https://virgool.ir/feed/@rezakh1001fa2026-11-11 10:57:32https://files.virgool.ir/upload/users/305925/avatar/I7MpFc.pnghttps://virgool.ir/@rezakh1001https://virgool.ir/@rezakh1001/لطفاً-دست-از-تماس-گرفتن-با-ساول-بردارید-ylhhcjgy41xuبخشی دیگر از دنیای بی‌نظیر خلق‌شده توسط وینس گیلیگان با پخش قسمت سیزدهم فصل ششم سریال Better Call Saul (BCS) به پایان رسید. این سریال در ظاهر قرار بود اسپین‌آفی برای سریال Breaking Bad (BB) باشد، اما طی شش فصل، همه‌چیز به گونه‌ای در هم ‌تنیده شد که حالا به جرأت می‌توان ادعا کرد همان‌قدر که دنیای جیمی مک‌گیل، کیم وکسلر، گاس فرینگ، مایک و حتی هکتور سالامانکا در دنیای BCS یک اسپین‌آف برای دنیای BB است، دنیای والتر وایت و جسی پینکمن در BB نیز یک اسپین‌آف برای کاراکترهای دنیای BCS به شمار می‌رود.دنیای این دو سریال به قدری در هم تنیده است که اگر خود را جای پروتاگونیست‌های سریال BB بگذاریم، بعضی کاراکترهای BCS آنتاگونیست دنیای‌مان به حساب می‌آیند، اما اگر تبدیل به پروتاگونیست‌های BCS شویم، پروتاگونیست‌های BB، آنتاگونیست‌های دنیای‌مان هستند. در این دو دنیا شخصیت‌های سفید یا سیاه مطلق وجود ندارند و همه خاکستری‌اند؛ درست مانند دنیای واقعی. آدم‌ها از زاویه دید خودشان و با دغدغه‌هایی که دارند تصمیماتی برای خودشان، زندگی‌شان، خانواده‌شان، معشوقه/معشوق‌شان، کسب و کارشان و آینده‌شان می‌گیرند که فکر می‌کنند بهترین است.به عنوان مثال شخصاً زمانی که BB را تماشا می‌کردم، بیزاری عجیبی از ساول گودمن، گاس فرینگ و حتی مایک داشتم و می‌خواستم سر به تن این کاراکترها نباشد! اما دنیای BCS پنجره دیگری را باز می‌کند، به‌طوری که دلت می‌خواهد تمام نفرین‌های عالم را نثار جناب هایزنبرگ کبیر کرده و سر از تنش جدا کنی!سریال BCS بر خلاف اغلب اسپین‌آف‌هایی که تا امروز تماشا کرده‌ام، با هدف سوء استفاده از محبوبیت سریال اصلی و کاراکترهای آن برای تیغ‌زدن مخاطب ساخته نشده است. وینس گیلیگان دنیای ثانویه BCS را خلق کرد تا تکمیل‌کننده پازل دنیای اولیه BB باشد. همه چیز در این دو سریال و فیلم سینمایی El Camino جفت و جور است.دنیای برکینگ بد (هر دوی سریال‌های BB و BCS و فیلم سینمایی El Camino) درباره واقعیتِ ناعادلانه بودن سیستم‌های حاکمیتی، قضایی و زندگی بشری‌ست. همان‌طور که از لوگوی سریال BCS به خوبی قابل درک است، کفه‌های ترازوی عدالت در دنیای ما تحت هیچ شرایطی متوازن نخواهند شد. مهم نیست چقدر تلاش کنید. مهم نیست چقدر قوانین خوبی تنظیم کنید. مهم نیست از اعضای ارشد کارتل مواد مخدر باشید یا پلیس مبارزه با مواد مخدر. مهم نیست مجرم باشید یا وکیل. این دنیا برای همه ناعادلانه است و در مقابل همه بی‌رحم. در دنیای برکینگ بد که می‌توان آن را بازتاب واقع‌بینانه‌ای از زندگی بشر در دنیای امروزی دید، عدالت بشری هرگز برقرار نخواهد شد. این دنیا، دنیایی است که در آن، قربانیانِ بی‌گناهِ از همه جا بی‌خبر (که شاید از قضا مردان قانون هم باشند)، به خاطر اینکه در زمان اشتباه در مکانی اشتباهی بوده‌اند، همراه با قاتلین خود در یک قبر دفن می‌شوند! در این دنیا، جسد پسربچه‌ی بی‌گناهی که در زمان اشتباه، در مکانی اشتباه بوده‎ است در بشکه‌ی اسید فرو می‌رود تا مبادا خطری امپراتوری بزرگان راه تهدید کند! در این دنیا حتی وقتی به شاهد بودن بر یک قتل اعتراف هم می‌کنی، اگر مدرک فیزیکی‌ای مبنی بر وقوع قتل وجود نداشته باشد و اگر شاهد زنده‌ی دیگری نباشد که اعتراف تو را تأیید کند، اثباتی بر آن قتل وجود نخواهد داشت!در دنیای برکینگ بد آدم‌ها برای جبران کمبودهای زندگی خود که ریشه‌ی آن در گذشته‌شان است، خواسته یا ناخواسته شغل و زندگی شخصی بی‌گناهانی را هدف قرار می‌دهند و حین آوارشدن زندگی بی‌گناهان، از حس قدرت پوشالی‌شان ارضا می‌شوند. این ارضا شدن گاهی با گفتن جمله “I’m not in danger! I am the danger!” و گاهی با عشق‌بازی حین شنیدن صدای ضجه‌های یک بی‌گناه برای اثبات ادعاهایش به افرادی که دیگر او را قبول ندارد به تصویر کشیده می‌شود. در این دنیا، آن‌قدر در تباهی فرو می‌روی که بدون شک روزی تبدیل می‌شوی به عامل اصلی تهدیدکننده‌ و نهایتاً ویران‌کننده‌ی همان چیز/کس/کسانی که برای اولین بار با هدف حمایت از آن پای در مسیر «افسارگسیختگی‌ (Breaking Bad)» گذاشته بودی و فکر می‌کردی آن را کاملاً تحت کنترل داری؛ چیزهایی مانند خانواده‌ات، معشوقت، سالمندان بیچاره‌ی مستقر در خانه‌ی سالمندان، عروس و نوه‌ات، یک آزمایشگاه شیشه‌ی تر و تمیز پنهان‌شده زیر یک رختشویی و غیره و غیره.دنیای برکینگ بد در مورد خودفریبی‌های مکرر آدم‌هاست و اینکه هر کسی برای رستگارشدن مجبور است تا در یک مقطع خاص از زندگی‌اش، نقطه‌ی پایانی بر این خودفریبی بگذارد و با عواقب این خودفریبی، تصمیمات و اقداماتش مواجه شود. آدم‌هایی که پسِ ذهنشان اشخاص دیگری را مقصر وضعی که در آن گرفتار هستند می‌دادند و به همین خاطر خود را محق می‌دانند تا از همان افراد یا افرادی با ویژگی‌های مشابه آن‌ها، مستقیم یا غیرمستقیم انتقام بگیرند. دنیای برکینگ بد همچنین در مورد زوال شخصیتی آدم‌هاست. آدم‌هایی که در بزنگاه‌هایی از زندگی بدون اینکه خودشان متوجه باشند با انتخاب‌هایی که خودشان انجام می‌دهند قدم در مسیر زوال شخصیتی خود برمی‌دارند و مرگ فیزیکی یا غیرفیزیکی‌شان را با دست خودشان رقم می‌زنند. مهم نیست آن فرد والتر وایت، یک معلم شیمی ساده و مهربان، باشد که به مرور به امپراتور بی‌بدیل شیشه در ایالات متحده و حومه بدل می‌شود یا جیمی مک‌گیلِ خوش‌قلب و وکیل تسخیری دادگاه که قدم به قدم مسیرش را طی می‌کند و تبدیل به غول بی‌ شاخ و دمی مانند ساول گودمن می‌شود.خودفریبی‌ها و زوال شخصیتی در این سریال به طور خلاصه با مرور تیتراژهای 15 ثانیه‌ای شش فصل BCS قابل تشخیص است. اگر شخصیت آدم‌ها را مانند یک نوار VHS تصور کنیم که فیلم‌هایی روی آن ضبط شده و شخصیتشان را شکل داده، خودفریبی و وانمودکردن به چیزی که واقعاً نیستی باعث ضبط‌شدن تصاویر جدیدی روی آن نوار VHS می‌شود. اما نوارهای VHS یک ویژگی مهم دارند و آن این است که هر چه فیلم‌های بیشتری روی یک نوار ضبط کنید، کیفیت تصاویر بدتر و بدتر و بدتر می‌شود و به مرور دیگر چیزی باقی نمی‌ماند که قابل تشخیص باشد. در تیتراژهای BCS، می‌بینیم که کیفیت تصاویر فصل به فصل بدتر می‌شود. می‌بینیم که رنگ و لعاب تصاویر بیشتر از گذشته از بین می‌رود و رنگ‌ها جای خود را به سیاهی و سفیدی می‌دهند. تصاویر جدید با تصاویر مخدوشی از گذشته ادغام می‌شوند و در نهایت در فصل پایانی سریال، دیگر به سختی می‌توان دید که در تیتراژ چه چیزی در حال پخش شدن است!اما همه چیز در این نقطه به پایان نمی‌رسد. در تیتراژ یکی از قسمت‌های پایانی فصل ششم حین پخش‌شدن تصاویر مخدوش و داغان همیشگی، ناگهان تصویر به یک صفحه آبی‌رنگ کات می‌خورد و موسیقی قطع می‌شود. گوشه سمت چپ و بالای صفحه نمایش با عبارت Stop، در وسط صفحه با جمله Better Call Saul و در ادامه با نام سازندگان پایین نام سریال مواجه می‌شویم. گویی از جایی به بعد خود سازندگان سریال هم از خودفریبی‌های مکرر جیمی کلافه می‌شوند و با به تصویرکشیدن این نما می‌خواهند این پیام را فریاد بزنند که: «آقای جیمی خانِ مک‌گیل! جان هر کسی که دوست داری، دست از تماس گرفتن با ساول بردار! ارادتمند، وینس گیلیگان!»دنیای برکینگ بد، دنیای مواجه شدن آدم‌ها با عواقب تصمیماتشان است. آدم‌ها در این دنیا نمی‌توانند حتی کوچکترین تصمیمی بگیرند و مجبور به پذیریش مسئولیت و روبروشدن با عواقب آن نشوند. این عواقب البته گاهی در یک نقطه‌ی خاص باعث می‌شوند یک کاراکتر به رستگاری برسد و از اتوبوس «افسارگسیختگی (Breaking Bad)» پیاده شود و گاهی باعث می‌شوند او با فشردن پرقدرت پدال گاز اتوبوس مربوطه، به سرعت به سمت نابودی و تباهی مطلق برود. البته که در این دنیا منظور از نابودی و تباهی مطلق برای کاراکترها، لزوماً مرگ فیزیکی آن‌ها نیست. بدترین سرنوشتی که در انتظار کاراکترهای دنیای برکینگ بد است، اغلب قرار گرفتن در موقعیتی است که تمام عمرشان برای فرار کردن از آن در تقلا بودند.دنیای برکینگ از عناصر رنگ، تدوین و حتی نام انتخابی برای هر قسمت نیز به زیبایی هر چه تمام‌تر استفاده می‌کند تا از این طریق حس دقیق‌تری از وضعیت موجود را به مخاطب منتقل کرده یا او را برای روبروشدن با سرنوشتی که در قسمت‌های بعدی یا پایان در انتظار آن‌هاست، آماده کند.دنیای برکینگ بد، دنیای شاهکاری‌ست و از آن دو سریال و یک فیلم سینمایی بی‌نظیر استخراج شده، چون پایان مناسبی برای تک‌تک کاراکترهایش مد نظر داشته و برای رساندن آن کاراکترها به نقطه‌ی پایان از تله‌پورت زمانی و مکانی و معجزه‌های فرامتنی بهره نمی‌گیرد. تک‌تک کاراکترها با دلایل منطقی و مطابق با فیلمنامه‌ای مناسب طی مدت زمان حضورشان در این دنیا، با حوصله و هنرمندانه به سمت نقطه پایان هدایت می‌شوند. فیلمنامه در این دنیا به گونه‌ای بی‌نقص نوشته شده که امکان ندارد حتی در یک سکانس، دست نویسندگان را ببینی که مثل گرداننده‌ی عروسک خیمه‌شب‌بازی، کاراکترها را تکان می‌دهد یا حرف‌های نویسندگان را به شکل گل‌درشت از زبان کاراکترهای این دنیا بشنوی.سریال‌های BCS و BB از نظر من 2 سریال برتر تاریخ هستند، چون در آن‌ها به خوبی و به اندازه از عنصر تعلیق استفاده شده، شخصیت‌پردازی‌ها با حوصله و دقیق صورت می‌گیرند، انگیزه‌ی کاراکترها از اقداماتشان به مرور و به خوبی به تصویر کشیده می‌شود، فیلمنامه چفت و بست درستی دارد، سرنوشت هر کاراکتر در ذهن نویسنده مشخص است و مسیر رسیدن به آن سرنوشت به درستی و با سرعت مناسبی طی می‌شود، شعار نمی‌دهند، ادا در نمی‌آورند، دیالوگ‌های گل‌درشت و مصنوعی در آن‌ها استفاده نشده، بازیگرهای آن بازی‌های اگزجره ندارند، زورچپانی غیرضروری اقلیت‌های نژادی و جنسیتی و رنگی در آن‌ها رخ نمی‌دهد، فیلمنامه را درگیر مثلث‌ها و مربع‌ها و ان‌ضلعی‌های عشقی تین‌ایجرپسند ترکیه‌ای نمی‌کنند، فن‌سرویس‌های دم‌دستی ندارند، طمع مالی و نگاه ناسالم به جیب مخاطب برای تلکه کردن او از طریق باز کردن شیر تانکر آب در قسمت‌ها و فصل‌ها نمی‌کنند و حس همذات‌پنداری، تعلیق، تفکر، تعمق، استرس و هیجان را به خوبی در مخاطب برمی‌انگیزند.وینس گیلیگان با دنیای برکینگ بد فقط دو سریال و یک فیلم سینمایی برای سرگرمی مخاطب فراهم نکرده‌ است. دنیای برکینگ بد یک کلاس کامل روانشناسی، جامعه‌شناسی، خودشناسی، انسان‌شناسی، تجارت، ارتباطات و حتی مخدرشناسی(!) است. اگر این سریال‌ها را تماشا کرده‌اید، پیشنهاد می‌کنم یک‌بار دیگر و با نگاه جزئی‌تر آن‌ها را مجدداً تماشا کنید و اگر به هر دلیلی هنوز موفق به تماشای این دو سریال نشده‌اید، بیش از این عمرتان را نسوزانید و سریعاً خودتان را درگیر این دنیای بی‌نظیر و شاهکار کنید که اگر نکردید از ما نیستید! ضمناً فراموش نکنید که در زندگی‌هایتان: «دست از تماس گرفتن با ساول بردارید!»رضا خلیل‌زادهرضا خلیل‌زادهWed, 17 Aug 2022 21:42:25 +0430https://virgool.ir/@rezakh1001/بیش-از-997-درصد-برق-رسانی-روستایی-سرمایه-گذاری-یا-سرمایه-سوزی-a9tsx36slainطبق اعلام رسمی مجری طرح برق‌رسانی روستایی، تا پایان سال 1399 به بیش از 99.7 درصد روستاهای کشور برق‌رسانی شده است. این درحالی‌ست که میانگین برق‌رسانی به روستاها در دنیا چیزی حدود 75 درصد است. حال سوال مهمی که مطرح خواهد شد این است که آیا باید به این آمار و ارقام افتخار کرد یا لازم است کمی بیشتر به جزئیات آن فکر کنیم؟ برای پاسخ به این سوال، از منظر جمعیتی، میزان برق‌رسانی و همچنین هزینه‌های لازم برای این کار، مختصری بررسی انجام می‌دهیم.طبق آمار وبسایت Worldmeters جمعیت ایران در سال 2020 (1399) چیزی در حدود 83.99 میلیون نفر بوده است. همچنین طبق آمارهای رسمی داخلی، در سال 1399 چیزی حدود 21.1 میلیون نفر از این جمعیت ساکن مناطق روستایی و مابقی، یعنی حدود 62.89 میلیون نفر، ساکن مناطق شهری ایران بوده‌اند. این یعنی در سال 1399 حدود 25.12 درصد از جمعیت کل کشور ساکن مناطق روستایی بوده‌اند. این آمار در شکل 1 نیز قابل مشاهده است. شکل 1: وضعیت جمعیت ایران در مناطق شهری و روستایی در سال 1399نکته دیگری که بررسی آن بسیار حائز اهمیت است، تغییرات جمعیت در مناطق شهری و روستایی طی سال‌های گذشته بوده است. طبق آمارهای منتشرشده توسط مرکز ملی آمار ایران، روند تغییرات جمعیت مناطق شهری و روستایی کشور از سال 1335 تا 1399 در شکل 2 نشان داده شده است.شکل 2: روند تغییرات جمعیت مناطق شهری و روستایی در ایران از سال 1335 تا 1399همانطور که در شکل 2 مشخص است، جمعیت روستاها از سال 1365 به بعد تقریباً روندی کاهشی به خود گرفته است. این کاهش جمعیت می‌تواند ناشی از مهاجرت از روستاها به دلایل مختلف و همچنین افزایش سن ساکنین مناطق روستایی و به مرور، فوت آنان باشد. در هر صورت و به هر دلیلی که این روند کاهش در جمعیت مناطق روستایی صورت گرفته باشد، حتماً لازم است این نکته‌ی بسیار مهم در برنامه‌ریزی‌های آتی و کلان، برق‌رسانی، آب‌رسانی، گازرسانی، احداث جاده و ... در نظر گرفته شود. طبق اعلام مجری طرح برق‌رسانی روستایی کشور، بیش از 99.7 درصد روستاهای کشور تا پایان سال 1399 برق‌دار شده‌اند و در حال حاضر تمرکز اصلی برق‌رسانی روی روستاهای با جمعیت کمتر از 10 خانوار است! همچنین طبق آمار منتشرشده توسط شرکت توانیر تحت عنوان «آمار برق روستایی در سال 1399»، تا پایان سال 1399، طول شبکه فشار متوسط روستایی موجود در کشور به 146،744 کیلومتر (معادل 32.8 درصد از کل شبکه فشار متوسط کشور) و طول شبکه فشار ضعیف روستایی موجود در کشور به 100،468 کیلومتر (معادل 26.4 درصد از کل شبکه فشار ضعیف کشور) رسیده است. نمودارهای مربوطه در شکل 3 نشان داده شده‌اند.شکل 3: طول شبکه فشار متوسط و فشار ضعیف کل، شهری و روستایی کشور تا پایان سال 1399 (بر حسب کیلومتر)نکته حائز اهمیت آن است که با اجرای طرح‌های مربوطه و احداث خطوط فشار متوسط، تا پایان سال 1399، حدود 32.8 درصد از کل خطوط فشار متوسط و حدود 26.4 درصد از کل خطوط فشار ضعیف احداث‌شده در کشور در اختیار 25.12 درصد از جمعیت کل کشور قرار گرفته است. این موضوع از منظر سرانه خطوط فشار متوسط به ازای جمعیت نیز قابل بررسی است.به عبارت دیگر، سرانه خطوط فشار متوسط احداث‌شده تا پایان سال 1399 در کل کشور برابر 5.33 کیلومتر به ازای هر هزار نفر جمعیت، در مناطق شهری برابر 4.78 کیلومتر به ازای هر هزار نفر جمعیت و در مناطق روستایی 6.95 کیلومتر به ازای هر هزار نفر جمعیت است. همچنین سرانه خطوط فشار ضعیف احداث‌شده تا پایان سال 1399 در کل کشور برابر 4.53 کیلومتر به ازای هر هزار نفر جمعیت، در مناطق شهری برابر 4.45 کیلومتر به ازای هر هزار نفر جمعیت و در مناطق روستایی برابر 4.76 کیلومتر به ازای هر هزار نفر جمعیت است. این نمودارها در شکل 4 قابل مشاهده هستند. شکل 4: سرانه خطوط فشار متوسط و فشار ضعیف احداث‌شده کل، مناطق شهری و مناطق روستایی تا پایان سال 1399 (کیلومتر به ازای هر هزار نفر جمعیت)از بررسی آمارها و شاخص‌های فوق مشخص می‌شود که حدود 25 درصد از جمعیت کشور که ساکن مناطق روستایی هستند و این جمعیت طبق روند 35 سال اخیر رو به کاهش نیز هست، بیش از باقی 75 درصد جمعیت ساکن در مناطق شهری از برق بهره می‌برند!حال بررسی کنیم که به عنوان مثال فقط در سال 1399 چه میزان سرمایه‌گذاری برای احداث شبکه خطوط فشار متوسط برای مناطق روستایی شده است، تا ببینیم این اقدام واقعاً «سرمایه‌گذاری» به حساب می‌آید یا «سرمایه‌سوزی پوپولیستی»؟طبق اعداد و ارقام منتشرشده در «آمار برق روستایی در سال 1399» توسط شرکت توانیر، فقط در سال 1399 تعداد 335 روستا با جمعیت 4440 خانوار (به عبارتی متوسط جمعیت هر روستا 13.25 خانوار!) برق‌دار شده‌اند. برای برق‌دهی به این روستاها، 572 کیلومتر خط فشار متوسط و 163 کیلومتر خط فشار ضعیف احداث‌شده و 408 دستگاه ترانسفورماتور با مجموع ظرفیت 17 مگاولت‌آمپر نیز مورد استفاده قرار گرفته است.فرض می‌کنیم از یک هادی مرسوم و نه چندان گران‌قیمت با میزان تلفات قابل قبول به ازای هر کیلومتر و همچنین مناسب از نظر حداکثر جریان قابل تحمل و نیز میزان دیماند موردنیاز برای این 335 روستا، مانند هادی Fox، در خطوط فشار متوسط احداث‌شده استفاده شده باشد. همچنین فرض می‌شود قرار است امسال نیز همین تعداد روستا با همین میزان خطوط فشار متوسط، برق‌رسانی شوند. با توجه به وزن آلومینیوم و آهن مورد استفاده در این هادی و با توجه به قیمت‌های روز آلومینیوم و آهن در تاریخ 25 ژوئن 2022، قیمت تقریبی هر کیلومتر هادی مفروض، 418 دلار خواهد بود. با فرض داشتن 572 کیلومتر خط فشار متوسط، این هزینه جمعاً به 239،096 دلار خواهد رسید. لازم به ذکر است که برای داشتن این میزان خط فشار متوسط، حدود 13 تن به ازای هر کیلومتر دکل نیز مورد نیاز است. هزینه تهیه دکل‌های مناسب برای این هادی‌ها نیز با قیمت‌های روز، چیزی حدود 29،221 دلار به ازای هر کیلومتر و 16،831،296 دلار در مجموع 572 کیلومتر، خواهد بود. ضمناً هزینه‌های مربوط به هادی‌ها و دکل تنها حدود 55 درصد هزینه‌های لازم برای احداث خطوط فشار متوسط است و هزینه‌هایی همچون ساخت فوندانسیون برای دکل‌ها، مقره‌ها و یراق، سیم محافظ، تست و راه‌اندازی، احداث مسیر، کابل‌گذاری، سیستم ارت، مونتاژ و نصب دکل، مدیریت پروژه، نیروی انسانی و ... مابقی 45 درصد هزینه‌های کل پروژه را تشکیل می‌دهند. بنابراین هزینه احداث 572 کیلومتر خط فشار متوسط در یک منطقه معمولی (و نه برخی مناطق صعب‌العبور روستایی با وضعیت آب و هوایی غیرعادی) حدود 31،037،076 دلار خواهد بود. اگر نرخ تسعیر ارز را برابر 32،000 تومان به ازای هر دلار در نظر بگیریم، 993،186،443،636 تومان (یعنی حدود 1،000 میلیارد تومان) هزینه‌ی احداث تنها 572 کیلومتر شبکه فشار متوسط برای 335 روستا با جمعیت متوسط 13.25 خانوار خواهد بود! البته که اگر هزینه‌ی احداث 163 کیلومتر خطوط فشار ضعیف، 408 دستگاه ترانسفورماتور با مجموع ظرفیت 17 مگاولت‌آمپر، احداث پست‌ها، راه‌سازی‌های احتمالی موردنیاز برای انتقال ترانسفورماتورها به مناطق صعب‌العبور، حمل و نقل تجهیزات و ... را نیز در نظر بگیریم، حتماً با چندین برابر 1،000 میلیارد تومان هزینه مواجه می‌شویم. این درحالی‌ست که اینجا فقط در مورد مرحله «احداث تا بهره‌برداری» صحبت شد و اگر به مرحله بهره‌برداری برسیم، هزینه‌هایی همچون نیروی انسانی تعمیراتی و خدماتی و نیروی انسانی مستقر در پست‌ها، هزینه‌ی تعمیر و نگهداری خطوط، ترانسفورماتورها و سایر تجهیزات همراه، تلفات فنی و غیرفنی همراه و ناگزیر در صورت برق‌کشی و استفاده از خطوط و ... نیز مطمئناً قابل توجه خواهند بود. همچنین این مقاله فقط در مورد بخشی از هزینه‌های لازم برای برق‌رسانی روستایی بود و اگر هزینه‌هایی همچون مخابرات (سیار و ثابت)، آب‌رسانی، گازرسانی، فاضلاب و ... نیز به آن اضافه شود، آن زمان معلوم خواهد شد که هر ساله باید چه میزان برای برخی روستاها که در حال حاضر به طور متوسط 13 خانوار دارند و مشخص هم نیست تا چند سال آینده به طور کامل خالی از سکنه خواهند بود، هزینه شده و می‌شود!با توجه به موارد فوق‌الذکر، به نظر می‌رسد بدون توجه به مسائل جمعیتی و آمایش سرزمینی، صرف چنین هزینه‌هایی صرفاً اقداماتی پوپولیستی هستند و در نهایت منافع عمومی یک کشور را تحت‌الشعاع قرار خواهند داد. این نکته که متوسط نرخ برق‌رسانی روستایی در دنیا حدود 75 درصد است و در ایران بیش از 99.7 درصد روستاها برق‌دار شده‌اند، حرف‌های نهفته و واضح بسیاری در خود دارد مبنی بر اینکه شاید مسیری که طی این سال‌ها در ایران اتخاذ شده، مسیر چندان درستی نبوده و نیست. شاید اقدامات دیگری همچون اعطای تسهیلات به برخی روستاییان ساکن در روستاهای با جمعیت کمتر برای مهاجرت به مناطق روستایی با جمعیت بیشتر یا به شهرها و شهرستان‌های دارای امکانات بیشتر، بسیار منطقی‌تر و کم‌هزینه‌تر به نظر برسد.رضا خلیل‌زادهرضا خلیل‌زادهFri, 15 Jul 2022 19:24:46 +0430https://virgool.ir/@rezakh1001/صنعت-برق-ایران-بیماری-در-کما-iuatnvpljmbyوضعیت صنعت برق ایران و تأمین برق مشترکین، به خصوص در دوره‌های پیک مصرف مانند تابستان یا زمستان، همواره یکی از مهم‌ترین چالش‌های مسئولین این حوزه بوده است. می‌توان عوامل مهمی را در ایجاد این چالش‌ها موثر دانست. از جمله مهم‌ترین این عوامل عبارتند از: افزایش تعداد و همچنین میزان مصرف مشترکین بخش‌های مختلف اعم از خانگی، صنعتی، تجاری و کشاورزی، ایجادنشدن ظرفیت نیروگاهی متناسب با رشد مصرف و تعداد مشترکین، قیمت پایین برق و عدم تمایل بخش خصوصی به سرمایه‌گذاری در این صنعت و همچنین بدهکاری دولت به فعالین صنعت برق کشور.در این مقاله سعی خواهد شد تا ابتدا شرحی از وضعیت کلی صنعت نیروگاهی و مشترکین برق ارائه شود و در ادامه به برخی از چالش‌های مطرح‌شده (علی‌الخصوص بحث یارانه‌های انرژی و قیمت برق در کشور) اشاره خواهد شد تا عمق بحرانی که کشور و مردم در این زمینه با آن مواجه هستند، بیش از پیش روشن شود. طبق اعداد و ارقام ارائه‌شده در گزارش آمار تفصیلی صنعت برق ویژه مدیریت راهبردی مربوط به سال 1399 که توسط شرکت توانیر ارائه شده است (لازم به ذکر است که جدیدترین گزارش ارائه‌شده توسط شرکت توانیر مربوط به این سال است و گزارش سال 1400 تا زمان نگارش این مقاله منتشر نشده است)، مجموع ظرفیت نیروگاهی منصوب در کشور 85،313 مگاوات است. در شکل 1، ظرفیت انواع نیروگاه‌های منصوب در کشور تا پایان سال 1399 به تفکیک نوع فناوری نشان داده شده است.شکل 1: ظرفیت انواع نیروگاه‌های منصوب در کشور تا پایان سال 1399 به تفکیک نوع فناوریهمان‌طور که در شکل 1 قابل مشاهده است، چیزی در حدود 80% برق کشور از طریق سوخت‌های فسیلی مانند گاز طبیعی، نفت، گازوئیل، نفت کوره و اورانیوم و با فناوری برق حرارتی تأمین می‌شود.از سویی دیگر طبق آمار موجود در وبسایت آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، میزان برق تولیدی تمامی نیروگاه‌های ایران سال 2020 برابر با 343,488 گیگاوات‌ساعت بوده است. این میزان تولید برق در یک سال ایران را در بین 122 کشور مورد بررسی در این مقاله، در رتبه 13 دنیا قرار می‌دهد؛ رتبه‌ای که از سویی دیگر به معنای چیزی در حدود 1.3% تولید برق کل دنیاست. در همین پارامتر، کشورهای چین، آمریکا، هند، روسیه، ژاپن، کانادا، برزیل، کره جنوبی، آلمان، فرانسه، عربستان سعودی و مکزیک تولید بیشتری نسبت به ایران داشته و در رتبه‌های 1 تا 12 قرار گرفته‌اند. همچنین طبق آمار همین وبسایت، سرانه مصرف برق در ایران در سال 2020 برابر با 3.4 مگاوات‌ساعت بوده است. این عدد سرانه مصرف ایران را در بین 122 کشور مورد بررسی در این مقاله در رتبه 58 و هم‌ردیف کشورهایی همچون ترکیه، بوسنی و هرزگوین، لتونی، مقدونیه شمالی و اروگوئه قرار می‌دهد. بیشترین سرانه مصرف برق در دنیا در سال 2020 برابر با 51 مگاوات‌ساعت و متعلق به کشور ایسلند و کمترین سرانه مصرف برق در دنیا در همین سال برابر با 0.1 و متعلق به کشورهایی چون کنگو، نیجریه و اتیوپی بوده است. ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که متوسط سرانه مصرف برق در 122 کشور مورد بررسی، برابر 4.74 مگاوات‌ساعت است.پس از این مقدمه و ارائه تصویری از وضعیت کلی صنعت برق کشور در دنیا، به بررسی یکی از چالش‌های بسیار مهم این صنعت که همواره محل اختلاف متخصصین و همچنین فعالین بخش‌های مختلف صنعت برق از جمله تولیدکنندگان خصوصی و بخش دولتی بوده است؛ تفاوت قیمت تمام‌شده تولید برق و قیمت ارائه برق به مشترکین.طبق محاسبات صورت‌گرفته توسط متخصصین و همچنین با تأیید فعالین حوزه تولید برق، قیمت تمام‌شده هر کیلووات‌ساعت برق حرارتی چیزی در حدود 4،500 ریال خواهد بود. این در حالی است که متوسط قیمت هر کیلووات‌ساعت برق تحویلی به مشترکین صنعتی حدود 1،100 ریال و قیمت برق تحویلی به مشترکین خانگی حدود 700 ریال است! برای روشن‌تر شدن اعداد سرسام‌آوری که به شکل یارانه برق توسط دولت به مردم پرداخت شده و در نهایت به بدهی دولتی به نیروگاه‌ها بدل می‌شوند، فرض می‌کنیم متوسط قیمتی که دولت به ازای هر کیلووات‌ساعت برق به نیروگاه‌ها می‌پردازد 900 ریال باشد.اگر در سال 343،488 گیگاوات‌ساعت برق تولید شده باشد و دولت برق را با قیمت واقعی (4،500 ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت) از نیروگاه‌ها بخرد، باید حدود 150 هزار میلیارد تومان هزینه کند و طبعاً لازم است این هزینه از مشترکین اخذ شود. حال اگر دولت با قیمت متوسط 900 ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت برق را از نیروگاه‌ها بخرد و مابه‌التفاوت قیمت واقعی و این مبلغ را به صورت یارانه‌ی غیرمستقیم به مشترکین بپردازد، باید حدود 30 هزار میلیارد تومن پرداخت کرده و این مبلغ را از مشترکین دریافت کند. تفاوت ارقام به ما نشان خواهد داد که دولت در سال چیزی حدود 120 هزار میلیارد تومان فقط بابت برق یارانه پرداخت می‌کند! و همین عدد باعث می‌شود فعالین صنعت برق اعلام کنند که دولت حدود 60 هزار میلیارد تومان به آن‌ها بدهکار می‌شود! چالش دیگر آن است که علاوه بر مبالغ یادشده که برای دولت به بدهی انباشته تبدیل می‌شوند، در سال چیزی معادل حدود 100 هزار میلیارد تومان نیز برق در شبکه‌های توزیع و انتقال تلف می‌شود. بخشی از این تلفات ناشی از سیاست‌های توسعه‌ای به عنوان مثال در کشیدن خطوط انتقال به مسافت‌های طولانی و بعضاً مناطق صعب‌العبور با کمتر از 50 خانوار و بخشی دیگر ناشی از فرسودگی تجهیزات توزیع و انتقال است که با توجه به مبلغ سنگین بدهی انباشته سالانه دولت به فعالین صنعت برق، چندان هم غیرمنطقی و عجیب به نظر نمی‌آید. به اعداد و ارقام جهانی بازگردیم. همان 122 کشور مورد بررسی در وبسایت آژانس بین‌المللی انرژی، در پارامتر قیمت برق به ازای هر کیلووات‌ساعت نیز مورد بررسی قرار گرفتند. اگر قیمت متوسط برق کشورهای مختلف را از بیشترین به کمترین مرتب کنیم، قیمت برق ایران با 0.004 دلار به ازای هر کیلووات‌ساعت در بین 122 کشور مورد بررسی، در رتبه 121 قرار گرفته است و تنها سودان را پایین‌تر از خود می‌بیند. لازم به ذکر است که کشور آلمان با 0.35 دلار به ازای هر کیلووات‌ساعت، گران‌ترین برق را بین 122 کشور مورد بررسی داراست. متوسط قیمت برق در بین این 122 کشور نیز 0.129 دلار به ازای هر کیلووات‌ساعت است.بد نیست به عنوان مثال بدانیم متوسط قیمت هر کیلووات‌ساعت برق در بریتانیا 0.274 دلار، در ژاپن 0.245 دلار، در هلند 0.182 دلار، در آمریکا 0.153 دلار، در در برزیل 0.151 دلار، در کره جنوبی 0.103 دلار، در هند 0.075 دلار، در ترکیه 0.054 دلار، در عربستان سعودی 0.048 دلار و حتی در عراق 0.024 دلار است.البته که مطمئناً صرف بررسی و مقایسه «قیمت هر کیلووات‌ساعت برق» نمی‌تواند معیار مناسبی برای نتیجه‌گیری و قضاوت باشد. به همین دلیل سرانه مصرف برق (و متعاقباً مجموع پرداختی هر نفر به ازای مصرف برق سالانه) و حداقل دستمزد ساعتی و ساعات کاری سالانه (که منجر به تعیین درآمد سالانه هر فرد می‌شوند) نیز در 122 کشور مورد بررسی اهمیت پیدا می‌کنند. این پارامترها از آن جهت حائز اهمیت هستند که بتوان دریافت هر فرد چه درصدی از درآمد سالانه خود را صرف خرید برق می‌کند.پس از لحاظ‌کردن پارامترهای فوق و انجام محاسبات مربوطه، مشخص می‌شود که در ایران با قیمت برق 0.004 دلار به ازای هر کیلووات‌ساعت، سرانه مصرف برق 3.4 مگاوات‌ساعت در سال، حداقل دستمزد 0.56 دلار به ازای هر ساعت و 2،228 ساعت کار در سال (متوسط درآمد ساعتی در 122 کشور برابر 3.82 دلار و متوسط ساعت کاری در سال 2،216 ساعت است)، هر فرد حدود 1.09% از درآمد سالانه خود را صرف تأمین برق می‌کند. این عدد، ایران را در بین 122 کشور مورد بررسی، در رتبه 115 قرار می‌دهد. پایین‌تر از ایران کشورهایی چون آنگولا، نپال، سودان، نیجریه، لیبی، اتیوپی و لبنان قرار گرفته‌اند. لازم به ذکر است که هر فرد در چین 23.47%، قزاقستان 20.93%، کویت 20.62%، جمهوری چک 18.78% و آفریقای جنوبی 17.24% از درآمد سالانه خود را صرف تأمین برق می‌کند و با درنظرگرفتن این پارامتر، کشورهای مذکور با این اعداد به ترتیب در رتبه‌های اول تا پنجم فهرست 122 کشور قرار می‌گیرند. ذکر این نکته نیز خالی از لطف نیست که هر فرد در آمریکا حدود 12.47%، ژاپن 12.37%، روسیه 11.67%، هند 10.73%، امارات متحده عربی 10.30%، بلژیک 9.87%، استرالیا 8.11%، آلمان 7.85%، سوئد 7.64% و نیوزلند 6.32% از درآمد سالانه خود را صرف تأمین برق می‌کند. از زاویه دیگری نیز می‌توان به بحث قیمت برق ورود کرد: مقایسه قیمت اقلام، کالاها و خدمات در داخل ایران. به همین منظور قیمت حدود 50 قلم کالا و خدمت که در بازارهای مختلف، بورس انرژی و بورس کالا معامله شده‌اند، در سال‌های 1392 و 1400 مورد بررسی قرار خواهد گرفت. ابتدا نگاهی به برخی کالاها و اقلام اساسی و خدمات مرسوم در کشور می‌اندازیم:شکل 2: میزان افزایش قیمت برخی کالاها و خدمات در کشور از سال 1392 تا سال 1400شکل3: میزان افزایش قیمت برخی کالاهای معامله‌شده در بورس کالای ایران از سال 1392 تا سال 1400شکل 4: میزان افزایش قیمت برخی کالاهای پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی معامله‌شده در بورس کالای ایران از سال 1392 تا سال 1400 شکل 5: میزان افزایش قیمت برخی کالاهای معامله‌شده در بورس انرژی ایران از سال 1392 تا سال 1400همان‌طور که در شکل‌های 2 تا 5 قابل مشاهده است، از میان حدود 50 قلم کالا و خدمت که از سال 1392 تا 1400 دچار افزایش قیمت شده‌اند، کالاهایی وجود دارند که بیش از 1000% افزایش قیمت داشته‌اند و همچنین قیمت برخی کالاها حدود 2 برابر شده است، اما در بین تمام این کالاها، هر کیلووات‌ساعت برق تنها با حدود 68% افزایش قیمت، در پایین‌ترین رتبه قرار می‌گیرد! احتمالاً پس از مشاهده این آمار و ارقام سوالی که به ذهن خواننده می‌رسد این است که چرا قیمت برق همگام با سایر قیمت‌ها پیش نرفته است؟! البته احتمالاً پاسخ این سوال را مسئولین امر و سیاست‌گذاران بهتر بدانند. جمع‌بندی آن‌که مطمئناً صنعتی از یک کشور که از تورم و رشد قیمت‌ها جا بماند، نمی‌تواند خود را همگام با فناوری روز دنیا و نیاز روز جامعه و کشور جلو ببرد و نتیجه آن چیزی جز حیات نباتی که اکنون صنعت برق ایران با آن مواجه است، نخواهد بود. خصوصاً اگر بحث یک کشور «در حال توسعه» مانند جمهوری اسلامی ایران در میان باشد، صنعت برق باید به عنوان یک صنعت محرک و حیاتی و قلب تپنده برای توسعه کشور مورد حمایت قرار گیرد و شاید ورشکسته‌شدن این صنعت با مصلحت‌اندیشی و توجیه‌هایی همچون «جلوگیری از واردکردن فشار بیشتر به اقشار مختلف جامعه»، نتیجه‌ای جز ایجاد سدی محکم برای توسعه کشور و سایر صنایع در پی نداشته باشد. از سویی لازم است خصوصی‌سازی در دستور کار دولت و کشور قرار گیرد، اما با وضعیت فعلی مطمئناً نمی‌توان انتظار داشت که سرمایه‌گذار بخش خصوصی جذب یک صنعت ورشکسته همچون صنعت برق شود. صنعتی که سرمایه‌گذار جذب آن نشود راکد خواهد ماند و یک صنعت راکد قادر نمی‌تواند نیاز افزاینده جامعه به برق در بخش خانگی، صنعتی، کشاورزی و تجاری را تأمین کند. شکی نیست که نزدیک‌کردن قیمت برق به قیمت واقعی آن منجر به افزایش فشار اقتصادی به مردم و خصوصاً اقشار ضعیف‌تر خواهد شد، اما این نکته را باید مدنظر قرار داد که اگر این اقدام به شکل مناسب مدیریت و اجرایی شود، مطمئناً فشار اقتصادی وارده به مردم مقطعی و کوتاه خواهد بود و این واقعی‌سازی قیمت‌ برق در درازمدت به نفع عموم مردم است. نباید فراموش شود که در حال حاضر بیشترین سود این یارانه پنهان انرژی پرداختی توسط دولت را مشترکین پرمصرف و بدمصرف می‌برند و نه اقشاری که بیشتر تحت فشار اقتصادی هستند. رضا خلیل‌زادهرضا خلیل‌زادهWed, 30 Mar 2022 01:08:50 +0430