https://virgool.ir/feed/@shahkar0098یاسر باقرزاده هستم. طراح سایت و مهندس عمران. علاقه به نویسندگی باعث شده تا با ویرگول آشنا بشم و بخوام در اینجا مطلب بنویسم.fa2026-11-12 07:32:08https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@shahkar0098https://virgool.ir/@shahkar0098/عملکرد-سازه-cft-در-زلزله-هانشین-کوبه-yxlps5cjfhxdزلزله مرگبار کوبه ژاپن (۱۹۹۵) و راز ساختمانی که تسلیم نشد!ساعت ۵:۴۶ صبح ۱۷ ژانویه ۱۹۹۵، یکی از سهمگین‌ترین زلزله‌های تاریخ مدرن ژاپن، شهر کوبه را لرزاند. زلزله ۶.۹ ریشتری «هانشین» در کمتر از ۲۰ ثانیه، ناگهان شهری پیشرفته و مدرن را به تلنامه‌ای از آوار تبدیل کرد.بزرگراه‌ها مانند دومینو روی هم فرو ریختند، پل‌ها شکستند و بیش از ۶۴۰۰ نفر جان خود را از دست دادند. خسارت‌های مالی این حادثه از مرز ۱۰۰ میلیارد دلار گذشت. اما در میان این ویرانی مطلق، بررسی‌های مهندسان سازه پس از حادثه به یک کشف شگفت‌انگیز رسید: ساختمان‌هایی که با نوع خاصی از ستون‌ها ساخته شده بودند، تقریباً بدون آسیب جدی برپا مانده بودند!اما راز ایستادگی این سازه‌ها در برابر غول زلزله کوبه چه بود؟زلزله کوبه 1995سازه CFT چیست و چرا ژاپنی‌ها عاشق آن شدند؟کلمه CFT مخفف Concrete-Filled Tube یا همان «ستون فولادی پرشده با بتن» است.در روش‌های سنتی، ساختمان‌ها یا تماماً بتنی هستند یا تماماً فولادی. اما در تکنولوژی CFT، مهندسان یک لوله یا قوطی فولادی (غالباً مقاطع HSS) را به عنوان ستون قرار داده و داخل آن را با بتن پر می‌کنند.ستون سی اف تیترکیب فولاد و بتن به این روش، رفتاری ایجاد می‌کند که به آن عملکرد مرکب (Composite Behavior) می‌گویند:فولاد در برابر کشش فوق‌العاده قوی است، اما ممکن است تحت فشارهای سنگین دچار خمیدگی یا کمانش شود.بتن در برابر فشار سنگین مثل صخره محکم است، اما تحت کشش و ضربه به‌راحتی ترک می‌خورد و می‌شکند.وقتی بتن داخل قوطی فولادی تزریق می‌شود، لوله فولادی مثل یک زره دور بتن را می‌گیرد و اجازه نمی‌دهد بتن خرد شود و بریزد. از طرف دیگر، بتنِ داخل لوله مانع از کج شدن و کمانش دیواره‌های فولادی می‌شود.در زلزله کوبه دقیقاً چه اتفاقی برای ستون‌های CFT افتاد؟در جریان زلزله هانشین، نیروهای افقی بسیار شدیدی به پایه‌های ساختمان‌ها وارد شد. ستون‌های بتنی سنتی به دلیل خرد شدن بتن و قیچی شدن، دچار شکست ناگهانی شدند و سقف‌ها روی هم آوار شدند. ستون‌های فولادی معمولی نیز تحت فشار لرزه‌ای، کج شده و کمانش کردند.اما سازه‌هایی که از مقاطع CFT استفاده کرده بودند، به دلیل شکل‌پذیری و جذب انرژی بالا توانستند تکان‌های شدید زمین را تحمل کنند. لوله فولادی اجازه خرد شدن به بتن نداد و بتن هم اجازه کمانش به فولاد نداد؛ در نتیجه ساختمان‌ها پابرجا ماندند و فرصت کافی برای نجات جان انسان‌ها فراهم شد.شکستن پایه پل در مقابل استوار ماندن سازه سی اف تیهمین عملکرد خیره‌کننده در سال ۱۹۹۵ باعث شد که انجمن معماری ژاپن (AIJ) و سایر موسسات بین‌المللی، ضوابط استفاده از این سیستم را توسعه دهند و CFT به یکی از محبوب‌ترین روش‌های ساخت‌وساز در کشورهای زلزله‌خیز تبدیل شود.آیا در ایران هم می‌توان از سازه CFT استفاده کرد؟خبر خوب این است که فناوری ساخت و اجرای این سازه‌ها چند سالی است که وارد صنعت ساختمان ایران هم شده است.شاید برایتان جالب باشد که بدانید سیستم سازه CFT اصلاً یک روش غیرقانونی یا ناشناخته در ایران نیست؛ بلکه در مبحث دهم مقررات ملی ساختمان ایران، ضوابط و الزامات طراحی این مقاطع مرکب به‌طور دقیق تدوین شده و کاملاً مورد تأیید نظام مهندسی است.مبحث دهم مقررات ملی ساختمانمزیت بزرگ استفاده از این سیستم در ایران، علاوه بر امنیت بالا در برابر زلزله :کاهش چشمگیر ابعاد ستون‌ها : مقطع ستون‌ها بسیار کوچک‌تر از ستون‌های بتنی حجیم می‌شود.تأمین راحت‌تر پارکینگ : به دلیل لاغرتر شدن ستون‌ها، فضای بیشتری برای پارک خودروها آزاد می‌شود.سرعت بالای اجرا : نیازی به قالب‌بندی‌های پیچیده بتنی در ارتفاع نیست.جمع‌بندیتجربه زلزله کوبه ژاپن به دنیای مهندسی ثابت کرد که برای مقابله با زلزله‌های شدید، لزوماً نیازی به ساخت ستون‌های بسیار ضخیم و سنگین نیست. استفاده از متریال هوشمندانه و تکنولوژی‌های نوینی مثل سازه CFT می‌تواند ساختمان را در برابر شدیدترین تکان‌های زمین ایمن کند و در عین حال، فضای مفید بیشتری را در اختیار ساکنان قرار دهد.shahkar0098shahkar0098Mon, 21 Sep 2026 14:46:28 +0330