https://virgool.ir/feed/@salar.afsharfa2026-11-11 23:42:11https://files.virgool.ir/upload/users/80871/avatar/twxxbm.pnghttps://virgool.ir/@salar.afsharhttps://virgool.ir/@salar.afshar/دموکراسی-تمرین-کوتاه-آمدن-eafpt5ugq2bgامروز به این موضوع فکر می‌کردم که دیدگاه‌های آدم‌ها از خودشان متنوع‌تر است. چطور؟ این‌طور که ممکن است تعدادی دو یا چندقلو باشند یا به طور تصادفی شبیه هم باشند، ولی این حد از تشابه یا همسانی در دنیای نظر و دیدگاه و اعتقاد به گمان من غیرممکن است. شما اگر در هزار موضوع با فرد دیگری اتفاق نظر داشته باشید، در موضوع هزار و یکم قطعاً اختلاف خواهید داشت. فرض کنید که در یک جمع ۱۰ نفره می‌خواهیم نماینده‌ای از بین خود انتخاب کنیم. اولین سؤال این است که این آقا یا خانمِ نماینده بنا است در چه موضوعی ما ده نفر را نمایندگی کند؟ قرار است از طرف ما غذا سفارش دهد؟ مقصد سفر ما را تعیین کند؟ هتل رزرو کند؟ و... احتمالا می‌توانید حدس بزنید که در همین جمع ۱۰ نفره و حول هر کدام از موضوعات پیش‌پاافتاده‌ی روزمره، هر تصمیمی که نماینده‌ی فرضی این جمع بگیرد با چه واکنش‌هایی مواجه خواهد شد. شکی نیست هر تصمیم و اقدام این نماینده، مخالفت و نق‌نق تعدادی از جمع را در پی خواهد داشت. حالا فرض کنید که این نماینده بنا است نه فقط یک تصمیم در خصوص یک موضوع خاص، بلکه ده تصمیم برای ده موضوع مختلف اتخاذ کند. این یعنی چه؟ یعنی اینکه اکنون احتمال حصول رضایت جمع در جمیع تصمیمات نماینده به مراتب کمتر از حالت قبلی و چه بسا نشدنی است. همین مثال را می‌توان به جامعه‌ای ۸۵ میلیونی که بنا است نماینده‌ای برای تصمیم‌گیری در ۱۰۰ موضوع اساسی کشور انتخاب کند، طرح کرد. و این عملاً یک «ماموریت غیرممکن» است. برای تبدیل این امر غیرممکن به ممکن دو راه بیشتر وجود ندارد: یا دموکراسی را صرفاً نمایشی برای دادن چک سفید امضاء به فرد منتخب ببینیم که بنا است خوب یا بد هر طور که صلاح می‌بیند امورات کشور را اداره کند. یا اینکه باید اولویت‌بندی کنیم.به گمان من، لازمه‌ی یک دموکراسی نسبتاً قابل دفاع رسیدن به یک اولویت‌بندی از مطالبات نزد فرد صاحب حق رأی است. من اگر خیلی خوش‌شانس باشم حداکثر ۲ یا ۳ نکته از صدر لیست اولویت‌هایم با مواضع یکی از کاندیداها مطابقت خواهد داشت. خارجی‌ها اصطلاحی دارند که می‌گوید Kill your darlings . دموکراسی یعنی تمرین کوتاه آمدن؛ نه فقط در برابر رقیب، که در برابر خیلی عظیمی از مطالبات و نقطه‌نظرات شخصیِ خودمان به نفع یک یا حداکثر دو اولویت.‌سالار حقیقت افشارسالار حقیقت افشارSun, 16 Jun 2024 13:17:25 +0330https://virgool.ir/@salar.afshar/مافیای-دموکراسی-dlgnc3xpvs12 در این چند ماه یک موضوع بین خطوط صحبت‌های رهبران غربی بسیار خودنمایی می‌کند. اینکه دموکراتیک بودن یک کشور، به مثابه‌ی چک سفید امضایی است که انجام هر کاری را بدون هیچ محدودیتی (چه قانونی، چه اخلاقی) ممکن و قابل قبول می‌کند. صرفاً بعنوان یک نمونه، بارها و بارها از زبان صدراعظم آلمان، مسئولان آمریکایی و سایر رهبران غربی شنیده‌ام که «اسرائیل یک دولت دموکراتیک است، و نیازی به تحقیقات مستقل نیست.» حال سؤال مهمتر این است که این «دموکراسی» دقیقا چیست؟ چگونه قابل استحصال است؟ آیا صرف برگزاری انتخابات و داشتن پارلمان، فارغ از چند و چون ساز و کارهای ساری و جاری، یعنی دموکراسی؟! سؤال بعدی این که، چطور ممکن است جغرافیایی تحت اشغال با تعدادی شهروند درجه‌بندی شده (مشخصه‌ی کلیدی آپارتاید) و خیل عظیمی انسان‌هایی که حتی از مقام شهروندی هم ساقط شده‌اند، دموکراتیک باشد؟ اگر اسرائیل به تایید و اذعان مقامات غربی «دموکراتیک» است، اینطور به نظر می‌رسد که «دموکراسی» یک «عنوان» یا «برچسب» است که شما می‌توانید صاحب آن شوید بدون اینکه الزاماً فرآیند مشارکت برابر مردم در تعیین سرنوشت خودشان را تضمین کنید. همین مسأله در مورد ایالات متحده هم صادق است. کسانی که با جزئیات انتخابات آمریکا و نحوه‌ی عملکرد سوپر پک‌ها، ابرنماینده‌ها (Superdelegates) و الکتورال کالج آشنا هستند، می‌دانند که سیستم انتخاباتی آمریکا از حیث بالا آمدن کاندیداهای دو حزب و برنده شدن یکی از آن‌ها بسیار کنترل شده و فیلتر شده است و ریشه در نژادپرستی نهادینه شده در این کشور دارد. با این وجود، آمریکا نه تنها خود را سردمدار دموکراسی در جهان می‌داند بلکه عنوان «تنها دموکراسی خاورمیانه» را هم به رژیم آپارتاید اسرائیل اعطا کرده است. این ساز و کار چیزی جز «مافیا» نیست: «مافیای دموکراسی» که در آن کشورها برای دریافت لقب «دموکراتیک» فارغ از اینکه چقدر به صندوق رای و مفهوم دموکراسی/مردم‌سالاری متعهد هستند یا اصلا نیستند، کافی است در محضر رئیس مافیا اظهار تمنا و سرسپردگی کنند. صحبت از مافیا شد و نمی‌شود به شاهکار فرانسیس فورد کوپولا در فیلم «پدرخوانده» اشاره نکرد. یکی از سکانس های درخشان فیلم در همان آغاز رقم می‌خورد، آنجا که بوناسرا (Bonasera) مستأصل از ظلمی که در حق دخترش روا شده به دون کورلئونه پناه می‌آورد و تمنای عدالت می‌کند. دون کورلئونه پاسخ می‌دهد «چرا رفتی پیش پلیس؟ چرا اول نیامدی پیش من؟». پدرخوانده شاکی است که بوناسرا همیشه خواسته مستقل باشد و احتیاجی به دوستی با او (پدرخوانده) نداشته است. در ادامه می‌گوید «...ولی حالا اومدی پیش ما و می‌گی دون ‌کورلئونه من عدالت می‌خوام. تازه همون رو هم درست نخواستی. دوستی‌ات رو ابراز نمی‌کنی. حتی پدرخوانده هم خطابم نمی‌کنی!». سرانجام مشکل بوناسرا وقتی حل و درخواستش اجابت می‌شود که در نهایت کرنش خواستار دوستی با پدرخوانده می‌شود، دست او را می‌بوسد و «پدرخوانده» خطابش می‌کند. رویکرد آمریکای امروز با رویکرد دون کورلئونه، پدرخوانده‌ی فیلم کوپولا، تفاوت خاصی ندارد: «اگر می‌خواهید نشان دموکراسی بگیرید و از مواهب بی‌حد و حصر آن برخوردار شوید، قبل از هر چیزی و هر کسی باید به من مراجعه کنید، در برابرم کرنش کنید و دست‌بوس من باشید». در واقع مساله‌ی آمریکا وجود یا عدم وجود مردم‌سالاری معنادار در کشورها نیست (چون حتی ساز و کار خودش و بسیاری از متحدانش هم معنادار نیست)، مساله‌اش اظهار کرنش، سرسپردگی و وفاداری است. نکته‌ی مهم‌تر و قابل تامل‌تر شاید این باشد که ‍برای برخورداری از چنین مواهب بی‌حد و حصری (مانند آنچه برای اسرائیل ارزانی شده است) لازم نیست حتی زحمت برقراری صندوق و انتخابات را هم متحمل شد. گاهی صرف اظهار سرسپردگی به رئیس مافیا کافیست تا بصورت غیررسمی و زیر سبیلی صاحب نشان دموکراسی شوید. آنگاه می‌توانید در امنیت کامل و ضمن دسترسی گسترده به امکانات و همچنین مصونیت قضایی، دست به هر کاری که عشقتان کشید بزنید. مثال؟ صدام حسین و جنگی که به ایران تحمیل کرد، یا حتی پادشاهی عربستان سعودی و امارات متحده‌ی عربی و کم و کیف قتل عامی که بر مردم یمن تحمیل کردند. فارغ از اینکه این نظام مافیای بین‌المللی در چه وضعیتی است و تا کی قادر است بدین منوال ادامه دهد، ما ایرانی‌ها بعنوان شهروندان کشوری مستقل که نه تنها تن به حقارت مطلوب و سرسپردگی نظام مافیا نداده، چه بسا فاصله‌ی خود را با این مافیا و نظام ارزشی ضدارزش او حفظ می‌کند، خوب است تکلیف خود را با «دموکراسی» مشخص کنیم. گاهی احساس می‌کنم ما مردمان جنوب جهانی بواسطه‌ی دهه‌ها بمباران شبانه روزی مافیای دموکراسی این مفهوم را در حدی جدی و حداکثری و منزه می‌پنداریم که خود سردمداران این گفتمان در خفا به سادگی و ساده‌لوحی ما می‌خندند. ‌سالار حقیقت افشارسالار حقیقت افشارWed, 22 May 2024 16:38:31 +0330https://virgool.ir/@salar.afshar/تقابل-اهالیِ-جایی-با-اهالیِ-هر-کجا-nxygqocqsurzسالار حقیقت افشاردیوید گودهارت (David Goodhart) در کتاب «جاده‌ای به جایی: شورش پوپولیستی و آینده‌ی سیاست» (The Road to Somewhere: The Populist Revolt and the Future of Politics) در توضیح اقبال مردم انگلیس به برگزیت (خروج بریتانیا از اتحادیه‌ی اروپا) بحث‌هایی مطرح می‌کند که شالوده‌ی آن بحث‌ها بر تقسیم‌بندی مردم به دو گروه عمده استوار است: «اهالیِ جایی» (The Somewheres) و «اهالیِ هر کجا» (The Anywheres). «اهالی جایی» شهروندانی هستند که منشاء هویت خود را از جغرافیای محل تولد و زیست خود می‌گیرند. تعلق خاطر به جامعه‌ی محلی، گروه‌ها و اجتماعات سنتی و فرهنگ و رسوم محلی همه عناصری هستند که اهالی آن محل از آن به‌عنوان «ارزش» یا چیزی که باید به هر قیمتی حفظ شود، یاد می‌کنند. هارت تلاش می‌کند نشان دهد که تعلق به گروه «اهالی جایی» تابعی است از میزان تحصیلات و طبیعتاً محل سکونت فرد. هرچه محل سکونت فرد دورتر از کلان‌شهرها و روستایی‌تر باشد، پیوند وی با جغرافیای محلی نیز قوی‌تر خواهد بود. در مقابل «اهالی هر کجا» را داریم که اساساً هویت را نه در جغرافیا و هرآنچه وراثتی است، که در دستاوردهای فردی می‌جوید. تحصیلات دانشگاهی نقش مهمی در پیوستن افراد به جرگه‌ی شهروندان اهل هر کجا دارد. از منظر شخصی که اهل هر کجا است با هویت خودساخته‌ی خود توانایی زیستن در هر جغرافیایی را دارد. از منظر او، ارزش یعنی جامعه‌ی باز، عدم تقید به رسوم و سنن دست و پا گیر، آزادی، تنوع، تکثر. طبیعی است به تبع یک چنین صحنه‌آرایی‌ای، مهاجرپذیری و تکثر فرهنگی در یک کشوری که بومیان آن چنین از هم فاصله گرفته‌اند، حتماً محل نزاع جدی خواهد بود. گروه اول (گروه محافظه‌کار و پوپولیست به تعبیر گودهارت) در برابر این به اصطلاح «نفوذ» و فرهنگ التقاطی ناشی از آن جدل می‌کنند و گروه دوم (به تعبیری همان لیبرال‌های جهان‌وطن) نه تنها این تکثر و اختلاط را بد نمی‌دانند که آن را ترویج و تبلیغ هم می‌کنند.راستش هدف من از این مقدمه‌ نه معرفی کتاب و نویسنده بود و نه تحلیل برگزیت و ظهور ترامپ. مساله‌ی من این است که تصور می‌کنم جامعه‌ی ایرانی هم دقیقاً دچار یک چنین تقسیم‌بندی‌ای شده است، و این جبهه‌بندی تناسبی با مختصات و تجربیات عینی جامعه‌ی ما ندارد. البته هرچند مقدمه یک تصویر سیاه و سفید از این تعین ارائه می‌دهد، ولی موضوع کاملاً طیفی است. باید متوجه بود که برخی در منتها الیه حداکثری گروه اول (اهالی جایی) گرفتار نژادپرستیِ قوم‌گرا یا ملی‌گرا (حتی گاهاً در قالب روستا و شهر و استان‌گرا) هستند؛ و در منتهی الیه دیگرِ طیف (اهالی هر کجا) کسانی به درجه‌ای از ازخودبیگانگی می‌رسند که عملاً از موضع جهان‌وطنی به ورطه‌ی بی‌وطنی و حتی ضدوطنی سقوط می‌کنند. قطب اول هم در مناسبات داخل کشور و هم در ارتباط کشور با همسایگان بحران‌ساز می‌شوند، و قطب دوم برای رسیدن به آن چیزی که «ارزش» می‌پندارند با شنیع‌ترین و شقی‌ترین موجودات عالم هم‌دست می‌شوند. طبیعی است در بین این دو قطب در دو سر طیف، هزاران یا شاید صدها هزار موضع و باور دیگر هم وجود دارد که غالباً در جدل‌های روزمره دیده نمی‌شوند.امروز ترامپ و جانسون در امریکا و انگلیس در مسند قدرت هستند و جبهه‌ی ملی به رهبری لو پن در فرانسه، AfD در آلمان، SD در سوئد، FPÖ در اتریش و قس علی‌هذا هم مترصد قبضه‌ی کامل قدرت در اروپا. این تسلط ممکن است در عرصه‌ی بین‌المللی اتفاق بیافتد یا نیافتد. لیکن از منظر یک شهروند ایرانی (چه جهان‌وطن و چه سنت‌گرا) مگر تغییر خاصی در انتظار است؟ تا همین چند سال پیش که خبری از ترامپ و بوریس جانسون و مارین لو پن در جریان اصلی سیاست بین‌الملل نبود و سیاست کلان به ظاهر در دست گفتمان تکثر و تنوع و تحمل اعتقادی-فرهنگی بود، رفتار جهان با کشوری به نام ایران چه بود؟ مگر غیر از این بود که جبهه‌ای در مقابل ایران علم شد که نه تنها اعتقادی به تنوع و تکثر و تحمل در عرصه‌ی بین‌الملل نداشت، که حتی با وضع پیچیده‌ترین شبکه از تحریم‌ها همه‌ی ایرانیان را یک‌جا تنبیه و شکنجه کرد؟ آیا برای کسانی که روزانه بر سر مردم یمن بمب و آتش می‌ریزند، اینکه زن و مرد و کودکی که کشته می‌شوند جهان‌وطن هستند/نیستند و به یمنی بودن خود ارزش قائل هستند/نیستند، کمترین اهمیتی دارد؟ غرض این‌که فارغ از تمام این مدل‌ها و تقسیم‌بندی‌های انتزاعی، و فارغ از اینکه آیا من نوعی خود را «اهل جایی» یا «اهل هر کجا» می‌دانم، در ساز و کار جهانی تنها معیار و ارزش «اهل جایی بودن» است و بر آن اساس هم اقدام می‌شود. طوری که من صحنه را می‌بینم، «اهالی هر کجا» غالباً ساده‌دلانی هستند که سیاسیونی از «اهالی جایی» گفتمان آن‌ها را در ظاهر و زبان به گروگان گرفته‌اند و از آن در عمل به نفع جا(ها)یی بهره می‌برند.‌سالار حقیقت افشارسالار حقیقت افشارFri, 01 May 2020 01:29:04 +0430https://virgool.ir/@salar.afshar/ملغمهی-زبان-هویت-و-ملیت-qwsibzrgkmrmسالار حقیقت افشارمن در طول روز با پنج زبان مختلف* سر و کار دارم. یعنی هم صحبت می‌کنم، هم می‌نویسم و هم می‌خوانم. حالا یکی را بیشتر، دیگری را کمتر. ولی هر روز. پنج زبان. بازی با زبان‌های مختلف و مقایسه زیر و بم آنها و دقت در جزئیات و ظرائفشان یکی از سرگرمی‌های دائمی من است. شاید سؤال کنید که روی چه حسابی زبان مناسب را انتخاب می‌کنم. ساده است. مخاطب. مخاطب، زبان را به من دیکته می‌کند. یا شاید بهتر است بگویم من از زبان برای دلبری از مخاطبم بهره میبرم. احتمالاً بگویید که این یک ژست رمانتیک است! ولی واقعیت امر همین است که ما در همه حال مجبور هستیم به فراخور مخاطب و انگیزه‌مان از زبان‌های مختلفی استفاده کنیم. برای مثال، مطالبم را در شبکه‌های اجتماعی به فارسی می‌نویسم. چرا؟ چون مخاطبِ هدف من انسان‌هایی هستند که فارسی می‌دانند. دلیل دیگرش این است که من در موضوعات اجتماعی و سیاسی به سنگربندی قومیتی و گفتمان محرم-نامحرم ابداً اعتقاد ندارم و آن را خلاف مسئولیت شهروندی می‌دانم. از آن طرف، با فرزند و خانواده پدری و مادری‌ام به تُرکی صحبت و مکاتبه می‌کنم. با همسر و خانواده‌ی همسرم به فارسی. مقالات علمی را به زبان انگلیسی. در محل کار و دانشگاه به زبان سوئدی. و در جمع همکاران و دوستان به تناسب فضا و جمع و اشخاص به هر زبانی که فراگیرتر بود. کدام زبان بهتر است؟ سؤال مسخره‌ای است. لذت تکلم به کدام یکی بیشتر است؟ هیچ‌کدام. کدام‌یک زیباتر است؟ سؤال مضحکی است. کدام‌یک را ترجیح می‌دهم؟... اصلا مگر به ترجیح من است؟ شما تشریف ببر وسط شانگهای و بگو من «ترجیح» می‌دهم به فارسی صحبت کنم و آدرس بپرسم. اگر توانستی برگردی و شب را در اتاق هتلت بخوابی، یک فقره تشویق قرآنی از بنده طلب خواهی داشت. کاری با دلیل و ریشه‌اش ندارم، ولی برای ما اهالی منطقه‌ی غرب آسیا، «زبان» و «هویت» در سطح فوق‌العاده اغراق‌آمیزی از اهمیت و جایگاه آن‌هم غالباً در تضاد با همدیگر و نفی دیگری تعریف شده است. اغلب دعواها و مناقشات منطقه‌ای بیشتر رنگ و بوی هویتی و تعصب دارد تا منافع عینی. سر هویت یقه جر می‌دهیم. هویت ملی، زبانی، دینی، مذهبی، قومی و الخ! که به کجا برسیم؟ که چه شود؟ هیچ اتفاق خارق‌العاده‌ای نمی‌افتد مگر تکه‌ و پاره شدن در راستای منافع استعماری ابرقلدرهای جهان. دقت داشته باشید که تمام بحث من در چهارچوب مناسبات منطقه‌ای است، نه جهانی. من فکر می‌کنم که تنها راه چاره بازتعریف ملیت/هویت‌ ملی (صرفاً در چارچوب حقوقی) بدون برجسته کردن مساله‌ی زبان است. کسی ایرانی است که دارای پاسپورت/شماره‌ی ملی ایرانی است، مستقل از زبان. چرا؟ چون وقتی مفهوم هویت را از عینیت (قانون، مرز، شناسنامه و شماره‌ی ملی) جدا بکنیم و وارد عرصه‌ی رویا و توهم و روایت‌های تاریخی صدمن‌یه‌غاز بشویم، یا وقتی اشتراکات فرهنگی ملل منطقه را به نام خود سند بزنیم و بقیه‌ی ملت‌ها را بی‌فرهنگ و عقب‌مانده و فیک و عاریتی معرفی کنیم دقیقاً راه را برای تجزیه‌طلبی هموار می‌کنیم. وقتی هویت و مرز از عینیت خارج و تبدیل به امری انتزاعی، دل‌بخواهی و موهومی شدند، یکپارچگی و وفاق ملی و تمامیت ارضی کشور اولین قربانی است. از این رو است که می‌گویم اندیشه‌های ارتجاعی ایران‌شهری و پان‌ایرانیستی که اساس‌شان بر پایه‌ی نفی و تصاحب هویت و مصادره‌ی فرهنگ ملل همسایه بنا شده است دقیقاً همسو با جریان‌های هویت‌طلب و گاهاً تجزیه‌طلبی است که اشتراکات فرهنگی و زبانی را زمینه‌ای موجه برای ملت‌سازی قلمداد می‌کنند. با تعصب و خودبرتربینی و ارجاعات بی‌مناسبت و بی‌ربط تاریخی (کاری که اساس صهیونیسم نیز است) نمی‌شود به جنگ تعصب و خودبرتربینی و ارجاعات بی‌مناسبت و بی‌ربط تاریخی رفت.نگاه ما به زبان باید عینی باشد. زبان ابزار فرهنگ است. ما از این ابزار استفاده می‌کنیم که در وهله‌ی اول با همدیگر ارتباط برقرار کنیم و بعد از آن است که نوبت می‌رسد به ادبیات و تولید محتوا. ادبیات یعنی محتوای ادبیات. زبان ادبیات فاکتوری ثانویه‌ است. مثلاً اگر «جنایت و مکافات»—ِ داستایوفسکی تحسین می‌شود، نه به خاطر زبان روسی، که به خاطر محتوای داستان و تا حدی فرم و سبک قلم نویسنده است. اگر هدف از ادبیات نشان دادن تفوق و قدرت‌نمایی زبان مورد استفاده بود، ترجمه‌ی آثار به زبان‌های دیگر محلی از اعراب نداشت. در چنین حالتی داستایوفسکی و متصدیان روس باید تمام علاقمندان به داستان و ادبیات را مجبور می‌کردند که بروند و زبان روسی بیاموزند تا هرچه بیشتر با ظرایف و شیرینی‌ها و قدرت این زبان آشنا گردند. همان‌طوری که زبان تدریسِ ریاضیات و فیزیک و شیمی در سرانجام کار تفاوتی نمی‌کند، زبان مبداء رمان و داستان هم صرفاً قالب و ظرفی است برای انتقال و درک فکر و محتوا. انسان‌ها با ادبیات و داستان در واقع راه و جاده می‌سازند. به هم می‌رسند. با ترجمه متصل می‌شوند. در این حین، بحث بر سر آبپاش و غلتک و فینیشر و کشاندن دعوا به زمین ابزار و تجهیزات راهسازی، یک نگاه و رویکرد خنده‌دار و بدوی است. امروز قوم‌گرایان و هویت‌طلبان بجای راهسازی (تولید محتوا)، مشغول بالیدن به آبپاش و غلتکشان هستند. باستان‌پرستان و عاشقان سینه چاکِ «زبان تمدنی فارسی» هم در باتلاق مشابهی دست و پا می‌زنند. کوبیدن بر طبل تفوق یک قالب (بخوانید زبان) بر قالب‌های دیگر فقط اوضاع را بغرنجتر خواهد کرد. حواسمان باشد که وارد این بازی مبتذل نشویم. این بازی فقط بازنده دارد.برای خارج شدن از این تسبیح گره خورده با مغالطه و تعصب، چاره‌ای نداریم که نگاه و تاکیدمان را از ابزار‌ (که زبان باشد) برداشته و معطوف کنیم به فحوای محصولات و تولیدات (بخوانید مظاهر فرهنگی). تاریخ مشترک، آنهم از نوع باستانی، راه حل مناسبی برای منازعات نیست؛ از این رو که انسان‌ها، شرایط، امکانات، سنتها، ادیان، زبان‌ها و محتویات فرهنگی در طول زمان دچار تغییر و تحولات اساسی می‌شود. رویکرد تاریخ‌محور و قائل شدن اصالت بر تاریخ در ذات خود نوعی واپسگرایی است. ما برای مواجهه با فعالیت‌ها و حرکتهای تاریخ‌پرستان، قوم‌گرایان و باستان‌گرایان متعصب داخل کشور، و برای تحکیم وحدت ملی و تنظیم روابطمان با همسایگان، چاره‌ای نداریم به جز شکستن هیمنه زبان (هر زبانی) و تاکید بر مشترکات واقعی و به حق فرهنگی (و نه مصادره‌ی این مشترکات برای تفاخر). ما ناگزیر باید خود را بخشی از «غرب آسیا (خاورمیانه‌)ی فرهنگی»—و نه صاحب موروثی خاک و فرهنگ آن—تعریف کنیم و در رویکرد رسمی‌مان به آثار و ادبیات و سایر محصولات فرهنگی همسایگانمان—به هر زبانی که تولید شده‌اند—نیز بها دهیم. کم نیستند نویسندگان، شاعران، هنرمندان و فرهیختگان عرب (از هر ملیتی) و ترک و افغان و ... که ما نادیده‌ گرفته‌ایم و برای مثال مستقیماً رفته‌ایم به سراغ گوته‌ی آلمانی، آنهم لابد به این دلیل که گوته عاشق حافظ بوده است. نه که لزومی به معرفی و شناخت گوته وجود ندارد، نه! بلکه باید سعی کرد تا در وهله اول تصویر درستی از مناسبات و ارتباطات فرهنگی و ادبی ساری و جاری در منطقه و فرهنگ منطقه‌ای خودمان ارائه داده شود. بخشی از نگاه بالا به پایین، غیرگریزی و دیگرستیزی که در بین عده‌ای از افراد جامعه‌ی ما رواج پیدا کرده است، شاید ریشه در همین تصویر ناقص‌الخلقه و نادرستی دارد که تا کنون از تریبون‌ها و محافل رسمی و در کتب درسی ارائه و تبلیغ شده است. تصویری که در حال حاضر آن دیگری را بالکل تهی از هر گونه هنر و سواد و فرهنگ جلوه می‌دهد. در حالیکه فرهنگ منطقه‌ای، با اندکی نوسان، اساساً در کل منطقه‌ی غرب آسیا و اغلب همسایگان شمالی کشور، دارای ریشه، بدنه و محتوای همگون و مشابهی است. زبان پرده‌ای نازک و شکننده است بر روی محتویات فرهنگی و اجتماعی. اغلب اوقات کافی است کنارش بزنید تا ببینید ما مردم منطقه چقدر شبیه به هم هستیم. ----- * در تعداد زبان‌هایی که شمردم، بین زبان ترکی آذربایجانی و ترکی استانبولی تمایز قائل شده‌ام.‌‌سالار حقیقت افشارسالار حقیقت افشارFri, 08 Nov 2019 14:20:46 +0330