https://virgool.ir/feed/@peyman.frpfa2026-11-11 16:10:17https://files.virgool.ir/upload/users/24566/avatar/DXwFFF.pnghttps://virgool.ir/@peyman.frphttps://virgool.ir/@peyman.frp/the-reminder-yqplnfbalsi5 در را باز میکند، کلید را پرت میکند روی مبل راحتی کنار تلویزیون. به کسی که پشت تلفن بود میگوید: باشه...قول میدم امروز تا ظهر آماده شه....قربان شما...تلفن را قطع میکند و سر کیسه زباله ای حاوی شیشه خورده و بطری های نوشابه و چند تکه طناب و قوطی های کنسرو را گره میزند و میگذارد جلوی در. توی آشپزخانه، قهوه ساز را روشن میکند و از توی کابینت قهوه آسیا شده را میریزد توی مخزن دستگاه. کلید را میزند و دستگاه با صدای بم و کلفتی شروع میکند به کار. کاپشنش را پرت میکند کنار فرش زیر جا لباسی. از توی کوله پشتی اش طناب را در میآورد و میگذارد روی اپن. پرده ها را میکشد و نور سرخ طلوع همزمان با بوی صبح از پنجره باز تو میزند. گرد هایی که روی پرده آرام گرفته بودند، حالا توی زمینه ی سرخ تابش معلق اند. صندلی را می آورد و و میگذارد زیر مهتابی، درست جلوی رشته ای از تابش که میرود و روی دیوار تیغ بلند بالایی میشود. بالای صندلی طناب را از پشت محفظه ی مهتابی رد میکند و روی لبه گره اش میزند.زیر بغل اش را بو میکند و "پوووف"ی توی هوا پرت میکند. از صندلی می آید پایین و عود آتش میزند. بوی صندل خانه را پر میکند. دوباره میرود بالای صندلی. طناب را از گردن خودش رد میکند. برمیگردد نگاهی به پاکت سیگار که روی اپن است می اندازد. از رفتن به سمتش منصرف میشود. طناب را میکشد و بررسی میکند که سالم باشد. تیغه ی آفتاب کل تنش را در خود گرفته و کشیده تر میشود. صندلی را با پا هول میدهد. طناب راست می شود و صدای خش دار خفیفی شنیده میشود. پاهایش معلق اند. صورتش سرخ تر می شود و ریش هایش سیخ می شوند. چشم هایش ورم میکنند و چپ می شوند. مثل مرغ سر کنده بین زمین و آسمان ،بلاتکلیف، دست و پا میزند.کل تنش به رعشه افتاده و انگار تمام خون صورتش پشت چشم هایش دلمه بسته . آخر سر دستش را کش میدهد و راس طناب را بالای سرش میچسبد. صورتش به سرخی لبو شده. خودش را میکشد بالا و نفس میکشد. عمیق. خورشید حالا کاملا پیداست و از نیمه ی آسمان کل خانه را روشن کرده. چند بار طناب را میکشد تا کل مهتابی فرو میریزد و روی زمین کنار او می افتد و تکه های شیشه اینجا و آنجا پخش می شوند. قهوه جوش صدای دینگی میکند و کارش تمام میشود. طناب را از دور گردنش باز میکند. لنگان و تلوتلو خوران میرود سمت اتاق خواب. کت و شلوارش را از کاور در میآورد و میپوشد. کفش های چرمی اش را دستمال میکشد و پا میکند. صورت حساب ها و دفتر حسابداری را از روی تلویزیون توی کیف سامسونت رنگ و رو رفته ای میگذارد و برای خودش قهوه میریزد. در را که میخواهد ببندد یادش می آید چیزی را جا گذاشته. کارت اتوبوس و پاکت سیگار را از روی اپن می قاپد. شیشه هارا با پا یکجا هول میدهد و در را میبندد. صدای پا انگار جایی میان راه پله متوقف میشود. صدای سلام و احوالپرسی می آید، بعد صدای پاهایی که روی راه پله ها میدوند آرام آرام محو میشود و چند ثانیه بعد در حیاط تقی صدا میکند.پیمان.فپیمان فرخ پیپیمان فرخ پیSun, 30 Dec 2018 19:00:38 +0330https://virgool.ir/@peyman.frp/قفس-يك-داستان-كوتاه-vg7p2j4ilmikزن هرمز هفت سال پیش خودش را آتش زد.نه فقط خودش را،که یک دست صندلی و قاب پنجره را هم به آتش کشید.هرمز آن شب سوهان روی قاب پنجره ها میکشید که زنش،لبه ی چادر به دندان گرفته، داخل آمد و اگر هرمز،لامپ 50 ولتی سقف کارگاه چوب بری را روشن کرده بود،چشمان سرخ و از حدقه بیرون زده ی معصومه را می دید.اما فقط پشتش به او بود._سقطش کن! پول خرجیشو ندارم.بار اول معصومه چیزی نگفته بود.اما اینبار خودش را آتش زده بود._بچمه.می خوامش._همین که گفتم! پول خرجیشو ندارم.و معصومه دم نزده بود.یک و نیم لیتری تینر را برداشته بود و روی خودش خالی کرده بود._شنفتی چی گفتم؟من بچمو میخوام.هرمز سوهان کشید فقط و معصومه کبریت را کشید و نصف کارگاه گرفت...هرمز نمیتوانست به یاد بیاورد که سگ آن موقع بود یا نبود. ((حتما بوده...اون...اون همیشه تو کمینه...همین اطراف چار دست و پا واستاده...همیشه منتظره...))اما یادش بود آقا محسن که آمد و پلیس که آمد و آمبولانس و آتش نشانی که آمدند،سگ توی حیاط پشتی چهار دست و پا نشسته بود و له له میزد.بوی گوشت سوخته به دماغش خورده بود و هرمز یک گوشه افتاده بود.آقا محسن هیچ نگفته بود.فقط اول تا هفتم معصومه خودش را در کارگاه آفتابی نکرد و فقط بعد هفتم به هرمز گفته بود که تینر بخرد تا رنگ چوب های اضافی را بگیرند و به هرمز پول یک و نیم لیتری تینر را داده بود.چند وقت بعدش بالاخره صدای محسن در آمده بود که: ((مش غلام، به امام رضا رو حرمت موی سفیدش نگهش داشتم.)) مش غلام چیزی نداشت بگوید. سوار نیسانش میشد تا چوب جدید بیاورد و سفارش ببرد.((15 تا میز صندلی برا کافی شاپ)) کافی شاپ دیگر چه کوفتی بود؟هرمز از خودش پرسید.اما فقط از خودش.نه از مش غلام.حوصله ی نصیحت هایش را نداشت که((برو بیرون ازین خراب شده...دنیارم ببین...)) از وقتی معصومه خودش را آتش زده بود، شش سال میگذشت که پایش را بیرون کارگاه نگذاشته بود.اما میز صندلی که میز صندلی است دیگر.همه را یک هفته ای ساخته بود و زنگ زده بود مش غلام ببردشان. مش غلام گفته بود که هرمز پایش را بگذارد بیرون از آنجا و منت آن جوانک محسن را هم نکشد.چهل و پنج سال دارد و هرچه نباشد بزرگتر از محسن است.صورت خوشی ندارد که از او منت بکشد. هرمز خواسته بود بگوید غلط کرده که چیزی بگوید آن محسن.میخواست بگوید، و بلند هم بگوید  قبل از آنکه آن محسن از رحم ننه اش سر در بیاورد و کارگاه پدرش را به ارث ببرد، او شاگرد پدرش بوده.هرمز میخواست بگوید پدر محسن آی که چه مردی بود.مرد بود.نه مثه بچه اش بی جربزه و آُسمان جل.بعد هم یک لحاف دوشک و یک کابینت که وسایلش را،سیگارهایش را و چسب زخم ها را توی آن جاکرده بود چه جای منت برای آن جوانک باقی می گذاشت آخر؟هرمز می خواست بگوید آنجا خانه اش شده بود بعد پانزده سال کار و عرق ریختن و چوب بریدن.و چوب بریدن هم برایش شده بود کارهای معمول زندگی.هرمز خواست که بگوید اگر چوب نمیبرید دنیا، زندانش می شد.اما هرمز فقط گفت: ((جز چوب بر یدن کاری بلد نیستم مش غلام...)) همین را گفته و باقی را خط زده بود...زن هرمز خودش را هفت سال پیش آتش زده بود در حالی که هرمز آنشب، پشت به او، سوهان میکشید و یادش نمی آمد وقتی معصومه خودش را آتش زد،سگ بود یا نبود.اما هرچه بود،خودش آنجا نبود.یعنی بود توی کارگاه،جایی که معصومه بود،و پشت اهرم و سوهان به دست،که روی لبه ی الوار سوهان میکشید؛اما انگار که نبود و فقط وقتی نور تند آتش توی چشم هایش ریخت و بوی گوشت سوخته و دود آتش بینی اش را پر کرد و نعره های معصومه که انگار با شعله های آتش،وحشت زده،میرقصید؛گوش هایش را...فهمید که هست.آنجا، توی یک کارگاه چوب بری تاریک و نمور که پانزده سال تویش عرق ریخته بود...و یک سگ هم داشت.سگی که هرمز تاحالا ندیده بود.یک نژاد تخم حرام،به قول مش غلام. یک سگ با موهای ریخته_نریخته و پوزه ی کشیده مثل خرطوم فیل و چشمانی که کسی نمیدانست_یا نگفت_که کجا را میپایند..._بچمه.میخوامش..._گورتو گم کن...و معصومه 7 سال و دو روز پیشتوی سیاهی بیرون در کارگاه گم شده بود و چادرش را، شب انگار بلعید.هرمز با خودش فکر کرد آن شب سرد بود.سوز می آمد.بهار بود اما زمستان،مثل توله گربه ای که راهش را گم کرده و گیر افتاده بود،این طرف را میگرفت و آن سر را ول میکرد.آنطرف میرفت و اینور را ول میکرد.((به امام رضا رو حرمت موی سفیدش نگهش داشتم.قرصاشم نمیخوره....یک شب اومدم کارگاه،دیروقت،دیدم رو صندلیش خوابش برده.داشت هذیون میگفت.دکترش میگه توهمی شده.قرص نوشته.نمیخوره که مش غلام.الانم که گیر داده به این سگه.))_چی بگم والا؟!چه داشت بگوید مش غلام.او فقط یک باربر بود.با نیسانش بار میبرد و می آورد و بالعکس.هفت سال گذشت از وقتی معصومه خودش را آتش زد و حالا قضیه ی سگ بود.((میدونم کار سگه بوده مش غلام....می دونم سگه معصومه رو کشته...)) مش غلام چه داشت بگوید.هیچ.فقط سیگارش را توی سطل چوب اره ها خاموش کرده بود.((می دونم سگه زنم رو کشته مش غلام.اون جوونکم میدونه.برا همین چیزی نگفت وقتی نصف کارگاش گرفت.عذاب وجدان دهنشو بسته.گناه حلقومشو چسبیده.)) هرمز یادش می آمد از سگ ها میترسیده همیشه.اما هیچ وقت مثل ایندفعه نبود.وقتی خیلی بچه تر بود توی پارک ملت می دوید.از حرم تا پارک ملت راه خیلی بود و او همه اش را میدوید.وقتی هنوز سیگار نمیکشید و نفس داشت.یکبار که میدوید یک لاتی روی نیمکت پارک از او پرسیده بود که سیگار دارد یا نه._نه،آقا_کاپوت داشتی بیا سمت محل ما._محل شما کجاس؟لات خندیده بود وهرمز آن موقع نمی دانست کاپوت چیست.اما ترسیده و دویده بود.وقتی هم یک سگ روز تولدش پای چپش را گاز گرفته بود او باز هم نفس داشت.سیگار نمیکشید. دویده بود.اما سگ انگار بیشتر از هرمز نفس داشت.هرمز هر از گاهی پاچه ی شلوارش را بالا میداد و زخم گوشت بالا آورده ی ساق پای چپش را نشان مش غلام میداد و میگفت((کار خود سگه س مش غلام...میدونم که اون معصومه رو کشت...))_آخه یک سگ چطور میتونه کبریت بکشه آقا هرمز؟دکترش پرسیده بود.توی همان اتاقک گچی ته کارگاه که هرمز شب ها در آن میلولید و در را از ترس سگ دو قفله میکرد._میتونه دکتر آقا...میتونه...این سگ قبل اینکه پاش به اینجا باز شه، تو سیرک کار میکرده.با من اومد اینجا.همزمان با من آوردنش.و صدایش را آهسته کرده بود که:_و اینم از نقشه های محسن بود...دل دیدن معصومه را نداشت چون معصومه تحویلش نمیگرفت.محسن میخواد همه زنا تحویلش بگیرن.ما بچه داشتیم آقا.بچه اول.محسن اجاقش کوره.میتونه آقا...سگه معصومه رو کشت.معصومه دل این کارا رو نداشت...و دکتر برای او قرص نوشته بود و محسن آقا که بیرون کارگاه سیگار میکشید فرستاده بود مش غلام را برای خرید. سگ را هم از توی حیاط جلویی برده بودند حیاط پشتی و بسته بودندش.اما هرمز پیله بود که آن جوانک این کار را به عمد کرده.خواسته سگ را به اتاق هرمز نزدیک تر کند.هرمز پیله بود که سگی بداند چطور کبریت بکشد،میداند حیاط پشتی را چطور رد کند، در را باز کند و قفل را بشکند و خرخره ی یک آدم را چطور با آن دندان های نیشش بجود.و مش غلام چه داشت بگوید؟هیچ.با آن نیسانش سفارش میبرد و می آورد وسایل را. شصت سال سن داشت و برای اینکه چیزی نداشت بگوید کسی به او خرده نمیگرفت. اما فقط زمانی نظر داد که فهمید ماجرا وخامت دارد.هرمز گفته بود(( تنگه ی این سگ تخم حرام را خرد میکنم مش غلام.انتقام معصومه رو میگیرم...اولین باری که دست به چوب بردم یک قلاده ی چوبی ساختم.پس خوب میدونم چطور گرده ی این سگه رو به خاک بمالم مش غلام.به امام رضا...))و بغض مهلتش نداده بود و سکوت توی حنجره اش چپیده بود._خب چرا یکی ازین قفس جدیدا نمیسازی؟_ها؟چی هست؟_یه قفسه چوبیه.بت گفتم ازین خراب شده پاتو بذار بیرون و دنیا رو ببین.چیزای جدیدی اومده.یک قفسه با پای های چوبی از همین چوبایی که ما داریم.که میله هاش از چوب بلوطه.چوب بلوطم داریم دیگه؟ شیش ساله دارم بهت میگم برو بیرون،دنیا رو ببین...و هرمز شروع کرد. زمستان راهش را پیدا کرده بود و سوز توی هوا سوت می زد.زمستان بود و سفارش ها کم. تنها سفارش یک در بود.یک در معمولی.هرمز یک شبانه روزه ساختش و فردایش زنگ زد به آقا محسن که میخواهد برای سگ قفس بسازد.((بساز هرمز آقا،مختاری...))گوشی را که گذاشت،با خودش،هرمز، فکر کرد نباید کسی مزاحم شود.باید حواسش شش دانگ جمع قفس می بود.سیم تلفن را کشید و در را چهار قفله کرد و هر چند ساعت سری به سگ زد.یک بار هم داد زد سر سگ که: همینجا واستیا...جایی نریا...همینجا واستا حرومزاده تا آدمت کنم...اول پایه هارا ساخت.هرمز با خودش فکر کرد کاری ندارد ساختن میله ها.و شروع کرد. اره...سوهان...اره...اهرم...روغن...چکش...چسب...لولا...اره...سوهان...و شد.یک قفس در آمد بعد چهار شب و روز کار.یک قفس چوبی،محکم به اندازه ی یک درخت چندین هزار ساله ی بلوط.دلش قرص شد و قرص ته گلویش تلخ شد.پس دادش. _امشب می ذارمش تو قفس...اصن کارگاه...کارگاه چوب بری رو...چه...چه به سگ...اگه نگهبانه که نه کسی اینجارو میزنه، نه این دل و دماغ جنگیدن داره.بی بخاره.ضعیف و گرسنه س. تو این چهار روز یک لقمه غذا هم بش ندادم...یک لقمه...غذا...ندادم...امشب...ام...امشب...زندونیش میکنم.ترسش ریخته بود.((انتقام معصومه رو ازش میگیرم...میدونم کار خود ناکسشه...کار خودشه...))و شب شد.رفت سمت حیاط پشتی تا دست بیندازد گره پیچ طناب قلاده و سگ را بیاورد توی کارگاه و توی قفس.دست انداخت.سگ آمد. هرمز صدای نعره های معصومه گوش تا گوشش را پر کرد و نور آتش چشمش را پر کرد و بوی گوشت سوخته و موی کز داده تو بینی اش ریخت و ترسید برگردد پشتش را نگاه کند.سگ چشمش را دوخته بود به او.صبح آقا محسن که سر رسید و در را بسته دید و زنگ زد به مش غلام و مش غلام که نبود در شهر و آتش نشانی که آمد در را شکست و پلیس را،محسن از سر ترسش خبر کرد و با یک سرباز که پشت لبش تازه سبز شده بود داخل شد،قفس را دید،وسط کارگاه و بوی سوختن و جنازه ای جزغاله شده وسط قفس و قفس را که گرفته بود و سوخته بود.ولی هنوز سرپا بود.و محسن و آن سرباز سگ را دیدند با طناب آویزان، که چهار دست و پا نشسته بود و له له میزد.انگار که بوی گوشت سوخته به مشامش خورده باشد.                                                           فروردین 95                                                            مشهد                                                          پیمان فرخ پیپیمان فرخ پیپیمان فرخ پیSun, 30 Dec 2018 12:11:20 +0330https://virgool.ir/@peyman.frp/هنرمند-يا-هنر-بند-يك-گزارش-سطحي-vrakuwih46uvخب عرض شود که، این روز ها جریانی که ما به اسم هنر می شناسیمش جاده پر دست اندازی رو داره طی میکنه. جاده ای كه در اون مرز بین واقعیت و خیال، چيزي كه متن هنری رو شنگول میکنه، داره کم کم برداشته میشه. مرز بین شهود(به قول یکی از بچه ها) و ایده. این به معنی بارز شدن حقیقت یا مطلق شدن هنر نیست. اتفاقا به این معناست که هنر صف مقدم تحول تاریخی رو تشکیل داده. هنر زبان می آفرینه. معنا می آفرینه و به تک تک مرزهای روانی و اجتماعی رسوخ میکنه. اما بد حادثه اینکه تو جامعه ای زندگی میکنیم که گرایش شدیدی به تیپ آفرینی داره. جامعه ای که انقدر دچار بحران هویت و شناخته که برای پر کردن خلا هاش فرایند تولید ابله رو شروع میکنه. چرخه ی باطلی که برای پر کردن خلا های مفهومی و ساختی این ذهن مشترک، این وجدان جمعی یا هرچیز دیگه ای که اسمشو میذارین، تن میده به تربیت آدم هایی با تیپ بندی مشخص: آب بندی پوشالی جاهای خالی. به نظر من کسایی که اینروزا به عنوان یک تیپ،هنرمند، شناخته میشن همین عناصر جزئي نظام ذهنی ناقص الخلقه ما هستند که قراره جاهای خالی رو آب بندی کنن. همین هام هستن که نهایتا تصمیم های مهم رو درباره هنر نه با امضا برگه، که اتفاقا با تولید یک گفتمان میگیرن،باحرف زدن راجع بهش. مثلا کافیه تمام آرتیست های ولیعصر به این نتیجه برسن که گرمایش جهانی یه خبر دروغ رسانه ایه. با شروع این گفتمان واقعیت ساخته میشه: گرمایش زمین برای دنیای انسانی میشه یه دروغ. به نظر من، هنر جایی اتفاق میفته که فرد، خودآگاهی، سوژه(بازم اسمش هرچی شما میگین) با اثر بیرونی، تغییری که در ماده خام براي توليد يك آگاهي منحصر به فرد داده(هرچی که بوده) به وحدت میرسه. هنرمند با خلق متن فقط یه کار انتلکتوئلی نمیکنه. هنر مند با ایجاد یک تغییر آگاهانه در بیرون، داره خودشو تغییر میده. تقاشی که روی بوم با یک طرح شهودی ذهنی سعی در تولید یک متن داره، همزمان درگیر یک کشمکشه که سعی از تصویر کردن تصوری از خودش داره. این کشمکش هم درونیه هم بیرونی و عینی. اینجاست که سوژه ی هنرمند و طرح ذهنی اون وقتی به انتها میرسه به وحدت ميرسن و متن مثل یک آینه ی شفاف و رقیق خود هنرمند رو، خودی که جز با خلق هنری، آگاهی ازش ممکن نبود بهش نشون میده. اما این مثل هیچ چیز دیگه ای تضمینی نیست. شاید متن هیچوقت نتونه به سرمنشا خودش ینی خلق آگاهی برگرده. اینجاست که به اصلاح هنرمند از انسان بودن جدا میشه. اينجاست كه هويت خالق يكتا دوپاره ميشه.هنرمند تبديل ميشه به صفحه ي سفيد بي معنايي كه از خودش و متنش بيگانه شده و محبوس يك فرم، يك شاكله ميشه به اسم تيپ اجتماعي هنرمند. اينجاست كه هنر هم تبديل ميشه به فرايند توليد هويت و نه فرايند خلق آگاهي. المان ها و مولفه هاي هنري يك نفر تبديل ميشن به لباس هاش و سبك حرف زدنش و حالا يكي دوتا تابلويي كه گاه به گاه ميكشه و جمعايي كه توش قرار ميگيره.هنرمند از این مشغله ی مقدس فرار میکنه و تو جامعه پنهان میشه و تبدیل میشه به یک تیپ، یک کلیشه. برای همین هنرمند باید به اصطلاح تخم این خلق رو داشته باشه.چون که این آفرینش از خود، مهم است. اینجاست که هنر مهم میشود. این آفرینش از خود اگرچه شکلش فرق کرده اما ذاتش همان است ک در اجداد ما بود. فرایندی که ما امروز به عنوان هنر میشناسیمش به نظر من تکرار آیینی مناسک کهنیه که از ابتدا بشریت انجامش میدادیم: تقلید آفرینش. ما هم سعی داشتیم کیهان خودمان را دقیقا مثل ترفند کیهان آفرینی خدایان، با آفرینش از الگوی تصور "خود"، خلق کنیم. وقتی اینکار را در اجتماع انجام دادیم شهر آفریدیم و کیهانی انسانی. وقتی اینکار را هرفرد با سقوط در خودش و نترسیدن از آن انجام داد، شد هنر. آفرینش یک آگاهی با مقیاس یک من. تكرار آيين مقدس تغيير طبيعت،كيهان آفريني و تقليد از خلقت.اینجاست که اهمیت پیدا میکنه ما به کی بگیم هنرمند و چی رو هنر بدونیم. حسن ختام اینکه: هزارنکته باریک تر ز مو اینجاست/ نه هرکه سر بتراشد قلندری داندپیمان فرخ پیپیمان فرخ پیSun, 30 Dec 2018 11:52:11 +0330https://virgool.ir/@peyman.frp/واقعیت-نمادین-واقعیت-مجازی-انگاره-هایی-درباب-زبان-uhhe2u2pwkrb زبان نبض جهان است. آگاهی واسطه ای که میان نماد واقعیت به مثابه ی معنا، یعنی دلالتی ذهنی و غالبا شهودی از رابطه ی ارجاعی میان امر واقع و اخلاق زبان،ترسیم خطوط شناختی و ارزشی از اعتقادات دینی،عرفانی، یا کاملا شخصی، بر محور اتفاقات عینی یا موضوع توجه متمرکز. و زبان به مثابه ی نظامی نحوی منطبق برفرایند ادراک انسانی حائل می شود. واقعیت مجازی در حالت نماد، برای ما اشناست،تخیل بن مایه ی چنین واقعیتی است. زبان سیال در مصادیق چنین واقعیتی بهترین بازنمایاننده واقعیت مجازی است: شعر، روایت. شالوده ی این واقعیت، بهره وری از نیروهای بالقوه زبانی برای شکل گیری روندی که ملزم است به پیروی از تاریخ.به عبارت بارت: "تاریخ با اجبار به گزینش از میان برخورد های اخلاقی با زبان به سراغ نویسنده می رود." چنین واقعیتی حاوی این همانی با واقعیت نمادین است.به عبارت دقیق تر چنین نماد مجازی تقلید کننده یا برآفریننده ی نماد واقعی است. ریشه ی ادبیات اینجاست. جایی که انسان شروع کرد به برسازی روایت هایی،درست مثل روایت واقعی دنیای خودش، روایتی که در آن واقعیت و اخلاق، عینی و ذهنی در هم می تند و مرز های وجود و موجود جا بجا میشود. متن دیگر یک مانور طنازانه از بلاغت و آرایه نیست، متن واقعیتی است کیهانی،نسخه ی بدل زندگی واقعی که در آن هر چه هست نشانه ای است به مقصد آگاهی مطلق، آگاهی جمعی-ابرمعنای منجسم. واقعیت همیشه مهمترین، و شاید تنها، مسئله برای ادبیات بوده. چنین رویکردی تنها مختص به قرن 19 یا قبلتر نمی باشد. به پیشینه ی خلق متن، انسان در تلاش بوده تا نسخه هایی از واقعیت بردارد. مثل نقاشی که سعی میکند کوه روبرویش را در بوم اش جا دهد. اما نکته این بود که دست کم و تنها برای انسان کشیدن مرزی-خلق اثری- دقیقا منطبق بر دنیای بیرون، واقعیت محض، ممکن نبود. چرا که اینجا درنقطه ی صفر، روند روایت انتخابی را ملزم میکرد که گزینش یکی از واقعیت و مجاز، برای خالق ثانوی-انسان- به تقلید از خالق مطلق در معنای اعتقادی آن، لازم میشد. همینجاست که بارت می نویسد: "وحدت نظام فکری بورژوازی، اسلوب نوشتار یکدستی پدید آورد. در دوران های چیرگی بورژوازی، فرم ادبی انواع گوناگون نداشت زیرا خودآگاهی در این زمینه موجود نبود."(بارت،1953) بارت درست میگفت که آگاهی و فرایند تکامل آن میتواند منشا پیدایش روند متن و بالاخص روایت شود. اما نکته در اینجاست که تاریخ به مثابه ی دوران هایی از وحدت ایدئولوژیک به تنهایی قادر به ایجاد چنین فرمی از نوشتار، یعنی نوشتاری که همواره میان نقطه ی صفر و یک، واقعیت و تخیل(مجاز) در نوسان است نبود. تفسیر بارت از تاریخ به علت گزینش پیامد یک امر(بورژوازی) به عنوان علت مشکل دارد. بعبارت دیگر، این نه تاریخ است که به متن شکل میدهد و نه متن است که به تاریخ، بلکه هردو به هم شکل میدهند و یکی گفتمان خلق میکند و تاریخ برای گفتمان های فراهم آمده جا باز میکند و اگر تاریخ جایی برای یک گفتمان نداشت هیچگاه متنی شکل نمیگرفت چرا که متن روح تمام گفتمان هاست و جسد چندین گفتمان گزیده: "...قتل، میدانیم که تمام تلاش مالارمه متوجه انهدام زبان بود که در این صورت ادبیات چیزی جز جسد آن نیست.(بارت،1953)یکی از راه ها، و نه تنها راه، برای توصیف روند شکلگیری متن و رابطه ی آن با تاریخ، فهم مفهوم تاریخ به مثابه ی گزارش تضاد میان دو دنیاست. دو جهان که در مرز آنها نقطه صفر نوشتار آغاز می شود»: جهان واقع و جهانی در سر ما. شروع متن، آگاهی به عدم توانایی ما در خلق اثری است که یا در واقعیت بگنجد یا در تخیل، کما اینکه دومی را راحت تر یافتیم. شاید روند شکلگیری تاریخ را هم بتوان به شکل تلاش انسان برای تاثیر در ادغام این دو جهان بررسی کرد. معنای مطلق همیشه سعی داشته در گفتمان های معنای نسبی جا بگزیند. انسان قادر نبود جز با خلق جهانی دوگانه، جهانی دو سویه از انسان-خدا و خانه- کیهان، به تلقید آفرینش با خلق جهانی دیگر، کوچکتر و محدود تر، شبیه سازی شده از جهان کیهانی، به حل اختلاف و تضاد میان واقعیت و مجاز کمک کند. تاریخ محصول همین برهم کنش های انسانی جهت خلق دنیای خود، جهان انسانی متشکل از کلیه ی نظام های ممکن واقعیت مجازی است. فرایندی که هربخش آن در محل اشتراک دو دایره ی واقعیت و مجاز واقع شده بود. شهر ها ساخته شدند و محیط مجازی انسانی در فضای واقعیت ناشناخته باز سازی شد. اینجا بود که متن هم به مثابه ی مصداق تاریخ، شبیه سازی شده ی تاریخ، به تحلیل و تجزیه ی جهان دو سویه ی واقعیت و مجاز بپردازد. اما متن در این نقطه صفر، مجزا از ادبیات بود. چرا که هنوز طبیعت به مثابه ی سپهسالار واقعیت بر انسان چیره بود. متن خود زندگی آدم ها بود زندگی شبانی و سازماندهی در سطوح پایین زندگی انسان را تبدیل کرده بود به رمانی ماجراجویانه و تعلیق وار. برای همین خلق فرم های گوناگون و نقب زدن به خودآگاهی دنیای مجاز در متن خود زندگی روزانه ممکن بود. اما با گسترش نظام مجاز و چیرگی بر طبیعت حالا ما مطلقا در مجاز زندگی میکنیم. جایی که واقعیت همان مجاز است. اینجاست که ادبیات مهم می شود، چرا که روایت مهم می شود. انسان مهم ترین نیاز خود را، یعنی خلق بر اساس الگوی خدایان و کیهان، را تنها در متنی با خاصیت مجازی بالا و واقعی کمتر قادر خواهد بود رفع کند و اینجاست که انسان جهان دیگر، جهان خودش را باز می یابد و چرخه ی تاریخ روند را دوباره به سمت نقطه ی صفر، نقطه ی واقعیت صد در صد سوق می دهد.چنین زبانی حالا اگر دیگر میلی به گزینش میان مجاز و واقعیت- تخیل و واقع گرایی- ندارد، دست کم نمای گسترده تری از تلفیق میان این دو گفتمان را برگزیده: نماد مهم بود که حالا هم تحت تاثیر نیرویی پنهان در تاریخ هنوز همان کارکرد اولیه را دارد: خلق معنا بر اساس الگوی واقعیت نمادین کیهانی. هنوز هم نشانه های اخلاقی با وجود فراوانی کم، در ذهن جمعی، از زندگی روزمره قابل استنباط است. کما اینکه تزریق روایت از واقعیت محض به متن مجازی در قالب فرایند خلق ثانوی، موجب شکلگیری رویکردی در قرن 20 شد که بارت آنرا "درجه صفر نوشتار" مینامد و کامو یا بلانشو را مثال میزند. استفاده از زبانی که عاری از هرگونه گزینش خلاقی است. خنثی ترین کاربرد از زبان.کما اینکه این حالت پایداری ندارد. چرا که تاریخ پایداری ندارد و تضاد گفتمان ها که محل ظهور و بروز ابرمعنای منسجم در جهان مجازی اند اجازه ی تنها یک گزینش از زبان را نمیدهند. چرا که زبان پیش برنده ی دنیای انسانی است. انسانی که در مجاز آرام گرفته اما چیزی بیشتر فرایش می خواند. نماد حالا دیگر رابطه ی کمی با تخیل دارد، این نوع از نماد در لایه ای از زبان، لایه ای از آگاهی جمعی که همان ارتباطات و ذهن باشد حضور دارد که میل ناگزیری به رساندن پیامی منسجم و متشکل از اجزای به ظاهر نامرتبط، افشای یک کل، دارد. به عبارت دیگر نماد دیگر تحت کنترل ما نیست. به تازگی نماد دارد شکل حقیقی خود را باز می یابد یعنی نه دالی که ارجاع به حالتی زیباشناسانه یا تخیلی بدهد، بلکه راهی است برای شناخت هرچه ناشناخته مانده. نماد آخرین مرحله ی زبان است. آخرین کاری که زبان انجام میدهد. آخرین موضع اشتراک دو نماد(مجازی و واقعی) برسازی واقعیتی افزوده، واقعیتی مجازی به واقعیت عینی است:تمدن. چرا که ذهن تنها قادر به درک اجزای نظام کلی جهان است. از عینک شناخت گریزی نیست. اما جز به تنهایی دوام ندارد. از هم می پاشد و اضمحلال معنا می یابد. اگر پشت سر هم تکرار کنید جنسیت یا کوه یا قاشق میبینید که گویی معنایش به مرور تکرار، محو و مه آلود می گردد. واحد زبانی(کلمه،صدا،تصویر و...) برای یافتن معنا، یعنی برای قرار گیری در واقعیت، برای اینکه از هم نپاشد، نیاز به جزای دیگر، واحد های معنایی و زبانی دیگر دارد. از همین روست که مفهوم فرهنگ(culture) شکل گرفته است. چرا که جهان تعامل را اجتناب ناپذیر می سازد. این جوهر نماد است. اشتراک میان تمام انواع نماد: میل عنان گسیخته به خلق فرمی خلاف آمد عادت و افشای یک ارتباط گسترده و عظیم و پنهان. برای دستیابی به این امر، ذهن واسطه می شود تا جز در نظام ارتباطی میان خود و محیط عینی خارج از خود، ارتباط مخصوص و متجانس خود را بیابد. برای همین است که اعراب شعر بزم در صحرا دارند و افسانه های وایکینگ حاوی خدایان متکثر،خشن و قهرمانانی جنگ طلب است. کسانی که نمیتوانسته اند کشاورزی کنند. باید میجنگیدند و فتح میکردند و دریانوردی. این باید در ذات ارتباطی است که ذهن جمعی(مایلم به آن عقل اول هم بگویم) میان خود و محیط می یابد.به وجود آمدن اشکال مختلف زبان میان ملل نیز همینجا قابل بررسی و جستجو است.پیمان فرخ پیدی 97پیمان فرخ پیپیمان فرخ پیFri, 21 Dec 2018 14:53:43 +0330https://virgool.ir/@peyman.frp/فوتبالرخداد-یا-طراحی-egxayvtzyhmaداشتم از سوپر چیز میز میخریدم امروز که همزمان بازی پرسپولیس سپاهان یا همچی چیزی از تلویزیون بالای یخچال پخش میشد. دوربین که قلعه نوئی رو نشون داد صاحب مغازه که اکبرآقاست و از اذری های دو آتیشه اه کشیده ای کشید به نشونه ی انزجار. رفیقشون که اغلب اوقات اونجاست پرسید چرا؟ اکبر آقا گفت که از قلعه نوئی بخاطر بحث قدیمیی که با علی دایی(که خوب میدونیم ایشون هم آذری ان) داشت خوشش نمیاد ازش. من فوتبالی نیستم و هیچوقت جزء چیزایی که سرگرمم کنه نبود اما یه لحظه فکر کردم چرا ورزشی مثل فوتبال باید ورزش محبوب باشه. ورزش همه گیر. به نظرم میرسه ذات فوتبال قابلیت تقسیم بندی های صفر و یکی رو داره: خوب بد، حرفه ای غیر حرفه ای، اکثریت اقلیت. ورزشی که برای اجراش به محوطه ی بازی وسیعی نیاز داره که این خودش میتونه پتانسیل جذب خیل عظیمی از تماشاچی هارو جلب کنه. اصولا ورزش هایی که به لحاظ مکانی امکان جمع آوری تعداد زیادی ادم دارن معمولا ورزش های محبوب تری ان. اما واقعا چرا فوتبال ما، عرصه ی قشر بندی های قومی، جزم اندیشی های قوم مدارانه و گروه مرجعیه که خیلی از آدم ها ارزش ها و سوگیری هاشون رو بر اساس طراز های اون،که خیلی هم حساب کتاب دار نیست، تنظیم میکنن؟ جایی که میشه چن هزار نفر رو دور هم جمع کرد و بردشون تو یه تقسیم بندی ساده: دوست و دشمن. البته که قرار نبوده رقابت و فضای رقابتی مسابقه های اینچنینی درگیر افراط شه اما چی شده که فوتبال یکی از قطبای فرهنگی ذهن آدم هارو بخودش مشغول کرده؟ مراجع قدرت و تاثیرگذاری فرهنگی چه سهمی تو این بازی دارن و خلاصه چقدر میشه گفت فوتبال فقط یک سرگرمیه؟پیمان فرخ پیپیمان فرخ پیMon, 17 Dec 2018 19:09:40 +0330