https://virgool.ir/feed/@reza.hkfa2026-11-12 12:51:06https://files.virgool.ir/upload/users/136284/avatar/avatar.pnghttps://virgool.ir/@reza.hkhttps://virgool.ir/@reza.hk/۱۰-نکته-درباره-آب-ژرف-lndbu9gz4gzeچاپ شده در ۷ آذر ۹۶ در روزنامه اعتمادچند روزیست خبر کشف ذخایر آب ژرف در شبکه های اجتماعی دست به دست میشود و این ماجرا حتی در کانالهای تخصصی نیز رواج دارد. وجود آب های ژرف در لایه های زیرین زمین از کشفیات امروز و دیروز نیست و لااقل یکبار این تجربه در کشور لیبی آزموده شده است. در کشور ما نیز در روزهای اخیر آمار و ارقام متفاوتی از این موضوع به گوش میرسد. از ذخیره 1.5 تا 2 میلیارد مترمکعبی تا ذخیره 1000 ملیارد متر مکعبی! اما تامل در چند نکته در این خصوص خالی از لطف نیست:1. مشابه این ذوق زدگی در ماجرای ورود پمپهای مدرن برداشت از چاهها که عمدتا کاربرد کشاورزی داشت نیز وجود داشت. آنروز هم مسرور از توانایی استخراج آب از عمق 50 و 100 متری بودیم و پس از گذشت چندین دهه، امروز برداشت بی رویه آب از ذخایر زیر زمینی به حدی رسیده که در آستانه گذر از رقم وحشتناک 83 درصد هستیم. جالب اینجاست که حد مطلوب برداشت از ذخایر زیرزمینی کمتر از 10 درصد و حد بحران در برداشت از این ذخایر 40 درصد است! امروز نیز غوغاسالاری بدون ملاحظات و پیوستها و مطالعات جامع زیست محیطی قطعا سبب خواهد شد تا نسلهای آینده با بحرانی شدید ناشی از برداشت از آبهای ژرف مواجه شوند. اصرار مقامات محلی و برخی نمایندگان مجلس در بهره برداری سریع از منابع ژرف بدون تامل تا به نتیجه رسیدن مطالعات و تکمیل پیوستهای زیست محیطی، حرکتی شتابان به سوی بحرانهای آتی است. بدون وجود آیین نامه ها و دستورالعمل ها و حتی بدون وجود خط کشی مشخصی مابین آبهای ژرف و غیر ژرف، حفاری چاهها شروع شده و اخبار ناصحیح از این عملیات به خبرگزاریها مخابره میگردد.2. به گواه تمامی کارشناسان کیفیت آبهای ژرف بسیار پایین بوده و استفاده از این آبها نیازمند عملیات پیچیده تصفیه میباشد. نکته مهم در این خصوص عوارض زیست محیطی این فرآیندهای تصفیه در نقاط دور از دریاست. یکی از نگرانی های عملیات نمک زدایی از آب همواره نگرانی های محیط زیستی و پسماندهای بسیارشور عملیات نمک زداییست که این موضوع در نقاطی که امکان تخلیه به دریا را ندارند بسیار غامض خواهد بود.3. مسئله بعدی در بهره برداری از آبهای ژرف هزینه های بالای تصفیه این آبهاست. امروز در دنیا با تجاری سازی و تعدد تولید کنندگان تجهیزات شیرین سازی آب دریا هزینه های استفاده از این تکنولوژی پایین آمده و به کمتر از 1 دلار به ازای هر مترمکعب رسیده است. علاوه بر این در سالهای اخیر تلاشهای زیادی در کاهش مصرف انرژی این سیستمها به عمل آمده است. به غیر از این راه حل، امروز در دنیا پیشرفتهای مهمی نیز در تصفیه فاضلاب های شهری حاصل شده است که این پیشرفتها سبب کاهش هزینه تصفیه فاضلاب شده است. برای مثال در شهر mikkeli فنلاند هدفگذاری انجام شده برای سال 2020، افزایش کیفیت عملیات تصفیه فاضلاب و حصول آب شرب از این فاضلاب است که در این صورت جمعیت 60000 نفری این شهر حداقل برداشت از منابع زیرزمینی یا سطحی را خواند داشت. در نمونه دیگر در سنگاپور در برنامه NEWATER، روزانه 76000 مترمکعب فاضلاب شهری تا آستانه شرب تصفیه میشود و 6 درصد از این فاضلاب تصفیه شده پس از طی کنترلهای سختگیرانه به مصرف شرب می رسد. هزینه این عملیات 0.7 دلار به ازای هر متر مکعب میباشد. مقایسه این اعداد با هزینه های سرسام آور اکتشاف، حفاری در اعماق 600 تا 2500 متری زمین، هزینه های استخراج، شیرین سازی و تصفیه و درنهایت انتقال آب این پرسش را نمایان میسازد که به راستی چرا از بین همه گزینه های موجود، به سراغ سخت ترین گزینه رفته ایم؟ بیشترین انگیزه برای استحصال آب ژرف برای استان سیستان و بلوچستان وجود دارد. در این استان چند درصد از فاضلابهای شهری و روستایی تصفیه میشود؟ چه میزان سرمایه گذاری در پلنتهای شیرین سازی آب دریا صورت گرفته است؟ با سرمایه گذاری مورد نیاز استخراج آبهای ژرف که به واسطه مداخلات زیست محیطی در زمره طرحهای توسعه پایدار نمیگنجد، چند تصفیه خانه فاضلاب یا تاسیسات شیرین سازی آب را چه در سطح استان یا در کل کشور میتوان احداث نمود؟ میزان مداخلات محیط زیستی کدام گزینه کمتر است ؟4. استحصال آب ژرف به واسطه ناشناخته بودن این فرآیند گذشته از هزینه های سنگین سرمایه گذاری و راهبری (Opex- Capex)، نیازمند سرمایه گذاریهای قابل توجه در تحقیقات و دستیابی به فناوریهای مورد نیاز اکتشاف، استخراج و تصفیه میباشد. با وضعیت امروز کشور و مضایق شدید بودجه ای و اعتباری، اختصاص این بودجه به این تحقیقات صحیح است؟ با این هزینه ها، چند پروژه تحقیقاتی در تصفیه پساب یا شیرین سازی آب دریا میتوان اجرا نمود؟ با اختصاص این بودجه ها به تحقیقات مورد نیاز فعلی بخش آب و فاضلاب، چند تکنولوژی و Patent را میتوان در کشور بومی نمود؟5. با درنظر گرفتن عمق چاههای دسترسی به ذخایر ژرف و انرژی زیاد مورد نیاز برای پمپاژ، تصفیه و انتقال آب ژرف و  با توجه به ترازنامه انرژی و وضعیت شکننده تولید برق در مواقع پیک –نظیر تابستان گذشته- مصرف انرژی کدامیک از روشهای فوق کمتر خواهد بود؟6. با درنظر گرفتن تمام موارد فوق، آبی که در هر مترمکعب حداقل 25000 تومان قیمت تمام شده خواهد داشت، برای کدامیک از بخشهای شرب، صنعت و کشاورزی مناسب خواهد بود؟7. با فرض عملیاتی بودن موارد پیش گفته، دسترسی و استحصال آبهای ژرف پدیده کم آبی و مضایق دسترسی به آب را در کشور چقدر مرتفع خواهد ساخت؟ امروزه همه کارشناسان و متخصصان بر این نکته اتفاق نظر دارند که شاه کلید مواجهه با بحران آب در کشور در مدیریت تقاضاست نه در افزایش عرضه. باید بپذیریم که کشور ما جز در معدودی از مناطق در ناحیه ای گرم و خشک قرار گرفته و برای بقا و سازگاری با این واقعیت میباید الگوی مصرف را اصلاح کنیم نه الگوی تولید. رجوع به مطالعات آمایش سرزمین و پرهیز از رفتارهای هیجانی از مهمترین راهبردهای مواجهه با حقیقت کم آب در ایران است.8. وزارت نیرو در سال 94 در مصوبه ای مقرر نمود تا با کاهش سالیانه 11 میلیارد مترمکعب برداشت از ذخایر زیر زمینی،میزان برداشت از ذخایر تجدیدپذیر از 80 درصد به 60 درصد کاهش یابد. با وجود گذشت 3 سال از مصوبه فوق، چقدر در تحقق اهداف آن موفق بوده ایم؟ با این روند مدیریتی و نظام بهره برداری، دست اندازی به منبع جدید با کدام منطق توجیه دارد؟9. گسترش شایعه حل مشکل کم آبی با کشف ذخایر ژرف حتی در بین تحصیل کردگان کشور، موید این نکته است که علیرغم رویکرد سازنده مدیریت کنونی وزارت نیرو در تغییر استراتژی از "مقابله با بحران آب" به "سازگاری با کم آبی" ، متولیان امر خصوصا وزارت نیرو در ایجاد آموزش و تبیین واقعیت کم آبی کشور به هیچ وجه توفیقی نداشته اند و عامه مردم همچنان در سودای کشف ذخایر آب و پیدا شدن گنج آب در اعماق زمین هستند. تصور اینکه با چندماه بارندگی یا کشف یک منبع آب –حتی با کیفیت مناسب- مشکل کم آبی از کشور رخت بربندد تصوری غلط بوده و تسری این تفکر مانع از دستیابی به روشهای صحیح مدیریت تقاضای مصرف آب خواهد شد. در سه نمونه قابل مطالعه، هلند، فنلاند و بلژیک در زمره کشورهایی هستند که مشکل آنها زیاد بودن آب است لیکن مقررات زیست محیطی و تدابیر آنها در کاهش مصرف آب و بازچرخانی پساب در زمره سختگیرانه ترین روشها و مقررات به شمار میرود.10. گسترش رسانه های دیجیتال و در صدر آنها شبکه های اجتماعی، واقعیتی مسلم و حقیقتی غیر قابل انکار است و تنها و تنها با ایجاد گفتمان سازنده با مردم میتوان مانع از انتشار اخبار خلاف واقع در این رسانه ها شد. مسئله آب به عنوان یک ابرچالش پیش روی کشور، این قابلیت را دارد که به عنوان محور این گفتمان بین حاکمیت و ملت قرار گیرد. در اینصورت و با مشارکت فعال عامه مردم، ابرچالش چگونگی مواجهه با کم آبی، میتواند از یک چالش تمدنی، با تدبیری مناسب به فرصتی برای توسعه پایدار کشور تبدیل گردد مشروط بر اینکه راه حل را در مطالعات بنیادین و آکادمیک جستجو کرد نه در ژرفای چند هزارمتری زمین!رضا حاجی کریمرضا حاجی کریمTue, 13 Sep 2022 01:50:11 +0430https://virgool.ir/@reza.hk/تبدیل-اعتراضات-خوزستان-به-فرصت-طلایی-در-مسیر-توسعه-پایدار-tntk7n9clhctاعتراضات این روزهای خوزستان سبب شده تا موضوع آب به موضوع اصلی و نقطه توجه یکایک شهروندان کشور مبدل گردد. اعتراضاتی که آب هرچند محور آن قرار گرفته اما در محتوی، اعتراض به زنجیره‌ای از تصمیمات و توالی ناکارآمدی مدیریتی است که سبب شده تا استان زرخیز خوزستان به وضعیت کنونی دچار شود. در مقطع کنونی و درکشاکش این اعتراضات، نوع مواجهه با معترضان، خواسته‌های آنان و واکنش افکارعمومی و رسانه‌ها به این اعتراضات اهمیت مضاعف پیدا میکند. سیاسی شدن این اعتراضات و مصادره و تحریف خواسته‌های معترضان توسط هر گروه و دسته‌ای با هر نیتی که باشد تنها سبب بی‌توجهی و به حاشیه رانده شدن خواسته‌های به حق معترضین خواهد گردید. از سوی دیگر تعامل صحیح رسانه‌ها، حاکمیت ‌و افکار عمومی با این اعتراضات میتواند متضمن فرصتهای طلایی در مدیریت زیرساختی کشور خصوصا حوزه‌های کشاورزی، آب و محیط زیست باشد. در این خصوص توجه به نکات ذیل حائز اهمیت به نظر میرسد:1. مشکلات حاد کنونی خوزستان -اعم از مشکلات آب، هوا، شبکه‌های زیرساختی آب و فاضلاب و آبهای سطحی و...- معلول بخشی نگری مدیریتی و پیامد عدم توجه به اصول کلاسیک و مطالعات دانشگاهی، بی توجهی به توسعه پایدار، و عدم درنظرگرفتن سندهای آمایشی در دهه‌های گذشته است. با پررنگ شدن وضعیت حاد محیط زیست و شرایط کنونی زیرساختهای خوزستان، مشخص شده که ادامه رویکردهای مدیریتی قبلی در بخش کشاورزی، آب و محیط زیست در کشور امکان پذیر نیست و آنچه امروز در خوزستان رخ داده، به زودی گریبانگیر سایر استانهای کشور نیز خواهد شد. اکنون برای علاج این عوارض شدید، حاکمیت نیازمند اتخاد و اجرای تصمیمات بزرگ و احتمالا سخت است. تبدیل اعتراضات کنونی به مطالبات به حق مدنی، کمک بزرگی به بدنه اجرایی و مدیریتی کشور در تصمیم‌سازی و اجرای تصمیمات سخت و استراتژیک خواهد بود.2. یکی از آفات مدیریتی گذشته در بخش آب، فقدان مشارکت زنجیره ارزش آب در مدیریت منابع آبی کشور و واگذاری تصمیمات استراتژیک به وزارت توزیع و تولید محور نیرو بوده که سبب شده تا سایر ذینفعان خصوصا کشاورزانی که قرنها نقش فعال و پررنگ در مدیریت و سازگاری کشت با شرایط اقلیمی داشته‌اند از این زنجیره مدیریتی حذف شده و به واسطه این فقدان مشارکت، تصمیمات متخذه در تخصیصها، جنبه حاکمیتی پیدا کرده و میزان پذیرش این تصمیمات توسط این ذینفعان به شدت کاهش یافته و سبب ایجاد تعارضات بعضا شدید بین کشاورزان و زیرمجموعه‌های وزارت نیرو گشته است. از نمونه‌های این تعارضات میتوان به ماجرای کشت برنج در خوزستان یا اعتراضات کشاورزان اصفهان اشاره کرد. فضای کنونی فرصت مناسبی است تا این ذینفعان کلیدی در عرصه مدیریت آب کشور حضور فعال داشته باشند. کمترین فایده این حضور، آمادگی کشاورزان در مواجهه با شرایط نامساعد اقلیمی نظیر کاهش شدید بارش در سال جاری و پذیرش محدودیتها در این شرایط خواهد بود. 4. در صورت مواجهه صحیح حاکمیت و افکار عمومی با این اعتراضات، موضوع آب، محیط زیست و توسعه پایدار به عنوان گفتمان غالب در فضای عمومی کشور درآمده و در این فضا بستر لازم برای نقد عملکرد ۴ دهه گذشته در بوته افکار عمومی فراهم میشود. علیرغم هزینه‌های به شدت بالای تصمیمات غلط گذشته، ماحصل این نقد سرمایه ارزشمندی در اختیار بدنه مدیریتی کشور قرار خواهد داد تا در تصمیمات آتی چنین خسارات‌ گزافی به کشور تحمیل نگردد. 5. بخشی عمده‌ای از مشکلات کنونی نتیجه ضعف ساختاری سازمان حفاظت از محیط زیست و به طور کلی فقدان پیوستهای زیست محیطی جامع و دقیق در برنامه‌ریزیها و تدوین استراتژی‌های توسعه‌ای در دهه‌های گذشته است. نمایان شدن عمق فاجعه در خوزستان و توجه جامعه و برانگیخته شدن توجه و احساسات شهروندان میتواند تلنگری بر بدنه حاکمیت باشد تا با این تلنگر از خواب محیط زیستی بیدار شده و ضمن تقویت ساختاری و ارتقاء جایگاه سازمان حفاظت از محیط زیست، مانع از بروز چنین مشکلات حادی در آینده گردد. 6. یکی از مشکلات فراروی بخش آب و محیط زیست، بی توجهی عام -از هر دو سوی حاکمیت و ملت- به ارزش ذاتی آب بوده است. تا به امروز چه از دید حاکمیت و چه از دید شهروندان، به واسطه علل مختلف، آب به عنوان کالایی با بهای نازل درنظر گرفته شده است. در این فضای فکری، هرگونه سرمایه‌گذاری در این بخش منتج به شکست خواهد بود که نگاهی به وضعیت کنونی سرمایه‌گذاری در این بخش و قیاس آن با سرمایه‌گذاری در سایر رشته‌ها مؤید این حقیقت است. اکنون با مطرح شدن موضوع آب به عنوان محور اصلی مطالبات هموطنان خوزستانی، آمادگی ذهنی در جامعه برای تغییر این تفکر ایجاد شده است. در صورت اصلاح این وضعیت و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و توجیه‌پذیر شدن تأمین مالی پروژه‌های آب و فاضلاب توسط بازارهای پولی و مالی، امکان بهبود کوتاه مدت وضعیت در خوزستان از طریق سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در پروژه‌های بازچرخانی پساب، شیرین سازی آب، ساخت و اصلاح شبکه‌های آبهای سطحی و... وجود دارد. 7. ناگفته پیداست که عملیاتی شدن فرصتهای فوق صرفا در فضای آرام و به دور از مناقشات سیاسی قابل تصور میباشد. مطالبات شهروندان خوزستانی چه براساس اصول انسانی و چه برپایه اصول مصرح قانون اساسی، بدیهی و به حق است و فعالین مدنی کشور باید بدون آمیختن این مطالبات به اغراض سیاسی یا تلاش برای تاثیرگذاری در ماهیت مطالبات معترضین، زبان گویا و تکرار کننده این مطالبات باشند تا بتوان در سایه این گفتمان ضمن تلاش برای تخفیف و حل مشکلات هموطنان شریف خوزستانی، ضمن دگردیسی مدیریتی در مدیریت آب و محیط زیست، از تکرار این معضل حاد در سایر نقاط کشور اجتناب گردد و بحران حاضر را به فرصتی برای توسعه پایدار کشور مبدل ساخت.رضا حاجی کریمرضا حاجی کریمMon, 26 Jul 2021 19:50:36 +0430https://virgool.ir/@reza.hk/نگرانی-های-پدرانه-در-بازگشایی-مدارس-xpyfrk5us2rdرضا حاجی کریمشروع سال تحصیلی برای والدین به مثابه برآمدن روزی نو در آسمان پیشرفت و بالندگی فرزندان میباشد. امسال اما این شروع برای والدین از یکسو توام با سردرگمی و از سوی دیگر قرین اضطراب و آشفتگی است. سردرگمی از آنرو که علیرغم گذشت قریب به 2 ماه از اعلام وزارت آموزش و پرورش مبنی بر بازگشایی مدارس در 15 شهریور و اعلام برنامه بازگشایی بر اساس طبقه بندی ریسک شهرها (سفید و زرد و قرمز) تا کنون هیچ طبقه بندی و احصاء خاصی توسط این وزارتخانه صورت نگرفته است.از سوی دیگر برای بسیاری از اولیا علیرغم اهمیت بنیادین فراگیری دروس توسط دانش آموزان، نگرانی از سلامت فرزندان در طبقه بندی به مراتب مهمتری قرار میگیرد. واگذاری تصمیم در خصوص حضور یا عدم حضور دانش آموزان در مدارس به مدیران مدارس نمیتواند رافع نگرانی شدید والدین باشد. در این خصوص 6 سئوال بنیادین وجود دارد:1. فرمایشات روز گذشته ریاست محترم جمهور مبنی بر برخورد پادگانی و به بیان ایشان "پادگان آموزشی" به نظر قیاس مع الفارق میاید. جناب رییس جمهور بد نیست به تفاوت ماهوی سن متعلمین مدارس با سربازان پادگانها، تفاوت فضای آموزشی و محیط نظامی، تفاوت ویروس وحشی کرونا با رویه های رایج پادگان عنایت داشته باشند . به راستی در کدام یک از این شئون شباهتی وجود دارد؟2. براساس اعلام مسئولین وزارت بهداشت، کودکان بهترین ناقل این بیماری هستند. این ناقلان خاموش، با چه سرعتی بیماری را در سطح جامعه پراکنده خواهند ساخت؟3. علیرغم اعلام اولیه مبنی بر مصونیت کودکان؛ در هفته های اخیر شاهد ابتلای کودکان وبا کمال تاسف فوت این عزیزان هستیم. با کدام معیار و منطقی کودکان ما را در معرض چنین ریسکی قرا میدهید؟4. کودکان دبستانی، چقدر در اجرای پروتکلها ساعی هستند؟ کودکان کمتر از 10 سال چقدر قادر به رعایت فاصله اجتماعی، استفاده طولانی مدت از ماسک، رعایت بهداشت در سرویسهای بهداشتی و... هستند؟ چگونه است که دانشگاهها ترم جدید را مجازی و مدارس حضوری شروع میکنند؟5. دولت محترم اعلام نماید که به چه میزان بودجه برای بحث ایمن سازی، گندزدایی، خرید ماسک و وسایل بهداشتی برای مدارس در نظر گرفته است؟ از سوی دیگر در سالهای اخیر و پیش از کرونا تلفیق پدیده شبکه های اجتماعی و آموزش مجازی منجر به خلق موفقیتهای بسیاری در دنیا شده که تنها در یکی از این پلتفرمها حدود 12 ملیون دانش آموز روزانه از بارگذاری حدود 1000 ویدئوی آموزشی بهره میگیرند. به راستی بودجه ایمن سازی مدارس در برابر کرونا -البته به فرض وجود ردیف بودجه و تخصیص آن!-و بودجه احتمالی مبارزه با زبانه کشیدن کرونا به واسطه افزایش حضور بچه ها در مدرسه، نمیتوانست صرف توسعه آموزش مجازی گردد؟6. اگر ملاک دولت بازگشایی مدارس در معدودی از کشورهای اروپایی است، بد نیست قیاسی به وضعیت سرانه شیوع کرونا در آن کشورها، نسبت ابتلا به فوت، تعداد سرانه تخت بیمارستانی و علی الخصوص تعداد تختها و متخصصین کودکان بین آن کشورها و ایران داشته باشد. نکته تلخ ماجرا آنجاست دولت در شرایطی ریسک بازگشایی را پذیرا میشود که هنوز در پرداخت حقوق و کارانه و... کادر درمان که پیش قراولان و خط مقدم مبارزه 7 ماهه با بیماری هستند مشکلات جدی وجود دارد. در نمونه ای دیگر بدنیست مدیران ذیربط در این ماجرا که شاهد از بازگشایی مدارس در غرب می آورند، مقایسه ای هم در خصوص نحوه جبران خسارات ناشی از کرونا بین وضعیت ایران و غرب داشته باشند. در بسیاری از کشورهای آسیایی و اروپایی دولتها بودجه ای تقریبا معادل 10 درصد تولید ناخالص ملی برای مبارزه با کرونا تدارک دیده اند که برای مثال میتوان به آمریکا، آلمان، امارات و کره جنوبی اشاره نمود. در کشور ما به واسطه عوامل مختلف منجمله تحریمهای ظالمانه آمریکا، بودجه ای که برای جبران خسارات ناشی از کرونا پیشبینی شد معادل 3 درصد این معیار بوده است! به راستی تصمیم گیران امر و به ویژه شخص ریاست محترم جمهور با کدام بضاعت و توان فنی و مالی در شرایطی که همگان به زبانه کشیدن شعله بیماری در پاییز معترف هستند، با بازگشایی مدارس فرایند مبارزه با بیماری را سختتر میکنند؟7. بدنیست مسئولین محترم دولت نگاهی به آمار منتشر شده روزهای اخیر مرکز کنترل بیماریهای واگیردار ایالات متحده بیاندازند. بر اساس این آمار، علیرغم ثبات وضعیت برای اکثر گروههای سنی، به دلیل بازگشایی کالجها آمار شیوع کرونا در گروه سنی 17 تا 22 سال به طرز بی سابقه ای صعودی شده است. دولت محترم برای بروز چنین پدیده ای چه واکنشی دارد؟8. بدیهی است در بسیاری از نقاط کم جمعیت و کم تراکم بازگشایی مدارس تهدید به شمار نمیرود. به ویژه در روستاهایی با بعد کوچک خانوار، و به طور اخص روستاها و مناطقی که به علل مختلف امکان استفاده از آموزش مجازی وجود ندارد، بازگشایی مدارس میتواند مانع از جدایی کودکان و نوجوانان از فرایند تحصیل گردد لیکن در شهرها و مناطق پرجمعیت و به ویژه در کلانشهرها، واگذاری اختیار تصمیمگیری به مدیران مدارس و اعلام اینکه اولیا با مدارس تماس بگیرند به نوعی شانه خالی کردن از بار مسئولیت و به چالش کشیدن سلامت جامعه است. چرا دولت محترم مدارس را بر اساس همان الگوی اعلام شده قبلی تقسیم بندی نمیکند؟9. تعلل و سردرگمی حاکم بر موضوع بازگشایی مدارس به نحوی که مشخص نیست کدام مدرسه باید باز و کدامیک بسته باشد و عدم اطلاع رسانی تا ساعاتی قبل از بازگشایی مدارس و ادامه این روند تا روزهای بعد از این اتفاق، این شائبه را به ذهن متبادر میسازد که مدیران دست اندرکار خود نیز از صحت و درستی این تصمیم اطمینان ندارند و تلاش میکنند با سکوت از کنار موضوع گذر کنند. به راستی برای دولتی که با شعار "تدبیر" پا به عرصه گذاشته و به گواه بسیاری از مردم و کارشناسان تا به اینجا در مبارزه با کرونا توفیق نسبی داشته، این رویه اطلاع رسانی به خانواده 14 ملیون دانش آموز رویه صحیحی به شمار میرود؟در آخر اینکه برای من به عنوان یک پدر که تجربه چندانی در امر آموزش ندارد لیکن سخت نگران سلامت فرزندانش در کارزار کرونا است، فرمایشات شعارگونه ریاست محترم جمهور در جلسه "غیرحضوری" بازگشایی مدارس که فرموده اند " ثابت می‌کنیم دوگانگی سلامت و آموزش نادرست است" سخت گران آمده است. اثبات این توانایی و موفقیت دولت فخیمه برای همه ایرانیان اسباب مباهات و افتخار است لیکن جناب رییس جمهور، فرزندان عزیزتر از جان ما اسباب راستی آزمایی و اثبات فرضیات دولت محترم نیستند.رضا حاجی کریمرضا حاجی کریمMon, 07 Sep 2020 16:46:36 +0430https://virgool.ir/@reza.hk/کرونا-و-شهروندان-مسئول-vpu0ta65jytyاین روزها برای همه ایرانی ها یا در نگاه کلان برای ساکنان کره خاکی روزهای خاص وصد البته روزهای ناخوشایندی به شمار می آید. ویروسی مرگبار همه آحاد بشر را هدف قرار گرفته و بر اساس اعلام صاحبنظران تا کشف راهکارهای مبارزه قطعی با آن راه درازی در پیش داریم. اما در این میان وظیفه ما به عنوان یک شهروند مسئول چیست؟ سئوال مشخص تر این است به جز سلسله مراقبتهای فردی و در خانه ماندن و قطع کردن زنجیره انتقال، چه رسالتی به عنوان وظیفه اجتماعی بر عهده داریم ؟در روزهای اخیر مواردی همچون بخشیدن اجاره به مستاجران، فشار وارد نکردن برای وصول مطالبات و ... را در شبکه های اجتماعی دیده و شنیده ایم اما این موارد عمدتا به موجران، صاحبان مشاغل آزاد و به طور کلی گروههای خاص اجتماعی بر میگردد و شاید در نگاه کلی شامل همه طبقات جامعه نشود. بحرانی که امروز با آن مواجه هستیم، بحرانی است که از پیر و جوان ، روستایی و شهری ، ثروتمند و مستضعف را مورد تهدید قرار داده پس مواجهه با آن نیز نیاز به یک اقدام ملی دارد.اقدام ملی یعنی واگذاری مسئولیت به تک تک افراد جامعه. یعنی یک مشارکت همگانی برای همه مردم. متفکرین مختلف در قرنهای گوناگون از ارسطو گرفته تا هایدگر و هابرماس و مک‌اینتایر، انسان را ابتدا به ساکن اجتماعی میدانند و متعقد به جامعه محور بودن انسان هستند و انسان جامعه محور یعنی شهروندی مسئول در برابر همه رخدادهای اطرافش. 7000 سال پیش وقتی اقوام آریایی پای در این سرزمین که امروز ایران نام دارد نهادند، در تجمعات کوچک تمدنی را پایه ریزی کردند که امروز ما میراث دار آن تمدن شده ایم. شاید بتوان یکی از مهمترین دستاوردهای این میراث یا اصولا هر اجتماع بشری را "سرمایه اجتماعی" نام نهاد. سرمایه ای از جنس تعاملات و مراودات بین انسانهای یک جامعه. سرمایه ای ارزشمند در حیات اجتماعی یک ملت و ابزاری کارآمد برای روزگار سخت. سرمایه اجتماعی یعنی سرمایه حاصل از ارتباطات افراد یک اجتماع. سرمایه ای بر سه محور "انسجام، اعتماد و مشارکت".یکی از بهترین الگوهای مشارکت همگانی برای مقابله با اهریمن کرونا، میتواند تلاش برای محافظت از پیش قراولان مبارزه با این ویروس مهلک باشد. پیش قراولان سپیدپوشی که پنجه در پنجه دیو کرونا انداخته اند و همچون بسیاری از اسلاف خود جان بر کف گرفته و برای دفاع از شهروندان سینه سپر کرده اند. طبعا وقتی صحبت از ارسال کمک به پرسنل کادر درمان میشود، صحبت از رسالت و وظیفه بنیادین دولت به عنوان نهاد حاکمیت در این خصوص میشود. "اگر قرار است ما به کمک تجهیز کادر درمان بشتابیم، نقش دولت چه میشود؟" پاسخ اینجاست که ابعاد بحران بسیار بالاتر از توان دولت است. این که دولت توانمند است یا ناتوان، اینکه مستطیع است یا فاقد استطاعت و.... وقتش امروز نیست. در شرایطی که تعداد مبتلایان کرونا بر پایه مطالعات اخیر میتواند در هر 16 روز، 10 برابر افزایش یابد، وقت محاکمه دولت و حاکمیت نیست. امروز وقت آن است که از همه بضاعتمان و همه توانمان بهره گیریم تا بر بستر سرمایه اجتماعی یک بسیج همگانی برای حمایت از خط مقدم مبارزه با کرونا شکل دهیم. به یاد داشته باشیم وضعیت بغرنج و سردرگمی نسبی دولت در مواجهه با کرونا صرفا معطوف به دولت ما نیست و نمونه های این رویداد را میتوان در کشورهای مختلف اروپایی و احتمالا در آمریکا نیز مشاهده نمود.در روزهای گذشته حرکتهایی در این خصوص انجام شده اما این مهم هنوز به یک عزم ملی و گفتمان غالب تبدیل نشده است. از جمع آوری کمک نقدی برای خرید ملزومات پرستاران گرفته تا در اشل بزرگتر ساخت استراحتگاه موقت برای این پرستاران، از توزیع شیرینی و اسنک گرفته تا ارسال میان وعده های پذیرایی، همه از راههایی بوده که در روزهای گذشته شروع شده و میتوان با راه حلهای مشابه به رزمندگان خط مقدم مبارزه با این بیماری یاری رساند.ویروس بدهیبت کرونا، سلامت همه ما را نشانه گرفته است. پس همه باید دوشادوش هم به پاخیزیم. دستگیری از فتاده ای که این روزها به واسطه کرونا از اسب افتاده یا جمع کردن کمک برای پرستاران و کادر درمانی که دختران و خواهران و پسران و برادران ما هستند، لذتی کمتر از لذت نوروز ندارد. پس امسال که بنا بر جبر زمانه دید و بازدیدمان محدود است و تهیه سور و سات نوروزمان تحدید شده، میشود مراودات را هدفمند و برای حفظ سلامت جسمی و روحی شهروندان خصوصا گروههای در معرض خطر ادامه داد. اگر در سالهای پیش جامه نو به تن میکردیم، اینبار به جای آن، جامه ایمن به پرستاری میرسانیم تا با صحت و سلامت به کار خویش ادامه دهد، اگر در استقبال از نوروز با خرید عید دل خانواده را گرم میکردیم، امسال این دلگرمی را با گروههای آسیب دیده از کرونا تقسیم میکنیم و در یک کلام به شعر زیبای شیخ اجل برمیگردیم و ثابت میکنیم که اعضای یک پیکره واحد هستیم.امروز وقت انگشت اتهام به سمت دولت و حاکمیت و ... گرفتن نیست . برای اینکار بعد از شکست دیو کرونا فرصت داریم. اینکه دولت چه باید میکرد و چه نباید، وقتش امروز و در کشاکش هماورد نیست.امروز وقت حفظ جان و سلامت یک ملت است. ما به عنوان شهروندان مسئول، مجدانه و مسئولانه هرآنچه ار دستمان برآید در این خصوص انجام خواهیم داد، از هزینه کردن برای سلامت کادر درمان، دستگیری از آسیب دیدگان و ... تا نشان دهیم امید در این جامعه زنده است. تا مانند پیرمرد نقاش داستان سیدنی پورتر، آخرین برگ را حتی با نقاشی روی درخت نگه داریم تا "امید" زنده بماند. آتش کرونا هر روز افزونتر از روز قبل در حال زبانه کشیدن است اما تاریخ کهن این مرز و بوم نشان داده ققنوس تمدن ایرانی بارها و بارها از دل خاکستر سر برآورده است و اینبار نیز با مشارکت همه ایرانیان باز هم سربرخواهد آورد.چو خواهی بمانم بمان ای وطنکه ایران بسی امتحان داده است بس افتاده است و بس استاده است اگر گفتگو ها ز افتادگیستهمین خود سراغاز ایستادگی سترضا حاجی کریمرضا حاجی کریمSun, 15 Mar 2020 14:56:59 +0330https://virgool.ir/@reza.hk/ما-و-انتخابات-rn6bewazyq37ما و انتخاباتیکی از چالشهای فکری مهم دو هفته اخیر من، رای دادن یا رای ندادن در انتخابات دوم اسفند است. برای کسی که باور دارد دموکراسی هم هدف است و هم مسیر، برای کسی که عمیقا اعتقاد دارد دموکراسی و توسعه سیاسی صرفا از مسیر و راه دموکراتیک میسر است و برپایه همین تحلیل از ۱۵ سالگی در انتخابات مختلف شرکت کرده، اینبار رای دادن یا ندادن به یک دغدغه تبدیل شده است.حضور ما در انتخابات گذشته منجمله سالهای ۷۶، ۹۲ و ۹۶ که ملت ایران با درصد بالای مشارکت پای صندوقها حاضر شدند، منجر به حصول نتایج مورد نظر کسانی که درصدهای بالای مشارکت را رقم زده‌اند نشده است. آزادیهای سیاسی مد نظر دولت اصلاحات و تعاملات بین المللی مورد نظر دولت اعتدال به طور کامل شکل نگرفته و اگر توفیقی هم در این مسیر حاصل شده، نهادینه نشده است.این امر درکنار ناکارآمدی برخی ساختارهای موجود موجب دلسردی شدید مردم از حضور پای صندوقهای رأی شده است.اما در چنین شرایط ناامید کننده ای فکر کردن به انتخابات چه محلی از اعراب دارد؟1.توسعه سیاسی در سرزمین ما امری نوپا بوده و قدمت آن در ایده آلترین شرایط به یک قرن -از مشروطه تا کنون- میرسد. این موجودیت نوپا در طول حیاط سیاسی خود دچار چالشهای عدیده‌ای شده است. جنگ، کودتا، انقلاب و... در کنار به قدرت رسیدن حاکمانی که اعتقادی به این توسعه نداشته اند سبب شده تا این درخت همچنان نحیف و آسیب پذیر باقی بماند.2.گذشته از عوامل فوق، استقرار دموکراسی در هر سرزمین و کشوری همواره با مخالفتهای عدیده‌ای روبرو بوده است. این مخالفتها آنجا پررنگ میشود که یکی از وجوه مشخص توسعه سیاسی و استقرار دموکراسی، شفافیت و توزیع برابر قدرت تعریف میشود که طبعا به مذاق کسانی که اعتقادی به سیال بودن قدرت و لزوم جابه جایی آن ندارند خوش نمی آید.3. اقتدارگرایانی که این شفافیت را مانع بسط قدرت سیاسی و اقتصادی خویش میبینند میکوشند تا به هرنحوی و با عملکردهای مختلف مانع از شکوفایی این شفافیت و توسعه سیاسی شده و با مبانی تفکر ماکیاولیستی، از میدان به درکردن رقیب با استفاده از هر روش و اهرمهای گوناگون را در این مسیر مباح میدانند.4.در چنین شرایطی بی شک خواسته بلافصل این اقتدارگرایان، عدم مشارکت مردم در انتخابات است. این تفکر به واسطه بهره گیری از پایگاه رای ثابت، به دنبال برگزاری یک انتخابات با حداقل حضور مردم بوده تا در سایه رای ثابت خود بتوانند مجلسی یکدست و بدون مزاحمت نمایندگانی که به گونه ای دیگر میاندیشند را شکل دهند.5.در این وضعیت، رای ندادن و قهر با صندوق رای به چه تعبیر خواهد شد؟ این رای ندادن حرکتی در جهت خواسته این اقتدارگرایان نخواهد بود؟ در تجارب قبلی قهر با صندوق رای -شورای شهر 81، انتخابات ریاست جمهوری 84 و مجلس 90 – چه نتیجه ای حاصل شده است؟ نتیجه حاصل شده از این قهر با صندوق جز پیروزی تفکر رییس جمهور معجزه هزاره سوم و به قهقرا رفتن کشور و سقوط تمام شاخصهای اقتصادی و اجتماعی بوده است ؟6.به تجربیات جهانی تحقق دموکراسی نگاه کنیم. استقرار دموکراسی در فرانسه دو قرن زمان برده است. از ژوییه 1789 و سقوط باستیل تا شکل گیری جمهوری سوم در دهه های اول قرن بیستم، قریب به یکصد پنجاه سال به درازا کشیده و در نهایت جمهوریت در آن دیار نیز هنگامی شکل میگیرد که ملت مسیر انتخابات را پیشه میکند. مسیر تحقق دموکراسی به مثابه به راه افتادن طفل نوپا، مسیر زمین خوردن و برخاستن است. قهر با صندوق رای، قهر با برخاستن مجدد است. در مسیر تحقق دموکراسی باید زمین خورد و برخاست. اگر منویات و آرمانهای ما در انتخابات 20 سال اخیر محقق نشده است، باید باز هم تلاش کرد. باید هربار و هربار آنهم صرفا از راه دموکراتیک خواسته ها را مطالبه کرد. دوستانی که به حق از وضعیت موجود ناامیدند و طریق تحریم انتخابات و قهر را پیشه کرده اند، چه استراتژی در ذهن دارند؟ بدیل آنها در برابر گزینه انتخابات چیست؟ میدانم که درگذشته نیز با همین انگیزه ها بارها در پای صندوق حاضر شده ایم و آنچه میخواسته ایم حاصل نشده اما همین تلاش کردن و صرف کردن فعل خواستن، مشق دموکراسی کردن است.7.به تجربیات جهانی آنارشیسم و شورش نگاه کنیم. کدام جنبش اجتماعی و کدام تفکر در جهان امروز توانسته از کف خیابان و اعتراض و شورش، دموکراسی و توسعه سیاسی خلق کند؟ بدیل انتخابات و صندوق رای، جز مطالبه خواسته ها در کف خیابان و شورش خواهد بود؟ محرکهای خارجی در منطقه ای آشوب زده و بحرانی نیز در این میان مزید برعلت خواهند شد.8.از یاد نبریم که در مجلس هشتم نماینده ای همچون علی مطهری – که از نظر تفکر سیاسی در اقلیت کامل بود-یک تنه رییس جمهور وقت را به جلسه سئوال کشید. وجود یک تفکر حامی اصلاحات، دموکراسی و توسعه سیاسی هرچند در اقلیت کامل، به مراتب بهتر از عدم وجود این اقلیت خواهد بود.10. مجلس آینده دستورکارهای مهمی در پیش رو دارد. اتخاذ مواضع رادیکال در خصوص موضوعاتی همچون خروج احتمالی از NPT، افزایش تخاصم با آمریکا و انگلستان و اروپا، موضعگیری در خصوص ارتباط با همسایگان، اتخاد موضع در مورد آزادیهای اجتماعی و.... از جمله مواردی هستند که میتوانند بر زندگی ما اثرگذاری زیادی داشته باشد. با وضعیت بغرنج و قابل تاسف ارزیابی صلاحیتها که منجر به از بین رفتن توان رقابت شده است، احتمال قریب به یقین اکثریت مجلس در اختیار اصولگرایان آنهم از نوع رادیکال و تندروی آن خواهد بود اما تنها انگیزه باقی مانده برای رأی دادن، امید به وجود تعداد بسیار محدود از نمایندگانی است که در خصوص مواضع فوق به گونه ای دیگر می اندیشند و این امر میتواند سبب تعدیل در اتخاذ مواضع رادیکال نمایندگان تندرو یا حداقل پژواک کوچکی از خواست اکثریت ملت در مجلس گردد. 11.سرنوشت مام میهن قابل قهر نیست. از بی تدبیری و انفعال در برابر سقوط وضعیت اقتصادی ملت، از بی توجهی به مطالبات ساده مردم، از آبان خونین، از هواپیمای سرنگون شده و عذرخواهی نکردن و بی تفاوتی و دروغگویی متعاقب ان، دل شکسته، آزرده و خونین دل هستیم اما نمیتوانیم در برابر سرنوشت این گربه زیبای نشسته کنج نقشه آسیا بی تفاوت باشیم.اجازه دهیم منطق بر احساس یأس و ناامیدی و خستگی غلبه کند. 12. نیک میدانم که بین خواسته های به حق مردم و عملکرد حاکمیت در این سالها فاضله گزافی بوده است و مسیری که اتخاذ شده به نفع و صلاح و فلاح میهن نیست. اما در مقابل مام میهن کدامیک دلسوزتریم؟ ما یا اقتدارگرایان؟و در آخر اینکه با دلی خونین و دیدگان اندوهگین از حال و روز این روزهای کشورم، رای میدهم چون روزهای سیاه 84 تا 92 را از یاد نبرده ایم. روزهای به محاق رفتن اندیشه، هنر و تدبیر. روزهای "کاغذپاره دانستن قطعنامه ها" و روزهای "خس و خاشاک" دانستن ملت. رای میدهم تا آنچه در تیرماه 84 بر ملت حادث شد و ملت کشورم هنوز که هنوز است تاوان آن را میدهند تکرار نشود. رای میدهم تا با حضور حتی تعداد محدودی از نمایندگان معتقد به شفافیت و مردم سالاری، حداقل شفافیت در پارلمان به عنوان خانه ملت حاصل گردد تا مانع از شکل گیری و نهادینه شدن خط مشی ای گردم که چشم دوخته در برابر دوربین تلویزیون قاطعانه بروز خطای انسانی در سقوط هواپیما را تکذیب میکرد. رای میدهم برای حفظ "سرمایه اجتماعی" که در هر جامعه ای بر سه اصل "مشارکت، انسجام و اعتماد" پابرجاست و در نبود سرمایه اجتماعی هر جامعه ای قدم در مسیر اضمحلال خواهد گذاشت. رای میدهم و براین باورم در طول تاریخ، پهلوانانی برای بقای نام زیبای ایران، جان داده اند و امروز که دشمنان بیرونی و جزم اندیشان کوته فکر داخلی عامدانه یا از روی جهل کمر به همت تخربش بسته اند، رای دادن کمترین کاریست که میتوان در برابر این نام بزرگ انجام داد. چون یاس و ناامیدی را برادر مرگ میدانم و به امید آینده آباد برای ایران زمین پای صندوق رای خواهم رفت.این نوشتار را بعد از 15 روز درگیری ذهنی در خصوص شرکت کردن یا شرکت نکردن در انتخابات به رشته تحریر آوردم تا در آینده نه چندان دور پاسخی برای وجدان خویش که از عملکردم در قبال میهنم سئوال میکند داشته باشم.رضا حاجی کریم27/11/98رضا حاجی کریمرضا حاجی کریمMon, 17 Feb 2020 14:13:16 +0330