https://virgool.ir/feed/@sajjad.sedighfa2026-11-12 06:30:33https://files.virgool.ir/upload/users/7636/avatar/ssDnrR.pnghttps://virgool.ir/@sajjad.sedighhttps://virgool.ir/@sajjad.sedigh/انگیزۀ-پایدار-تعادل-میان-آرمان-و-واقعیت-jxeadqgtxftcچند وقتی است با موضوعی سر و کله می‌زنم در حوزۀ انگیزه در آموزش و تربیت. در یکی از مقالاتِ این موضوع به مطلبی برخوردم که یکی از ایده‌های ذهنی من را تایید می‌کند. آن ایده به ظاهر خیلی ساده است ولی من رد پای مشکل‌زا یا راه‌گشایش را در زندگیِ خودم و دیگران می‌بینم. یکی از مسائلی که همه ما کم و بیش با آن درگیریم این است که خانواده، مدرسه، محیط کار، جامعه، مشاورها و توصیه‌‌کنندگان دینی و اخلاقی، مثل اساتید و سخنران‌های مذهبی و غیرمذهبی، چالش‌ها، اهداف یا ماموریت‌هایی را تعریف می‌کنند که قابل دستیابی نیست، یا حداقل بسیاری از آدم‌ها امکان و استعداد غلبه بر آن چالش را ندارند یا اصلاً یک پرده بالاتر می‌خواهم بگویم لازم نیست که همه بر آن چالش غلبه کنند!بگذارید برای اینکه کمی منظورم از چالش و ماموریت واضح‌تر شود خاطره‌ای تعریف کنم. فکر می‌کنم اولین روزِ کلاس اول دبیرستان بود که ما را در نمازخانۀ مدرسه جمع کردند. تغییر مقطع داده بودیم و همۀ ارکان مدرسه این مطلب را برایمان بزرگ جلوه می‌دادند. سخنران آن جلسه مدیر دبیرستان بود. آقای مدیر گفت: «از الان به بعد باید از لحظه لحظه عمرتان بهترین بهره ببرید؛ اگر می‌خواهید موفق شوید بیایید و یک قراری با خودتان بگذارید! دیگر سمت تلوزیون نروید و کلاً از زندگی‌تان حذفش کنید!" داخل پرانتز بگویم که آن روزها شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای صوتی تصویری اینقدر در دسترس نبود و تلوزیون و سریال‌هایش تقریباً تنها چیزی بود که وقت آدم‌ها را پُر می‌کرد.به نظر من این از نمونه چالش‌هایی است که اصلاً عملیاتی نیست و فقط حس شکست و سرخوردگی به افراد القا می‌کند! بله؛ شاید تعداد کمی از آدم‌ها باشند که اصلا سراغ تلوزیون و فیلم و گوشی و شبکه‌های اجتماعی و... نروند و از وقتشان استفادۀ دیگری بکنند، مثلاً درس بخوانند، کتاب و مقاله بخوانند و... ولی آن‌ها استثنا هستند! اغلب آدم‌ها در خانه‌شان تلوزیون هست، گوشی به دست هستند، آدم‌هایی که با آن‌ها زندگی می‌کنند از آن استفاده می‌کنند و راجع به مطالبی که می‌خواند‌ه‌اند و دیده‌اند حرف می‌زنند و با دیگران معاشرت می‌کنند و... .فارغ از اشکال کلی که به این ایده می‌شود گرفت و با فرض درستی این آن که کنار گذاشتن تلوزیون به طور کلی کار خوبیست، این چالش برای خیلی‌ها اصلاً قابل دستیابی نیست. در زندگی باید چالش‌هایی تعریف شود که قابل دستیابی باشد و اِلّا انگیزه‌ها می‌میمیرند و نه تنها خود آن چالش که خیلی چیزهای دیگر به فنا می‌روند. حرف آن مقاله هم همین بود معلم باید برای بچه‌ها فعالیت‌هایی تعریف کند که از پس آن بربیایند و اِلّا انگیزۀ یادگیری در آن‌ها از بین می‌رود. می‌خواهم یک حرفِ نامحبوبِ عجیب و غریب بزنم؛ به همین دلیل به نظرم خواندن زندگی‌نامه خیلی از بزرگان، اعم از دانشمندان، علما و کارآفرینان و...، برای خیلی از آدم‌های معمولی مثل من مفید نیست، البته اگر اینطور فکر می‌کنم که مثلاً زندگی‌نامه پرفسور حسابی را بخوانم که مثل او آدم حسابی و پرفسور بشوم. چون بالاخره خود آدم می‌فهمد که چالش‌هایی که برای پرفسور حسابی مناسب بود برای من مناسب نیست و من توان غلبه بر آن چالش‌ها را ندارم! اصلاً من چنان ظرفیتی ندارم که مثل او باشم! باز هم یاد خاطره‌ای از یکی دیگر از مدیران مدرسه‌ام افتادم، کتاب خاطرات پرفسور حسابی را خرید و ما را مجبور کرد بخوانیم تا آدم شویم!(فکر کنم پول کتاب را هم گرفتند :)) ) خلاصه اینکه شاید ایده‌ام کمی رادیکال باشد، شاید نظرم بعدها عوض شود ولی الان فکر می‌کنم خواندن زندگی‌نامه آدم‌های موفق به هدف اینکه مثل آن‌ها شویم، ایده جالبی نیست. باید دنبال چیز دیگری در خواندن آن‌ها باشیم، مثلاً الهام‌بخشی. فکر می‌کنم که توضیح بیشتر این مطلب را باید در یادداشت دیگری بنویسم. در نهایت باید حواسمان به برنامه‌ها و آرزوهایمان باشد. ما برای موفق شدن و رسیدن به آن‌ها باید انگیزه داشته داشتیم و مرگ انگیزه‌ها زمانی اتفاق می‌افتد که آنچه برایش می‌جنگیم متناسب با توان و ظرفیت ما نباشد.sajjad sedighsajjad sedighSun, 25 May 2025 08:35:57 +0330https://virgool.ir/@sajjad.sedigh/از-من-به-شما-نصیحت-cmch6zdxrh03بالاخره بعد از بیست و یک ماه و هفت روز که آن هفت روز اضافه خدمت بود، سربازیم به لطف خدا بدون هیچ مشکلی تموم شد. من «تلفن چی» بودم از حدود ساعت 7:30 تا 4 بعد از ظهر البته ساعتی کاریم بعد از کرونا تغییراتی داشت. علاوه بر وظیفه وصل کردن تلفن به افراد و بخش های مختلف «مسئول دفتر» رئیس آنجا هم بودم برنامه هایش ها را سِت می کردم و...انصافاً در طول این مدت به من هیچ بی احترامی نشد و میانگین کارکنان آن مجموعه انسان های خوبی بودن اما اما، این دلیل نمی شه من نکات ذیل رو تقدیم حضورتون نکنم:«خودتان را برای شنیدن حرف مفت آماده کنید»من خودم اولین حرف مفت رو روز اول وقتی رو آسفالت نظام وظیفه میدن سپاه نشسته بودیم از یه سرهنگ شنیدم. «بهتون تبریک می گم که اومدید سربازی. آمارهای ما نشان می دهند. که آن هایی که به سربازی می آیند آدم های موفق تری در زندگی هستند.» از این قبیل حرف های مفت در طول دوره زیاد می شنوید.پس یه گوش در یه گوش دروازه!«سربازی هیچ نکته مثبتی ندارد.»تمام چیزهایی که در مزیت سربازی می گن مثل مرد شدن، تمرین صبر و سختی و... چرتِ محض هستش! اگر سربازی اجباری چنین مزایایی برای جوانان یک کشور داشت مطمئن باشید اولین کشورهایی که سربازی رو اجباری می کردند، کشورهای مدرن بودند. تمام این چیزهایی که می گن رو می شه با روش های علمی تر و کم هزینه تر بهش رسید. حال ندارم درمورد این مورد بحث بیشتری بکنم!«یه سرباز خوب یه سرباز افسردس»به نظرم آدمی که از لحاظ روانی سالم باشه توی شرایط سربازی افسرده می شه، مدام نق می زنه، بی حوصلس و از یک مدت که بگذره حال هیچ کاری رو نخواهد داشت. اطرافش رو نگاه می کنه می بینه زندگی جریان داره فلانی اپلای کرد رفت فلانی کار و کاسبی راه انداخت فلانی فلان پیشرفت رو کرد ولی من چی؟! هیچی! مثلاً تازه ماه چندم هستش؟ هشتم!« تو رو خدا راجع به سربازی نظر ندید»رو مخ ترین آدم ها کسانی هستند که سربازی نرفتند و راجع به سربازی نظر می دن. به نظرم حتی منی که پُست دادم نمی تونم راجع به پست دادن یه سرباز بیچاره بالای برجک نظر بدم! واقعا پست دادن من و سربازی من در مقابل این بیچاره ها هیچی نبود ولی این باز این دلیل نمی شه من خیلی شاد و شنگول باشم!لطفاً سعی نکنید با مسخره بازی دوستاتون رو از فاز دپرسی دربیارید مدام برنامه بچینید که فلانی بیا بریم بیرون فلانی بیا فلان کار رو بکن! هی بگید چرا نیستی؟ پس تو کجایی؟ آقا سرباز رو رها کنید! بذار تنها باشه! بذار تو خودش باشه سعی نکن هی بگی بابا تموم می شه همه رفتن چیه این فازت حالا مگه چی شده!«زمان به شدت کند می گذره»به قول آقای شوپنهاور(فیلسوفِ محترم) که گفت: آقا زندگی بیشتر بدبختی هستش یا بدبختی؟ یاران گفتند شوپن تو بگو! گفت بدبختی! گفتند چرا؟ گفت چون تو وقتی حالت بده زمان نمی گذره ولی حالت خوبه خیلی سریع می گذره! (خیلی نقل به مضمون گفتم) خلاصه زمان به سختی و کندیِ هرچه تمام تر می گذره حقیقتاً! البته در پرانتز بگم که حقیقتا از وقتی عقد کردم سریع گذشت. :)« تو ایام سربازی نهایتاً یک کار اضافه می تونید بکنید»آقا تو ایام سربازی واقعا شما کار اضافه تری نمی تونید بکنید! اگه می خواید برید سر کار فقط می رسید یه تایمِ کمی براش بذارید. منظورم اینه تو این ایام نمی تونید هم کار کنید هم زبان بخونید هم مقاله بنویسید واقعاً به نظرم شدنی نیست. لذا شُل کنید! و خودتون رو اذیت نکنید یه دونه رو تونستی انجام بده! غصه خواستی بخوری بخور ولی برای همه سربازا همینه!«پیچوندن یا نپیچوندن مسئله این است»خیلی ها از همون لحظه اول دنبال پیچودن وظایفشون تو سربازی هستن. من قضاوتی نمی کنم چون بالاخره حرف زوره بالا سر آدم و از آدم بیگاری می کشن ولی فقط یه نکته می گم اگه قرار باشه یه میز از یه ساختمون به یه جای دیگه منتقل بشه خب طبیعتاً این کار رو می سپرن به سربازها! حالا اگه تو بپیچونی و زرنگ بازی دربیاری در نهایت یه سربازی مثل خودت باید اون کار رو انجام بده! حالا خود دانی...پ.ن 0: واقعاً حرف خیلی زیاده ولی دیگه توانی نمونده که فکر کنم و اینجا بنویسم واقعاً خستم، خسته...پ.ن1: تو طولِ این مدت دوستان خوبی پیدا کردم که فکر می کنم حالا حالا دوستی مون ادامه خواهد داشت؛ البته کاش جدایی غیر از سربازی باهاشون آشنا شده بودم!پ.ن2: امیدوارم با وجود این پست کارت پایان خدمت به دستم برسه!sajjad sedighsajjad sedighFri, 07 Aug 2020 11:53:55 +0430https://virgool.ir/@sajjad.sedigh/به-تحقیر-شدنش-میارزد-cjspudfvmi8q? فرانكل در بخش اول كتابِ «در جستجوی معنی» به نکته‌ی جالبی اشاره می‌کند. بخشِ اول این کتاب توصیفِ آن چیزی است که در اردوگاه‌های کار اجباری بر او و دیگران رفته است.?کتک خورن، انواع بیماری‌ها، کم‌خوابی و از همه مهم‌تر اسارت و نداشتنِ چشم اندازی برای رهایی از حسِ «تحقیر شدن» برایش قابل تحمل‌تر بوده است. این تجربه‌ای است که فرانکل در قسمتی از کتاب با خواننده در میان می‌گذارد. او این مطلب را با بیان یک خاطره گوشزد می‌کند. در حینِ کار نگهبان با پرتاب سنگ و حالتی تحقیر ‌آمیز بی‌آنکه صدایش بزند او را متوجه خود می‌کرده است. آنچه از این رفتار در ذهن او تداعی شده درست مثل وقتی است که با پرتاب سنگ می‌خواهند حیوانی را از کاری باز دارند و یا در جهت حرکتش تغییری ایجاد کنند. او این رفتار تحقیر آمیز را به مراتب بدتر از کار طاقت فرسا و ناامیدی از آزادی و... می‌داند.? چیزی که به ذهنم می‌رسد این است که برای انجام دادن یا ندادن هر کاری علاوه بر ملاک‌های موجود باید یک ملاک دیگر هم در نظر گرفت، «میزان تحقیر شدگی». اگر مقدارش صفر نبود در هرکاری می‌توان پرسید: «آیا انجام دادنِ این کار به تحقیر شدنم می‌ارزد؟» مثلاً کسی که در نانوایی به زعم خود زرنگی می‌کند و نوبت را رعایت نمی‌کند از چنین مسئله‌ای غافل است. او حتی لحظه‌ای حساب کتاب نمی‌کند که آيا نگاه تحقیر آمیز و شاید همراه با توهین کلامی افراد به چند دقیقه دیرتر نان گرفتن می‌ارزد؟دوران آموزشیِ سربازی سرویس بهداشتی شستن و جارو زدن فی نفسه برایم اهمیتی نداشت. آن چیزی که برایم اهمیت داشت نوعِ دستور دادن مقام ارشدتر بود. آنقدر در نظرم تحقیر شدن آزار دهنده است که کارهای احمقانه را هم به نحو احسن انجام می‌دادم تا به خاطر کوتاهی یا به تعبیر عامیانه پیچاندن و به تعبیر سربازها چال کردن تحقیر نشوم.?اگر تحقیر نشدن برایمان مهم و ارزشمند باشد، این ملاک خودآگاه و ناخودآگاه در تنظیم روابط اجتماعی‌‌مان و حتی انتخاب شغل و کار موضوعیت پیدا می‌کند.sajjad sedighsajjad sedighTue, 12 Feb 2019 23:50:30 +0330https://virgool.ir/@sajjad.sedigh/چه-چیز-از-اعتماد-مهمتر-am4h72fvwonj? کاسندرا(Cassandra) دختری زیبارو بود که توسط آپولو(Apollo) قدرت پیش گوییِ همه چیز را بدست آورد. آپولو در اِزای اعطای این قدرت به او ابراز علاقه می‌کند و یحتمل پیشنهاد ازدواج و یا چیزِ دیگری می‌دهد.(!)در نهایت چون کاسندرا به او‌ علاقه‌ای نداشت عشق او را بی پاسخ می‌گذارد. آپولو قدرتِ اعطایی به کاسندرا را پس نمی‌گیرد ولی در عوض کاری می‌کند که هیچ کس، هیچ یک از حرف‌های او را باور نکند. برای کاسندرا چه پیش می‌آید؟ او در یک انزوایِ معرفتی قرار می‌گیرد. همه باورهای او را نادیده گرفتند و به بیانِ ساده تر کاسندرا با اینکه دانایِ کل بود ولی دیگر مورد «اعتماد» مردم نبود و علم و آگاهی‌اش حتی به درد خودش هم نمی‌خورد چرا که کسی که مورد اعتمادِ جامعه نباشد از زندگی اجتماعی به کلی محروم خواهد شد. ?این افسانه‌ی کهن یونانی ما را متوجه یکی از مهم‌ترین و شاید پیچیده‌ترین روابط بینا فردی، یعنی «اعتماد» می‌کند. اعتماد چیست؟ و در چه شرایطی مجاز است؟ اهمیت اعتماد در چیست؟ آیا من از دیگران قابل اعتماد تر هستم؟ یک فرد چه ویژگی‌هایی داشته باشد که او را فردی قابل اعتماد بدانیم؟ همه‌ی ما برای سوالاتِ بالا پاسخ‌هایی داریم ولی با اندکی تامل احتمالا با چالش‌هایی جدی رو برو خواهیم شد. از این روست که مسئله‌ی اعتماد به یکی از بحث‌های مورد علاقه و مهم فلاسفه تبدیل شده است.?این افسانه‌ی کوتاه یونایی از اهمیت اعتماد سخن می‌گفت. در ستایشِ علم و عالم سخن‌های بسیاری رفته است. ولی از عالمِ مورد اعتماد کمتر سخن گفته‌اند. علم، دانش، قدرت و جذابیت به تنهایی هیچ سودی ندارند اگر فردِ مورد اعتمادی نباشیم. شاید بد نباشد در ریشه یابیِ بسیاری از مشکلات اجتماعی، عاطفی و شخصی سهمِ اعتماد و بی‌اعتمادی را مشخص کنیم. و از این زاویه راه‌هایی برای حل مشکلات مان پیدا کنیم.?به اعتماد و سوالاتِ پیرامونش بیشتر فکر کن!sajjad sedighsajjad sedighFri, 28 Dec 2018 13:34:30 +0330https://virgool.ir/@sajjad.sedigh/بهره-بیشتر-از-ماه-مبارک-dqewnhz0tjxq ماه رمضان در این چندسال با سختی های زیادی همراه شده است، روزهای طولانی و هوای گرم!(البته امسال خدا را شکر شروع اش با گرمی هوا همراه نیست) خستگیِ روزه داری طولانی مدت همراه با کار و درس و امتحان شاید حالِ عبادت و قرآن خواندن برای بسیاری از ما نگذاشته است! در این پست سعی می کنم با توجه به خطبه ی شعبانیه پیامبر تاکیدات مهم دیگری که شاید ربطِ مستقیمی با خستگی و بی رمقی در این ایام را ندارند، توضیح دهم. صدقه دادنوَ تَصَدَّقُوا عَلَی فُقَرَائِکمْ وَ مَسَاکینِکمْبه فقیران و نیازمندان خود صدقه دهیدتوجه ویژه به بزرگ ترها کوچک ترهاوَ وَقِّرُوا کبَارَکمْ وَ ارْحَمُوا صِغَارَکمْ سالمندان را احترام نمایید، بر خُردسالان رحم کنیدصله رحموَصِلُوا أَرْحَامَکمْبه خویشان خود سر بزنید و به آن ها رسیدگی کنید.مواظبت بر رفتار و کرداروَ احفَظُوا ألسِنَتَکم، وغَضّوا عَمّا لایحِلّ النَّظرُ إلیه أبصارَکم، و عمّا لایحلّ الإستِماعُ إلیه أسماعَکمو زبانهای خود را [از آن چه نباید گفت] و چشمهای خود را از آن چه نباید دید و گوش هایتان را از آن چه نباید شنید حفظ کنیدرسیدگی به ایتاموَ تَحَنَّنُوا عَلَی أَیتَامِ النَّاسِ کمَا یتَحَنَّنُ عَلَی أَیتَامِکمْو با یتیمان مردم مهربانی کنید، تا با یتیمان شما مهربانی شود تمرین خوش اخلاقیأَیهَا النَّاسُ مَنْ حَسَّنَ مِنْکمْ فِی هَذَا الشَّهْرِ خُلُقَهُ کانَ لَهُ جَوَازاً عَلَی الصِّرَاطِ یوْمَ تَزِلُّ فِیهِ الْأَقْدَامُای مردم! هر کس از شما خُلق خود را در این ماه نیکو سازد، از صراط در روزی که قدمها بر آن می‌لغزد عبور خواهد کردتمام این تاکیدات در غیر از ماه رمضان هم توصیه شده است. مسئله اینجاست که بعضی از ایام به تدبیر خداوند متعال خاص و ممتاز شده اند و عمل به آن اعمال در این ایامِ مخصوص به لطفِ خدا امتیاز ویژه ای دارند. به نظرم جالب ترین این موارد مورد آخر بود. امیدوارم همه ی ما با تمرین خوش اخلاقی، خوش اخلاق تر از ماه رمضان خارج شویم! :) sajjad sedighsajjad sedighThu, 17 May 2018 00:32:18 +0430https://virgool.ir/@sajjad.sedigh/موعود-موجود-یا-موجود-موعود-mc1oiobuxgmg شاید کمی عجیب به نظر بیاید که خُب فرق اش چیست؛ موجودِ موعود بگوییم یا موعودِ موجود؟ اما به نظر من این دو رویکردِ متفاوت به امام دوازدهم است. در میانِ شیعیانِ دوازده امامی، فردی نیست که اعتقاد به زنده بودن یا موجود بودن او از سال دویست و پنجاه هجری تا کنون نداشته باشد و یا اینکه موعود بودن و وعده ی حکومتِ سراسری و الهی او را منکر باشد. اما مسئله اینجاست که بر کدام یک بیشتر تاکید می کنند؟دسته اول، بر موعود بودنِ حجه ابن الحسن تاکید بیشتری دارند. آن ها رویِ جنبه ی ظهور و مقدمات لازم برای آن تامل می کنند. او کسی است که به اراده ی خداوند برنده ی جنگِ آخر الزمان به نفعِ دینِ خاتم الانبیاست. این گروه یا به دنبال نشانه های ظهور و تطبیق آن با اوضاع جهان می گردند و یا اینکه بیشتر با امام زمانی کار دارند که گویی وظیفه اش از وقتی شروع می شود که حاضر باشد. پس وظیفه ی ما مقدمه چینی و دعا و برای ظهور آن بزرگوار است. دسته ی دوم بر موجود بودنِ حجه ابن الحسن تاکید بیشتری دارند. آن ها معتقدند که ولیِ عصر، امام و حجت خدا در عصرِ حاضر است. امام جایگاه، ویژگی ها و وظایفِ خاصی در منظومه ی فکری تشییع دارد ما در این نوشتار کاری به بحث های اختلافی نداریم. این گروه معتقدند همان طور که فی المثل جعفر ابن محمد، امامِ اهل زمان خود بود. حجه ابن الحسن هم امام زمانِ ماست. همان ویژگی هایی را که ائمه دیگر داشتند ایشان هم دارد جز اینکه حاضر نیست. او صاحبِ علمِ حقیقیِ دین است او به احوال شیعیان آگاه است. او وسیله ی تقرب به خداست و قس علی هذا... . این گروه معتقد است که به اذنِ خداوند با امام می توان ارتباط معنوی و روحی برقرار کرد و او را در هر لحظه ای صدا زد و با او به گفت و گو کرد چرا که او حرف های ما را می شنود و او هم به اذنِ خدا درخواست ما را اجابت می کند. او از مادر و پدر به ما نزدیک تر و مهربان تر است و... گروه دوم معتقد است که این ارتباطِ روحانی با امام دوازدهم چیز تازه و عجیبی نیست و امام از آن جهت که حجتِ خدا و وسیله ی تقرب به اوست چنین ویژگی هایی ها را دارا است. این گروه سعی می کند که با استفاده از قرآن و روایات به ویژگی هایی از امام بپردازد که جبنه ی ارتباط هر فرد با امامِ زمانِ خودش را تبیین می کند.همان طور که احتمالا متوجه شدید در جای جایِ متن سعی کردم از "تاکید بیشتر" استفاده کنم. به بیان دیگر تمام سعی ام این بود که بگویم منظور این نیست که این دو گروه در مواقعی هم پوشانی ندارند و یا اینکه یک گروه دیگر را نفی می کند! به هیچ وجه چنین نیست. هر دو گروه در عینِ اختلاف منتظرِ دولتِ آن بزرگوار هستند و دعا برای تعجیل در فرج را با اهمیت می دادند. و یا اینکه در زندگی خود به آن جناب توجه می کنند. ولی همان طور که گفتم توجه و دغدغه شان در برخوردِ با امام دوازهم متفاوت است. شاید این عبارت دعای افتتاح برای پایان این پست مناسب باشد:اَللّهُمَّ الْمُمْ بِهِ شَعَثَنا، وَاشْعَبْ بِهِ صَدْعَنا وَارْتُقْ بِهِ فَتْقَناخدايا پريشانی ما را به يارى او جمع كن، و پراكندگى ما را به او وحدت بخش، و گسيختگى ما را با او پيوند دهsajjad sedighsajjad sedighTue, 01 May 2018 23:16:22 +0430https://virgool.ir/@sajjad.sedigh/مواجهه-از-نوعِ-سوم-ulp4qln1fq2z مواجهه ­ی مسلمانان با تمدن غرب مانند دیگر مواجهه ­های تاریخی­ شان نبود. در این نوع از مواجهه خبری از شمشیر و جنگ و خون ریزی نمی ­دیدند. زمانی که مغول به ایران حمله کرد نهایت ابزار مورد نیاز در این مواجهه چیزی از جنس شهامت و شجاعت بود. اما در این نوع اخیر مسئله فرق می ­کرد. مسلمانان نوعی کمبود در مقابل تجهیزات طرف مقابل مثل نظم و علم حس می­ کردند. بنابراین اشتیاقی حاصل شد که بفهمند غربی ­ها چگونه چنین ابزارهایی ساخته ­اند و پیشرفت کرده ­اند؟زمانی که مسلمانان به دنبال شناخت غرب رفتند سه گروه فکری ایجاد شد. گروه اول کوشیدند که غرب را به طور کلی نفی کنند تا جایی که برخی نوشتند یک روز مسلمان زیستن بهتر از هزار سال غربی زیستن است. گروه دوم دقیقاً برعکس فکر می ­کرد و راه سعادت را در به طور کلی کنار گذاشتن سنت می ­­دید. آن­ها می گفتند که باید از نوک پا تا فرق سر غربی شویم! دسته ی سومی از بین این دو گروه نیز پدید آمد. گروه سوم آن دسته از روشن فکران یا منورالفکرانی بودند که تمدن غرب و پیشرفت­ هایش و جامعه ­ی مسلمانان و عقب ماندگی­ هایش را از نظر گذراندند. و با دو تفکیک سعی می­ کردند بین مسلمان بودن و متجدد بودن ارتباط برقرار کنند. تفکیک اول این بود که پایبندی به مدرنیته لزوماً غربی بودن یا غربی شدن نیست. چراکه مدرنیته چیزی از جنس فکر است. و از آن جهت که فکر است پابندِ مکان و زمان نیست. فکر مثلِ پرنده­ای است که به پرواز در می ­آید و بر سر هر خانه ای می­ تواند بنشیند. گروه سوم برای این ادعای خود مثال ­هایی هم می­زدند؛ مثلاً اندیشه­ ی افلاطون و ارسطو در یونان باستان زاده شد ولی مکان­ ها و زمان ­های گوناگونی را درنوردید. ادیان نیز چنین ویژگی دارند. دینِ اسلام در شبه جزیره و مسیحیت در بین­ النهرین زاده شد ولی در طی قرون و اعصار مختلف در مناطق گوناگون تکثیر یافتند. تفکیک دوم، تفکیک بین دین و سنت بود. روشن فکران معتقد بودند که دین چیزی غیر از سنت است. دین ریشه­ ی متافیزیکی و وحیانی دارد و در متون خاصی قرار گرفته است ولی سنت درکی است که یک مسلمان از دین، تاریخ دین و فرهنگش دارد. بنابراین سنتی بودن لزوماً ملازمه ­ای با دینی بودن ندارد. این تفکیک­ها دو نتیجه در پی داشت، اول اینکه نیروی مخرب استعمار که باعث خشم بسیاری از مسلمانان شده بود ناشی از فرهنگ غرب است نه تجدد. پس ما باید تجدد را دربرگیریم و استعمار را پس بزنیم. آن­ها معتقد بودند که هرکجا فکر جدیدی ایجاد شود باید با آن فکر آشنا شویم در غیر این صورت عقب خواهیم ماند. مدرنیته فکر جدیدی بود که ما باید با آن آشنا شویم و پس از این آشنایی می­ یابیم که چهره ­ی استعماری غرب لزوماً ناشی از تجدد نیست. تجدد علم یا صنعت می­ آورد به عنوان مثال با علم می­توان ماشین ساخت برای رفاه مردم و یا ماشین جنگی ساخت برای تجاوز به حقوق ملت ­ها. نوع استفاده از تجدد برمی ­گردد به ارزش ­هایی که برای خود در نظر گرفته ایم. نتیجه ی دوم این بود که استبداد و عقب ماندگی های مسلمانان ناشی از دین اسلام نیست. بلکه این آشفتگی و بی نظمی در جوامع مسلمان نتیجه سنت است و ربط چندانی به اصل دین ندارد.بنابراین راه سوم تلاش می­ کرد که از یک نوع هماهنگی بین عقل و دین یا تجدد و مذهب ایجاد کند. این راه سعی می­ کند تجدد را نگه دارد و استعمار را دفع کند؛ همچنین مذهب را نگه دارد و استبداد را پس بزند. اما نکته این است که مسئله به این سادگی­ ها نیست. بسیاری از سنت گراها معتقدند که امپریالیزم غرب زاده ی تجدد آن است و یا اینکه اسلام و سنت یکی است. شخصیت ­های مهمی همچون سید جمال الدین اسدآبادی، اقبال لاهوری، سید احمدخان هندی از پیروان این راه در هند بوده­ اند و افرادی چون مجدالملک، مستشاور الدوله، حاج محمدعلی سیاح محلاتی، شیخ ابوالحسن جلو شیخ هادی نجم آبادی در ایران این چنین می ­اندیشیده ­اند. *این پست کاملاً برگرفته از درسگفتار تاریخ اندیشه سیاسی در ایران معاصر، دکتر داود فیرحی، جلسه اول است.sajjad sedighsajjad sedighMon, 23 Apr 2018 02:06:20 +0430