https://virgool.ir/feed/@s.esprizدانشجویی که قرار بود خواب ماندنش باعث قضا شدن نماز مردم شود ، خیلی وقت است که خوابیده ...fa2026-11-11 04:27:58https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@s.esprizhttps://virgool.ir/@s.espriz/سلاطین-بیابان-گرد-vcjq4mtbttabمقدمههمه ما با تمدن اسلامی ، تمدنی که ردی از اسلام در آن مشاهده میشد، کم و بیش آشناییم .تمدنی که میتوان گفت در کنار تمدن چین سرامد های عصر خویش بودند .تمدنی که وسعتش به اندازه نیمی از جهان کشف شده آن روز بود .هنگامی که صحبت از تمدن میشود به هیچ عنوان از یک خاندان سلطنتی یا یک پادشاه یا حتی عده ای متفکر صحبت نمیشود .تمدن فراتر از همه این هاست .تمدن روح حاکم بر همه مناسبات زندگی جمعی انسان هاست .فیلسوف و پادشاه و متفکر و هنرمند  همگی در تمدن حل میشوند و در عین حال میتوانند در تمدن اثر گذار باشند و این روح را حرکت دهند.در این متن میخواهیم به اختصار به تاثیرات متقابل تمدن اسلامی و قبایل صحرا گردی که در گذشته در آسیای مرکزی زندگی میکردند بپردازیم .منظور از ساکنین قدیم آسیای مرکزی چه کسانی هستند.در گذشته در مناطقی مابین ایران ، چین، سیبری و هند مردمی صحرا گرد زندگی میکردند .مردمی غیر  متندن که نه در تمدن چین نه ایران نه هند جایگاهی نداشتند .این مردم از قوم های مخالفی از تشکیل مشدند که میتوان از ترک ها ، مغول ها ، هون ها و تاتار ها به عنوان معروف ترین این اقوام نام برد .گفته میشود شغل آنها دامداری بوده است و مردمانی بسیار شجاع و جمگ آور بوده اند .وجود چنین مردمانی برای برای تمدن های قدرتمند پیرامون خطری مهم به حساب می آمد .این تمدن های قدرتمند همواره تلاش میکردند این قبایل را از خود دور نگه دارند و حملات پیشگیرانه ای به آن ها میکردند .این حملات و دلایلی همچون خشک شدن زمین های آن منطقه باعث کوچ کردن این اقوام از آسیای میانه به سایر نقاط شد .این اقوام همانطور که گفته شد شروع به مهاجرت به سار نقاط کره زمین کردند و به دلیل قدرت نظامی بسیار بالا در ممالکی که حکومت مرکزی مقتدری وجود نداشت دست به قتل و غارت زدند و در بعضی ممالک حکومت را به دست گرفتند .اما به دلیل نداشتن فرهنگ قوی مستقل به سرعت در فرهنگ مناطقی که آنجا را فتح میکردند حل میشدند و بعد از مدتی دیگر نه خبری ازخوی وحشی گری در آن ها نبود و نه دیگر بیگانه به حساب می آمدندبرای مثال دو گروه از هون ها سکونت گاه های خود را  رها کردند و به هند و اروپای مرکزی مهاجرت کرند .در آن زمان در هند و اروپا ، گوپتا ها و امپراطوران روم از قدرت کافی در خوردار نبودند و هون ها در این دو منطقه ترس و وحشت فراوانی آفریدند .  در هند هون های  سفید به مدت پنجاه سال در شمال هند امپراطوری تشکیل دادند .  و در اروپا به رهبری آتیلا و کمک اقوام دیگر اروپایی امپراطوری روم غربی را منقرض کردند .اما پس از مدتی هون ها در اروپا به آیین مسیحیت گرویدند ، با سایر مردم اروپا در آمیختند و در اروپا پراکنده شدند .هون ها ب هند هم به چنین عاقبتی دچار شدند .یک چنین وضعیتی پس از اسلام برای ترک ها و مغول ها و تمدن اسلامی بهوجود آمد که در این متن سعی در بررسی این مورد داریم .وضعیت تمدن اسلامی پیش از ورود ترک ها .سردمداران حکومت های اسلامی از ابتدا اعراب بودند .بعد از امویان عباسیان بر همه جای جهان اسلام به جز آندلس تسلط یافتند .درواقع اندلس تحت حکومت امویان مانده بود و دنتیجه در آن زمان دو خلیفه در جهان اسلام به طور موازی خلافت میکردند .از زمان عباسیان  هوش و فراست ایرانی ها مورد توجه فراوان خلفا قرار گرفت مثلا  هارون الرشید برای اداره حکومت اسلامی از برمکیان کمک گرفت و برمکیان وزرا هارون شدند .با آغاز قرن سوم  هجری کم کم حکومت هایی در ایران به استقلال نسبی دست یافتند .اکثر این حکومت ها با شورش و کنار زدن حکومت محلی قبلی شکل میگرفتند و برای مشروعیت بخشیدن به سلطنت خود مجبور بوندند مورد تایید خلیفه بغداد باشند .از قرن دوم تا اوایل قرن پنجم حکومت های قدتمندی در ایران و عراق  از جمله صفاریان ، سامانیان آل بویه و …  در ایران به وجود آمدند و توسط حکومت بعدی نابود شدنددر بین این حکومت ها حکومت های بسیار قوی ای وجود داشتند که میتوانستند به راحتی دستگاه خلافت را برچینند اما به دلیل عدم وجود نظریه مشروعیت بخش دیگری همگان به خلافت خلیفه تن میدادند .این وضعیت در قسمت شرق تمدن اسلامی قبل از ورود ترک ها برقرار بود .در سال ۲۹۷ مدعیان جدیدی مستقل از خلفای بغداد و آندلس ظهور کردند .فاطمیان که شیعیان اسماعیلی بودند در سال ۳۵۸ مصر را به طور کامل فتح کردند و باعث شدند در جهان اسلام همزمان سه امیرالمومنین نامشروع داشته باشیم !!دولت فاطمی شهر قاهره را تاسیس کرد و تشیع را دین رسمی اعلام کرد .در سال ۴۵۰ قدرت دولت فاطمی به حدی زیاد شد که در بغداد به نام آن ها خطبه میخواندند و همه چیز برای تحویل خلافت به فاطمیان و انقراص عباسیان مهیا بود . با به قدرت رسیدن فاطمی ها در بغداد تشیع میتوانست بسیار زود تر و سریع تر رشد کند اما در این زمان از سمت شمال شرق فرشته نجات عباسیان از راه رسید .ترک هاپیشینه ترک ها به همان ساکنین آسیای مرکزی بر میگردد و خیلی از ویژگی های آن ها را دارا بودند  با ظهور اسلام و گسترش تمدن اسلامی طوایف مختلف ترک ها وارد سرزمین های اسلامی شدند و پس از مدتی اسلام آورده و در قسمت های مختلف ساکن شدند .ترک ها از ابتدا به دلیل جنگ آموری و زیبایی ظاهر مورد توجه خلفا بودند و پس از آن مورد توجه سلطنت های ایرانی قرار گرفتند در این دوران آن ها جایگاه مهمی در حکومت داشتند اما در خود توان تشکیل سلسله را نمیدیدند . اما کم کم با فهم بیشتر مساُل سیاسی و کسب هویت فرهنگی قوی توانستند به سمت تشکیل سلسله مستقل بروند .با حضور ترک ها بعد از عرب و فارس که سومین قوم قدرتمند در تمدن اسلامی بودند عرصه سیاست متحول شد و تمدن اسلامی تغییراتی کرد .اولین سلسله مستقل ترک ها غرنویان(۳۴۴ ه‍.ق – ۵۸۳ ه‍. ق) بوندبیشتر ما غزنویان را با حملات سلطان محمود به هند میشناسیم سلطان محمود معتقد بود جهاد با کفار کفاره جنگ های مسلمین با یکدیگر است . و به نام اسلام و جهاد با کفار در هند به قتل و غارت مشغول میشد .اما باید اذعان داشت که وی تنها از نام اسلام برای پیشبرد نقشه های خود استفاده میکرد و میتوان گفت بسیار قبل تر از این که ماکیاولی کتاب شهریار را بنویسد سلطان محمود بر اساس آن عمل میکرد.سلطان محمود یک سنی بسیار متعصب بود و رابطه خوبی با خلیفه هم داشت با ارسال هدایایی از هند توانست اعتماد خلیفه را جلب کند .به این ترتیب نام خلفا را در مناطق خراسان دوباره زنده شدهمچنین محمود غزنوی بسیار با اسماعیلیلیان ، شیعیان و معتزله مخالف بود و آن ها را میکشت برای مثال پس از فتح ری عده زیادی از علمای شیعه را قلع و قمع کرد .پس از غزنویان دومین سلسه ترک قدرتمند سلجوقیان بودند .سلجوقیان ترک هایی بودند از تیره اغوز ها که در سده دوم هجری به از آسیای مرکزی به سمت غرب مهاجرت کردند .سلجوقیان کهرهبری آن ها را سه تنار نوه های سلجوق به عده داشتند  ابتدا در ماورا النهربه عمرای محلی کمک میکردند و پس از ضعف غزنویان شرایط برای قدرت نمایی آن ها فراهم شد .سلجوقیا به زودی توانستند اکثر ایران وعراق و بخش هایی از روم شرقی را تصرف کنند .سلجوقی ها سنیان متعصبی بودند و با توجه به رشد روز افزون شیعیان ، خلیفه عباسی در مسجد به نام طغرل (اولین پادشاه سلجوقی) خطبه خواند و اورا به بغداد دعوت کرد با ورود طغرل به بغداد شرایط دوباره برای شیعیان بسیار سخت شد همچنین نفوذ دولت فاطمی در بغداد کاملا از بین رفت پس از طغرل آلب ارسلان جانشین وی شد .از اقدامات آلب ارسلان رساندن خواجه نظام الملک به منسب وزارت بود  . پس از آلب ارسلان فرزند او ملک شاه به حکومت دست یافت . در دوران ملک شاه بود که نظام الملک مدارس نظامیه را تاسیس نمودمدارس نظامیه از نظر فقهی شافعی و از نظر اعتقادی تابع اشعری بودند و هیچ اعتقاد دیگری در آن ها راه نداشت .نظام الملک هم که یک سنی متعصب بود بر شیعیان بسیار سخت میگرفت اما برای سادات احترام قائل بوددر دوران سلجوقیان همانطور که دیدیم عباسیان از انقراض نجات یافتند و و تشیع  بار دیگر به حاشیه رفت .در همین زمان بود که جنگ های صلیبی آغاز گشت .بیشتر بار مبارزه با صلیبیون بر دوش دولت فاطمی بود و اختلافات فراوانی که بین عباسیان سلجوقیان و فاطمیان و مور ها وجود داشت باعث شد در سال ۴۹۲ بیت المقدس به دست صلیبیون بیفتدپس از مدتی اختلافات بین طوایف مختلف سلجوقی بالا گرفت و زمینه ساز ظهور خوارزم شاهیان شد .خوارزم شاهیان به دلیل نفوذ سلجوقیان در بغداد نمیتوانستند مشروعیت خود را دریافت کنند تا این که خلیفه بعد از فتح همدان و خوزستان در سال ۵۹۵ مجبور به دادن مشروعیت شد .مغول ها وزوال تمدن اسلامیهمانگونه که تاحدودی از صحبت های قبلی بر می آید پیش از حمله مغول اتحادی در تمدن های اسلامی وجود نداشت و هر حاکم محلی تلاش میکر مناطق خود را گسترش دهد و نا آرامی نسبتا زیاد شده بود . همچنین از تسلط اهل سنت بر ایران و عراق گفتیم . تسلطی که در اوایل قزن پنج در اوج قدرت آل بویه و فاطمیان ، با نابودی دستگاه خلافت میتوانست از بین برود اما ترک ها ، علی الخصوص سلجوقیان جان تازه ای به آن بخشیدند .در سال ۵۶۷ در آسیای مرکزی چنگیز خان رهبر بیشتر مغول ها شد . مغول ها مردمی صحرا گرد و بسیار فقر بودند .و انگیزه اصلی آن ها از جهانگشایی کسب غنایم جنگی بود .مغول ها پس از تصرف چین به دلیل سیاست ها بسیار نادرست خوارزم شاهیان  و تحریک صلیبیون به ایران حمله کردند . در ایران با مقاوت بدون پشتوانه مردم مواجه شدند که تنها با عث ریخته شدن خون های بسیار شد .سر انجام هولاکو خان در سال ۶۵۵ بغدا را تصرف کرد و دستگاه خلافت عباسیان را بر چید .در این زمان علما از ایران و عراق به هند و مصر که از  حمله مغول ها در امان بود مهاجرت کردند . و در ایران عراق اولین حاکمان مغول که از صلیبیون هم تاثیر گرفته بودند بر مسلمانان سخت میگرفتند .فرهنگ مغول ها  ضعیف بود و این باعث میشد هر جا میرفتند به آیین مردم آنجا گرایش پیدا میکردند .برای مثال به مرور مغول های چین بوایی ، مغول های ایران مسلمان شدند .با مسلمان شدن غازان خان فشار از روی مسلمین برداشته شد . در ایران و عراق چون بساط خلافت برچیده شده بود و برای حاکم مشروعیت گرفتن از خلیفه دیگر موضوعیتی نداشت اهل سنت عملا تسلط و برتری بلامنازع خود را از دست داد  .در این شرایط زمینه های رشد تشیع و متصوفه فراهم آمد .در این زمان علمای شیعه میتوانستند آزاده سخن بگویند و گرایش به اهل بیت در نواحی مختلف ایران زیاد شد .اوجلایتو که بعدا به سلطان محمد خدابنده مشهور شد شک کرد که کدام مذهب را مذهب رسمی اعلام کند . برای همین همه علمای مذاهب مختلف را جمع کرد و مناظرات آن ها را مدت ها گوش داد و بالاخره مذهب تشیع را برحق دانست وتشبع را مذهب رسمس اعلام کرد .پس از این شورش  علیه مغول ها در جایجای ایران وعراق آغاز میشود .حکومت هایی که تشکیل مشدند بیشتر رنگ و بوی تشیع داشتند مانند سربه داران ، مرعشیان ، مظفریان و …پایان این حکومت ها و شورش ها حمله تیمور بود .تیمور یک بار دیگر تمامم ایران و عراق را شخم زد همچنین به هند که مغول ها از کنار آن گذشته بودند هم یورش برد و آنجا را نیز غارت کرد .پس از تیمور جانشین های او خیلی دوام نیاوردند و دوباره قیام ها و حکومت های محلی شکل گرفتندهمانگونه که گفته شد با این که فرهنگ اسلامی آسیب جدی ندید اما به دلیل انحطاط تمدنی اسلام که ناشی از نابودی دستگاه خلافت و از بین رفتن شور و شوق تولبد فکر و علم جدید ،بود تمدن اسلامی آسیب فراوان دیداز اواسط قرن هفتم (حمله مغول ها) تا اوایل قرن دهم (تسلط صفویه بر ایران) وضعیت ایران وضعیت آشفته ای بود اما در دل این آشفتگی و بر ویرانه های تمدن اسلامی ، همانگونه که گفته شد فرهنگ شیعی در حال گسترش بود .این فرهنگ زمینه ساز تمدن جدیدی بر پایه تشیع در زمان صفویان شد .همچنین عثمانی ها که سنیان متعصبی بودند در نواحی دیگر جهان اسلام با بازسازی تفسیری ظاهری از اسلام سنی دوباره تمدنی اسلامی را احیا کردند .به صورت جمع بندی شده میتوان گفت تمدن اسلامی پس از زوال در قرون ۷ و۸ و ۹ به دو شکل جدید بر پایه تشیع و تسنن احیا شد . در این متن بیش از این در مورد صفویان وعثمانیان که هر دو ترک بودند صحبت نمیکنیم .جمع بندیهمانگونه که قص آن را داشتیم تاثیر فراوان ساکنین گذشته آسیای مرکزی در تمدن اسلامی را بررسی کردیم .غزنویان ، سلجوقیان ، خوارزم شاهیان ، مغول ها و جانشنین آن ها ، تیمور و … همگی را میتوان جز مردمی دانست که ریشه آن ها به آسیای میانه بر میگردد .علاوه بر این ها صفویان ، عثمانی ها ، آقیونلو ها ، قراقیونلو ها و … میز میتوانند در این دسته بندی جای بگیرند اما به دلیل این که این ها قبل از تاثیر گذاری خود قرن ها در سرزمین ها اسلامی زندگی کرده و به طور کامل در اسلام هضم شمده بودند و در احیای تمدن اسلامی نقش ویژه ای داشتند میتوان آن ها را از گروه قبلی جدا نمود .حسینحسینThu, 01 Oct 2020 22:02:29 +0330https://virgool.ir/@s.espriz/از-جهانبینی-تا-آرمانشهر-قسمت-۳-gnb1dpzldporبسم الله الرحمن الرحیمضرورت زندگی اجتماعیتا کنون تمام بحث هایی که انجام دادیم در مورد زندگی فردی بود حال باید ببینیم جهانبینی و هدف های ما چگونه روی زندگی اجتمایی ما تاثیر میگذارند .دیدیم که تمام انسان ها در زندگی به دنبال این هستند که کمالی را کسب کنند یا به عبارتی نیازی از نیاز های خود را رفع کنند .برخی نیاز ها فارغ از چگونگی نگاه به اسان به جهان در تمام انسان ها مشترکا به عنوان کمال در نظر گرفته میشود .دسته ای از این نیاز های مشترک باعث ضرورت به وجود آمدن زندگی شهری میشود .پس انسانها همواره در اجتماع به دنبال تحقق آرمانها و اهداف متفاوت خود بوده اند و عموامل مختلفی آنان را به زندگی اجتماعی سوق داده است در مورد این که چه عواملی انسان را به سمت زندگی اجتماعی سوق میدهد بیان های مختلفی وجود داردنیار های طبیعی انسان  او را به زندگی اجتماعی میکشاند .نیاز های فیزیولوژیکی همچون تامین غذا ، پوشاک و مسکن و نیز نیاز های روانی همچون احساس نیاز به عشق ، همدم و همسر یا احساس ترس و ناامننی و …مقتضای طبع اولی انسان این است که دیگران را در راه منافع خود استخدام ، و از بهره ی کار ایشمان استفاده کند و تنها اضطرار باعث میشود انسان ها به اختماع تعاونی تن دهند بر اساس این دیدگاه ، ((انسان از یک طرف نیاز های بیشمار خود را درک میکند و از طرفی امکان رفع بخشی از این نیاز ها را به دست دیگران درک میکند از طرف دیگر مشاهده میکند که نیرویی که وی دارد و آرزو ها و خواسته هایی که در درون وی نهفته است ، دیگران نیز دارند و چنانچه از منافع خود دفاع میکند ، دیگران نیز همین حال را دارند . اینجاست که اضطرارا به تعاون اجتماعی روی میآورد .انسان بر اساس ضرورت عقلی و انتخاب عقلانی خود ، زندگی اجتماهی را بر زنگی فردی ترجیح میدهد . از همین رو در حالی که میتواند به زندگی فردی بئردازد برای دریاقت کمال بیشتر به زندگی اجتماعی روی میآوردلازم به ذکر است ئذیرش هر کدام از موارد بالا دیگری ر نقض نمیکند . بنابر این میتوان گفتدر ئیدایش جامعه و استمرار آن ، هم نیاز های طبیعی هم اضطرار و هم عقلانیت نقش دارند .مدنیتمقدمهدیدیم انسانها برای رفع نیاز های خود جوامع انسانی را تشکیل میدهند . بدین شکل است که میبینیم در طول قرن ها زندگی بشر ، شهر ها و تمدن های بسیاری به وجود آمده است .میخواهیم کمی بیشتر راجع به مفاهیم تمدن ، شهر ،فرهنگ و مانند این ها صحبت کنیم .امروزه این مساله از اهمین ویژه ای برخوردار است . زیرا در ایران امروز صحبت از برپایی تمدن نوین اسلامی است و گویی ما باید در حال ساخت تمدن  باشیم و فلذا باید تمدن را به خوبی بشناسیم . همچنان پیرامون تغییر تمدن ها نیز تامل زیادی لازم است ، از آن جهت که ما از دیریاز در معرض هجوم تمدن غرب قرار گرفته ایم و غربزدگی امری بسیار مهم در این زمینه میباشد .همچنین نیاز است ارتباط این بخش با بخش های قبلب روشن شود در واقع لازم است ارتباط انسان آزمانی با شهر آرمانی مشخص شود .تفکر ، شروع تمدنگفتیم تمدن برای ارضای نیاز های انسان شکل میگیرد . پس ریشه ای ترین وجه تمایز بین تمدن ها نگاه آنها به نیاز های انسان است . همانگونه که دیدم نگاه انسان به نیاز ها یا عبارتی هدف ها ، برخواسته است از نوع نگاه وی به جهان و انسان . زین پس این نگاه به نیاز های انسان ، که بر اساس جهانبینی  شکل میگیرد ، را تفکر مینامیم  .از این مقدمه نتیجه میگیریم که نفکر سرآغاز تمدن است.اگر تفکری به صورت حضوری در دل و جان مردم یک جامعه بنشیند میتواند مقدمه ی به وجود آمدن تمدن باشد . ممکن است عده ی بسیار کمی از افراد جامعه تفکری را از دل و جان پذیرفته باشند این تفکر نمی تواند به تمدن منتهی شود برای مثال در اروپا عده ی کمی بورژوا نمیتوانستند تمدن اروپا را آنگونه تغییر دهند این تغییر هنگامی ممکن شد که عموم مردم تفکر حاکم بر سرمایه داری را پذیرفتند . همچنین اگر عدهی زیادی از مردم یک جامعه صرفا تفکری را بدانند ، این نیز از لحاظ تمدنی ارزشی ندارد . برای مثال امروزه مردم چین اطلاعاتی در مورد گذشته ی خود و تفکرات بودایی و کونسیوسی دارند . اما این تفکر تنها در حد دانستن است و نهایتا مکن است از طریق آن به تمدن بزرگ گذشته ی خود افتخار کنند . اما این تفکرات دیگر در دل و جان مردم جایی ندارد . پس تمدن چینی نیز دیگر قابلیت موجود بودن ندارد .روح پنهان تمام مناسباتاجتماعی که تفکری را با دل و جان پذیرفته است این تفکر ابتدا در اخلاق و ادب آن ها تاثیر میگذارد و فرهنگ آنها را میسازد . فرهنگ روح پنهان  همه مناسبات است  و تمامی امور فردی و جمعی اینان بر پایه ی آن شکل میگیرد . فرهنگ کلیت گسترده ایست که بودن و مردن آدمی را معنا میبخشد . آنچه به فرهنگ ها هوبت میدهد ، تفکر است . پس فرهنگ زاده ی تفکر است .رفتار کسی که تفکر اسلام بر جانش حاکم باشد قطعا با کسی که روح لیبرالیسم بر او حاکم است متفاوت است . و به تبع آن جوامع این دو با یکدیگر تفاوت زیادی دارند. مودر واقع فرهنگ ما همان نظام اخلاقی و ارزشی ماست که در در هر قومی از بزرگان آن قوم به ارث میرسد .تمدن ، آیینه ی فرهنگ و تمدنتمدن و جه مادی و صوری حیات آدمی است . مصداقی عینی فرهنگ که تمام باور های یک ملت را نشان میدهد .شهرسازی ، مسکن ، موسیقی ، معماری ، نظام دادوستد ، اگر چه از سویی با فرهنگ ارتباط تنگاتنگ دارند، از سوی غیر مادی تمدن یک قوم را میسازند .موسیقی دانی که ترانه میسراید ، تنها مصالح اون نت ها و ابزار های موسیقی هستند و تفکری که در جان او رسوخ پیدا کرده است این نت ها را کنار هم قرار میدهد و موسیقی نواخته میشود . این موسیقی آیینه ی قلب موسیقی دان است .برای مثال موسیقی رپ تصویر زندگی انسان پست مدرن است . انسانی که همواره عجله دارد  ، انسانی که یا باید برای شنبه تمرینی تحویل دهد یا باید عجله کند که به اتوبوس برسد .همتنگونه که میبینیم فرهنگ و تفکر روح تمدن است .در این مورد مثال های بسیار زیادی وجود دارد ک هاز این متن خارج است برای مطالعه ی بیشتر میتوانید مقاله ی عطالله بیگدلی راجع به روه شهر ها را مطالعه نماییدگاهی فرهنگ و تمدن را در کنار یکدیگر تمدن میگویند .انسان پروری تمدن ها.ملتی را در نظر بگیرید که تفکری در آن شکوفا شده است . یعنی فرهنگی براساس آن تفکر شکل گرفته و تمام مناسبات فردی و اجتماعی افراد بر پایه ی آن فرهنگ  قرار گرفته است  .  به تبع آن تمدنی به وجود میآید که صورت مادی آن تفکر است .فردی که در این جامعه متولد میشود . در خانواده ای در این جامعه تربیت میشود . در نظام آموزشی این جامعه تحصیل میکند . در همین جامعه تشکیل خانواه میدهد  ، در همین جامعه کار میکند و …  به عبارت دیگر تمام کار های خود را در جامعه ای انجام میدهد که تفکری در تار و پود آن جریان دارد .پر واضح است که این فرد به صورت خودکار آن تفکر و آن فرهنگ را از جامعه به ارث میبرد و هرچیز ازصورت های مادی که او بسازد بر پایه ی آن فرهنگ و تفکر  است . پس او فردی خواهد شد که در آن تمدن رشد میکند و به رشد آن تمدن کمک میکند . همانگونه که میبینیم تمدن انسان ساز است . به قول چرچیل :ما شهر ها را میسازیم و شهر ها ما را میسازند .آری این انسان ها هستند که در آغاز تمدنی را میسازند اما در ادامه تمدن انسان هایی جدید تربیت میکند و آن انسان ها آن تمدن را شکوفا تر میکنند .شاید این دلیلی است که امام به دنبال ساخت تمدن اسلامی بود . شاید ساخت تمدن بهترین روش ترویج اسلام و آزادی مردم جهان از چنگ آزادی های بی قید وشرط بود .به وجود آمدن تمدن ها (۱)ما در طول تاریخ تمدن های بسیاری دیده ایم . این تمدن ها را از نظر به وجود آمدن میتوان به دو دسته تقسیم کرد . در هر منطقه ای  آنها یا از صفر به وجود آمده اند یا با نابودی تمدنی دیگر به وجود آمده اند .بیشتر تمدن های ابتدایی از این نوع بودند در این بخش به توضیح مختصر نوع اول بسنده میکنیم و نوع دوم(تغییر تمدن ها) را در قسمت بعدی مفصلا بحث خواهیم کرد .برای مثال در منطقه ی بین النهرین سومری ابتدا به آنجا رفتند و تمدن خویش را به وجود آوردند . مردمی که به آنجا رفتند به راحتی تفکر خود را در قالب تمدن به وجود آوردند و مساله ی انسان پروری تمدن و تاثیر انسان های جدید بر تمدن باعث رشد تمدن سومری ها و بعد تر باعث به وجود آمدن تمدن های پیشرفته تر بابل و آشور بود که بسیار تحت تاثیر سومری ها بودند  .شاید برای همه سوال شده باشد چرا حضرت موسی و بنی اسراییل بعد از غرق شدن فرعونیان در دریا به مصر بازنگشتند و حکومت آن را تصاحب نکردند .برای پاسخ به این سوال دیدگاه تمدنی نیاز است .در واقع هدف حضرت موسی از ابتدا ساخت تمدنی بزرگ در ذهنش بود . و از آنجایی که مصر خود  تمدنی بزرگ داشت ، بازگشت بنی اسراییل به مصر ممکن بود باعث تاثیر تمدن مصر بر بنی اسراییل شود و آنها به جای ساخت تمدن بزرگ در تمدن مصر حل شوند . ب همین دلیل حضرت موسی به همراه قوم خود از کصر کوچ کردند تا در سرزمینی دیگر تمدن خود را از صفر پایه ریزی کنند .مثالی بسیار بسیار مهم دیگر در این زمینه سفر و کشت و کشتار عده ای از اروپایی ها به آمریکا بود . استعمار آمریکا بسیار با استعمار سایر نقاط دیگر توسز اروپایی ها متفاوت بود . در هند ، استرالیا ، آفریقا ، … نگاه استعمار گر تنها به به مواد اولیه و برده برای کار خانه هایش بود . اما در آمریکا ناگهان سیلی از اروپایی ها بارای زندگی به آنجا میروند و به طور بیرحمانه ای شروع به کشتار سرخ پوستان میکنند به طوری بین ۱۲ تا ۷۰ میلییون سرخ پوست در این دوران و بعد از آن کشته میشوند . پاسخ به چرایی این موضوع نیز نگاهی تمدنی مطلبد .تفکری جدید  در اروپا به وجود آمده بود و در تلاش برای تغییر اروپا بود . این تفکر برای شکوفا شدن در اروپا موانع بسیار زیادی روبروی خود داشت که از جمله ی آن ها کلیسا ، نظام فیودالی و قدرت پادشاهان بود .در این میان عده ی زیادی از صاحبان این تفکر به سرزمسن تازه کشف شده به عنوان زمینی جدید  برای از صفر ساختن تمدن خود بدون مزاحمت عوامل بالا نگرستند و این هجرت بزرگ را انجام دادند . تمدن خود را در آمریکا از صفر بنا نهادند .حسینحسینThu, 01 Oct 2020 21:53:57 +0330https://virgool.ir/@s.espriz/از-جهانبینی-تا-آرمانشهر-قسمت-۲-idfhuj3v4uikبسم الله الرحمن الرحیممکاتبی دیگرهمانگونه که فردی که کمال مطلق را خداوند در نظر میگیرد با توجه به ذات کمال طلبش هدف  را خداوند می یابد و برای پیمودن این مسیر به دین روی می آورد .اما ممکن است فردی دیگری کعتقد باشد اصولا حقیقتی برای سنجش کمال ها و افعال اختیاری وجود ندارد و ممکن است خداوند را کمال مطلق نداند (نمیگوییم معتقد است خدا نیست  ، میگوییم معتقد است خدا کمال مطلق نیست ) در این شراط او کال را در فعلی می بیند که انسان می خواهد آن را انجام دهد . در واقع خوب را خواسته شده میداند بر خلاف فرد موحدی که خوب را خواستنی میداند .بنابر این عقیده هر انسانی در هر لحظه ای هر کاری که مایل به انجام آن باشد ، آن کار خوب است و باید آن را انجام دهد بر خلاف انسان موحدی که اگر کاری که مایل به انجام آن است مخالف دین باشد آن را انجام نمیدهد .در چنین دیدگاهی چون هر کاری که مایلم انجام بدهم خوب است . به تبع آن آزادی ارزش پیدا میکند . زیرا هر چه انسان آزاد تر باشد بیشتر می تواند کار هایی که مایل است را انجام دهد . و به تبع آزادی مواردی مانند پول ارزش  پیدا می کند و شاهد جوامعی می شویم که پول در آنها حرف اول را میزند .شاید از خود بپرسید این دیدگاه در جامعه چگونه پیاده می شود . مگر میشود در جامعه همه آزاد باشند هر کاری میخواهد بکند .در مورد نحوه ی اداره جامعه با این دیدگاه شاید گزاره “هر کسی تا جایی آزاد است که آزادی دیگران را سلب نکند .”در این مورد به توضیح بیشتر و نقد این دیدگاه نمیپردازیم فقط آن را به عنوان نمونه ای در برابر اسلام ذکر کردیم .در دیدگاهی دیگر ممکن است لذت منشا تمام کمالات باشد و هر عملی که لذت بیشتری داشته باشد ارزش بیشتری خواهد داشت . مقصود از لذت ، لذت های مادی  معنوی و بلند مدت و کوتاه مدت است .یعنی ممکن است کسی به قصد لذت معنوی بردن عبادت کند . فرد دیگری را تصور کنید که از لذت دیدن مسابقه ی فوتبال خود را محروم میکند تا درس بخواند و لذت رتبه ی اول کلاس شدن را تجربه کند .در این دو مثال اگر هدف تنها لذت باشد ، آن فرد لذت گراست و نمیتوانیم بگوییم وی مسلمان یا علم دوست است …در مورد مکاتب دیگر و نقد آنها مطالب زیادی وجود دارد که در این زمینه ها می توانید کتاب فلسفه اخلاق را مطالعه بفرمایید . از جمله کتاب خوب فلسفه ی اخلاق هم کتاب ها فلسفه اخلاق شهید مطهری و فلسفه اخلاق مجتبی مصباح میباشد .الگو هاانسان در حرکت های زندگی به سمت هدف هایش احتیاج به الگو دارد الگو(ها)ی که به هدف رسیده باشد یا به آن بسیار نزدیک شده باشد .اگر هدف من فوتبالیست شدن باشد ، رونالدو برای من الگر خواهد بود . ریزا هر موقع که در دشواری ها و سختی های مسیر فوتبالیست شدن بر من قالب شد  با نگاه به رونالدو به یاد می آورم که این مسیر پیمودنی است و انسانی مانند من قبلا این مسیر را پیموده است و به انتها رسانده است .درست در زندگی نیز همین است .انسان با توجه به هدفش از زندگی برای خود الگو هایی قرار می دهد که به آن هدف رسیده باشند . یا به آن بسیار نزدیک شده باشند .گفتیم در جهان بینی اسلام هدف تقرب الهی است .در این مسیر سختی های بسیاری از جمله وسوسه ی شیطان و هوای نفس وجود دارد .پس انسان در مواجه با این گونه چالش ها احتیاج دارد تا الگویی داشته باشد تا هم به وی برای پیمودن راه امید دهه هم از او تبعیت کندحال در اسلام نزدیکترین افراد به خداوند چه کسانی هستند ؟بیشک ۱۴ معصوم (ع) و مومنان برای ما بهترین الگو ها هستند .و ما با الگو قرار دادن و تبعیت از  فردی مانند امیرالمومنین(ع) می توانیم مسیر سیر الی الله را به بهترین نحو بپیمایم .( خدا همه ی ما را از پیروان واقعی حضرتش قرار دهد)همچنین وجود فردی مانند مالک اشتر یا شهید سلمانی به ما میگوید ای بنده ی خدا بیا در این مسیر را حرکت کن . ببین افراد دیگری هم هستند که آمده اند . تو نیز بیا و در این بزم عشق بازی کن .اما الگو ها در مکاتب دیگر چه افرادی میتوانند باشند ؟خوب اگر کمال را در انجام هر چه میخواهیم بدانیم در آن صورت هر انسانی که هر چه بیشتر به اهداف شخصی خویش رسیده باشد اگو خواهد بوداز آنجایی که اهداف شخصی بسیار میتوانند با هم متفاوت باشند پس الگو ها هم می توانند متفاوت باشندبرای مٍال در این رویکرد هم امام خمینی(ره) هم ناپلئون بناپارت الگو هستند .هم سرگذشت زندگی بیل گیتس در ویترین تمام کتابفروشی ها قرار می گیرد هم سرگذشت سر الکس فرگوسن .هم کریستیانو رونالدو می تواند الگو باشد هم مارلون براندو .شاید زندگی این افراد بسیار با یکدیگر متفاوت باشد اما در یک چیز مشترک هستند .همه ی آنها به اهداف شخصی خود رسیده اند.آرمان های فردیهر هدفی زیر هدف هایی دارد که رسیدن به هدف نهایی منوط به آن ها است  .و ما به قله ی نهایی نمی رسیم مگر این که قله های پایین تر را فتح کنیم .در راستای  فوتبالیست شدن  ما باید به آمادگی جسمانی فوق العاده ای برسیم پس آمادگی جسمانی خود تبدیل به آرمان میشود .یا به عنوان مثال در هدف نهایی تقرب الهی راستگویی یا تقوای الهی آرمان ها فردی ماه هستند که برای رسیدن به هدف نهایی باید آنها را کسب کنیاز طرفی دیگر گفتیم الگو ها انسان هایی هستند که به هدف نهایی زندگی بیش از بقیه رسیده اند . پس آرمان های فردی جز خصیصه ها ی الگو ها هستند .برای مثال راستگویی خصیصه ی امام جعفر صادق است . یا همگی ما اسوه صبر را زینب کبری (س) میدانیم .رونالدو از آمادگی جسمانی فوق العاده ای برخوردار است  و این آرمان برای فوتبالیست شدن در او وجود دارد .حسینحسینThu, 01 Oct 2020 21:53:13 +0330https://virgool.ir/@s.espriz/از-جهان-بینی-تا-آرمانشهر-قسمت-۱-ptfbfjuucwjwبه نام خدامقدمهامروزه همه ی ما در شهر ها زندگی می کنیم در تعامل با دیگران …زندگی ما در شهر همانا و رنگ و بوی شهر را گرفتن همانا .ما در این شهر ها به مدرسه میرویم ، شابد به دانشگاه برویم ، در بازار آن به خرید و فروش می پردازیم ، در ادارات آن کار میکنیم ، در اوقات فراغت خود به سینما ، تئاتر ها و مراکز تفریحی می رویم و به عبارتی در این شهر ها زندگی میکنیم  . تمام این ها باعث میشود شهرها زندگی ما را شکل دهند. و زندگی انسان ساکن نیویورک با انسان طهرانی تفاوت های آشکار دارد .اما سوال این است منشا این تفاوت ها چیست ؟روح حاکم بر شهرها چیست ؟چگونه شهر ها تغییر میکنند و چگونه ساکنانشان را تغییر میدهند ؟شهر باید گونه باشد و آرمانشهر چیست ؟در ای متن سعی داریم پیرامون این سوالات و امور مربوط به آن ها صحبت کنیم .جهانبینیپرسش در مورد انسان و جهان پیرامون سوالیست که هر انسانی حداقل یکبار آن را از خود پرسیده استهمه چیز از آنجا شروع میشود که انسانها پاسخ های متفاوتی به این پرسش ها میدهندپرسش هایی شامل چیستی انسان ، چیستی هدف انسان ، و چیستی جهان .شاید هر کسی نتواند در مورد چیستی انسان و جهان اظهار نظر کند اما هر انسانی به طور خود آگاه یا ناخودآگاه در مورد هدف خویش از زندگی پاسخی دارد .شاید آن  پاسخ هیچگاه به صورت کتاب در نیاید ، اما آن پاسخ همواره مسیر حرکت انسان را مشخص میکند و اعمال اختیاری وی را جهت میدهددر این باره مفصل تر صحبت خواهد شدمسائلی مانند امکان  و چگونگی پاسخ به این سوالات مسائلی بسایار مهم است که از متن و از سواد نویسنده بر نمی آید .هدف به عنوان شاخصبرای انسان ها همه چیز به طور خودآگاه یا ناخودآگاه بر مبنای اهدافشان ارزش گذاری میشود .به طوری که انسان رابه ی هر چیزی ب اهداف خود را میابد سئس به آن برچسب خوب / بد میزند .مثلا برای ارزش گذاری غذا ها اگر هدف سلامتی و به دست آوردن تندرستي در نظر بگیریم خوردن پیتزا بد تلقی می شود اما اگر هدف را لذت از غذا بدانیم ، خوردن پیتزا خوب خواهد بود .هدف کلی = شاخص اصلیحال سوال این است که معیار(هدف) کلی تر برای ارزش گذاری سلامتی و لذت چیست ؟به عنوان مثال کاربردی تر فرض کنید میخواهیم به مساله ی مالکیت خصوصی/دولتی  را مورد ارزیابی قرار دهیم .در این حالت اگر “آزادی” را به عنوان اصل در نظر بگیریم مالکیت خصوصی خوب و اگر “عدالت” را به جای آزادی قرار دهیم مالکیت خصوصی بد خواهد بود .البته در این مثال تعاریف مکتب لیبرالیسم و مارکسیسم از آزادی و عدالت مد نظر است .حال معیار اصلی برای ارزشگذاری عدالت و آزادی چیست که به وسیله ی آن تکلیف مالکیت خصوصی روشن شود .این معیار در واقع همان هدف زندگی انسان میباشدو پاسخ به چیستی هدف انسان مکاتب بسیاری را پدید آورده است .کمال طلبی و هدف انسانانسان همواره در درون خود هوایته ها و نیاز هایی را حس میکند و در صدد ارضا کردن آن ها برمی آید مانند (شهوت ، گرسنگی ، تشنگی ، علم جویی ، ). در واقع به این نیاز ها علم حضوری دارد و هرگز نمی تواند خواسته ها  نیاز های خود را انکار کند.انسان در هر کدام از این خواسته ها و نیازها کمالی را جست و جو میکند و برای اون رفع هر نیاز مساوی است با کمالبه عبارت دیگر انسان کمال طلب است . و این کمال طلبی محرک انسان برای پاسخ به نیاز های اوست .حال اما در هر موردی ک که انسان کمالی را کسب میکند به دنبال  کمال بیشتر میرود .پادشاهی که امپراتوری اش نیمی از کره ی زمین است . ساز هم به دنبال نیمه ی دیگر آن است .یا دانشمندی را میبینیم که حتی در بستر مرگ هم دست از علم جویی بر نمیدارد .در واقع انسان عطشی سیری ناپذیر دارد که جز بی نهایت آن را سیر میکند پس انسان تا بی نهایت کمال طلب است .و در واقع هدف او کمال بینهایت استحال کمال بینهایت چیست  ؟پاسخ به این پرسش آنجایی مهم می شود که گاهی بین نیاز ها و کاله های مختلف تزاحم پیش می آید .برای مثال ممکن است پرداختن به شهوت هل ما را از زندگی سالم محروم کند.اسلامجهان بینی اسلام خداوند را کمال بینهایت را خداوند می داند پس از نظر یک فرد مسلمان هدف رسیدن به خداوند است .در مورد تزاحم میان اهداف هم از آنجا که خداوند هدف نهایی خلقت است ئس خود اوست که باید مسیر را به ما نشان دهد و ارسال کتب و انزال رسل همان نشان دادن مسیر از طرف خداوند به انسان ها برای رسیدن به اوست به عبارتی دین همان مسیر رسیدن به خداستیک بار دیگر این قسمت را مرور میکنیمگفتیم انسان موجودیست کمال طلب که این کمال طلبی تا بینهایت ادامه دارد . همچنین گفتیم به عقیده ی مسلمانان خداوند کمال مطلق است پس هدف انسان رسیدن به خداوند است. حال در این مسیر گفتیم که بعضی از کمال ها ممکن است ما را از کمالی دیگر باز بدارد و از کمالات ما بکاهد پس باید عملی را برگزینیم که مرتبه ی وجودی ما را بالاتر میبرد و ما را به کمال بیشتری می رساند . در واقع باید عملی با برگزینیم که خوب تر است  . انسان توانایی این گزینش را ندارد و از آنجایی که خداوند هدف است ئس هم اوست که راه را به ما نشان میدهد و برای ما دین را ارسال میکند .در واقع عملی که دین در شرایطی دستور به آن را میدهد بهترین عمل است و بیشترین کمال را برای انسان به همراه میاورد و باعث نزدیک شدن ما به خداوند می شود .حال که هدف مشخص شد معیار هم مشخص شدبرای هر فرد مسلمان هر چیزی انسان را به خداوند نزدیک کند  ، خوب و هرچیزی که انسان را از خدا دور کند، بد است .و دین چون مسیر رساندن انسان به خداست ترازوی سنجش اعمال است .پس به تمام مسائل باید با عینک دین نگریسته شود و سپس ارزش گذاری شود .حسینحسینThu, 01 Oct 2020 21:43:37 +0330