https://virgool.ir/feed/@shahrasbi.hamedباید از چیزی کاست تا به چیزی افزودfa2026-11-13 09:27:01https://files.virgool.ir/upload/users/228755/avatar/lrvG1C.pnghttps://virgool.ir/@shahrasbi.hamedhttps://virgool.ir/@shahrasbi.hamed/جبر-و-اختیار-vwfcx0ba4zlyمولانا در مثنوی بحث رو به این آیه میرسونهتو ز قرآن بازخوان تفسیر بیت - گفت ایزد ما رمیت اذ رمیتگر بپرانیم تیر آن نه ز ماست - ما کمان و تیراندازش خداستای پیامبر وقتی تیر رو پرتاب کردی در واقع این تو نبودی که پرتاب کردی، پرتاب کننده واقعی خداوند بوده (توحید افعالی)و هو خلقکم و ما تعملونخدا هم خودتون رو خلق میکنه هم اعمالتون رو و چیزی که ما داریم همون اختیارمون هست که خلق کدوم یکی از افعالمون رو از خدا میخواهیم.در حقیقت ما خالق فعل نیستیم فقط انتخاب کننده هستیممولانا همین که این رو عنوان میکنه که "تو نبودی" میدونه که ممکن هست بعضی برداشت اشتباه کنند اینه که با 5 دلیل میخواد بگه نه، جبری در کار نیستد و دلیل میاره که دلایل از نوع کلامی هستند که میشه در موردش بحث کرد که چقدر واقعا قابل قبول هستند چون بحث جبر و اختیار از مباحثی که همچنان باز هست که خود مولانا هم میگه که انگار خدا هم میخواد بعضی بحث ها تموم نشه. یه دلیل به اینطرف یاد میده میگه از جبر دفاع کن یه دلیل به اونطرف یاد میده که مخالفت کن... 5 دلیل اینها هستند:دلایل وجدانی و فطری که هر کس احساس میکنه در انجام اعمالش مختار استتردید و دو دلی انسانها در کارهاامر و نهی کتب آسمانیپشیمانی و خجالتخشمین شدن و کینه به دل گرفتناین نه جبر این معنی جباریست - ذکر جباری برای زاریستما موجود مختاری هستیم ولی همین اختیار رو به اختیار داریم یا به جبر؟ مختار بودنمون رو که انتخاب نکردیم. هرجا باشیم از حیطه جباریت خدا خارج نیستیم.فیلسوف بزرگی میگه اتفاقا آزادی مفهومی هست که انسانهای باهوش ازش فرار میکنن چرا که آزادی مسئولیت میاره. وقتی اسلحه زیر گلوت میگیرن شما کاری که میگن میکنی و مسئولیتی نداری یا یک دیوانه همنطور. اما من در مقابل کاری که میکنم مسئولیت دارم. پس ببینید یک اختیار اجباری به ما داده شده و چه بار بزرگیست. پس این نه جبر این معنی جباریست. مولانا میگه اگه اینو درک بکنی میشینی زار میزنی که من کیم در مقابل تو...زاری ما شد دلیل اضطرار - خجلت ما شد دلیل اختیارچرا وقتی کم میاریم گریه و زاری میکنیم؟ اگه جبر هست دیگه زاری کردن نداره، زمانی معنا پیدا میکنه که یا چیزی رو میخوام بهم نمیدن یا نمیخوام به زور میدن.اگر مجبور هستی چرا از کاری که کردی خجالت میکشی. حیوانات خجالت ندارن چون هر کاری میکنن بر اساس غریزه هست. خجالت زمانی مفهوم داره که من نباید کاری رو انجام بدم ولی انجام دادم و حالا باید پاسخگو باشم و نمیتونم. موجود مجبور خجالت نداره. گر نبودی اختیار این شرم چیست - وین دریغ و خجلت و آزرم چیستزجر شاگردان و استادان چراست - خاطر از تدبیرها گردان چراستاگر ما مجبور هستیم دیگه شاگردی و استادی احتیاج نداریم. ما با تعلیم و تدریس چکار میخواهیم کنیم؟ میخوایم چیزی رو که نمیدونست بدونه که چی؟ که بهتر انتخاب کنه. پس معلومه که اعتقاد داری میشه یه تغییری ایجاد کرد. اون که نمیداند با اونکه میداند یه فرقی داره در انتخابش. ( تالی و مقدم) اگر جبر باشد تدریس بیفایده است ولی تدریس بیفایده نیست پس جبری در کار نیست ( قضیه شرطی متصل).در انجام کاری فکر کردی از قبل که چکار کنی از چه راهی بری بعد در مسیر که داری میری فکر میکنی اگه اینکارو کنم بهتره. چی میشه که وسط راه پشیمون میشی، تدبیر جدید میاندیشی و تغییر ایجاد میکنی ؟ آدم مجبور که باید بره تا انتهای کار.مولانا احتمال میده میگه شاید طرف مقابل بگه همه اینها رو شما جبرا انجام میدی اما حواستون نیست یعنی همین که از چیزی نظرت عوض میشه و میری سراغ چیز دیگه اینم جبری هست دست تو نیست که در عصب شناسی جدید هم همین رو میگن و جواب هم داره به همین سادگی هم نیست.گر ز جبرش آگهی زاریت کو - بینش زنجیر جباریت کواصلا بنا رو بر این بگذاریم که خداوند داره همه چیز رو با جبر پیش میبره تو الان فهمیدی که به جبر هست همه چیز؟ پس چرا نمیشینی زار بزنی؟ الان اگه به ما اثبات کنن که ما موجود مجبوری هستیم خوشحال میشیم یا ناراحت؟ اما ما زاری نمیکنیم چون احساس اختیار میکنیم.بسته در زنجیر چون شادی کند - کی اسیر حبس آزادی کندمیگه شما شاد زندگی میکنید لذت میبرید مگه میشه یه موجود مجبور یه اسیر شاد باشه؟ حالا میخوای بگی من جبرا شادم خب چرا از شادیت لذت میبری....؟ور تو می‌بینی که پایت بسته‌اند - بر تو سرهنگان شه بنشسته‌اندپس تو سرهنگی مکن با عاجزان - زانک نبود طبع و خوی عاجز آناینجا میره تو بحث اخلاقی میگه حالا تو فکر میکنی یک موجود مجبور هستی خدا داره جباری میکنه . خب الان از این بابت ناراحتی ؟ میگه حالا تو اگه زمانی زیردست پیدا کردی با آنها اینطوری جباری نکن، تو که میبینی جبر چقدر سخته.مرحوم علامه جعفری خیلی زیباتر بیان میکردن: میگفت شما میگین جبره؟ باشه الان شما میرسین به جایی که ظلم کنی یا نکنی، شما ظلم نکن بگو مجبور بودم. میتونی کمک کنی یا نکنی، شما کمک کن بگو مجبور بودمچون تو جبر او نمی‌بینی مگو - ور همی بینی نشان دید کودر هر آن کاری که میلستت بدان - قدرت خود را همی بینی عیاناینجا مصادیق نقضی میاره براشکاری رو که دوست داری میری انجام میدی میگی "من این کار رو کردم" عالم و ادم میان میگن خب حالا تو 5 درصد کار رو کردی میگی نه "من بودم" این من رو هی پررنگ میکنی، تو که اختیار نداشتی چی شد؟ موجود مجبور که دیگه من نداره. اما کاری رو که دوست نداری انجام بدی میگی نه منو مجبور کرد.الان کدوم آدم عاقل میتونه بگه که آنچه که خداوند فرستاد برای ما یک نعمت فوق العاده بزرگ نبود به نام باران مفصل؟ حالا بگیم خدا خواست اینهمه آدم بدبخت بشن؟ یا اختیار ما بود اینهمه سال که باید آبخیزداری میکردیم، سد مناسب درست میکردیم، در مسیر آب ساخت و ساز نمیکردیم و... خب اینا جبری بوده؟ ولی ما میخواهیم فرار کنیم ازش میگیم خواست خدا بود. همه اش از جانب خداست ولی میگه باران خیر مطلق هست به شرطی که تو عقلت رو بکار بگیری که از این نعمت استفاده کنی. وگرنه "تو" نعمت رو تبدیل میکنی به نقمت.تو هستی که تبدیل میکنی. هر بدی که به شما میرسه از نفس خودتون هست (ما اصابک من حسنه فمن الله و ما اصابک من سیئه فمن نفسک).( اینکه ما تحت تاثیر محیط و سیستم هستیم درست هست، ولی اینکه از چی چیزی به چه چیز دیگه شیفت بدیم، از کجا میاد؟ آیا اونچه که باعث میشه ما ساخته بشیم یکیش اختیار خودمون نیست؟ در اجتماع ارزش ها و ضد ارزش های مختلف به ما پیشنهاد میشه اینکه ژنتیک، آموزش، محیط و ... تاثیر داره اما، عامل اختیار هم هست که میتونه روی همه اینها تاثیر گزار باشه. آدمی که ژنتیکش آدم عصبی هست اما میره تو یک فضایی میبینه آدم هایی هستند که چقدر خوش اخلاق هستن و خوب زندگی میکنن، میبینه پس میشه اینطوری بود و شروع میکنه به تمرین و تمرین، اخلاقش عوض میشه. چی باعث میشه ؟ آیا این اسمش جبر هست؟ آیا نداریم شرایطی که خودمون برای خود فراهم میکنیم؟ خیلی وقتا بین 2 چیز این منم که انتخاب میکنم حالا اگه میخوایم بگیم این من که داره تصمیم میگیره ایکس هست، که اینطرف مساوی کلی ممکنه عامل باشه تا بشه ایکس آیا این عوامل همش خارج از اختیار من هست؟ یا حداقل یکیش میتونه انتخاب من باشه. حالا این یک عامل به توان یه عدد چی میشه؟)ما در محدوده جبر مختار هستیم که این همان معنی جباری خداستاین سخن پایان ندارد لیک ما - باز گوییم آن تمام قصه راshahrasbi.hamedshahrasbi.hamedTue, 28 Jul 2020 17:41:26 +0430https://virgool.ir/@shahrasbi.hamed/تنهایی-wod5klbbmtbfداستان پادشاه و کنیزک...مولاناگفت ای شه خلوتی کن خانه را - دور کن هم خویش و هم بیگانه راکس ندارد گوش در دهلیزها - تا بپرسم زین کنیزک چیزهاخب کلا داستان های مولانا تمثیلی هست. پادشاه که انسان هست. ابعاد وجودی انسان روحی که باید بیاد در عالم ماده باید از جسم کمک بگیره و رابطه میان روح و جسم میشه نفس که همون کنیزک باشد.پادشاه لزوما باید همراه با این کنیزک باشه تا کامل بشه اما کنیزکش یا همون نفسش بیمار شد، در تلاش بود که این نفس رو درمان کنه که اون طبیب غیبی براش نسخه میپیچه که اولین نسخه اینه:دور کن هم خویش و هم بیگانه راماها معمولا اگر با دیگرانیم، فرار از خود هست در حالی که با دیگران بودن باید دو جنبه عقلانی درش رعایت بشه. اینکه یا باید یک دهنده خوب باشیم یا یک گیرنده خوب. جایی که تخریب هست یا تاثیری ندارد، نباید بود. اما معمولا اینطور نیست چون ما خودمون رو تحمل نمیکنیم چون با خودمون بیگانه ایم. به تعبیر مولانا:ماننده ستوران هنگام آب خوردن - چون عکس خویش دیدیم از خویشتن رمیدیماین با دیگران بودن معمولا فرار از خود هست. در صورتی که ارتباط واقعی اینه که یا سطحی رو بالا ببرم یا سطحم رو بالا بکشم. باید یک تعامل رو به کمال باشد وقتی این نیست همون بهتر که خلوت باشه.یکی از تمرینات اهل سلوک همینه که سعی کنید با خودتون کنار بیایید. البته این با اون بیماری و افسردگی فرق دارد قطعا. مولانا هم جا به جا از این تعبیر نی شکر استفاده کرده که من مثل نی شکرم خودم تولید میکنم خودم استفاده میکنم.عارفان را نیست شمع و شاهد از بیرون خویش - خون انگوری نخورده باده شان هم خون خویشهر کسی اندر جهان مجنون لیلی ای شده - عارفان لیلی خویش و دم به دم مجنون خویشshahrasbi.hamedshahrasbi.hamedTue, 14 Jul 2020 23:13:50 +0430https://virgool.ir/@shahrasbi.hamed/عشق-زمینی-ntie0g7jmlw1زآنکه عشق مردگان پاینده نیست - زآنکه مرده سوی ما آینده نیستعشق زنده در روان و در بصر - هر دمی باشد ز غنچه تازه تراگر میخوای عاشق باشی عاشق زنده باش عاشق چیزهای مرده نباش در اون صورت عاشق چی میشه شد؟ هیچی.در عشق زنده باید کز مرده هیچ ناید - دانی که کیست زنده آنکو ز عشق زایددوست داشتن مال چیزهایی که غروب میکنه نیست مال چیزهایی که همیشه هست مگر چیزهایی که تجلی از حق رو برسونه. در اون صورت عشق زمینی هم معنا پیدا میکنه.پیشنهاد میکنم این بیت رو حفظ کنین و یاد بدهید به دیگرانگفت لیلا کوزه است و حسن، می - می خدایم میدهد از جان ویببینید عشق زمینی رو چطور مقدس میکنهshahrasbi.hamedshahrasbi.hamedTue, 14 Jul 2020 18:06:52 +0430