‌وبلندِ گیاهان پیرامون گره بزنم. «تیدای همیشه سبز» که واسطه‌ای میان من و ساحل نیلِ آبی بود، زودتر از من بیدار شده بود. او میزبانِ هرروزه‌ی شاهزاده «توراکو» بود.توراکو صبح‌ها با آن شنلِ سبز و قرمزش، بی‌آنکه کسی متوجه آمدنش شود، از فراز کوه‌های مه‌پوش و از میان ابرهای سپید از راه می‌رسید و بر بلندترین شاخه‌ی تیدا می‌نشست. او خوب می‌دانست چرا هر روز به این نقطه از «آفاریا» می‌آید، اما برای آن‌همه مهربانیِ تیدا، هیچ پاسخی به ذهنش نمی‌رسید.تیدا شب‌ها نمی‌خوابید؛ نه اینکه خوابش نیاید، او بیشتر از این‌ رو چشم روی هم نمی‌گذاشت تا مگر خبری از لوسی پیدا کند. هرچند زیاد هم مایل به آفتابی شدنِ لوسی در آن اطراف نبود، ولی شاید این تنها هدیه‌ای بود که با آن می‌توانست دل شاهزاده توراکو را به دست آورد. توراکو نمی‌دانست چرا بعضی‌ وقت‌ها چشمان تیدا ناگهان روی هم می‌رود. خمیازه‌های پشت‌سرهمِ تیدا گاهی او را چنان ناامید می‌کرد که با خود می‌گفت: «چه دلیلی دارد کله‌سحر، وقتی هنوز همه خواب‌اند، از نِفِلیا بزند بیرون و یک‌نفس تا نیلِ آبی بیاید، وقتی تیدا این‌قدر بی‌حوصله است؟» و با این حال، چرا هر روز قبل از آنکه برگردد، تیدا از او قول می‌گیرد که فردا باز هم به دیدنش بیاید؟توراکو پسرِ کوچکِ شاه «روسپولای بزرگ» بود. او در «آرتیا»، قلب سرزمین زیبا و پهناور آفاریا به دنیا آمده بود و حالا مدتی بود که تنها در «نِفِلیا» (جزیره‌ای در شرق آرتیا) زندگی می‌کرد. پدرش بر این باور بود که فرزندانش پس از پایان دوره‌ی تحصیلات عمومی، باید مدتی دور از خانواده زندگی کنند تا اولین دوره‌ی بالغانه را با یافته‌های تجربه‌ی زیستی خود مدیریت کنند.اواسط فصل «سولارآ» بود. توراکو ترم سوم دانشکده‌ی تکمیلی پرواز را با موفقیت پشت سر گذاشته بود. او حالا اجازه داشت پروازهایی طولانی —در حد یک صبح تا ظهر، یا یک ظهر تا شب— به سرزمین‌های اطراف داشته باشد. به همین خاطر پس از امتحانات پایانی، تصمیم گرفت هر روز به یکی از سرزمین‌های اطراف مسافرت کند. اولین پرواز او به سواحل نیلِ آبی بود؛ منطقه‌ای خضرائی که تیدا در آن ساکن بود.تیدا اگرچه یکجانشین بود، اما به خاطر قدِ بلندش با ابر و باد رابطه‌ی دوستی نزدیکی داشت؛ برای همین هر روز از جای‌جای سیاره‌ی «گایا» خبرهای دست‌اول به دستش می‌رسید. البته گاهی هم باد که از سمت دریا می‌آمد، به بامِ خانه‌ی تیدا نرسیده در ساحل خوابش می‌برد و یادش می‌رفت بیدار شود؛ یا وقتی ابر به پارتیِ شبانه در رشته‌کوه‌های «آرادور» دعوت می‌شد، بعد از آن‌همه رقص و آواز، معلوم بود که یکی‌دو روز از هوش برود و تیدای چشم‌به‌راه را قال بگذارد.از وقتی باد فهمیده بود تیدا دوست دارد هر روز او را ببیند، هم خوشحال بود و هم کمی نگران. خوشحال، چون زلالیِ تیدا به دلش نشسته بود؛ تیدا همیشه سبز بود و یکرنگ، و این برای باد که همه رنگی را دیده بود، دوست‌داشتنی بود. اما از سوی دیگر، احساسش به تیدا کم‌کم داشت به وابستگی تبدیل می‌شد. این وابستگی، جدای از اینکه او را از چشم دریاچه‌ی زیبای «لیاوُرا» می‌انداخت، شاید باعث می‌شد در انجام تعهدش به دیگر نقاط سیاره نیز کوتاهی کند.تیدا از لوسی خبرِ تازه‌ای نداشت. آخرین باری که او را دیده بود، شاید فصل گذشته بود؛ وقتی همه‌جا یخ زده بود و دانه‌های بلورینِ سنگ، زمین را پوشانده بود. لوسی سراسیمه خود را به ساحل نیلِ آبی رسانده بود و چشم‌های نگرانش شاخه‌های بالایی تیدا را وارسی می‌کردند. آن روز شاهزاده توراکو هم اتفاقی آن طرف‌ها بود. او روی یکی از شاخه‌های رو به نیلِ آبی نشسته بود و غروب را تماشا می‌کرد. وقتی متوجه حضور لوسی شد که او روی آخرین شاخه‌ی آن‌سوی تیدا خوابش برده بود. شاهزاده هنوز هم نمی‌داند چرا آن شب دلش برای خانه تنگ نشد و تا صبح مراقب بود تا شاخه‌ها تکان نخورند، مبادا لوسی از آن بالا پرت شود. به همین خاطر پیش از تاریکی کامل، از باد خواست تا آن شب از ساحل نیلِ آبی دور بماند.گزیده‌ای از «در یادماندگانِ گایا»سیاوش پیروزکیا (رامش)شنبه ۳ مرداد‌‌ماه ۱۴۰۵#ادبیات#فانتزی#داستان_کوتاه#نویسندگی#روایت#گایاSiavash PirouzkiaSiavash PirouzkiaSat, 25 Jul 2026 08:48:58 +0330https://virgool.ir/@siavashpirouzkia/در-یادماندگانِ-گایا-t6xx3nqlhzgaزندگی با یک قصه شروع می‌شود؛ قصه‌ی «من»، قصه‌ی «تو»، قصه‌ی «او» و بعد مثل رودی، گاه آرام و گاه خروشان ادامه می‌یابد تا جایی که به بلندی‌های بی‌قراری «تو» و به پهن‌دشت هستیِ «من» برسد. شاید تو او را در آغوش کشیدی و او هم تو را بوسید و در گوشش زمزمه کردی: «چقدر دلم برایت تنگ شده بود»وقتی صفحاتِ شناسنامه‌ام را مرور می‌کردم، به لوسی رسیدم؛ به یادآشنای میان نیزارها، حوالیِ ساحلِ نیلِ آبی. هنوز از صبح خبری نبود. ترجیح ‌دادم حضورم را به چیزی از جنسِ خیس و خنکِ ساقه‌های کوتاه ‌وبلندِ گیاهان پیرامون گره بزنم. «تیدای همیشه سبز» که واسطه‌ای میان من و ساحل نیلِ آبی بود، زودتر از من بیدار شده بود. او میزبانِ هرروزه‌ی شاهزاده «توراکو» بود.توراکو صبح‌ها با آن شنلِ سبز و قرمزش، بی‌آنکه کسی متوجه آمدنش شود، از فراز کوه‌های مه‌پوش و از میان ابرهای سپید از راه می‌رسید و بر بلندترین شاخه‌ی تیدا می‌نشست. او خوب می‌دانست چرا هر روز به این نقطه از «آفاریا» می‌آید، اما برای آن‌همه مهربانیِ تیدا، هیچ پاسخی به ذهنش نمی‌رسید.تیدا شب‌ها نمی‌خوابید؛ نه اینکه خوابش نیاید، او بیشتر از این‌ رو چشم روی هم نمی‌گذاشت تا مگر خبری از لوسی پیدا کند. هرچند زیاد هم مایل به آفتابی شدنِ لوسی در آن اطراف نبود، ولی شاید این تنها هدیه‌ای بود که با آن می‌توانست دل شاهزاده توراکو را به دست آورد. توراکو نمی‌دانست چرا بعضی‌ وقت‌ها چشمان تیدا ناگهان روی هم می‌رود. خمیازه‌های پشت‌سرهمِ تیدا گاهی او را چنان ناامید می‌کرد که با خود می‌گفت: «چه دلیلی دارد کله‌سحر، وقتی هنوز همه خواب‌اند، از نِفِلیا بزند بیرون و یک‌نفس تا نیلِ آبی بیاید، وقتی تیدا این‌قدر بی‌حوصله است؟» و با این حال، چرا هر روز قبل از آنکه برگردد، تیدا از او قول می‌گیرد که فردا باز هم به دیدنش بیاید؟توراکو پسرِ کوچکِ شاه «روسپولای بزرگ» بود. او در «آرتیا»، قلب سرزمین زیبا و پهناور آفاریا به دنیا آمده بود و حالا مدتی بود که تنها در «نِفِلیا» (جزیره‌ای در شرق آرتیا) زندگی می‌کرد. پدرش بر این باور بود که فرزندانش پس از پایان دوره‌ی تحصیلات عمومی، باید مدتی دور از خانواده زندگی کنند تا اولین دوره‌ی بالغانه را با یافته‌های تجربه‌ی زیستی خود مدیریت کنند.اواسط فصل «سولارآ» بود. توراکو ترم سوم دانشکده‌ی تکمیلی پرواز را با موفقیت پشت سر گذاشته بود. او حالا اجازه داشت پروازهایی طولانی —در حد یک صبح تا ظهر، یا یک ظهر تا شب— به سرزمین‌های اطراف داشته باشد. به همین خاطر پس از امتحانات پایانی، تصمیم گرفت هر روز به یکی از سرزمین‌های اطراف مسافرت کند. اولین پرواز او به سواحل نیلِ آبی بود؛ منطقه‌ای خضرائی که تیدا در آن ساکن بود.تیدا اگرچه یکجانشین بود، اما به خاطر قدِ بلندش با ابر و باد رابطه‌ی دوستی نزدیکی داشت؛ برای همین هر روز از جای‌جای سیاره‌ی «گایا» خبرهای دست‌اول به دستش می‌رسید. البته گاهی هم باد که از سمت دریا می‌آمد، به بامِ خانه‌ی تیدا نرسیده در ساحل خوابش می‌برد و یادش می‌رفت بیدار شود؛ یا وقتی ابر به پارتیِ شبانه در رشته‌کوه‌های «آرادور» دعوت می‌شد، بعد از آن‌همه رقص و آواز، معلوم بود که یکی‌دو روز از هوش برود و تیدای چشم‌به‌راه را قال بگذارد.از وقتی باد فهمیده بود تیدا دوست دارد هر روز او را ببیند، هم خوشحال بود و هم کمی نگران. خوشحال، چون زلالیِ تیدا به دلش نشسته بود؛ تیدا همیشه سبز بود و یکرنگ، و این برای باد که همه رنگی را دیده بود، دوست‌داشتنی بود. اما از سوی دیگر، احساسش به تیدا کم‌کم داشت به وابستگی تبدیل می‌شد. این وابستگی، جدای از اینکه او را از چشم دریاچه‌ی زیبای «لیاوُرا» می‌انداخت، شاید باعث می‌شد در انجام تعهدش به دیگر نقاط سیاره نیز کوتاهی کند.تیدا از لوسی خبرِ تازه‌ای نداشت. آخرین باری که او را دیده بود، شاید فصل گذشته بود؛ وقتی همه‌جا یخ زده بود و دانه‌های بلورینِ سنگ، زمین را پوشانده بود. لوسی سراسیمه خود را به ساحل نیلِ آبی رسانده بود و چشم‌های نگرانش شاخه‌های بالایی تیدا را وارسی می‌کردند. آن روز شاهزاده توراکو هم اتفاقی آن طرف‌ها بود. او روی یکی از شاخه‌های رو به نیلِ آبی نشسته بود و غروب را تماشا می‌کرد. وقتی متوجه حضور لوسی شد که او روی آخرین شاخه‌ی آن‌سوی تیدا خوابش برده بود. شاهزاده هنوز هم نمی‌داند چرا آن شب دلش برای خانه تنگ نشد و تا صبح مراقب بود تا شاخه‌ها تکان نخورند، مبادا لوسی از آن بالا پرت شود. به همین خاطر پیش از تاریکی کامل، از باد خواست تا آن شب از ساحل نیلِ آبی دور بماند.گزیده‌ای از «در یادماندگانِ گایا»سیاوش پیروزکیا (رامش)شنبه ۳ مرداد‌‌ماه ۱۴۰۵ #ادبیات#فانتزی#داستان_کوتاه#نویسندگی#روایت#گایاSiavash PirouzkiaSiavash PirouzkiaSat, 25 Jul 2026 08:33:35 +0330