https://virgool.ir/feed/@saint.nimafa2026-11-11 23:59:54https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@saint.nimahttps://virgool.ir/@saint.nima/درباره-تجربه-سوگ-dvwageqfb9j0Queens of mourning by Elinore Eatonکلمنس زنی سی و هشت ساله بود. او مبتلا به ناباروری بود و تلاش می‌کرد آبستن شود. پس از مدتی بالاخره باردار شد و همه از این بابت بسیار خوشحال بودند. پس از طی دوران بارداری، کلمنس نوزاد خود را به دنیا آورد. سه روز پس از تولد لورن، او در یک صبح زیبا در اتاق نوزادان درگذشت.اطرافیان کلمنس با مهربانی سعی در تسلی دادن او داشتند. «به باروری مجدد فکر کن. هنوز وقت داری. نوزادی دیگر بیاور و خواهی دید که همه چیز را فراموش خواهی کرد.»اما اتفاقی که افتاد این بود که او تحمل این کلمات بی جا را نداشت و او را بسیار عصبانی می‌کردند. اما چرا این همه مهربانی اطرافیان باید چنین اثری بر روی کلمنس می‌گذاشت؟ خوان داوید نازیو روانکاو آرژانتینی داستان کلمنس را در کتاب رنج و عشق خود برای ما تعریف می‌کند و بینشی شفاف درباره‌ی آنچه در حال رخ دادن است به ما می‌بخشد. او می‌نویسد که جملات ظاهرا تسلی‌بخش در واقع درخواستی برای فراموشی بودند. برانگیختن کلمنس برای دوباره از دست دادن نوزاد مرده‌اش، نه در واقعیت بلکه در درون.کلمنس با لحنی شورشی در برابر دنیا فریاد می‌کشید که من نوزادم را از دست داده‌ام و می‌دانم که او باز نخواهد گشت. می‌‌دانم که او دیگر زنده نیست اما همچنان درون من به زندگی ادامه می‌دهد. تو از من می‌خواهی او را فراموش کنم! تو می‌خواهی او برای دومین بار ناپدید شود.نازیو ادامه می‌دهد که این تقاضا از کلمنس که پسر مرده‌اش را با آوردن نوزاد دیگری فراموش کند، پیش از اینکه فرآیند سوگواری را تکمیل کرده باشد، عملی خشونت‌آمیز علیه او بود.گویی مهربانی اطرافیان کافی نبوده و حتی ضرر بیشتری هم به فرد سوگوار رسانده است. اما چه اتفاقی افتاده است که مهربانی آسیب‌زا شده است؟ حلقه گمشده‌ی این ماجرا چیست؟8 شهریور یا 30 اوت روز جهانی آگاهی از سوگ هست. روزی برای افزایش آگاهی برای شیوه‌های بی‌شماری که افراد داغدیده سوگواری می‌کنند و معرفی منابعی برای کمک به آنها و البته کمک به اطرافیان آنها تا به شیوه‌ی صحیح از فرد داغدیده حمایت کنند.شاید اگر اطرافیان کلمنس استوری اینستاگرام یکی از دوستانشان را در این روز درباره‌ی پذیرش احساسات فرد سوگوار دیده بودند به جای سعی برای تسلی‌بخشی به روشی اشتباه، با پذیرش احساسات او فضایی امن برای طی روند سوگواری فراهم می‌کردند.من دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی هستم و البته مانند خیلی از کسانی که این روزها عزیزان خود را بر اثر همه‌گیری ویروس کوید 19 از دست داده‌اند، یک فرد سوگوارم. در فاصله‌ی چند روز من مادربزرگ، پدربزرگ و زن‌دایی‌ام را از دست دادم. این نوشته مطلبی آموزشی برای آگاهی بخشی نیست چرا که به اندازه کافی محتوا برای آگاهی از مراحل سوگ و چگونگی گذار از این مراحل به زبان‌های مختلف در فضای اینترنت موجود هست و نوشتن بیشتر فقط دوباره‌کاری است. کافی است به سایت گوگل بروید و کلمات مرتبط با سوگ را جست و جو کنید یا در شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام هشتگ griefawareness # را دنبال کنید. من فقط به مناسبت این روز تصمیم گرفتم کمی از تجربه خودم بنویسم و چند مطلب مانند داستان سوگ کلمنس که در ذهنم ماندگار شده‌اند را به آن اضافه کنم.نیمه شب بود که از رفتن مادربزرگم باخبر شدم. قبل از آن پدر و مادرم درباره‌ی وخامت حال مادربزرگم گفته بودند اما گویی به شکلی ناخودآگاه من در انکار کامل به سر می‌بردم و تقریبا پیش خودم به این باور رسیده بودم که موضوع مهمی نیست و از هر تعداد زیادی آدم فقط تعداد کمی کارشان به فوت می‌کشد و بوده‌اند افراد سال خورده‌ی زیادی که بیماری را پشت سر گذرانده بودند. اما خبر آمد. آن لحظه تمام مطالب روانشناختی‌ای که درباره‌ی سوگ خوانده بودم در ذهنم به سرعت می‌گذشت. بعدها فهمیدم که در حال استفاده از مکانسیم دفاعی‌ای هستم که به آن عقلانی سازی می‌گویند. در عقلانی سازی، ما از فکر در برابر مواجهه با احساساتمان استفاده می‌کنیم.شروع به فکر کردن درباره‌ی مراحل سوگواری کردم. به ترتیبی تغییر پذیر ابتدا انکار و ناباوری، عصبانیت، چانه‌زدن، غم و در آخر پذیرش واقعیت. به سمت اتاقم رفتم و روی زمین زانو زدم و در خودم فرو رفتم و از ذهنم درخواست کردم که خفه بشود. تا اینکه ناگهان مراحل سوگواری شروع شد. اما هیچ ترتیبی آنطور که در کتب روانشناسی آمده در کار نبود. بلکه بهترین توصیف انفجاری مانند فوران آتش‌فشان بود. من در یک آن هم دچار انکار هم عصبانیت هم چانه زدن برای به تعویق انداختن واقعیت مرگ و هم فکر کردن به این واقعیت غیرقابل تحمل که دیگر مادربزرگم را ندارم بودم. تجربه کردن همزمان این همه احساس مانند انفجاری در سرم بود. انگار چیزی از درون سرم به دیواره‌ها فشار می‌آورد و دردی که با توقف نفس کشیدنم همزمان بود. هیچ ترتیبی در کار نبود. همه چیز در یک آن آنجا بود.وقتی از درد سخن گفته می‌شود روانشناسی به ما می‌آموزد که درد نه یک کلمه عادی بلکه کلمه‌ای است برای چندین احساس متفاوت. شما وقتی برای رسیدن به یک هدفی امید کمی دارید و به آن هدف نمی‌رسید درد می‌کشید و هنگامی که برای رسیدن به یک هدف دیگر امید زیادی دارید و به آن هدف نمی‌رسید باز هم درد دارید. نام هر دوی این احساسات را درد می‌گذاریم در حالی که دو احساس متفاوتند. مثلا سوگ هم درد دارد اما باز با درد نرسیدن به یک هدف، جنسی متفاوت دارد. من در تجربه‌ی سوگواری‌ام تفاوت جدیدی از درد را تجربه کردم. درد از دست دادن مادربزرگم کاملا با درد از دست دادن پدربزرگم متفاوت بود و درد آنها هیچ شباهتی به درد از دست دادن زندایی‌ام نداشت. این تفاوت نه به لحاظ شدت بلکه تفاوتی در جنس درد بود. پس شاید هرگز نتوانیم به کسی بگوییم که من هم این درد را تجربه کرده‌ام و احساس تو را می‌فهمم. حتی این جمله‌ی به ظاهر تسلی‌بخش که می‌خواهد تاثیر خود را از طریق همدلی اعمال کند نیز می‌تواند برای فرد سوگوار غیرقابل تحمل باشد.مراحل سوگواری به هر حال در این روند حاضرند. ممکن است شما از انکار به عصبانیت رفته باشید اما دوباره به وضعیت قبلی خود برگردید. شاید هم بگویید من سوگ را تجربه کرده‌ام ولی برای مثال انکاری در کار نبود. ولی اگر به بازبینی دقیق‌تر تجربه‌ی خود بازگردید شاید بتوانید انکار یا مراحل دیگر سوگواری را در جایی که فکرش را نمی‌کردید ببینید. من به حلوا علاقه‌ی عمیقی دارم. خاکسپاری تمام شده بود و جایی برای انکار باقی نمانده بود و ما به خانه مادربزرگ برگشته بودیم. وقت آن بود که بوی حلوای مادربزرگ از خانه‌اش به بیرون بپیچد. کسی حلوا به من تعارف می‌کند و من حالم بهم می‌خورد. حلوای دوست داشتنی‌ام حالا تبدیل به چیزی شده بود که ذره‌ای به آن رغبت نداشتم. دو روز بعد ناگهان متوجه شدم حلوا نخوردن نوعی انکار بود. اگر حلوای مادربزرگ را خورده بودم یعنی مادربزرگ رفته بود. این بینش مرا به پذیرش واقعیت سوق داد و توانستم دوباره حلوا بخورم.استاد درس خانواده درمانی‌ام تصمیم گرفت سنجش ما را بر اساس نوشتن یک مقاله‌ی مروری درباره‌ی یکی از موضوعات مربوط به مسائل روانشناختی خانواده انجام بدهد. از لیست پیشنهادی موضوعی توجه من را جلب کرد. تاثیر سوگ تروماتیک خودکشی بر اعضای خانواده. موضوع را انتخاب کردم و شروع به خواندن مقالاتی درباه‌ی واکنش افراد به سوگ خودکشی کردم. چیزی در این میان توجهم را به خودش جلب کرد. تعداد خودکشی فراوان بود و خانواده‌هایی که تحت تاثیر خودکشی قرار می‌گرفتند فراوان‌تر. اما اینجا حمایت از داغدیدگان به جای افزایش، کمتر شده بود. ما انسان‌ها نسبت به کسانی که عضوی از خانواده خود را بر اثر خودکشی از دست می‌دهند نگاهی آمیخته به انگ داریم. با خودمان فکر می‌کنیم اگر آنها کمی با فرد از دست رفته مهربان‌تر بودند یا بهتر رفتار می‌کردند، شاید او دست به این کار نمی‌زد. در حالی که خود این خانواده‌ها گاهی سال‌ها با این سوال بی‌رحمانه دست و پنجه نرم می‌کنند که چرا فرد متوفی دست به خودکشی زده است.اما نوع جدیدی از انگ به افراد داغدیده توسط ویروس کرونا زده می‌شود که البته خیلی واضح نیست اما کمتر از انگ زده شده به خانواده‌های داغدیده بر اثر خودکشی نیست. برای تسلیت با شما تماس می‌گیرند و در میان حرف‌هایشان به شما می‌گویند که خودشان خیلی رعایت می‌کنند و هیچ جا نمی‌روند. در همین تماسی که قرار بوده است تسلی‌بخش باشد به زبانی دیگر به شما می‌گویند که درباره‌ی شما قضاوت کرده‌اند و شما متهم شده‌اید که به خاطر رعایت نکردن خودتان این بلا بر سر شما آمده‌است. در حالی که این همه از این نشئت می‌گیرد که معنای همه‌گیری یک ویروس را نمی‌فهمند.در یکی از همان مقاله‌های خانواده درمانی جمله‌ای بود که من برای بخش نتیجه‌گیری مقاله‌ی مروری‌ام از آن استفاده کردم. «مرگ یک گذرگاه اجنتاب‌ناپذیر انسانی است که همه خانواده‌ها آن را تجربه خواهند کرد.» شاید همین جمله پاسخ مناسبی باشد برای کسانی که به شما می‌گویند خودشان خیلی رعایت می‌کنند.فکر می‌کنم همینقدر نوشتن از سوگ و مرگ در اینجا کافی باشد. شما اجازه ندارید زیاد درباره‌ی سوگ بنویسید. بیشتر اطرافیانتان مدت کمی شما را در قامت یک فرد سوگوار تحمل خواهند کرد. پس از آن اگر بیشتر از تجربه‌ی خودتان حرف بزنید و بنویسید با بی توجهی یا شاید حتی با منش نافعال پرخاشگر (passive-aggressive) با شما برخورد خواهند کرد. اما این به این معنی نیست که این آدم‌ها قصد نامهربانی دارند.برای فهم این دست واکنش‌ها جولین بارنز در کتاب فوق‌العاده زیبای خود درباره‌ی سوگ همسرش که به نام «عکاسی، بالون سواری، عشق و اندوه» در ایران ترجمه شده است، از زبان کسانی که به سوگواری او شکاک هستند می‌نویسد: خلاص کن خودت را از این غصه خوردن، تا همه با هم بتوانیم همچنان وانمود کنیم مرگ وجود ندارد یا دست کم خیلی از ما دور است.نیمانیماTue, 31 Aug 2021 01:26:43 +0430