نوشته های نشریه پراش

کجای کاریم...؟!

نشریه پراش — Thu, 04 Mar 2021 18:31:02 +0330

آماروارقام صادرات و واردات و تولید چدنتحلیلباتوجه به اطلاعات آورده‌شده و نقشه‌هایی که آمده است، نقشه جهانی درباره صادرات و واردات چدندر جهان به این شکل است که در آن آمریکا بیشترین صادرات چدن و کشور هند بیشترین واردات در جهان را دارند. در این میان کشور ایران نیز جزو کشورهایی است که صادرات نسبتا خوبی دارد.میزان ضایعات چدنی در ایران تقریبا ۴٪ است که از این حیث کشور آمریکا با نزدیک به ۰ % ضایعات، کمترین ضایعات چدنی را دارا می‌باشد.تجارت جهانی در صنعت چدن ۱.۸۲ میلیارد دلار بوده است که در آن کشور آمریکا حدود ۳۴۵میلیون دلار درآمدزایی (میزان صادرات) و کشور هند نیز حدود ۱۷۰ میلیون دلار خریداری کرده است (میزان واردات).حال برویم سراغ کشور خودمان؛ صادرات ۷۷۳ میلیون دلاری چدن و فولاد ایران به چین که در ۹ماهه اول سال ۱۳۹۹کلید خورده است و کمک بزرگی به اقتصاد کشور کرده است که این صادرات ۱۵ درصد از کل صادرات ایران را تشکیل می‌دهد که امیدواریم در سال‌های آینده میزان صادرات چدن و فولاد بسیار بیشتر شود.ایران در میان سال‌های اخیر و مخصوصا در سال‌‌ ۲۰۱۶میزان واردات آن بسیار زیادتر بوده است به طوری که میزان واردات آن چیزی در حدود ۹۷.۳ درصد و میزان صادرات آن حدودا ۲.۷درصد بوده است؛ اما در سال ۲۰۱۷میزان صادرات رشد چشمگیری داشته است و تقریبا به ۲۹ درصد رسیده است و میزان واردات در حدود ۷۱درصد بوده که در سال های اخیر میزان صادرات ایران بسیار بیشتر شده است که تقریباً به بالای ۵۰درصد رسیده است اما به دلیل تحریم بودن و در دست نبودن آمار دقیق، آخرین آماری که در سایت‌های معتبر منتشر شده است مربوط به سال ۲۰۱۷می‌باشد.جداول مربوط به شرکت‌های ایرانی در این حوزهمنابع۱- https://oec.world/en/profile/hs92/waste-or-scrap-of-cast-iron#:~:text=Imports%3A%20In%202018%20the%20top,and%20Pakistan%20(%2499.5M)۲- https://trendeconomy.com/data/h2/iran/7304

لوله‌های خاکستری

نشریه پراش — Thu, 04 Mar 2021 13:17:49 +0330

لوله‌های چدنی و کاربرد استفاده از چدن خاکستری در آنبه قلم: مهران نژادمنساری و علی حلاجانمقدمههمانطور که می‌دانیم چدن ها گروهی از آلیاژهای آهنی با درصد کربن بیش از ۲.۱۴ درصد وزنی هستند که در محدوده دمایی ۱۱۵۰ و ۱۳۰۰ درجه سانتی‌گراد ذوب شده و ریخته گری می‌شوند که نسبت به دمای ذوب آهن خالص (۱۵۳۸ درجه سانتی‌گراد) پایین‌تر و مناسب‌تر می‌باشد. امروزه انواع مختلفی از چدن‌ها از قبیل چدن خاکستری، مالیبیل، داکتایل و سفید در کاربردهای مختلفی به کار گرفته می‌شوند.یکی از کابردهای مهم استفاده از چدن که باوجود گذشت زمانی که شاید از یک سده نیز فراتر رود و همچنین تولید مواد به نسبت جدیدتری از قبیل پلیمرها، تولید لوله‌های چدنی است.در اغلب موارد از چدن خاکستری در لوله‌های چدنی مورد استفاده قرار می‌گیرد که البته چدن خاکستری از جمله‌ پراستفاده ترین و رایج‌ترین چدن‌ها است. این چدن دارای حدود ۱.۷ تا ۴٪ کربن و حدود ۳٪ سیلیسیم است. قیمت کم‌تر این نوع چدن و خواص ویژه آن سبب شده که استفاده بسیاری از آن شود.یکی از روش‌های متداول تولید لوله‌های چدنی، فرایند ریخته‌گری سانتریفیوژ است که ابتدا به آن می‌پردازیم و سپس به سراغ نحوه تشکیل چدن خاکستری می‌رویم. در انتها نیز در مورد کاربردها و خواص مختلفی از چدن خاکستری و دلیل مناسب بودن استفاده از این نوع چدن در ساخت لوله‌های چدنی خواهیم پرداخت.‌فرایند ریخته‌گری سانتریفیوژبرای ساخت لوله‌های چدنی می‌توان از روش ریخته‌گری سانتریفیوژ استفاده کرد. به این ترتیب که فرایند انجماد به صورت جهت‌دار اتفاق می‌افتد و ابتدا از لایه‌های بیرونی شروع به سرد شدن می‌کند. قالب‌هایی که ماده مذاب به آن وارد می‌شود می‌تواند چند لایه باشد که با کمک آن می‌توان میزان دمای آن و تولید بهینه آن را کنترل کرد.در ابتدا ماده مذاب در محفظه‌ای پیش‌گرم شده ریخته می‌شود که با چرخش ماده مذاب آن را به شکل رشته در می‌آورد. این رشته می‌تواند هم در جهت افقی و هم در جهت عمودی به سبب گریز از مرکز بچرخد. عمودی یا افقی بودن جهت آن بنا به شکل قطعه مورد نظر تعیین می‌شود. ماده‌ای که چگالی بیشتری دارد به سمت جداره قالب حرکت می‌کند و مواد با چگالی کمتر که شامل ناخالصی می‌باشد به قسمت‌های درونی‌تر می‌روند. پس از انجماد جهت‌دار برای حذف ناخالصی‌ها و نیز حباب‌های گاز که احیانا در سطح داخلی یا خارجی ایجاد شده اند، آن را ماشین‌کاری می‌کنند.به علاوه اگر از ریخته‌گری سانتریفیوژ که با شرایط محدود کردن هوا و اکسیژن و نزدیک به شرایط خلا است (vacuum centrifugal casting) استفاده شود، می‌تواند سبب بهبود کیفیت و خواص قطعه مورد نظر شود.فرایند تشکیل چدن خاکستریدر چدن خاکستری که کربن به صورت ورقه‌ای رسوب می‌کند باید به سه پارامتر اندازه گرافیت، شکل گرافیت و نحوه توزیع و سه عامل تعیین کننده این پارامترها یعنی ترکیب شیمیایی، سرعت سرد شدن و جوانه زنی چدن توجه کرد.چدن خاکستری دارای فازهای فریت، پرلیت، سمنتیت و آستنیت می باشد.گرافیت موجود در چدن بر اساس استاندارد ASTM (American Society for Testing and Materials) به ۵ صورت A و B و C و D و E می باشد.گرافیت نوع A هنگامی به وجود می‌آید که عملیات جوانه زنی به خوبی انجام شده باشد و سرعت سرد کردن پایین باشد. به طور کلی بهترین گرافیت در چدن خاکستری است. گرافیت نوع B هنگامی به وجود می‌آید که سرعت سرد کردن بالا باشد و جوانه زنی به خوبی انجام نشده باشد. گرافیت نوع B خواص مکانیکی نامطلوبی دارد. گرافیت نوع C در اثر تجزیه سمنتیت به وجود می‌آید و دارای خواص مکانیکی ضعیف اما دارای خواص حرارتی و الکتریکی خوبی است. گرافیت نوع D و C هر دو از طریق سرعت بالا سرد کردن و جوانه زنی نامناسب شکل می‌گیرند با این تفاوت که گرافیت نوع D از نوع C ریزتر است و مقدار گوگرد در آن بسیار کم است.در ابتدا باید ترکیب شیمیایی چدن را کنترل کرد. با افزایش هیدروژن در چدن، عمق سفیدی قطعه افزایش پیدا می‌کند (به عبارتی درون قطعه حفرات گازی تشکیل می‌شود) که این پدید ناخوشایند است و مقاومت به ضربه در چدن کاهش پیدا می‌کند. هیدروژن از هوای محیط وارد مذاب می‌شود و با افزایش آلومینیوم میزان انحلال آن افزایش پیدا می‌کند.نیتروژن درون هوای محیط در مقدار کم باعث افزایش خواص مکانیکی و در مقدار زیاد سبب کاهش خواص مکانیکی می‌شود. عموما سعی می‌شود میزان نیتروژن در مذاب چدن را بین ۰.۰۰۴٪ و ۰.۰۱۵٪ نگه دارند.منشا آلومینیوم درون مذاب چدن، قراضه‌های فولادی می‌باشد. میزان آلومینیوم نباید بیشتر از ۰.۰۰۴٪ شود چون با افزایش انحلال هیدروژن حفرات گازی درون چدن پدید می‌آیند.منشا گوگرد در چدن زغال‌سنگ، کک، گاز و سوخت‌های فسیلی مایع هستند که کاربیدزای قوی‌ای می‌باشد.سیلیسیم، نیکل، مس و کروم عناصر گرافیت‌زا هستند که اصولا نیکل و کروم با هم استفاده می‌شوند و باعث افزایش استحکام، سختی و مقاومت به سایش می‌شوند. عناصر نیکل، مس و کروم باعث ایجاد پرلت ریز در چدن می‌شود. وجود مولیبدن در چدن باعث کاهش سرعت تبدیل آستنیت به پرلیت می‌شود از همین رو سبب ریز شدن اندازه پرلیت‌ها می‌شود.منگنز جز عناصر کاربیدزا می‌باشد و تاثیر منفی گوگرد را جبران می‌کند. منگنز در حدود ۱٪ به مذاب اضافه می‌شود و باعث افزایش سختی و مقاومت به خوردگی چدن می‌شود.بعد از کنترل ترکیب شیمیایی نوبت به گوگردزدایی می‌رسد که از طریق اضافه کردن مواد گوگرد زدا در کف پاتیل و ریختن مذاب روی مواد یا مواد گوگردزدا را به صورت پودر به همراه گازهای خنثی مانند نیتروژن و آرگون به مذاب اضافه می‌کنند. مرحله بعدی افزایش مواد کربن‌ده مانند گرافیت مصنوعی، گرافیت طبیعی، کک متالورژیکی، کک نفتی کلسینه‌شده و کک نفتی کلسینه‌نشده به مذاب است. دمای کوره هنگام اضافه کردن این مواد باید بین ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ درجه سانتی‌گراد باشد و با تنظیم شعله کوره، یک اتمسفر احیایی به وجود می‌آید. همچنین باید مذاب تلاطم داشته باشد چون مواد کربن‌ده چگالی کمتری نسبت به مذاب دارند و به همین دلیل بر روی آن قرار می‌گیرند. مقدار بیشتر از ۱.۸٪ سیلیسیم باعث کاهش به‌دست‌آمدن کربن می‌شود به همین دلیل درصد آن نباید از حد مجاز عبور کند. در نهایت نوبت به جوانه‌زنی می‌رسد. به اضافه کردن موادی مانند فروسیلیس، سیلیکات کلسیم، زیرکونیوم سیلیساید، تیتانیوم و گرافیت خلوص بالا قبل از تخلیه مذاب در قالب به مذاب چدن اضافه می‌شود. جوانه زنی باعث ریز شدن و توزیع یکنواخت گرافیت می‌شود. همچنین باعث ریزشدن دانه‌های مذاب و کاهش منطقه سفیدشده می‌شود. بدین گونه قابلیت تراشکاری، ماشین‌کاری و خواص مکانیکی چدن افزایش می‌یابد.روش‌های جوانه‌زنی به صورت زیر می‌باشد: ۱- اضافه کردن مواد جوانه زنی به پاتیل؛ ۲- تزریق از کف با استفاده از گاز خنثی؛ ۳-تزریق مواد جوانه‌زنی با استفاده از لوله‌های گرافیتی؛ ۴- اضافه کردن در ناودان خروجی مذاب در کوره؛ ۵- قرار دادن مواد جوانه‌زنی در سیستم راهگاه و عبور مذاب از روی آن‌ها.کنترل اثربخشی جوانه زنی با استفاده از ۸ نوع گوه طبق استاندارد ASTMصورت می گیرد.(با نام های A تا H)در ریخته گری چدن های خاکستری از روش های ریخته گری در قالب های ماسه تر، خشک، پوسته ای، فلزی و استفاده می‌شود. در قالب‌های ماسه‌ایِ تر از آرد و پودر زغال سنگ (برای قطعات کوچک مقدار آن بین ۳٪ تا ۶٪ و در قطعات بزرگ بین ۶٪ تا ۷٪) و چسب استفاده می‌شود. روش ماسه خشک دقیق‌تر از ماسه‌ی تر است و حفرات گازی کمتری به وجود می‌آید.روش به مراتب دقیق‌تر از ماسه خشک است که از ماسه سیلیسی استفاده می‌شود و چسب آن سیلیکات سدیم است.خواص کلی و کاربرد چدن خاکستریبر اساس استانداردهای مختلف ASTM که A48 یکی از آنهاست، مقاومت کششی این آلیاژ حدود ۲۰ تا ksi۶۰ می‌باشد. همچنین این آلیاژ در دماهای جاری‌شدن(pouring temperatures) به خوبی جاری می‌شود(good fluidity) که آن را برای ریخته‌گری مناسب می‌سازد که می‌توان به این دلیل محصولاتی در اندازه‌ها و شکل‌های گوناگون تولید کرد. این نوع چدن دارای گرافیت به شکل فلس‌مانند(flake) است و به همین دلیل دارای چقرمگی پایین است و در صورت افزایش تنش به دلیل افزایش تمرکز آن در نوک فلس‌مانند کربن می‌تواند موجب ایجاد ترک و شکست شود. البته نرخ سرد شدن آن نیز می‌تواند تاثیر به‌سزایی روی خواص مکانیکی آن داشته باشد.باتوجه به ویژگی‌های بیان شده معمولا برای کاربردهایی که نیاز به مقاومت در برابر ضربه‌های ناگهانی است، مورد استفاده قرار نمی‌گیرد بلکه در مواردی که در حالت‌های خنثی یا فشاری از لحاظ تنشی و نیروهای وارد بر آن است مورد استفاده می‌باشد. برای مثال در خط لوله‌ها که که تنش‌های مختلفی (تحت فشار) را تحمل می‌کنند. البته باتوجه به این مسئله که معمولا خط لوله‌ها از زیر زمین می‌گذرند و مواردی مشابه آن، لذا در معرض خوردگی قرار می‌گیرند. اما توجه به این مسئله که گرافیت از ارزش کمتری نسبت به آهن برخوردار است و در حفاظت کاتدی، آهن دچار خوردگی می‌شود. چدن خاکستری در معرض نوع خاصی از خوردگی که به عنوان گرافیت‌زایی (graphitization) شناخته می‌شود، قرار می‌گیرد که این فرایند به شکل انحلال‌سازی انتخابی (selective leaching) اتفاق می‌افتد، به این معنا که گرافیت زمینه آهنی را ترک می‌کند و به کربن در حالت آزاد تبدیل می‌شود و به سمت مرزدانه‌ها مهاجرت می‌کند که‌ تغییر قابل توجهی در ابعاد ایجاد نمی‌کند ولی سبب تغییراتی از قبیل تغییر در مقاومت و برخی خواص مکانیکی آن می‌شود که نتیجه آن می‌تواند ترک و شکست را در پی داشته باشد. اما به طور کلی، در بسیاری از مواردی که از فولادهای کربن‌دار و فولادهای کم‌آلیاژ استفاده می‌شود، چدن خاکستری می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد و حتی از نظر مقاومت به خوردگی نیز بهتر عمل کند.همچنین این نوع چدن در مواردی که مربوط به خروجی‌های گاز از کوره‌های چوب، زغال سنگ و مبدل گرما و نیز قطعات نظامی است، به کار گرفته می‌شود.منابع۱-https://www.kubota.com/products/materials/technology/centrifugal_casting/#:~:text=The%20centrifugal%20casting%20method%20is,pressure%20on%20the%20molten%20metal۲-https://www.metaltek.com/metal-casting/centrifugal-casting/page/2/۳- iranzob.com۴- کلیستر؛ ویرایش ۳؛ ترجمه محمدرضا طرقی‌نژاد و حامد عسگری۵- METALLIC MATERIALS Physical, Mechanical, and Corrosion Properties Philip A. Schweitzer, P. E. Consultant York, Pennsylvania, U.S.A.

کجای کاریم...

نشریه پراش — Sat, 19 Dec 2020 13:53:55 +0330

برای بحث و تحلیل پیرامون صنعت فولاد ایران و مقایسه‌ی آن با جهان، لازم است که دید درستی از شرایط حال حاضر کشور و جایگاه آن در میادین جهانی داشته باشیم. پس از بررسی این موارد زمان آن فرا می‌رسد که درباره‌ی مشکلاتمان ریشه‌یابی انجام دهیم و به دنبال حل آن‌ها باشیم. پس شناخت فرصت‌های کشور در این حوزه و بازار پیش روی ما اهمیت دو چندان دارد که نباید با کم‌کاری یا ساده‌انگاری از کنار آن گذشت و مستقیم وارد تولید شد. در ادامه میزان تولید فولاد ایران را با سایر کشور‌های مطرح دنیا مقایسه خواهیم کرد، میزان واردات و صادرات تولیدات فولادی را می‌نگریم و به تفکیک هر محصول فولادی متوجه خواهیم شد که نیازها و فضای کار قابل اجرا در داخل چه می‌باشد و سهم ایران از بازارهای جهانی در آینده‌ای نزدیک چگونه دست خوش تغییر خواهد شد.تحلیلباتوجه به آمارگیری برخی از سایت‌ها و شرکت‌های فولاد در ایران تولید آهن اسفنجی در ایران نسبت سال گذشته ۹ درصد افزایش یافته است اما در این میان برای تولید نبشی و ناودانی ۳درصد کاهش داشته‌ایم. میزان تولید کل محصولات فولادی در سال ۹۸ برابر با ۱۱.۷۵۲ میلیون تن بوده است و در سال ۹۹ به ۱۲.۷۹۳ میلیون تن رسیده است در مقایسه با سال گذشته ۹ درصد افزایش یافته است.مصرف سرانه فولاد خام در کشورها که اولین کشور کره‌جنوبی است که با رشد چشمگیری همراه بوده است. کل سهم فولادی ایران ۶۱% به صادرات فولاد میانی ختم می‌شود که بیشترین صادرات ایران را در بر می‌گیرد. بیشترین تولید محصول مربوط به ورق گرم می‌باشد که ۳۶.۲ درصد کل تولیدات فولادی را در بر می‌گیرد. همچنین بیش‌ترین درصد واردات مربوط است به ورق پوشش‌دار با ۳۷.۱ درصد. در این میان طبق آماری که از سوی شرکت‌های خارجی منتشر شده است کشور چین رتبه اول را دارد؛ میزان تولید آن در سال ۲۰۱۸ حدود ۹۲۰ میلیون تن بوده است و در سال ۲۰۱۹ به ۹۹۶ میلیون تن رسیده است که فاصله زیادی با رتبه دوم یعنی کشور هند دارد. کشور هند در سال ۲۰۱۸ حدود ۱۰۹ میلیون تن فولاد تولید کرده که در سال ۲۰۱۹ به ۱۱۱ میلیون تن نهاده رسیده است در میان این کشورها ایران رتبه دهم را دارد. میزان تولید فولاد خام ایران در سال ۲۰۱۸ حدود ۲۴.۵ میلیون تن بوده است که در سال ۲۰۱۹ به حدود ۲۵.۶ میلیون تن رسیده و کماکان در جایگاه دهم قرار دارد. می‌توان گفت که ایران در این سال‌ها رشد چشمگیری داشته و صنعت فولاد ایران بسیار پیشرفت کرده است، هم در حوزه تولید و هم توسعه صادرات و امیدواریم که چند سال آینده شاهد ارتقاء رتبه ایران در جدول تولید و صادرات محصولات فولادی باشیم اما هنوز ایران مشکلاتی دارد که نمی‌توان آن را در ردیف کشورهایی که بین رتبه یک تا سه قرار دارند دانست. مشکلاتی از قبیل کمبود آب و پیشرفته نبودن بعضی از دستگاه‌ها؛ اما انشاءالله در سال‌های آینده به کمک مهندسان و متخصصان ایرانی این هدف بزرگ برای کشورمان تحقق یابد

وقتی سنگ را بزرگ برمی‌داریم!

نشریه پراش — Sat, 19 Dec 2020 13:42:35 +0330

صنعت فولاد ایران در چند دهه‌ی گذشته فراز و فرود زیادی را طی کرده است؛ به طوری که در برخی حوزه‌های تولید فولاد مقام‌های قابل توجهی کسب کرده‌ایم و برای مثال در تولید فولاد در جهان رتبه‌ی دهم را به خود اختصاص داده‌ایم؛ اما با وجود این پیشرفت‌ها، گاهی خبرهای ناخوشایند در تولید فولاد ما را اذیت می‌کنند. به همین دلیل با مهندس «مهدی احمدی» گفت‌وگویی داشتیم برای بررسی صنعت فولاد ایران و اینکه «چه باید کرد»!مهندس احمدی ورودی سال ۸۸ در مقطع کارشناسی، ۹۴ ارشد و ۹۷ دوره‌ی دکترا در زمینه‌ی استخراج آهن و فولاد در دانشکده‌ی مهندسی و علم مواد دانشگاه صنعتی شریف است که از سال ۹۴ در بزرگترین خط تولید فولاد القایی کشور به عنوان مشاور و مدیر پروژه مشغول به کار بوده است. پس از چاق سلامتی و تعارفات معمول، گپ‌وگفت زیر را تدارک دیدیم که پاسخ‌های مهندس خواندنی بود:با توجه به سرعت گسترش فولادسازی‌ها در ایران، آیا به اهداف بلندمدت طراحی شده (55 میلیون تن تولید فولاد افق 1404) برای صنعت فولاد دست خواهیم یافت؟- برای پاسخ به این سوال باید ببینیم تاریخچه‌ی تولید فولاد در ایران به چه صورت بوده است و با توجه به آن تصمیم بگیریم که آیا می‌توان به این هدف دست پیدا کرد یا نه. ما در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ با حدود ۲۵ میلیون تن تولید رتبه‌ی دهم فولادسازی در جهان را به خود اختصاص دادیم. در دنیا در حدود یک و هشت دهم میلیارد تن فولاد تولید می‌شود که بخش اعظم (بیش از نصف) تولید آن در چین است.چگونه به این رتبه در تولید فولاد رسیده‌ایم؟- با توجه به طرح‌های استانی توسعه‌ی زنجیره‌ی فولاد توانسته‌ایم به این حد از تولید برسیم.منظور از از زنجیره‌ی تولید فولاد چیست؟- در تولید فولاد به روش احیای مستقیم که بیش از ۸۰ درصد فولادسازی ایران را تشکیل می‌دهد، نیاز است که زنجیره‌ای از فرآوری‌ها و کارهای متفاوت روی فولاد صورت پذیرد. این زنجیره به ترتیب عبارت است از: فرآوری سنگ معدن به کنسانتره، تبدیل کنسانتره به گندله، تبدیل گندله به آهن اسفنجی، ساخت فولاد خام از آهن اسفنجی و ساخت فولاد با مشخصات مورد نظر از فولاد خام با فرآیندهای پایین‌دستی شبیه نورد و ... . اعدادی که برای مقایسه بین کشورها در زمینه‌ی فولادسازی بیان می‌شود همان تولید فولاد خام را معین می‌سازد.چرا ما باید فولادسازی داشته باشیم؟- در کشور ما منابع سنگ آهن به مقدار بسیار زیاد وجود دارد؛ به صورتی که تقریباً در همه‌ی استان‌ها معادن آهن موجود است. همچنین انرژی زیاد و ارزانی که در کشور ما وجود دارد و برخی از حامل‌های انرژی مانند گاز که قابلیت صادرات ندارند، باعث می‌شوند که تولید فولاد در ایران بسیار امکان‌پذیر و به‌صرفه باشد. این به‌صرفه بودن و امکان‌پذیری به صورتی است که در سال ۲۰۱۹ ما با 5/28 میلیون تن بعد از هند دومین تولیدکننده‌ی آهن اسفنجی در جهان بوده‌ایم! در این سال حدود ۱۰۷ میلیون تن آهن اسفنجی در کل دنیا تولید شد که ایران بیش از یک چهارم آن را تولید کرد این جهش در تولید به دلیل افتتاح بخشی از واحدهای تولید آهن اسفنجی در استان‌های مختلف کشور بود.چه عوامل مهم دیگری در بررسی صنعت فولاد وجود دارد؟- یکی دیگر از عوامل مهم که تابعی از تولید و جمعیت یک کشور است، سرانه‌ی مصرف فولاد می‌باشد. در سال‌های اخیر سرانه‌ی مصرف کشور از حدود ۲۶۰ کیلوگرم در سال ۲۰۱۳ به حدود ۲۲۳ کیلوگرم در سال ۲۰۱۹ کاهش یافته است. دلیل این امر نیز کاهش ساخت‌و‌ساز و متوقف شدن پروژه‌های بزرگ مسکن‌سازی بوده است. حتی پیش‌بینی می‌شود با وجود پیشرفت صنعتی و افزایش تولید، به دلیل رد شدن از زمان پیک جمعیت، سرانه مصرف کاهش یابد.افق ۱۴۰۴ فولادسازی با پارامتر سرانه‌ی مصرف چقدر قابل توجیه است؟- اگر محاسبه کنیم، در افق ۱۴۰۴ برنامه‌ی تولید فولاد در کشور ۵۵ میلیون تن در نظر گرفته شده که اگر در آن زمان جمعیت کشور حدود ۸۵ میلیون نفر باشد، سرانه‌ی مصرف چیزی حدود ۶۰۰ کیلوگرم خواهد شد (!) و این در حالی است که امروزه کمتر از ۲۴۰ کیلوگرم سرانه‌ی مصرف کشور است. این مسئله به آن معناست که حدود ۳۶۰ کیلوگرم به ازای هر نفر مازاد تولید وجود دارد که باید صادر شود و اگر امکان صادرات نداشته باشیم، کارخانه‌های فولادسازی ورشکست خواهند شد. اگر مشابه گذشته بخواهیم با قیمت کمتر از بازارهای جهانی صادرات را انجام دهیم تا این تولیدات از ما خریداری شود جریمه خواهیم شد. بنابراین بر اساس همین پارامتر سرانه‌ی مصرف نیز افق ۱۴۰۴ تولید فولاد هدف خوبی نیست و باید در آن تجدید نظر کرد.از نظر فنی آیا رسیدن به هدف افق ۱۴۰۴ شدنی است یا نه؟- از نظر فنی ما برای تولید این مقدار فولاد به مواد معدنی و قراضه‌های آهنی و فولادی نیاز داریم که قراضه‌ی فولاد گران‌تر است. حدود ۱۵۰ میلیون تن سنگ آهن برای تولید کنسانتره برای 55 میلیون تن تولید فولاد نیاز داریم که تا حدود سال ۱۴۰۱ با افتتاح طرح‌های نیمه‌کاره به حدود ۹۰ میلیون تن می‌رسیم که این چالش اول بحث‌های فنی است و ۶۰ میلیون تن کمبود تولید سنگ آهن خواهیم داشت. چالش دوم فنی، بحث‌های زیرساختی حمل‌ونقل و انرژی برای انتقال این مقدار ماده اولیه و حامل‌های انرژی به کارخانه‌های تولیدی است که باید برای آن نیز چاره اندیشید. چالش سوم فنی، احداث کارخانه‌هایی است که این حجم عظیم از مواد اولیه را در زنجیره‌ی تولید فولاد به کار ببرند و تولید کنند. یکی از مشکلات صنعت فولاد در کشور آن است که این صنعت به طور نامتوازن رشد کرده است. برای مثال در مجوزهایی که وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر کرده، مجوز حدود ۷۰ میلیون تن نورد فولاد صادر شده در حالی که کل تولید سالانه‌ی فولاد حدود ۲۵ میلیون تن است. پس با توجه به این چالش‌ها رسیدن به ۵۵ میلیون تن تولید فولاد خیلی دشوار و شاید ناممکن به نظر برسد.چه راه‌حل‌هایی برای این مشکل از نظر شما وجود دارد؟- به نظر من اگر به جای بحث‌های کمی و مقداری در تولید فولاد به کیفیت توجه می‌شد خیلی بهتر بود. مثلاً اگر به جای ۵۵ میلیون تن تولید فولاد ساده و خام، هدف‌گذاری بر روی تولید مثلاً ۲۰ تا ۳۰ میلیون تن انواع فولاد خام و آلیاژی و پیشرفته و زنگ‌نزن بود، خیلی بهتر می‌توانستیم ارزش افزوده ایجاد کرده و نیاز کشور را نیز برطرف کنیم؛ به خصوص اینکه برخی از این فولادهای پیشرفته و آلیاژی، بسیار زیاد به کشور وارد می‌شود. اگر بخواهیم عدد منطقی‌تری برای ۱۴۰۴ ارائه دهیم، باید گفت با فعال شدن تمام ظرفیت‌های نیمه‌کاره و ازکارافتاده در کشور، می‌توان تا سال ۱۴۰۴ انتظار داشت حدود ۳۵ تا ۴۰ میلیون تن فولاد تولید شود.آیا در کشور، در زمینه‌های علمی و صنعتی فولادسازی در سال‌های اخیر پیشرفت داشته‌ایم؟ اگر بله، چند مورد که برای خودتان هم جذاب بوده بیان کنید.- در پاسخ به این سوال باید گفت که آموزش‌ها و پژوهش‌های علمی اصلاً با آنچه باید باشد، متناسب نیست؛ برای مثال یکی از نقاط منفی موجود این است که برای دانشجویان مهندسی مواد و متالورژی، دروس تولید آهن و فولاد اختیاری است. این یعنی ما نمی‌خواهیم در دانشگاه متخصصان آهن و فولاد تربیت کنیم و در دانشگاه دانشجویان را متناسب با اهداف بلندمدت به سوی فولادسازی سوق نمی‌دهیم. با این وجود اما جنبه‌های مثبتی هم وجود دارد؛ برای مثال همان طور که گفته شد در تولید آهن اسفنجی می‌توان خیلی کار کرد و تولید ما در جهان در رتبه دوم است. پس با بهبود روش‌های موجود در کشور می‌توان خیلی بهتر کار کرد و بازدهی فرآیندها را بالاتر برد. برای مثال شرکتی که خود من در آن مشغول به کار هستم روی تولید از ضایعات فولاد کار می‌کند که باعث می‌شود هزینه‌های تولید کاهش یابد. طرح دیگری که ایران در اروپا ثبت کرده، طرح «پرد» است که طرح بسیار خوبی متناسب با شرایط کشور و به اسم کشور خودمان است. همچنین در زمینه‌ی تأمین قطعات و تجهیزات تولید فولاد در گذشته خیلی به خارج وابسته بودیم و اکنون وضعیت ما در بومی‌سازی این تجهیزات و قطعات خیلی بهتر شده؛ برای مثال پروژه‌ی ساخت الکترود گرافیتی مورد نیاز در کشور اکنون یکی از پروژه‌های دانش‌بنیانی است که پیشرفت‌های خوبی هم داشته یا تولید کاتالیست‌های مورد نیاز صنعت فولاد که صددرصد بومی‌سازی شده، یا نسوزها که در فولادسازی استفاده می‌شوند را توانسته‌ایم به خوبی بومی‌سازی کنیم؛ به طوری که هم تعداد تولیدکننده‌ها و هم کیفیت آنها در کشور در حال افزایش است. مورد دیگر تولید فروآلیاژهاست که تا سال ۹۴ فراوان به کشور وارد می‌شدند اما اکنون کاهش واردات نشان می‌دهد که بخشی از این مواد نیز در ایران تولید می‌شود. یکی از اقدامات بسیار مهم و خوب اولین نمایشگاه بومی‌سازی قطعات صنعت فولاد بود که در سال ۹۷ یا ۹۸ برگزار شد. در این نمایشگاه شرکت‌های تأمین‌کننده‌ی این قطعات و شرکت‌های فولادساز در کنار هم بودند و از توانمندی‌ها و نیازهای یکدیگر اطلاع پیدا کردند و تعامل خوبی بین آنها شکل گرفت.مشکلات آموزش و پژوهش در زمینه‌ی فولادسازی را چه مسائلی ارزیابی می‌کنید؟- اگر بخواهیم واقع‌بینانه به این سوال پاسخ دهیم اصلاً وضعیت خوبی از این نظر نداریم؛ پژوهش‌ها خیلی کم شده‌اند، دروس تدریس شده در دانشگاه‌ها به روز نیستند و فارغ‌التحصیلان دانشگاهی حداقل آموخته‌های دانشگاهی خود را در صنعت استفاده می‌کنند؛ بیشتر خود آنها هستند که با مطالعه‌ی عمیق‌تر مباحث کاربردی و یا تجربه‌ی کاری خود در صنعت می‌توانند مسائل صنعتی را حل کنند. راه حل این مشکل نیز این است که در برنامه‌ریزی درسی از نظرات تولیدکنندگان صنعتی و نیازهای آنها استفاده شود تا متخصصان توانمند صنعتی در دانشگاه‌ها تربیت بشوند. همچنین دانش اساتید باید نسبت به مسائل واقعی صنعت به روز شود؛ برای مثال در بحث‌های انرژی، آب و محیط زیست به شدت عقب‌ماندگی داریم. صنایع نیز به خاطر مشکلات زیاد دیگری که دارند برای حل این موارد اقدام زیادی نمی‌کنند و اولویت آنها تولید و مسائل دیگر است. پس این دانشگاه‌ها و نهادهای علمی هستند که می‌توانند حل‌کننده‌ی این مشکلات باشند. مسئله‌ی دیگر نیز تولید محصولات کیفی است که می‌تواند در دانشگاه به آن پرداخته شود که متأسفانه اکنون پژوهش زیادی روی این موضوع صورت نمی‌گیرد.در پایان نیز امیدوارم با ورود افراد جدید و با نگرش جدید به صنعت فولاد، مشکلات زیاد این صنعت حل شده و تولید و اشتغال افراد نیز بیشتر و راحت‌تر گردد.

متین تاک - گفت‌وگو‌ با مهندس محمدرضا احمدیان

نشریه پراش — Fri, 20 Nov 2020 22:57:51 +0330

سلسله گفت‌وگوهای صنعتی مهندسی مواد (متین تاک) به منظور آشنایی بیشتر دانشجویان با فضای کار و صنعت مواد و متالورژی کشور برگزار می‌شود. در این سلسله گفت‌و‌گوها بر آن هستیم که راه‌های کمک به صنعت و حل مشکلات واقعی صنعتی کشور را بشناسیم و به دیگران نیز بشناسانیم. در این جلسات از افراد موفق در صنعت دعوت می‌کنیم تا تجارب خود را با ما در میان بگذارند.دومین جلسه از این گفت‌وگو‌ها با حضور مهندس محمدرضا احمدیان در اتاق امور دانشجویی دانشکده مهندسی و علم مواد در روز پنج‌شنبه 15/8/99 برگزار شد.مهندس احمدیان مدیرعامل گروه دانش‌بنیان آویتا و فارغ‌التحصیل کارشناسی مواد و متالورژی دانشگاه شریف و کارشناسی ارشد MBA از دانشگاه خوارزمی هستند. از دستاورد‌های این گروه تلاشگر و نخبه می‌توان به طراحی و ساخت خودروی تک‌سرنشین توسن 1 در سال 1385، توسن 2 در سال 1388، موتور سیکلت اسپورت الکتریکی آویتا، شارژر زمینی هواپیما، طراحی تجهیزات پزشکی و در نهایت ساخت اولین نمونه‌ی ویلچر سبک وزن از جنس کامپوزیت کربن اشاره کرد.ایشان در ابتدا درباره‌ی هر کدام از دستاوردهای گروه آویتا و دلایل ناموفق و موفق بودن آنها نکاتی گفتند و سپس به چگونگی کشیده شدن به سمت تولید این نوع ویلچر که جزو محصولات دانش‌بنیان است پرداختند. طبق گفته‌ی مهندس احمدیان، اعضای این گروه دانش‌بنیان پس از اتمام پروژه‌های قبلی، پس از آشنا شدن با جانبازی که برای خرید ویلچر سبک‌وزن مبلغ بالایی به شرکت آلمانی پرداخت کرده بود، برای تولید این نوع خاص و پیشرفته از ویلچر‌ها اعلام آمادگی کرده و کار خود را شروع می‌کنند. در نهایت نیز با تلاش‌ها و طراحی‌ها وآزمون و خطاهای بسیار، تلاش‌هایشان به ثمر می‌نشیند و توان طراحی یک محصول باکیفیت در گستره‌ی جهانی را کسب می‌کنند.ایشان در ادامه مسیر کلی طراحی محصول را تبیین کردند که شامل طراحی مفهومی، فرآیند طراحی دقیق و ساخت نمونه‌ی اولیه می‌شود. همچنین بیان کردند که ویلچر سبک وزن فعال کربنی ماحصل سه حوزه‌ی دانشی طراحی صنعتی، مهندسی مکانیک و مهندسی مواد است.ایشان توصیه کردند که خوب است ببینم کاری که قرار است شروع کنیم، بازار مناسب و نیاز عمومی جامعه را دارد یا خیر و سپس برای تولید آن اقدام کنیم. توصیه‌ی دیگر ایشان هم این بود که سعی کنیم به قسمت‌های ریز مباحث هم توجه کنیم، چرا که یک نکته از یک درس می‌تواند در رشته‌ی مهندسی مواد مسیر شغلی یک دانشجو را عوض کند.مهندس احمدیان در ادامه و در بخش پرداخت به مباحث علمی کار صنعتی خود، نحوه‌ی ساخت قالب‌های فلزی برای قطعات کامپوزیتی را توضیح دادند. این گروه از جنس آلومینیوم سری 6000 برای ساخت قالب استفاده می‌کردند. سپس ایشان نحوه‌ی به‌کارگیری کامپوزیت‌های کربن را توضیح دادند. همچنین در ادامه‌ی مراحل به روش سوار کردن قطعات روی هم و اتمام کار ساخت ویلچر و ترمیم کردن قطعات اشاره کردند. در نهایت بخش علمی نیز به روش‌های ساخت قطعات کامپوزیتی، بهینه‌سازی در تولید و استفاده از نانومواد و مواد پیشرفته اشاراتی داشتند.ایشان افزودند که یک تیم دانش‌بنیان، باید ویژگی‌هایی از جمله کار تیمی خوب و قوی، فرهنگ سازمانی قدرتمند، توانایی شناخت بازار و شناخت رقبا، آشنایی به مباحث مالی و قانون کار و در نهایت پایداری در مسیر داشته باشد تا موفق شود.در بخش پرسش و پاسخ انتهایی جلسه نیز مهندس احمدیان در پاسخ به این سوال که در ترم‌های اول کارشناسی هدف شما این بود که سراغ رشته‌ی MBA بروید یا خیر، پاسخ داد: «در ابتدا علاقه‌ی من بیشتر رشته‌ی طراحی صنعتی بود و سال دوم دانشگاه در این زمینه کار هم کردم ولی در ادامه به واسطه‌ی آشنایی برادر بزرگ‌ترم، با این تیم آشنا شدم. در ادامه نیز به دلیل نیاز تیم به فرد دارای دانش مدیریت، در کارشناسی ارشد به سمت رشته MBA رفتم».مهندس احمدیان در ادامه‌ی پاسخ به پرسش‌ها، در جواب این سوال که تا چه اندازه پایداری در مسیر و مصمم بودن در راه‌اندازی شرکت دانش‌بنیان تأثیرگذار است، گفتند: «این موضوع کاملاً به خود فرد بستگی دارد که تا چه اندازه در این راه مصمم است و در ادامه نیز خاطر نشان کردند که افرادی در گزینش‌های استخدامی انتخاب خواهند شد که به طور مداوم در یک موضوع کار کرده باشند؛ نه کسی که هر سال یکبار کار خود را عوض می‌کند».مهندس در ادامه درباره‌ی برخی چالش‌ها که در راه‌اندازی شرکت دانش‌بنیان آویتا به وجود آمده بود، صحبت کردند. مشکلاتی از این دست که: «در ابتدا به این تیم امتیاز دانش‌بنیان داده نشد؛ چون تصور بر این بود که ویلچر محصولی دانش‌بنیان نیست. امّا در بار دوم تیم داوری متقاعد شد که این ویلچر، ویلچری ساده نیست و به خاطر وزن بسیار کم خود، جزو محصولات پیشرفته است».ایشان درباره‌ی صادرات این محصول هم توضیحاتی دادند که این محصول در زمستان سال 98 به تولید انبوه رسیده و بهار 99 به بازار عرضه شده است و با توجه به سفارشی بودن آن، به کشور‌های مختلفی از جمله ترکیه، مالزی، ایتالیا، مصر، کنیا و آفریقای جنوبی نیز صادرات دارند. همچنین از شیرینی صادرات به ایتالیا و استفاده‌ی یک ورزشکار معلول ایتالیایی که از طریق فضای مجازی با این شرکت آشنا شده بود نیز در پایان صحبت‌هایشان گفتند و ابراز امیدواری کردند که این پیشرفت‌ها در آینده نیز ادامه داشته باشند.برای دسترسی به فیلم کامل جلسه در آپارات، می‌توانید از لینک زیر استفاده کنید:https://www.aparat.com/v/Y4mdK

گزارش متین تاک 1

نشریه پراش — Tue, 27 Oct 2020 22:41:11 +0330

سلسله گفت‌وگوهای صنعتی مهندسی مواد (متین تاک) به منظور آشنایی بیشتر دانشجویان با فضای کار و صنعت مواد و متالورژی کشور برگزار می‌شود. در این سلسله گفت‌وگوها بر آن هستیم که راه‌های کمک به صنعت و حل مشکلات واقعی صنعتی کشور را بشناسیم و به دیگران نیز بشناسانیم. در این جلسات از افراد موفق در صنعت دعوت می‌کنیم تا تجارب خود را با ما در میان بگذارند.اولین جلسه از این گفت‌وگوها با حضور مهندس «جلال آقابابا» در اتاق امور دانشجویی دانشکده مواد در روز سه شنبه 29/7/1399 برگزار شد.مهندس آقابابا که مدیر اجرایی پروژه‌های شرکت ذوب‌آهن اصفهان هستند و سوابق اجرایی زیادی در پروژه‌های مختلف شرکت ذوب‌آهن را تاکنون بر عهده داشتند، بعد از معرفی اولیه و ارائه دادن اطلاعات تاریخی در مورد مجموعه ذوب‌آهن اصفهان به طور مختصر به توضیح شمای کلی خط تولید ذوب‌آهن پرداختند.در ابتدا با تقسیم‌بندی روش‌های تولید فولاد به دو روش کوره بلند کنورتوری و کوره‌های احیای مستقیم تصریح کردند که خط تولید ذوب‌آهن به صورت کوره بلند کنورتوری است که از لحاظ مصرف انرژی و کارایی نسبت به روش احیای مستقیم توسعه‌یافته‌تر است اما با توجه به اینکه در کشور ما حامل‌های انرژی گازی بسیار ارزان قیمت هستند این روش از لحاظ اقتصادی با چالش مواجه است.توضیحات ایشان در مورد واحد‌های آگلومراسیون، واحد تولید کک، واحد جدید گوگردزدایی و کنورتور دمش اکسیژن ادامه یافت. سپس محصول مذاب به واحد ریخته گری مداوم فرستاده و در آنجا به شمش‌های فولادی و بعد از نورد شمش به محصولات مختلف تبدیل می‌شود.اما نکات جالب بعدی در رابطه با واحد‌های تأسیس شده‌ی جانبی برای مجموعه بود که در کنار تهیه و در دسترس قراردادن سایر مواد مورد نیاز مجموعه، با فروش مقادیر اضافه‌ی محصولات باعث سودآوری هم شده‌اند. واحدهایی مانند واحد تولید آهک و واحد کک‌سازی و .... البته فقط این واحد‌ها نیستند که باعث کسب درآمد جانبی می‌شوند بلکه استفاده‌ی مجدد از پسماند‌ها و برگرداندن بخشی از آنها به چرخه‌ی اصلی تولید و فروش پسماندهایی که در صنایع دیگر مورد استفاده است، موجب سودآوری بیشتر مجموعه شده است. برای مثال، مجموعه از سرباره صنعتی باقی مانده از فرآیند‌ها کسب درآمد زیادی می‌کند و از سرباره‌هایی که در آنها بیشتر از 50% فلز وجود دارد هم استفاده کرده است و آنها را دوباره به چرخه‌ی استخراج برمی‌گرداند. شاید در ابتدای امر به نظر برسد که این بخش‌های جانبی کاربرد‌های خاصی ندارند اما همین بخش‌های کوچک که هم‌اکنون در حال کسب درآمد و صرفه جویی در مواد اولیه شده است در واقع دنیایی از فعالیت‌های مربوط به متالورژی است که در سال‌های اخیر مقالات و بحث‌های فراوانی را به خود اختصاص داده است.درحالی که مجموعه با تأسیس این واحد‌ها سعی دارد خودش را مستقل و بی نیاز کند اما کمبود مواد اولیه‌ی اصلی به یکی از مشکلات کار تبدیل شده تا جایی که یکی از خطوط تولید به علت کمبود کک از دستور کار خارج شده است.مهندس آقابابا در ادامه‌ی ارائه به بیان پروژه‌هایی پرداختند که مجموعه‌ی ذوب‌آهن اصفهان در نظر دارد در آینده به آنها بپردازد که عمده‌ی آنها پروژه‌هایی علمی برای حل مشکلات زیست محیطی بودند؛ مشکلاتی از قبیل آلودگی محیط زیستی و غبار خروجی از دودکش‌ها و مصرف آب و انرژی. به عنوان مثال در موضوع مصرف آب با توجه به اینکه استاندارد‌ها و سخت‌گیری‌های محیط زیستی در طی زمان بیشتر شده است، مجموعه با تلاش فراوان توانسته مقدار آب مصرفی از زاینده رود را کاهش دهد و حق‌آبه‌ی خود از منابع بیرونی را به حدود 600 لیتر بر ثانیه محدود کند. این کار با دریافت و تصفیه‌ی فاضلاب شهرهای اطراف مجموعه و استفاده‌ی مجدد از آنها ممکن شده است. همچنین برای حل مشکلات زیست محیطی، برنامه‌ی اصلی مجموعه، ارائه‌ی پروژه‌ها به دانشجویان و افراد داوطلب برای تأسیس شرکت‌های دانش‌بنیان با محوریت حل این مشکلات در آینده است.سپس در قسمت بعد بیشتر به مباحث مدیریتی و مسائل مربوط به امور اجرایی و اقتصادی و مسائل مربوط به پیش‌امکان‌سنجی‌ها، انواع قراردادها، دانش مدیریت پروژه و ... پرداخته شد. شاید در ابتدا تصور کنید که این مسائل بیشتر در حوزه‌ی مدیریت و رشته‌ی مهندسی صنایع قرار بگیرد اما دانستن این نکات برای دانشجویان متالورژی و به خصوص افرادی که در آینده قصد تأسیس یک کسب‌وکار دانش‌بنیان یا مدیریت در پروژه‌های فولادی را دارند بسیار مهم‌اند. برای مثال مهندس به توضیح هزینه‌ها و اهمیت آنها در قسمت‌ها و پروژه‌های مختلف و اهمیت اقتصاد مهندسی پرداختند و البته این پیشنهاد را هم برای دانشجویان داشتند که حتماً دروسی مانند اقتصاد مهندسی و کنترل پروژه را فرا بگیرند.پس از این توضیحات ایشان به سراغ ارائه‌ی پروژه‌ی ریل ملی رفتند که خودشان هم مدتی مسئول آن بودند. برای انجام این کار ابتدا نیاز به نورد قطعه‌ی اولیه و خام جهت استفاده بود. اما نورد‌های موجود در مجموعه، خطای ابعادی بالایی داشتند و برای تولید ریل که دارای استاندارد‌های بسیار زیاد و دقت ابعادی بسیار بالایی می‌باشد، مناسب نبودند. شاید این نکته جالب توجه باشد که دانش فنی تولید ریل راه‌آهن که در سراسر دنیا بسیار پراستفاده است، به خاطر وجود استانداردهای سخت‌گیرانه‌ی آن تنها در اختیار 18 کشور در دنیا قرار دارد. برای بالابردن دقت ابعادی تصمیم به راه‌اندازی فازی جدید در انتهای مجموعه اصلی شد که با ساخت این بخش و برطرف کردن مشکلات از جمله مشکلات سطحی در قطعات که در گذشته وجود داشت، پروژه‌ی ریل ملی بنیان‌گذاری شد.اما تفاوت بخش جدید و امکانات و مزیت‌های آن که این پروژه را مقدور کرد چه بود؟واحد تولید ریل دارای طولی در حدود یک کیلومتر است. پوسته‌زدا و اندازه‌گیر‌های لیزری که به صورت آنلاین وضعیت قطعه را از لحاظ خمش، انحراف‌های عمودی و افقی بررسی می‌کنند در انتهای بخش نورد 650 نصب شد. همچنین به دلیل تاب برداشتن قطعه‌های بلند در هنگام سرد شدن از دستگاه‌های صافکاری برای خم کردن قطعات در خلاف جهت تاب‌خوردگی استفاده شد. در آخر نیز دستگاه‌های تست اولتراسونیک برای بررسی عیوب داخلی و دستگاه‌های چشمی (مبتنی بر پردازش تصویر) برای بررسی عیوب سطحی مورد استفاده قرار گرفتند. پس از این توضیحات نیز یک کلیپ از مراحل ساخت واحد تولید ریل در جلسه ارائه شد.در پایان ارائه و پس از شرح پروژه‌ی خط تولید ریل، مهندس آقا بابا به توضیح اطلاعات آماری در انجمن فولاد جهان و صنعت فولاد ایران و تفسیر مدارک آماری موجود در وب سایت (WSA) پرداختند و تاکید کردند که این مدارک و اطلاعات برای دانشجویان مهندسی مواد و متالورژی می‌تواند بسیار مفید باشد. مواردی از جمله مصارف مختلف فولاد در صنایع مختلف، بزرگترین تولیدکنندگان فولاد جهان در سال‌های اخیر، مصرف سرباره‌ی فولاد در مناطق مختلف جهان، میزان مصرف آب، گاز و بازیافت آنها و ... اطلاعات ارزشمندی هستند که می‌تواند راهبرد‌ها و هدف‌گذاری در بخش‌های تولیدی را بهبود بخشند.در پایان جلسه نیز زمانی برای پرسش و پاسخ مخاطبان جلسه قرار داشت که برخی افراد به بیان مسائل و نکات خود پرداختند.یکی از دوستان حاضر در جلسه در رابطه با برنامه‌های مجموعه در آینده و نیاز‌های شرکت ذوب‌آهن پرسیدند که مهندس آقابابا مطالب زیر را به عنوان فهرست نیازهای ذوب‌آهن مطرح کردند:در ادامه‌ی پرسش ایشان توصیه‌ی بسیار مهمی به دانشجویان داشتند و آن این بود که با اینکه در بسیاری از مجموعه‌ها از جمله ذوب‌آهن اصفهان بخش‌های جدیدی در حال اضافه شدند هستند و به نیرو و استخدام نیاز دارند اما دانشجویان بهتر است که به صورت مستقل و با پیگیری و اقدام در جهت حل مشکلات و مسئله‌هایی که این مجموعه‌ها با آنها درگیرند و با تأسیس شرکت‌های دانش‌بنیان، خودشان به صورت موازی با این کارخانه‌ها همکاری داشته و پروژه‌های دانش‌بنیان برای خودشان تعیین کنند تا بتوانند معضلات کارخانه در این دوره را با کمک هم حل کنند و کیفیت محصولات فعلی و کمیت محصولات جدید را افزایش دهند. همچنین بتوانند به استانداردها و توانایی کشور‌های پیشرفته در زمینه‌های فلزی دست پیدا کنند.برای مثال ایشان تعدادی از پروژه‌های استارتاپی را که مورد نیاز و در برنامه‌ی مجموعه هستند را بیان نمودند:- فرآوری وانادیوم و مواد با ارزش دیگر از سرباره کنورتور.- فرآوری باطله‌های زغال سنگ معادن ذوب‌آهن اصفهان.- تولید سولفات آهن از سرباره‌ی کنورتر.- تولید محصولات کیفی و با ارزش افزوده بالاتر در فرآیند‌های نورد و فولادسازی.- استفاده از برخی محصولات جانبی بخش تولیدات کک و مواد شیمیایی جهت تولید محصولات با ارزش افزوده‌ی بالاتر.- بومی‌سازی قطعات مورد نیاز کارخانه.- استفاده‌ی کامل از زغال سنگ‌های داخلی جهت تولید کک با کیفیت مطلوب.- تولید ریل آسانسور.با این حسن ختام، اولین جلسه از سلسله گفت‌وگو‌های متین تاک با حضور مهندس آقا بابا به پایان رسید. امیدواریم در ادامه نیز با گفت‌وگو در مورد مسائل صنعتی کشور با حضور متخصصان مختلف با ما همراه باشید.

ورودی متفاوت 96

نشریه پراش — Tue, 15 Sep 2020 13:17:39 +0430

مصاحبه با دکتر آدرینه ملک خاچاطوریان1- در حال حاضر روی چه زمینه‌ای کار می کنید؟ در صنعت فعالیت دارید یا مشغول پژوهش هستید؟- من از بهمن 96 فعالیتم را به عنوان عضو هیئت علمی دانشکد‌ه‌ی مهندسی و علم مواد شروع کرده‌ام و ابتدا تمرکزم بیشتر بر روی تدریس و سپس پروژه‌های تحقیقاتی بوده است و فعلاً این فرصت را پیدا نکرده‌ام که پروژه‌های صنعتی داشته باشم؛ اما امیدوارم به‌زودی با صنایع کشور هم همکاری کنم. پروژه‌های تحقیقاتی که انجام می‌دهم در حوزه‌ی سرامیک‌های مهندسی است. همانطور که میدانید ماده‌ی سرامیکی به کلیه‌ی مواد معدنی غیرفلزی اطلاق می‌شود و منظور از سرامیک‌های مهندسی، سرامیک‌های با ارزش افزوده‌ی بالا است که در صنایع high-tech استفاده می‌شوند و کاملاً متفاوت با سرامیک‌های سنّتی مثل کاشی، شیشه، چینی و ... است که عموم مردم با آن آشنا هستند. تحقیقات بیشتر متمرکز بر روش‌های نوین سنتز نانومواد یا نانوکامپوزیت‌های سرامیکی و بهینه‌سازی خواص آنها برای کاربردهای خاص است.2- یکی از پروژه‌هایتان را به عنوان یک مثال خاص برایمان می‌گویید؟هدایت آن را بر عهده داریم، سنتز نانوکامپوزیت rGO-NiFe2O4-ZnO به منظور بهبود خواص فوتوکاتالیستی و مغناطیسی برای تصفیه‌ی آب و آلاینده‌های رنگی است. این ترکیبات رنگی خطرناک بوده و برای سلامت انسان و موجودات زنده مضر هستند. در این تحقیق انتظار داریم که با تغییر عوامل سنتز و ترکیب خواص مغناطیسی نانوذرات فریت نیکل NiFe2O4، خواص فوتوکاتالیستی ZnO و افزایش مساحت سطح و تحرک الکترون‌ها توسط اکسید گرافن احیا شده RGO-Reduced Graphene Oxide، بتوانیم نانوکامپوزیتی با خواص بهینه برای تصفیه‌ی آب و حذف آلاینده‌ها سنتز کنیم.3- برایمان درباره‌ی بعضی از پژوهش‌های به اصطلاح «لبه‌ی علم» که در حال انجام‌اند بگویید و اینکه اگر به آن نتیجه‌ی مشخص برسند، واقعاً چه تأثیراتی را درپی خواهند داشت؟- خیلی چیزها هست!{خنده}- مثلاً یکی که به نظرتان خیلی جالب است و خیلی دوستش دارید.- من بسیار علاقه‌مند به حوزه‌ی بیومواد هستم، اما فعلاً به‌خاطر کمبود تجهیزات و هزینه‌ی بالای تست‌های بیو زیاد درگیر پروژه‌های بیو نشده‌ام. در حوزه‌ی بیو، بحث‌هایی مانند انتقال دارو یا تشخیص درست و زود هنگام بسیاری از بیماری‌ها و درمان آن‌ها همگی تحقیقات «لبه‌ی علمی» هستند و برایم بسیار جذاب است؛ زیرا مستقیماً شما به سلامت بشر کمک می‌کنید. در این حوزه، همواره مقالات بسیار جالبی در مجلّات بسیار معتبر چاپ می‌شود؛ اما مشکلی که در تحقیقات بیو وجود دارد، این است که پس از اینکه شما یک محصول را تولید کردید، برای اجازه‌ی آزمایش بر روی انسان‌ها، فرآیندی طولانی مدّت و شاید ده ساله نیاز است. ابتدا آزمایش‌ها در شرایط invitro (خارج از بدن موجود زنده) و سپس invivo بر روی حیواناتی مانند موش یا خرگوش و ... انجام می‌شود. سپس اگر توانستید از تمام این مراحل عبور کنید و محصولی را با رعایت استانداردهای جهانی عرضه کنید، آن موقع است که باعث تغییر و تحول بزرگی می‌شوید. البته در کشور خودمان هم پیشرفت‌های بسیار خوبی در این زمینه داشته‌ایم.4- علاوه بر تدریس در دانشگاه شغل دیگری داشته‌اید؟- خیر. در دوران دانشجویی بیشتر متمرکز بر تحصیل و فعالیت‌های پژوهشی بودم و با توجه به اینکه در هر دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد فارغ‌التحصیل رتبه‌ی اول دانشکده شدم، توانستم بدون شرکت در کنکور و بدون ایجاد وقفه بین مقاطع تحصیلی مختلف ادامه تحصیل بدهم و متأسفانه فرصت نکردم که شغل خارج از دانشگاه را تجربه کنم. در مقطع دکتری و خصوصاً زمانی‌که برای دوره‌ی فرصت مطالعاتی به دانشگاه KTH رفتم، هم بیشتر درگیر پروژه‌های تحقیقاتی مختلف و کمک به هدایت پایان‌نامه‌های دانشجویان مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد بودم. پس از بازگشت به ایران و فارغ‌التحصیل شدن در مقطع دکتری، اولویت اول من یافتن شغل دانشگاهی بود. بسیار خوش‌شانس بودم که دقیقاً یک سال پس از فارغ‌التحصیلی در مقطع دکتری توانستم به عنوان عضو هیئت علمی در بهترین دانشگاه کشور شروع به کار کنم و سرعت این اتفاقات خوب به گونه‌ای شد که اصلاً دنبال شغل غیردانشگاهی نرفتم.5- دانشگاهتان در خارج از کشور، شبیه شریف بود؟ تفاوت‌هایشان چه بود؟- من در دوره‌ی فرصت مطالعاتی دکتری حدود 4 سال در دپارتمان نانوفیزیک دانشگاه KTH سوئد بودم و اتفاقاً تعداد زیادی از دانشجویان ایرانی هم آنجا مشغول به تحصیل بودند. اگر بخواهم شرایط تحصیل را در دانشگاه KTH را با دانشگاه شریف مقایسه کنم، باید بگویم من بیشترین تفاوت را در بخش پژوهشی دیدم و نه آموزشی. از لحاظ آموزشی، منابعی که در مقاطع کارشناسی و ارشد تدریس می‌شود، کمابیش مشابه است. برای هر درس چندین کتاب به‌عنوان مرجع اصلی وجود دارد که توسط اساتید هم معرفی می‌شود، بنابراین اگر دانشجوی علاقه‌مندی باشید، به‌راحتی می‌توانید با خواندن کتاب‌های مرجع به زبان اصلی و حتی ترجمه‌ی فارسی، سطح علمی خود را در سطح جهانی ارتقا دهید. مشکل و تفاوت اعظم در امکانات و تجهیزات آزمایشگاه‌ها است. در برخی از رشته‌ها به‌ویژه مهندسی مواد اگر دانشجوها پروژه‌های غیر از شبیه‌سازی داشته باشند، نیازمند سلسله فعالیت‌های تجربی و سلسله امکانات برای ساخت نمونه و سپس ابزارهایی برای بررسی خواص و آنالیز محصول‌شان هستند. در هر کدام از این مراحل، از انتخاب مواد اولیه با خلوص بالا بگیرید تا انتهای آن، که مثلاً بخواهید با یک میکروسکوپ TEM با بزرگ‌نمایی بالا، ساختار اتمی ماده‌ی خود را نگاه کنید، اگر کمبودی باشد باعث می‌شود که شما نتیجه‌ی دلخواهتان را به‌دست نیاورید. در بحث مواد اولیه در آنجا، نهایتاً دریک هفته کلیه‌ی سفارش‌ها تحویل داده می‌شد، اما در داخل کشور شما ممکن است ماده‌ای را سفارش دهید و بعد از چند هفته یا بعضاً چند ماه ماده‌ی مشابه آن با چند برابر قیمت واقعی به دست شما برسد. در مورد دستگاه‌های ساده‌ی آنالیز مواد هم، درست است که مثلاً دستگاه‌هایی مانند XRD، FTIR، SEM و ... را می‌توانید در داخل دانشگاه پیدا کنید، ولی تمام آنالیزها توسط اپراتورهای مربوطه انجام می‌شود. درصورتی‌که در آنجا دانشجوی ارشد یا دکتری (و بعضاً دانشجویان کارشناسی) پس از گذراندن دوره تخصصی مربوطه به طور انفرادی دسترسی به دستگاه‌های آنالیز را دارند و چون شرایطِ اپراتورمحور حاکم نیست، دانشجوها می‌توانند درک عمیق‌تری از فعالیت پژوهشی خود داشته باشند. برخی امکانات پیشرفته هم که متأسفانه در کلِّ دانشگاه‌های کشور وجود ندارد. به نظرم با توجه به اینکه دانشجویان ما فوق‌العاده باهوش‌اند و انگیزه و پشت‌کار خوبی دارند، اگر این امکانات در همین جا برایشان فراهم شود، حتماً می‌توانند نتایج درخشان‌تری بگیرند.6- بهترین راه درس خواندن در درس شما چیست؟- برای کلاس من{خنده}و یا بهتر است بگویم برای هر درسی، اگر شما در کلاس‌ها شرکت کنید و مطالب را بشنوید، خیلی مؤثرتر است تا این که خودتان بخواهید از روی جزوه یا کتاب مطالعه کنید. حضور در کلاس حل‌تمرین، حل‌ کردن مسئله‌ها به طور فردی و یا گروهی به جای کپی کردن جواب از روی نوشته‌های دیگران هم قطعاً مهم است. مشکل بزرگ دیگر این است که دانشجوها درس را برای شب امتحان نگه‌می‌دارند. تا زمانی که مطالب درسی در طول ترم تقسیم‌بندی نشود، مطالعه عمیق انجام نشود و در مواقع لازم به کتاب‌های مرجع مراجعه نشود، درک عمیق هم حاصل نخواهد شد. نظر شخصی من این است که درسی را که دانشجو یک شبه می‌خواند، حتی اگر نمره‌ی بیست هم بگیرد، روز بعد از امتحان از یاد می‌برد و کاملاً بی‌فایده است.7 -کدام درس را بیش از همه دوست دارید تدریس کنید؟- طبعاً درس‌های مرتبط با گرایش تخصصی خودم (سرامیک) برایم خیلی جذاب هستند. در بین دروس کارشناسی درس اصول مهندسی سرامیک را بسیار دوست دارم؛ چرا که در این درس، سعی می‌کنیم گستره‌ای از مطالب مفید در حوزه‌ی سرامیک را به دانشجو بگوییم. در مقطع کارشناسی ارشد هم مثلاً درس دادن نانوساختارهای سرامیکی را خیلی دوست دارم؛ چون از تعدادی از نانومواد سرامیکی نوین با کاربردهای جذاب صحبت می‌کنیم. از بین دروس غیرسرامیکی هم جذاب‌ترین درس برای تدریس، درس روش‌های شناسایی و آنالیز مواد است؛ چون مطالب این درس واقعاً ابزار قدرتمندی برای کلیه‌ی دانشجویان مواد است و می‌تواند در درک و تحلیل پروژه‌های پژوهشی‌شان به آنها کمک کند.8 -دوست‌داشتنی‌ترین فعالیت در تدریس دانشگاه برایتان چیست؟- من انتخاب اولم کار در محیط آکادمیک بود. الان که عضو هیئت علمی دانشگاه هستم، می‌توانم در کنار تدریس، فعالیت‌های پژوهشی هم داشته باشم. در کل در تماس بودن با دانشجویان فعال و پویا واقعاً انرژی مضاعفی به من می‌دهد. خیلی برایم لذت بخش است که یک موضوع پژوهشی پیشنهادی را با دانشجو در میان می‌گذاری و دانشجو پس از تحقیق بیشتر با ایده‌های جذاب برمی‌گردد و این ایده هر بار شکوفاتر می‌شود. این بُعد تعامل با دانشجویان علاقه‌مند را بسیار دوست دارم و باعث می‌شود که پس از پایان روز احساس خستگی نکنم.9- و امّا کلام آخر:- ورودی‌های جدید نسبت به نسل ما خوش‌شانس‌ترند. در دوره‌ی ما شاید فقط ستاد نانو را داشتیم و دیدیم که در طی این چند سال این ستاد چه‌قدر خوب رشد کرده است. امروزه در سطح کشور و در دانشگاه‌ها گروه‌های مختلفی فعال شده‌اند. به عنوان مثال، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، انواع استارتاپ‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، نمایشگاه‌های کسب و کار و ... . نظرم این است که دانشجویان به این مراکز مراجعه کنند، اما نه در سال اول، بهتر است دانشجویان ورودی در ابتدا بر دروس و مباحث علمی متمرکز شوند و بعد همراه با خواندن درس‌شان سایر مهارت‌های خود را تقویت کنند.سخن آخرم خطاب به ورودی‌ها این است که از این فرصت‌ها استفاده کنید و سعی کنید خیلی موفق‌تر و بهتر از نسل‌های قبل باشید، شما می‌توانید و باید بهتر از ما باشید!

ماسوبوچی در دستان پورانوری (بخش دوم)

نشریه پراش — Sat, 30 May 2020 14:04:09 +0430

- استاد نیروی محرکه و انگیزه شما در فعالیت‌هایتان در زمینه‌کاری‌تان چیست؟- آن چیزی که در متالورژی برای من جذابیت دارد آن است که شاخه ای از علم است که گستردگی خیلی زیادی دارد. در مهندسی مواد با شاخه‌های مختلفی سروکار داریم. از نظر تولید مواد، تغییر خواص مواد، طراحی آلیاژ، بحث‌های مکانیک شکست... جنبه‌های خیلی زیادی وجود دارد. خود رشته هم خیلی کلیدی است. همه رشته‌های مهندسی برای بهبود کیفیت زندگی و رفاه بشر هستند. وقتی در مورد شاخه‌هایی از علم و فناوری صحبت می‌شود که کیفیت زندگی بشر آینده را تعیین می‌کند، می‌گویند مثلا یکی آی. تی است، یکی بایوتکنولوژی هست و یکی هم مهندسی و علم مواد. تاثیر مهندسی و علم مواد در شاخه علم و فناوری بر روی کیفیت زندگی بشر خیلی پررنگ است. کشورهای پیشرفته هرکدام برنامه‌های خیلی جدی در حوزه توسعه مواد دارند. مثلا همین آمریکا چند سال پیش در زمان اوباما یک برنامه‌ای را تحت عنوان «ژنوم متریال[1]» پایه‌ریزی کردند. در این برنامه آمده بود که «اگر ما می‌خواهیم شماره یک دنیا باشیم باید بتوانیم ماده‌های پیشرفته را خیلی زودتر وارد بازار بکنیم». چرا؟ آنجا هم ذکر شده بود که «رفاه اجتماعی، سلامت و بحث انرژی و امنیت ملی همه وابسته به بحث مواد پیشرفته است». فناوری شما محدود به موادی است که دارید. اگر شما دوست دارید که خودرو امن‌تری داشته باشید، باید مواد بهتر و امن‌تری استفاده کنید. اگر دنبال سلامت هستید، بحث مواد در حوزه سلامت بسیار کلیدی است، بایومتریال خیلی کلیدی است. شما مثلا می‌خواهید توربینی داشته باشید که راندمان تولید انرژی بالا برود، بهره‌وری توربین تابع دمای گاز ورودی به توربین است. دمای گاز ورودی توربین را بخواهید افزایش بدهید، آن ماده‌ای که دارد کار می‌کند باید بتواند آن دما را تحمل بکند. گلوگاه تکنولوژی بحث مواد است. پیشرفت سایر فناوری‌ها تابع پیشرفت مهندسی و علم مواد است. اگر شما می‌خواهید که سرعت پردازش کامپیوترها بالاتر برود، علاوه بر بحث توسعه مدار متجمع و غیره، باید بتوانید در یک حجم کمتری تعداد اتصالات خود را بالاتر ببرید. اتصالات به وسیله لحیم‌کاری نرم[2]ایجاد می‌شوند. شما باید یک تکنولوژی میکروجوینینگ باید داشته باشید که بتوانید تعداد اتصالات را در سانتی‌متر مربع زیاد کنید و بتوانید سرعت پردازش را افزایش دهید. خیلی از جاها پیشرفت فناوری صورت نمی‌گیرد تا در زمینه مواد پیشرفت صورت بگیرد.وقتی یک چیز جدیدی یاد می‌گیرم یا به دست می‌آورم و تولید می‌کنم و مشکلی را حل می‌کنم خیلی برایم لذت بخش است. در مهندسی و علم مواد چون این رشته خیلی با نوآوری گره خورده است، شما این زیبایی‌ها را خیلی بیشتر می‌بینید "به نظر من!". شاید من از جنبه‌های نوآوری مهندسی مکانیک یا مخابرات یا قدرت خبر نداشته باشم ولی احساسم این است که چون در مهندسی مواد گستردگی زیاد است، این خودش نوعی زیبایی ایجاد می‌کند.- چطور شد که در ادامه گرایش جوش‌کاری، هیئت علمی شدن را انتخاب کردید؟ چه چیزی از آن برایتان جذاب بود؟- من خودم از بچگی تدریس می‌کردم و به تدریس خیلی علاقه‌مند بودم. پژوهش را هم دوست داشتم و هیئت علمی هردوی این‌ها را داشت. صنعت هم به هرحال جذابیت‌هایی می‌تواند داشته باشد. اما دانشگاه فضایش از نظر تنوع تحقیقاتی که می‌توانید بکنید تازه‌تر است و همیشه شما با نسل جوان سروکار دارید و خیلی با گیر افتادن در یک قسمتی از صنعت تفاوت دارد.- از شروع سال 95 شما به عنوان معاون دانشجویی کار کردید درست است؟- بله... فکر می‌کنم (خنده) یا 94 نه؟ الان چهار سال بنده تمام می‌شود و دو دوره بوده‌ام.- امیدواریم که دوباره ابقاء بشوید (خنده).- (خنده)- خودتان علاقه دارید که باز هم معاون دانشجویی بمانید؟- من اعتقاد دارم که آدم‌ها باید جایشان را عوض بکنند. آدم یک در یک موقعیتی مشغول به کار می‌شود، مثلا دو سال انگیزه دارد که کارهای جدید انجام بدهد. بیشتر که می‌شود هم انگیزه‌ها کم می‌شود و هم اینکه آدم‌های جدید باید بیایند و ایده‌های جدید داشته باشند و کارهای جدید بکنند. به نظر من مهم نیست که یک نفر دیگر بهتر از من کار می‌کند یا من بهتر از یک نفر دیگر کار می‌کنم. این چرخش باید وجود داشته باشد.- توی این مدتی که معاونت دانشجویی بودید نظرتان در مورد فعالیت‌های دانشجویی دانشکده چیست؟- والا ما سعی کردیم در این چند سال که فعالیت گروه‌ها رو بهبود بدهیم. یک مقدار فعالیت‌های انجمن علمی بیشتر بشود، یک مقدار فعالیت‌های بسیج دانشکده بیشتر بشود.من احساس می‌کنم که دانشکده نیاز به دمیدن یک روح جدید دارد. اینکه بچه‌ها بتوانند نشاط بیشتری داشته باشند، این نشاط با همین برنامه‌ها شکل می‌گیرد. فکر می‌کنم یکی از مهم‌ترین نیازهایی که ما انسان‌ها داریم، ارتباط داشتن با همدیگر است. این ارتباط در برنامه‌های علمی و تفریحی برقرار می‌شود. این‌ها ما را تبدیل می‌کند به یک جامعه، کمک می‌کند تا حس بهتری داشته باشیم نسبت به جایی که در آن زندگی می‌کنیم، دانشکده‌مان. ما سعی کردیم این حس را تقویت بکنیم. ولی با وضعیت مطلوب خیلی فاصله داریم و نیاز هست که کارهای علمی بیشتر و منسجم‌تری انجام شود.- اگر بخواهید به فعالیت‌هایتان در معاونت دانشجویی نمره بدهید، چند می‌دهید؟- 15 (خنده)- قبلا فکر کرده بودید؟ خیلی سریع گفتید!- نه (خنده)- اگر بخواهید به دانشجوها و فعالین دانشجویی نمره بدهید، چطور؟- دانشجوها حتما بهتر بودند.... حالا یک نمره 19 بهشان می‌دهیم! (خنده)- به نظرتان تفاوت نسل خودتان با نسل‌های جدید و دوره‌ما چیست؟- باید فکر کنم (و طوری بگویم) که خیلی بهتان بر نخورد! (خنده)- صریح بگویید مشکلی نیست (خنده)- والا در مجموع که نگاه می‌کنم، علاقه‌های بچه‌ها یک مقدار تغییر کرده است.... ما آن موقع که دانشجو بودیم خیلی فکر می‌کردیم که چه کار باید بکنیم تا جامعه بهبود پیدا کند؟ نقش ما چیست؟ مشکل چیست؟ چطور باید آن را حل کرد؟ خیلی مطالعه می‌کردیم در این زمینه‌ها، جلسات سخنرانی شرکت می‌کردیم- به نتیجه خاصی هم اگر رسیدید دوست داریم برایمان بگویید.- نه به نتیجه خاصی نرسیدم! (خنده). می‌خواهم بگویم که به نظر من دغدغه‌های ما با نسل‌های جدید متفاوت است. نمی‌دانم الان دانشجوها دنبال چه چیزی هستند... دنبال مثلا خوشی لحظه‌ای ؟ و حالا موسیقی و این‌ها بد نیست ولی قبلا انقدر در دانشگاه پررنگ نبود. بچه‌ها بیشتر مشغول مطالعه و این‌ها بودند. مطالعه منظورم مطالعه درسی نیست. بعد کم کم بحث‌های جانبی پررنگ‌تر شد. مثلا در بحث مسابقه‌هایی که در جشن‌ها برگزار می‌کنند، من خودم حالا هنوز پیر نشدم! (خنده) ولی با سلیقه من جور در نمیاد. احساس می‌کنم فضای دانشگاه باید فرهیختگی بیشتری داشته باشد. با اینکه هنوز خیلی سن و سالَم بالا نیست، نمی‌توانم حرف بچه‌ها را درک کنم که «نه بچه‌ها اینطوری دوست دارند!». من نمی‌توانم قبول کنم که بچه‌ها همش دوست دارند... به قول معروف همش دوست دارند از این...- آهنگ و ازین چیزا؟- آهنگ و از این چیزا باشد... ولی شاید اشکال از من است یا ‌نمی‌دانم... احساس می‌کنم دغدغه‌هایشان با زمان ما تفاوت پیدا کرده است، انگیزه‌هایشان در دانشگاه شریف این شده که یک نمره‌ای به دست بیاوریم و برویم خارج و همه چیز قرار است بعدا اتفاق بیفتد. این چهار سال خبری نیست. درس‌ها شب امتحانی خوانده می‌شود. درک و فهم و این‌ چیزها مهم نیست. این را صراحتا بگویم که با خیلی از بچه‌هایی که به اصطلاح «رنک» و شاگرد ممتاز هستند، آدم صحبت بکند ممکن است عمق مطلب را خیلی توجه نمی‌کنند و نمره گرفتن‌ها بیشتر شب امتحانی شده است. این می‌تواند محصول خیلی چیزها باشد. شرایط کشور تاثیرگذار است. اما بچه‌ها هم نمی‌دانم اینطوری تربیت شده اند مثل اینکه نمی‌خواهند تلاشی بکنند که یک نقش مثبتی داشته باشند. مثل اینکه باید حتما در یک محیط آماده قرار بگیریم تا بتوانیم کار کنیم. فقط گلایه می‌کنیم و انتقاد می‌کنیم ولی به اینکه چطوری می‌توانیم این وضعیت را تغییر دهیم هیچ وقت فکر نمی‌کنیم. استثنا هم البته داریم.- شما رسالت خاصی برای خودتان تعریف کرده‌اید؟- من واقعیتش اینکه بتوانم یک اثر مثبتی روی یک شخص داشته باشم برایم خیلی مهم است. می‌تواند جایگزین بعضی چیزهایی بشود که نداریم. ممکن است موقعیت هیئت علمی درحال حاضر خیلی جذابیت مالی نداشته باشد ولی اینکه شما بتوانید یک احساس خوبی، یک امیدی را را در یک فرد ایجاد بکنید برایم خیلی اهمیت دارد. من الان دو ساله پدر شدم. یک مسئله ای که خیلی برایم اهمیت دارد این است که هر شخصی که وارد دانشگاه می‌شود، کسی است که 18 سال، 20 سال پدر و مادری برایش زحمت کشیده‌اند و به اینجا رسانده‌اند و حالا من که می‌روم سر کلاس باید یک چیزی به این آدم اضافه کنم. احساس مسئولیت می‌کنم که من وقت این شخص را نباید تلف کنم. دغدغه‌ام این است.- سوال بعدی‌مان این است که شما اوقات فراغتتان را با چه فعالیت‌هایی می‌گذرانید؟- والا فراغت....- اگر دارید البته!- (خنده) همین را می‌خواستم بگویم. جدیدا که خیلی گرفتار شدم ولی به غیر از بودن با خانواده و دید و بازدید و سفری و طبیعتی و این چیزا... بیشتر کتاب می‌خونم. رمان، داستان...- یک کتابی را که خیلی علاقه داشتید و به نظرتان خیلی موثر بوده‌اند ممکنه معرفی کنید؟- والا کتاب‌های مختلفی هست و دوران‌های مختلف هم برایم متفاوت بوده است. مثلا آن موقع که جوان‌تر بودیم کتاب‌های شریعی خیلی برایم جذاب بودند. بعدا مثلا با کتاب‌های آقای علی صفائی حائری آشنا شدم و آن‌ها فوق العاده برایم جذاب بودند. این‌ها نویسنده‌هایی بودند که تاثیرگذاری‌شان خیلی روی من زیاد بود. کتاب‌های قشنگ زیاد است ولی چیزی که در وجود من مانده باشد، از این دو نویسنده بوده است. ولی الان بیشتر اگر بخواهم کتاب بخوانم، داستان و رمان می‌خوانم.- آخرین کتابی که خواندید چه بود؟- معسومیت (معصومیت با سین). با صاد نه در واقع با سین (خنده) از مصطفی مستور. یکی از نویسنده‌هایی است که خیلی به او علاقه دارم.- در مورد چی هست این کتاب؟؟ (خنده)- معسومیت؟ در مورد معصومیت بود در واقع (خنده). در مورد دنیای امروزه بود که همه آدم‌ها تنها هستند.- رمان است؟- نه یک داستان بلند است.- اگر شخص خاصی به عنوان الگو مد نظر دارید چه کاری یا درسی و... ؟- همممم... بگذارید فکر کنم شاید جواب مناسبی پیدا کردم بهتان خواهم گفت- توصیه خاصی به دانشجوها و مخصوصا ورودی‌ها اگر دارید بفرمایید- من فکر می‌کنم این فرصتی که الان وجود دارد برای دانشجوها دیگر هیچ وقت تکرار نمی‌شود. تجربه دانشجویی یک تجربه متفاوت نسبت به تحصیل در دبیرستان و مقاطع پایین‌تر است. فضایی که هستند متفاوت است مثلا در خوابگاه یک فضای کاملا متفاوتی را تجربه می‌کنند. یک فرصتی است برای یادگرفتن و زمان‌های بعدی زندگی یک مقدار مشغله زیاد می‌شود. این چندسال را قدر بدانند و دانسته‌ها و مهارت‌هایشان را بیشتر کنند. به عنوان یک مهندس مواد اگر می‌خواهند موفق باشد فقط مهندسی مواد نباید بدانند و خیلی چیزهای دیگر هم باید بدانند. بچه‌هایی که الان کار می‌کنند باید سی سال دیگر هم کار بکنند دیگر درست است؟ الان خیلی چیزها در دنیا تغییر کرده است و در ایران هم تغییر خواهد کرد و سرعت تغییرات بیشتر خواهد بود. به نظرم می‌رسد مهندسی که فقط مواد خوانده باشد ممکن است کارایی‌اش در صنعت کمتر بشود. ممکن است مدل شغل‌ها در آینده تغییر بکند. الان باید در مورد علوم دیگر هم بدانند. مثلا در مورد اقتصاد مهندسی، کارآفرینی، مباحث ام. بی. اِی . الان حوزه علم و فناوری خیلی در حال همگرایی است. از علوم مختلف در توسعه یک محصول استفاده می‌شود. دیدهای دانشجوها باید از صِرف مهندسی مواد گسترده‌تر بشود. من به نظرم از نظر مطالعات نظری در مورد علم، مهندسی، فناوری ما ضعیف هستیم. خیلی خوب بود ما در دانشگاه درس‌هایی داشتم در مورد اینکه علم چیست؟ فناوری چیست؟ مهندسی چیست؟ یک مهندس چه ویژگی‌هایی دارد؟ این‌ها را از لحاظ نظری خیلی مطالعه داشته باشند. مجموعه این آموخته‌ها و مهارت‌ها کمک می‌کند تا یک مهندس مواد خوب شکل بگیرد. ولی من قرار نیست فقط یک مهندس مواد بشوم بعد این چهار سال. می‌خواهم یک آدمی بشوم که زندگی بکنم. این یک فرصتی است که آدم باید خیلی ازش استفاده بکنند مثلا در یادگرفتن ارتباط با دیگران و... تمرین کردن این‌ها برای زندگی آینده خیلی مهم است. خودش را بهبود دهد. تا می‌تواند یک چیزی را به خودش اضافه کند که وقتی چهار سال بعد به خودش نگاه می‌کند هم یک زندگی معنا داری را طی کرده باشد. یک معنی داشته باشد این زندگی‌اش و هم اینکه تفاوت پیدا کرده باشد نسبت به قبل.- خیلی ممنون که وقت گذاشتید استاد. بیشتر از این دیگر مزاحم‌تان نمی‌شویم.- خواهش می‌کنم[1] Material Genome initiative (MGI)[2] Soldering

ماسوبوچی در دستان پورانوری (بخش اول)

نشریه پراش — Sat, 30 May 2020 14:00:04 +0430

به مناسبت کسب جایزهی ماسوبوچی، سراغ دکتر پورانوری، معاون دانشجویی دانشکده رفتیم تا با این استاد جوان و پرانگیزهی دانشکده مصاحبهای داشته باشیم: (این مصاحبه در پاییز 98 انجام شده و بخش اول آن در شماره 11 نشریه به چاپ رسیده است.)1- اگر ممکن است ابتدا در مورد جایزه ماسوبوچی[1] برایمان توضیح دهید.- کلا مصاحبه‌مان در مورد این موضوع که نیست؟؟ (می‌خندد)+ نه (ما هم می‌خندیم)- عرض کنم خدمت شما که این جایزه ماسوبوچی از طرف انجمن جوشکاری آمریکا[2]داده می‌شود و اسپانسر آن هم دانشکده مکانیک دانشگاه ام.آی.تی است. در واقع ماسوبوچی استاد آن دانشکده است و در حوزه جوشکاری کار می‌کرده است. ماسوبوچی به خاطر کارهایی که در زمینه‌های مکانیکی جوشکاری مانند تنش پسماند یا اعوجاج انجام داده است، معروف است و کتاب‌های معروفی هم دارد. آن جایزه به یک فرد زیر چهل سال که تحقیقات قابل توجه و مفیدی در زمینه جوشکاری و اتصال‌دهی مواد داشته است، اعطا می‌شود. روند اعطا هم به این صورت است که یک نفر باید شما را نامزد این جایزه بکند و چند نفر هم توضیه‌نامه[3]بدهند و کمیته‌ای هست که بر اساس این موارد جایزه را اعطا می‌کند.2- در مورد انجمن جوشکاری آمریکا (AWS) هم توضیحاتی بدهید. این انجمن از چه سالی تشکیل شده، هدف تشکیل آن چیست و...- اگر اشتباه نکنم قدیمی‌ترین انجمن جوشکاری دنیا است و باز اگر اشتباه نکنم فکر کنم سال 1912 تاسیس شده است. یعنی بیشتر از صد سال و صدمین نسخه مجله Welding Journal آن امسال منتشر شد. هدف آن هم گسترش علم و فناوری جوشکاری و سایر فرآیندهای مرتبط با جوشکاری مانند لحیم‌کاری است.- ایران هم انجمن جوشکاری دارد؟- بله در ایران انجمن جوشکاری و آزمون‌های غیرمخرب داریم. فعالیت‌هایشان بیشتر در حوزه آموزش است و دوره‌های آموزشی برگزار می‌کنند. آقای مهندس ادب‌آوازه رئیس آنجاست. اخیرا در حوزه استانداردهای مربوط به جوشکاری وارد شده اند. چیزی که بیشتر در ایران وجود دارد در واقع ترجمه استانداردهای جوشکاری خارجی مانند AWS و یا سایر استانداردها است.- جایزه ماسوبوچی برای تحقیق و یا پروژه خاصی به شما داده شده؟ یعنی مثلا به خاطر مقاله‌ای که در این زمینه منتشر کرده باشید؟- ببینید جایزه‌های مختلفی که جاهای متفاوت می‌دهند برخی مرتبط با یک مقاله است. مثلا بهترین مقاله سال 2015 در زمینه لحیم‌کاری جایزه می‌گیرد. اما برخی به عنوان دستاورد برجسته[4]به مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و پژوهش‌های شخص تعلق می‌گیرد (و جایزه ماسوبوچی از دسته دوم است).- دکتر الان خودتون روی چه چیزی پژوهش می‌کنید؟- من بیشتر روی دو حوزه کار می‌کنم. یکی جوشکاری مواد خودرویی است و تمرکزم روی جوشکاری مقاومتی نقطه‌ای آن‌هاست. در بین مواد خودرویی هم بیشتر روی جوشکاری فولادهای استحکام بالای پیشرفته کار کرده‌ام.- یک مقدار در مورد این‌ها ممکنه برایمان توضیح دهید؟- اگر بخواهم در موردش توضیح بدهم باید بگویم که ببینید جوشکاری و در حالت کلی اتصال دهی، یک نیاز اساسی در صنعت است. به خاطر اینکه یک فرآیند تولید اصلی در صنعت جوشکاری و اتصال‌دهی است. کاربرد یک ماده با جوش‌پذیری و قابلیت اتصال‌پذیری آن محدود می‌شود. شما اگر بخواهید یک ماده کاربرد بیشتری در صنعت داشته باشد، باید جوش‌پذیری یا اتصال‌پذیری خوبی داشته باشد. مثلا شما کمتر قطعه‌‌ای را پیدا می‌کنید که در آن اتصال به کار نرفته باشد. همین دور و بر خود را نگاه کنید، حتی همین صندلی، یک نوعی از اتصال را دارد، چه متالورژیکی، مکانیکی یا شیمیایی (چسب). کیفیت محصول وابسته به کیفیت محل‌های اتصال‌دهی است. هر ماده پیشرفته‌ای هم که توسعه پیدا می‌کند تا وقتی که جوش‌پذیری یا اتصال‌پذیری خوبی نداشته باشد، کاربرد آن در صنعت کم است. مثلا فرض بکنید دنبال ماده‌های نانوساختار هستید، ماده‌ای که به صورت حجمی ساختار نانو داشته باشد تا بتوانید ترکیب خوبی از خواص به دست بیاورید؛ کاربرد این ماده به جوش‌پذیری آن محدود می‌شود. آیا سیکل حرارتی که هنگام جوش‌کاری به ماده اعمال می‌شود، ریزساختاری که شما طراحی کرده‌اید را حفظ می‌کند یا بهم می‌ریزد؟هر ماده پیشرفته‌ای که شما تولید می‌کنید، باید برای جوش‌پذیری و اتصال‌پذیری آن فکری بکنید وگرنه کاربرد آن محدود می‌شود.در صنعت خودرو نیازهایی که داریم یکی نیاز کاهش مصرف سوخت است و یکی افزایش امنیت سرنشین است. شما چه طور می‌توانید کاهش مصرف سوخت داشته باشید؟ با کاهش وزن خودرو. به قول معروف کاهش وزن همیشه برای سلامتی خوب است! (خنده) هم برای آدم‌ها و هم برای خودروها. وزن خودرو که کم بشود، مصرف سوخت آن و میزان آلاینده تولید شده کاهش پیدا می‌کند. هم بحث بحران محیط زیست هست و هم بحران انرژی.(تلفن زنگ می‌زند و دکتر با عذرخواهی از ما جواب تلفن را می‌دهد)-ببخشید.- خواهش می‌کنم- برای سبک‌سازی خودرو مهم‌ترین ابزاری که داریم بحث مواد آن است. یا برویم سراغ ماده‌هایی با چگالی پایین مانند آلومینیوم و منیزیم که با چالش‌هایی روبروست. جوش‌پذیری‌شان خیلی کمتر است. بحث مقاومت به خوردگی را در آلیاژهای منیزیم داریم و همچنین آلومینیوم و منیزیم بحث امنیت سرنشین‌شان نسبت به فولاد کمتر است. به همین‌ خاطر دیگر کمتر دنبال ماشین‌های تمام آلومینیومی هستند و بیشتر دنبال فولاد پیشرفته هستند. یعنی به جای اینکه ماده با چگالی کم استفاده کنیم، برویم دنبال ماده با استحکام بالا که بتوانیم ضخامت را کم کنیم و وزن کم بشود. استفاده از فولاد پیشرفته هم بحث کاهش وزن را برایمان تامین می‌کند و هم امنیت سرنشینان را. شما در بحث نسل فولادهای پیشرفته با ترکیب شیمیایی خیلی بازی نمی‌کنید، بلکه با ریزساختار بازی می‌کنید. خواص‌شان تابع عملیات ترمومکانیکال است که باعث می‌شود یک ریزساختار خاص در آن ایجاد شود و آن ریزساختار استحکام بالا و قابلیت جذب انرژی ضربه را تامین کند تا امنیت سرنشین هم برایمان فراهم شود. شما در خودرو بین سه تا شش هزار جوش نقطه‌ای دارید. در جوش هم بحث ذوب شدن را داریم و تمام آن ریزساختار طراحی شده بهم می‌ریزد. حالا شما باید کاری بکنید که قطعه از نقطه جوش نشکند و از محلی که جوش‌کاری نشده است بشکند. عمده‌ای از کارهایی که من کردم روی بحث کنترل رفتار شکست جوش‌های مقاومتی نقطه‌ای فولادهای پیشرفته بوده است و خیلی تاکید داشته‌ایم که متالورژی روی نحوه شکست چگونه تاثیر می‌گذارد.- با صنعت خودرو ایران هم ارتباط داشته‌اید؟- والا با صنعت خودرو هم ارتباط داشته‌ایم، پروژه‌هایی داشته‌ایم، ولی صنعت خودرو ایران متاسفانه لَختی فوق‌العاده بالایی دارد. تمایل به تغییر زیادی در آن نیست چون سیاست‌های آن را کسان دیگری تعیین می‌کنند. به همین خاطر اصلا بحث فولادهای پیشرفته تا همین سال پیش در آن خیلی جدی نبوده است. الان یک مدل خودرویی که می‌خواهند تولید بکنند و اسمش یادم نیست، در آن مقداری فولاد دوفازی DP600 به کار رفته است و تازه می‌خواهند وارد این عرصه بشوند. من تجربه‌های خوبی با صنعت خودرو نداشته‌ام. صنعت ما صنعت نوآور و خلاقی نیست. صنعت نیست و بیشتر حالت مونتاژی دارد. جالب است به شما بگویم این چیزی را که خود بچه‌های ایران خودرو به من گفته اند که "ما در ایران خودرو واحد مهندسی جوش نداریم!". بدنه خودرو کلا یک ساختار جوش‌کاری شده است (خنده)، پنج شش هزار جوش نقطه‌ای دارد، شاسی تعداد زیادی جوش CO2 می‌شود. ولی می‌گویند ما آنجا یک متخصص جوش‌کاری نداریم یا واحد مهندسی جوش نداریم. این نشان می‌دهد که به آن نیازی نبوده است، چرا؟ چون خیلی خلاقیت و نوآوری مطرح نیست، بیشتر مونتاژ است. صنعت به آن معنا نیست.- و حوزه دومی که روی آن کار می‌کنید چیست؟- اتصال آلیاژهای دما بالا که در صنعت توربین‌گاهی است. چه توربین‌های زمینی و چه توربین‌های هوایی. در شرایط کاری یک توربین یک گرادیان قابل توجهی از دما و فشار از ابتدا تا انتهای کل توربین وجود دارد و هر قسمت نیاز به مواد متفاوتی دارد. مثل تمام سازه‌های دیگر در آن جوش‌کاری و اتصال‌دهی داریم. مسئله دیگر که خیلی مطرح هست بحث تعمیر است. چون پره‌های توربین بسیار گران‌قیمت هستند و گفته می‌شود اگر تا نصف قیمت خرید یک پره را صرف تعمیر آن بکنیم، تعمیر آن به صرفه‌تر از خرید یک پره جدید است. در اتصال و تعمیر پره‌ها بحث جوش‌کاری هست و بحث لحیم‌کاری سخت[5] و یک شاخه‌ای از لحیم‌کاری سخت به نام لحیم‌کاری سخت نفوذی[6]یا اتصال دهی به روش فاز مایع گذرا[7]. در این دو تکنیک (جوش‌کاری و لحیم‌کاری) در دو این دو حوزه (اتصال‌دهی و تعمیر) من بیشتر کار کرده‌ام. در ساخت این پره‌ها از سوپرآلیاژها استفاده می‌شود که ریزساختار بسیار پیچیده، دقیق و مهندسی شده‌ای دارند و به همین دلیل نسبت به جوش‌کاری و لحیم‌کاری بسیار حساس هستند چرا که حرارت بالا می‌تواند این ریزساختار را بهم بریزد.در این زمینه چون صنعت ما به صنعت بودن نزدیک‌تر است! و خودش در حال فعالیت در حوزه ساخت توربین زمینی و هوایی است، نیاز بیشتری به دانشگاه است و ارتباط بیشتری داریم.- از کیفیت این ارتباط به نسبت ارتباط با صنعت خودرو راضی هستید؟- خیلی بهتر است چون نیاز وجود دارد و جایی که نیاز وجود داشته باشد، ارتباط لازم شکل می‌گیرد. الان مثلا چندین پروژه در زمینه لحیم‌کاری توربین‌های هوایی و بحث تک کریستال بودن‌شان و غیره داریم.- منظورتان از توربین هوایی چیست؟- توربین هوایی مثل موتور جت و هواپیما و این کاربردهاست و توربین زمینی در بحث تولید انرژی استفاده می‌شود.- ایران در زمینه موتور جت و این‌ها دست‌آوری خاصی داشته است و می‌تواند تولید بکند یا خیر؟- هممم....فکر نکنم خیلی محرمانه باشد.... ولی الان یک پروژه موتور هوایی ملی داریم دیگر... .- شما هم در آن شرکت دارید؟- الان داریم در بحث اتصالات آن کار می‌کنیم.- چه شد که خودتان به گرایش جوش‌کاری علاقه‌مند شدید؟- ما لیسانس که بودیم به گرایش‌های مختلف فکر می‌کردیم. بعضی اوقات جذب مباحث متالورژی فیزیکی می‌شدیم، بعضی اوقات به رفتار مکانیکی خیلی علاقه‌مند می‌شدیم. گاهی از مباحث انجماد خوشمان می‌آمد. علاقه‌های مختلفی وجود داشت. در جوش‌کاری تمام این‌ها وجود داشت. درس اصول مهندسی جوش رو در لیسانس با دکتر ستاری‌فر پاس کردیم و در درس ایشان علاوه بر آنکه متوجه ابعاد مختلف بحث جوش‌کاری شدیم، ایشان خیلی بحث مهندسی جوش را زیبا تدریس می‌کردند و این هم شاید در علاقه‌مند شدن ما تاثیر داشت.[1] Masubuchi, Koichi[2] American Welding Society[3] Recommenation[4] Outstanding Achievement[5] Brazing[6] Diffusion Brazing[7] Transient Liquid Phase (TLP)

کیمیاگر

نشریه پراش — Mon, 18 May 2020 15:19:57 +0430

معرفی کتاب کیمیاگر اثر پائولو کوئیلو / طاهره زینلی - ورودی۹۷کتاب کیمیاگر از پائولو کوئیلو ، کتابی است که به بیش از 50 زبان دنیا ترجمه شده و یکی از پر طرفدارترین کتاب های جهان است.موضوعی که جذابیت این کتاب را بسیار بیشتر می کند ، پرداختن به مسائل معنوی و خودآگاهی است. مطالعۀ این کتاب تاثیری را در خواننده ، به خصوص اگر فرد جوان یا نوجوان باشد ، می گذارد که باعث می شود به سمت آنچه همیشه آرزویش را داشته و مدت ها از آن بی خبر بوده حرکت کند. انگار پس از مطالعه ی کتاب ، به یکباره ، کائنات را همراه با خود می بینیم و انرژی آن را تماماً احساس می کنیم.نکته ی مثبت دیگری که بر ارزش این کتاب می افزاید ، نویسنده ی آن است. پائولو کوئیلو ، نویسنده ی مشهور برزیلی ، صاحب آثار دیگری همچون : کوه پنجم ، مبارزان راه روشنایی ، ورونیکا تصمیم می گیرد بمیرد ، برنده تنهاست و غیره است که هر یک به نوع خود بسیار جذاب و درخشان هستند. او از سال 2007 سفیر صلح سازمان ملل در موضوع فقر و گفتگوی بین فرهنگی می باشد. نویسنده‌ای به نام جف جارویس در کتاب خود تحت عنوان "گوگل چه می‌کند" کوئلیو را «نویسنده گوگلیست» نامید.نویسنده راجع به موضوع این کتاب می گوید که آن را از یکی از داستان های هزار و یک شب برگرفته و برخی دیگر مدعی این هستند که موضوع این کتاب شبیه به داستانی از دفتر ششم مثنوی معنوی است.این کتاب همچنین با آثار بزرگ دیگری هم چون : شازده کوچولو اثر سنت اگزوپری ، سیذارتا اثر هرمان هسه و پسر گمشده اثر آندره ژید مقایسه شده است.داستان این کتاب راجع به پسر چوپانی به نام سنتیاگو است که برای شناخت گنجی در اهرام مصر راهی سفری دور و دراز اما پرحادثه می شود. با اشخاص متفاوتی آشنا شده و از آن ها درس های بسیاری می آموزد. در اواسط راه متوجه می شود گنجی که به دنبال آن افتاده ، "حدیث خویش" است. ماجراجویی های سنتیاگو در سفرش از آندلس به سوی "حدیث خویش" در صحرای آفریقا بسیار جالب و خواندنی است.هدف این کتاب ، درواقع رسیدن به گنج درون خود ، که در داستان از آن به " افسانۀ شخصی" نام برده شده ، است. همچنین در میان این هدف والا ، نکات ریز و درشت دیگری همچون وجود زبانی یکسان بین تمام مخلوقات جهان ، روح مشترک بین آن ها و تلاش مداوم برای رسیدن به مقصود وجود دارند. به راستی که با وجود این کتاب ، چه نیازی به جلسات و کلاس های انگیزشی و موفقیت است؟!شما را به مطالعه ی قسمت هایی جذاب از کتاب دعوت می کنم :« پسرک فهمید قسمت مایع اکسیر اعظم ، "اکسیر جوانی" نامیده می شود. اکسیر جوانی بیماری ها را درمان می کند و به کیمیاگر جوانی همیشگی می بخشد. به قسمت جامد اکسیر اعظم ، "سنگ کیمیاگری" می گویند.یافتن سنگ کیمیاگری به هیچ وجه آسان نیست. کیمیاگران سال ها وقت خود را در آزمایشگاه ها می گذراندند و چشم به آتشی که فلزات را تصفیه می کرد می دوختند. آن ها مدت های مدیدی کنار آتش می نشستند و به این ترتیب کم کم غرور و خودبینی خود را از دست می دادند. کیمیاگران به این نکته پی بردند که تصفیۀ فلزات منجر به تزکیه نفس خود آن ها هم می شود. »« در شبی که نه آتش افروخته بودند و نه مهتابی بود ، ساربان درحالی که خرمایی در دهان می گذاشت به پسرک گفت: من زنده ام. وقتی چیزی می خورم فقط به خوردن فکر می کنم. اگر راه بروم ، همۀ حواسم را به روی گام هایم متمرکز می کنم. اگر ناگزیر از جنگیدن باشم ، آن روز ، روز خوبی برای مردنم خواهد بود.چون در گذشته با آینده ام زندگی نمی کنم. من فقط زمان حال را در می یابم. اگر بتوانی همۀ فکرت را روی زمان حال متمرکز کنی ، احساس شادمانی خواهی کرد. آن وقت می بینی که در کویر هم زندگی وجود دارد. ستارگان آسمان را نور باران می کنند و مردان قبایل با هم می جنگند ، چون از تبار انسان ها هستند. اگر باور کنی که زندگی همین لحظه ایست که الان در آن به سر می بریم ، آن گاه زندگی برایت تبدیل به جشن و سرور می شود.»این کتاب را از دست ندهید! بسیار ارزش مطالعه دارد!

آیا واقعا موثر است؟

نشریه پراش — Mon, 18 May 2020 12:47:38 +0430

میزان فیلتریزاسیون آیروسول ها توسط پارچه های معمول مورد استفاده در ماسک های تنفسیترجمه و گزینش : سید محمود طباطبایی، ابوالفضل میرزایی، طاهره زینلیمنبع: https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsnano.0c03252مقدمه:همگی ما شاهد آن بودیم که با اوج‌گیری ابتلا به ویروس کرونا در جهان، استفاده از ماسک برای جلوگیری از ویروسی که به وسیله‌ی قطرات تنفسی منتقل می‌شود تا چه حد فراگیر شد؛ این فراگیری تا جایی پیش رفت که حتی از ماسک امروزه با عنوان «طلای سفید» نام برده می‌شود! در این مقاله به میزان کارایی انواع مختلف پارچه در تولید ماسک پرداخته شده است. این بررسی شامل کتان – پراستفاده‌ترین پارچه برای تولید ماسک – به طور ویژه و دیگر الیاف پارچه‌ای که می‌توانند به صورت الکترواستاتیکی باردار شوند – مانند ابریشم طبیعی - می‌‌شود.قطرات تنفسی اندازه‌های گوناگون و زیادی می‌توانند داشته باشند. آنها به طور معمول به عنوان آیروسل‌ها شناخته می‌شوند؛ یعنی ذراتی با اندازه‌ی قطر بیشتر از 5 میکرومتر در هوا. سرنوشت این قطرات به عوامل محیطی متعددی بستگی دارد: رطوبت، دما و ... . قطرات بزرگتر به دلیل جاذبه بر روی سطوح می‌نشینند و مسافتی بیشتر از 1 تا 2 متر طی نمی‌کنند، با این حال، آیروسل‌ها به دلیل اندازه‌های کوچکتر خود به مدت‌های بیشتری در هوا معلق می‌مانند و نقشی کلیدی در گسترش عفونت ایفا می‌کنند. به همین دلیل استفاده از موانع فیزیکی مانند ماسک‌های تنفسی به کاهش انتشار این بیماری کمک زیادی می‌کند.تصفیه‌ی آیروسل‌ها از 5 مکانیسم ابتدایی و ساده پیروی می‌کند:1- رسوب جاذبه‌ای2- فشردگی اینرسی3- جلوگیری4- پخش5- جذب الکترواستاتیکبرای آیروسل‌های بزرگتر از حدود 1 تا 10 میکرومتر دو مکانیسم اول ایفای نقش می‌کنند. برای ذرات کوچکتر (بین 100 نانومتر تا یک میکرومتر) حرکت براونی و جلوگیری مکانیکی باعث انتشار می‌شود. در ذرات نانومتری که به راحتی از میان الیاف عبور می‌کنند، جذب الکترواستاتیک بر حذف ذرات کم‌جرم غالب می‌شود و ذرات جذب الیاف پارچه می‌گردند. این فیلترهای الکترواستاتیک در سرعت‌های پائین به طور کلی بسیار کارآمد هستند، مانند سرعت تنفس از پشت ماسک.آزمایش:شکل 1: دستگاه آزمایشدستگاه آزمایش شامل یک تولیدکننده‌ی آیروسل و محفظه‌ی اختلاط و یک محفظه‌ی جمع‌آوری پائینی است. هوا از محفظه‌ی تولید به سمت محفظه‌ی جمع‌آوری از میان یک نمونه‌ی پارچه که روی لوله‌ی اتصال دو محفظه نصب شده است، جریان می‌یابد. ذرات آیروسل به وسیله‌ی یک تولیدکننده‌ی تجاری آیروسل سدیم کلرید تهیه می‌شود که توانایی تولید ذراتی در بازه‌ی چند ده نانومتر تا تقریباً ده میکرومتر را دارد.دو نوع مختلف تحلیلگر ذرات برای تعیین اندازه‌ی ذرات و غلظت آنها استفاده شده است:1. TSI Nanoscan SMPS nanoparticle sizer2. TSI optical particle sizerکه به ترتیب برای اندازه‌گیری در بازه‌ی ۱۰ تا ۳۰۰ نانومتر و 300 نانومتر تا 6 میکرومتر استفاده شده‌اند.ذرات در بالای نمونه‌ی پارچه‌ای که می‌خواهد خواص آن ارزیابی شود، تولید می‌شوند و هوا از میان پارچه به کمک فن دمنده کشیده می‌شود. سطح مؤثر نمونه‌ی پارچه در این آزمایش حدود ۵۹ سانتی‌متر مربع بود. اندازه‌گیری اندازه‌ی ذرات و توزیع اندازه‌ی آنها با استفاده از نمونه‌برداری از هوا در فاصله‌ی 5/7 سانتی‌متر بالا و ۱۵ سانتی‌متر پائین نمونه‌ی پارچه انجام می‌شد. اختلاف فشار‌ها و سرعت‌های هوا به کمک یک مانومتر دیجیتال TSI و یک بادسنج TSIاندازه گرفته شد. اختلاف فشار از بین ماده‌ی نمونه نشان‌دهنده‌ی راحتی و تنفس‌پذیری ماده است، وقتی که به عنوان یک ماسک تنفسی استفاده می‌شود. آزمایش‌ها در دو جریان هوای مختلف انجام شدند. CFM 2/1 و CFM 2/3 که هر کدام نشان‌دهنده‌ی به ترتیب ۳۵ لیتر بر دقیقه در حالت زمان استراحت و ۹۰ لیتر بر دقیقه در حالت زمان فعالیت متوسط بودند.فاصله بین صورت و ماسک که به خاطر ناهمواری های صورت ایجاد می‌شود می‌تواند بر کارایی هر ماسک تنفسی اثر بگذارد. مشابه همین اتفاق در ماسک‌هایی که به وسیله‌ی عموم استفاده می‌شوند و عموماً روی صورت نمی نشینند رخ می دهد؛ برخلاف ماسک‌های ۹۵N و یا ماسک‌های با درزگیر لاستیکی. مطالعه‌ی اولیه‌ی این اثر به وسیله‌ی دو سوراخ قرینه در لوله‌ی اتصال که پارچه بر روی آن نصب شده است، بررسی شد. حفره‌ها در مجاورت نمونه باعث باز شدن حدود 5/0 تا ۲ درصد از سطح فعال نمونه شدند. این اتفاق «نشتی» هوا را در اطراف ماسک نشان می‌داد.گرچه ویژگی‌های انتقال ویروس COVID - 19 هنوز به صورت جزئی شناخته نشده‌اند، امّا قطرات کوچکتر از ۵ میکرومتر به عنوان منبع اولیه‌ی انتقال یک عفونت تنفسی در نظر گرفته می‌شوند و قطراتی که کوچکتر از یک میکرومتر هستند تمایل دارند به شکل آیروسل در محیط برای زمان‌های بیشتر تا حدود ۸ ساعت معلّق بمانند. نشان داده شده است که قطرات آیروسل حاوی SARS-CoV-2 تا سه ساعت در هوا معلّق می‌مانند؛ به همین سبب ما هدف اندازه‌گیری آزمایش خود را در بازه‌ی مهم اندازه‌ی ذرات بین حدود ۱۰ نانومتر تا ۶ میکرومتر قرار دادیم.ما عملکرد بیش از ۱۵ پارچه‌ی طبیعی و مصنوعی را آزمایش کردیم که شامل موادی مانند پنبه با مقدار متفاوت نخ در اینچ مربع(TPI)، ابریشم، پشم و حریر بود. فهرست کامل این مواد در بخش مواد و روش‌ها ارائه شده‌است. ما همچنین یک ماسک تنفسی N95 و ماسک جراحی را برای مقایسه آزمایش کردیم. علاوه بر این، ما به طور ویژه‌ای کارایی لایه‌های متعدد یک نوع پارچه و یا ترکیبی از پارچه‌های مختلف برای ماسک‌های پارچه‌ای چندگانه (ترکیبی) را هم آزمایش کردیم تا اثر ترکیبی تصفیه کردن فیزیکی و نیز تصفیه‌ی الکترواستاتیک را کشف کنیم.نتایج و بحث:ما به کمک اندازه‌گیری غلظت ذرات بالایی (Cu در شکل 2,a,b) و پایینی (Cd در شکل2,c,d) میزان تصفیه یک پارچه خاص را عنوان تابعی از اندازه ذره بیان کردیم.غلظت در بازه اندازه 10 تا 178 نانومتر (با کمک ابزار nanoscan) و 300 نانومتر تا 6میکرومتر (با استفاده از ابزارoptical particle sizer ) اندازه‌گیری شدند. مثال شکل 2 این مورد را با استفاده از یک لایه پارچه ابریشمی نشان می دهد که در آن اندازه گیری Cuو Cd در نرخ جریان 1.2 CFM انجام شده.شکل 2: نمودارهای غلظت بر حسب اندازه‌ی ذراتنتایج به دست آمده در شکل 3a میزان تصفیه برای پنبه (رایج‌ترین ماده مورد استفاده در ماسک‌های پارچه‌ای) با فشردگی های مختلفی (با یکای تعداد بر اینچ =TPI) که بیانگر ضخامت یا ظرافت بافت هم هست، نشان داده شده است.در مقایسه‌ی دو لایه‌ی پنبه‌ای با فشردگی‌های مختلف، پنبه‌ی TPI 600 به وضوح با 65% بازدهی در کمتر از 300 نانومتر و 90 درصد بازدهی دربالای 300 نانومتر، برترین مورد است و این بدان معنی است که پارچه‌ی پنبه‌ای سفت‌تر بافته شده (با فشردگی بیشتر نخ‌ها) ممکن است ارجحیت داشته باشد. در مقایسه، پنبه‌ی تک‌لایه TPI 80 نیز عملکرد چندان خوبی - با بازدهی متغیر از 5 تا 55 درصد بسته به اندازه‌ی ذرات در کل محدوده - ندارد. جالب است که لایه‌ی مشابه لحاف- یکی از اثاث معمول خانه که عموماً در دسترس است - به همراه پنبه‌ی فیبری، تصفیه در طیف وسیعی از اندازه‌ی ذرات را تأمین می‌کند. (بیش از 80 درصد برای ذرات ریزتر از 300 نانومتر و بالای 90 درصد برای ذرات درشت‌تر از 300 نانومتر.) ولی طبیعی است که هیچ کس نمی‌تواند لایه‌ی ضخیم پنبه‌ای لحاف را برای ماسک انتخاب کند!برهم‌کنش الکترواستاتیکی معمولاً در انواع پارچه‌های طبیعی و مصنوعی مشاهده می‌شوند. به عنوان مثال، پارچه‌های با جنس پلی‌استر می‌توانند بار استاتیکی بیشتری را در مقایسه با الیاف طبیعی یا پنبه، به دلیل توانایی کمترشان در جذب آب، حفظ کنند. تصفیه‌ی الکترواستاتیکی آیروسل‌ها به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته است. در نتیجه، ما سه پارچه را که دارای مقدار تخلیه الکترواستاتیک متوسط هستند را مورد بررسی قرار دادیم: ابریشم طبیعی، حریر (پلی‌استر و اسپاندکس) و پشم (پنبه‌‎ی پلی‌استری). نتایج این بررسی‌ها در شکل b3 نشان داده شده است. در مورد ابریشم، ما اندازه‌گیری را از طریق یک، دو و چهار لایه از پارچه به عنوان روسری‌های ابریشمی که اغلب در چند لایه دور صورت پیچیده می‌شوند، انجام دادیم (نتایج ابریشم دولایه در شکل s1 (اطلاعات پشتیبانی) ارائه و از این شکل حذف شده است.) در همه‌ی این موارد، عملکرد در تصفیه‌ی ذرات نانوی کمتر از 300 نانومتر برتر از عملکرد در دامنه‌ی 300 نانومتر تا 6 میکرومتر و به ویژه بسیار مؤثر در زیر 30 نانومتر است، مطابق با انتظاراتی که از اثر الکترواستاتیک این مواد داریم. همان طور که انتظار می‌رود، افزایش تعداد لایه‌ها (همان طور که برای ابریشم در شکل b3 نشان داده شده) عملکرد تصفیه را بهبود می‌بخشد. ما آزمایش‌های دیگری را برای اطمینان از استفاده‌ی پنبه‌ی TPI 600 و حریر انجام دادیم. ما متوجه شدیم که عملکرد کامپوزیت ابریشم چهار لایه بازدهی تصفیه‌ی بالای 80 درصد در کل دامنه، از 10 نانومتر تا 6 میکرومتر را ارائه می‌دهد.شکل 3: نمودار بازدهی تصفیه کردن بر حسب اندازه‌ی ذراتدر شکل a4 ما خاصیت جذب الکترواستاتیکی آیروسل های نانومتری توسط ابریشم، حریر و پشم و راحتی پوشیدن آن ها رابا عملکرد بالای پنبه‌ی TPI 600 ترکیب کردیم تا عملکرد تصفیه‌ی موارد ترکیبی را بررسی کنیم. برای سه ترکیب اندازه‌گیری کردیم: ترکیب پنبه‌ی یک لایه 600TPI با دو لایه ابریشم، دو لایه حریر، و یک لایه پشم. همچنین نتایج با عملکرد یک ماسک استاندارد N95 مقایسه شده است. هر سه ترکیب عملکرد خوبی داشتند، بازدهی بالای 80 درصد در دامنه‌ی کمتر از 300 نانومتر، و بازدهی بالای 90 درصد در محدوده‌ی بیش از 300 نانومتر. در بیش از 300 نانومتر، این پارچه‌های ترکیبی نسبت به ماسکN95 کمی ضعیف‌تر هستند، امّا نسبت به ذرات کوچکتر از 300 نانومتر قدرت بیشتری دارند. ماسک‌های N95 برای به دام انداختن بیش از 95 درصد ذرات بالای 300 نانومتر طراحی شده‌اند و بنابراین عدم عملکرد مناسب آنها در تصفیه‌ی ذرات زیر 300 نانومتر تعجب‌آور نیست.توجه به این نکته بسیار مهم است که در ماسک‌های معمولی (مانند ماسک‌های جراحی و پارچه‌ای معمول) که فاقد درزگیر لاستیکی هستند، وجود فضا‌های خالی بین ماسک و صورت منجر به نشت هوا و در نتیجه کاهش اثربخشی ماسک می‌شود. در اینجا ما با استفاده از ایجاد سوراخ‌هایی روی دیواره لوله‌ی نگهدارنده‌ی ماسک که نشان‌دهنده‌ی نشت هوا است (شکل 1) اثر وجود فضای خالی روی بازدهی ماسک را بررسی می‌کنیم. مثلا در شکل 4bعملکرد ماسک جراحی را با نمونه‌ی ترکیبی پنبه / ابریشم، در دو حالت با و بدون وجود سوراخی با مساحت سطح حدود 1% مساحت ماسک بررسی می‌کنیم. در حالی که ماسک جراحی به ترتیب برای اندازه‌ی ذرات کمتر و بیشتر از 300nm، غربالگری متوسط (>60%) و بسیار عالی (نزدیک 100%) دارد، آزمایش‌هایی که با سوراخ با مساحت 1% سطح ماسک انجام شدند، با کمال تعجب حاکی از افت شدید بازدهی ماسک هستند (کاهش 60% برای اندازه‌ی ذرات >300nm). البته این نامشخص است که آیا اثرات آیرودینامیکی خاص، نشتی را در این شبیه‌سازی تشدید می‌کنند یا خیر؛ بررسی این عامل هم خارج از بحث این مقاله است. به هر حال اندازه‌گیری‌های ما برای هر دو نرخ وزش هوای کم (1/2 CMF) و زیاد (3/2 CMF) نشان از افت شدید بازدهی ماسک در صورت وجود سوراخ دارد. نتایج موجود در شکل‌های 2 و 4 موادی با بازدهی خوب را نشان می‌دهند.پارچه‌های آزمایش شده که بازدهی کمی داشتند را می‌توان در جدول S1 مشاهده کرد که از آن جمله می‌توان به پارچه‌ی ساتن و ابریشم مصنوعی اشاره کرد. همچنین بازدهی تمام نمونه‌ها در نرخ وزش باد بالا و پایین، به صورت دقیق در پیوست آورده شده (شکل‌های S2−S4).شکل 4: نمودار بازدهی تصفیه کردن بر حسب اندازه‌ی ذراتدر جدول 1 تمام پارچه‌ها و حالاتی را که عملکرد خوبی داشتند خلاصه کرده‌ایم. بازدهی‌های متوسط برای ذرات 10 – 178 نانومتر و 300 نانومتر تا 6 میکرومتر به همراه اختلاف فشار در دوطرف ماسک آورده شده‌اند که این اختلاف فشار معیاری برای میزان راحتی تنفس است. اختلاف فشار متوسط برای همه‌ی پارچه‌ها و در نرخ وزش 1/2 CFM، در حدود 2/5 Pa است که نشان‌دهنده‌ی مقاومت کم و راحت بودن تنفس است. از طرفی مطابق با انتظار، اختلاف فشار با افزایش نرخ وزش (مثلاً تا 3/2 CFM) افزایش می‌یابد (جدول S1).در اینجا به برخی از یافته‌های مهم این پژوهش در رابطه با طراحی ماسک پارچه‌ای اشاره می‌کنیم:پارچه‌های با بافت فشرده و تخلخل کم مانند پارچه‌ی پنبه‌ای (Cotton sheet) با فشردگی (Thread count) بالا برای ساخت ماسک اثربخشی بیشتری دارند. برای مثال، یک پارچه‌ی پنبه‌ای با فشردگی 600 TPI عملکرد بهتری از پارچه‌ای با فشردگی 80 TPI داشت.موادی مانند ابریشم طبیعی، پارچه‌ی حریر (Chiffon) (90% polyester −10% Spandex fabric) و پشم (65% cotton − 35% polyester blend) تصفیه‌ی الکترواستاتیک خوبی از خود نشان می‌دهند. مشاهده کردیم که 4 لایه ابریشم (که می‌تواند مشابه پیچیدن یک روسری روی دهان باشد) محافظت خوبی دربرابر ذرات معلق بین 10 نانومتر تا 6 میکرومتر انجام می‌دهد.ترکیب کردن لایه‌هایی برای بهره بردن از تصفیه‌ی مکانیکی و الکترواستاتیکی یک راه مؤثر به نظر می‌رسد. مثلاً برای یک ماسک ترکیبی می‌توان از یک پارچه‌ی پنبه‌ای فشرده به همراه دو لایه ابریشم طبیعی یا حریر استفاده کرد. یک ترکیب لایه‌ای با دو لایه پارچه‌ی پنبه‌ای به همراه یک آستر پنبه‌ای یا پلی‌استری (cotton −polyester batting) در بین آن دو نیز عملکرد خوبی داشت. در تمام این حالت‌ها بازدهی فیلترکردن برای ذرات <300nm بیشتر از 80% و برای ذرات >300nm بیشتر از90% بود.میزان تصفیه کردن که در بند‌های بالا بیان شد، تنها مربوط به ویژگی‌های ذاتی مواد استفاده شده است و تأثیر وجود فضای خالی بین ماسک و صورت را دربرنمی‌گیرد. این فضاهای خالی تأثیر بسیار زیادی بر روی بازدهی ماسک دارند و به همین دلیل است که ماسک‌های N95 و ماسک‌هایی که درزگیر لاستیکی دارند و البته به درستی روی صورت نصب شده‌اند، کارکرد بسیار خوبی دارند.نتایج:ما کارایی تصفیه‌ی انواع پارچه‌های رایج را برای استفاده به عنوان پارچه‌ی ماسک (برای انتقال ویروس بر پایه آیروسل) در محدوده‌ی اندازه‌ی ۱۰ نانومتر تا ۶ میکرومتر اندازه گرفته و داده‌های کارایی تصفیه را به عنوان تابعی از اندازه‌ی ذرات آیروسل ارائه کردیم. ما دریافتیم که الیاف پنبه، ابریشم طبیعی و حریر می‌توانند محافظت خوبی داشته باشند، به طور کلی با بازدهی بالای ۵۰% در کل بازه‌ی ۱۰ نانومتر تا ۶ میکرومتر، مشروط بر آن که بافتی محکم و فشردگی زیاد داشته باشند. شمار رشته‌های بیشتر در هر اینچ با بافت محکم‌تر، منجر به افزایش بازدهی تصفیه شد. به عنوان مثال، یک لایه‌ی TPI ۶۰۰ می‌تواند بازدهی تصفیه‌ی میانگین 79 ± 23% (در محدوده‌ی ۱۰ نانومتر تا ۳۰۰ نانومتر) و 98.4 ± 0.2% (در محدوده‌ی ۳۰۰ نانومتر تا ۶ میکرومتر) را فراهم کند. یک لایه از پنبه‌ی زده شده بازدهی 96 ± 2% (در بازه‌ی ۱۰ نانومتر تا ۳۰۰ نانومتر) و 96.1 ± 0.3% (در بازه‌ی ۳۰۰ نانومتر تا ۶ میکرومتر) را به وجود آورد. ماهیت فیبری این ماده که به شدت درهم و برهم است، به عملکرد بهتر در ذرات ریز کمک می‌کند. موادی مانند ابریشم و حریر به طور خاص مؤثر هستند، به استثنای ذرات در ابعاد نانو (< ۱۰۰ نانومتر) که به احتمال زیاد ناشی از اثرات الکترواستاتیک است که منجر به انتقال بار با ذرات آیروسل نانومتری می‌شود. یک ابریشم چهارلایه (به عنوان مثال یک روسری) با بازدهی متوسط بیش از 85% در بازه‌ی اندازه‌ی ذره‌ی ۱۰ نانومتر تا 6 میکرومتر موثر بود. در نتیجه، ما دریافتیم که ترکیبات هیبریدی از پارچه‌هایی با مقدار نخ بالا در هر اینچ با ابریشم، حریر یا فلانل می‌تواند پوشش تصفیه‌ای وسیعی را در هر دو مقیاس نانو (< ۳۰۰ نانومتر) و میکرون (۳۰۰ نانومتر تا ۶ میکرومتر) داشته باشد، که احتمالاً ناشی از اثرات ترکیبی تصفیه‌ی الکترواستاتیک و فیزیکی است. در نهایت، مهم است که توجه داشته باشیم که شکاف‌ها و فاصله‌ها (مانند آنهایی که بین لبه‌ی ماسک و صورت قرار دارند) می‌توانند عملکرد را کاهش دهند. یافته‌های ما نشان می‌دهد که «نشت کردن» در اطراف ماسک می‌تواند بازده را تا 50% یا بیشتر کاهش دهد و همین مسئله اهمیت «جور بودن» را نشان می‌دهد. فرصت‌هایی برای مطالعات در آینده شامل طراحی ماسک پارچه‌ای برای «جور بودن» ماسک بر صورت و نقش عواملی چون رطوبت (ناشی از عمل بازدم) و نقش استفاده‌ی مکرر و شستن ماسک‌های پارچه‌ای همچنان وجود دارد. به طور خلاصه، ما متوجه می‌شویم که استفاده از ماسک‌های پارچه‌ای می‌تواند به طور بالقوه محافظت قابل توجهی را در برابر انتقال ذرات در بازه‌ی اندازه‌ی ذرات آیروسل قرار دهد.

صمیمی و خودمانی، پر از تجربه و نشاط

نشریه پراش — Mon, 18 May 2020 12:22:45 +0430

مصاحبه و تنظیم : نیما صاحبی-97تیتر بالا را شاید بتوان خلاصه ای از برداشت های من از مهندس امیر حسین نوبختی در مصاحبه ای که با ایشان داشتیم دانست ؛کسی که در همین دانشکده مواد خودمان درس خوانده و هم اکنون یکی از کار آفرینان موفق کشور است.امیر حسین نوبختی دانشجوی ورودی 93 مهندسی و علم مواد دانشگاه صنعتی شریف که هم اکنون دوران خدمت سربازی خود را می گذراند می گوید:((از همان ابتدا به شیمی و دروس مرتبط با coating و آبکاری علاقه داشتم به طوری که بعضی از درس هایی که در این زمینه بودند را با نمرات عالی پاس کردم)).مهندس نوبختی در پاسخ به این که دو راهی بین اپلای و یا کار در داخل کشور را چگونه گذراندی گفتند:((قطعا تصمیم آسانی نبود اما برای خودم لیستی از خواسته ها و موارد خوب و بد ماندن یا اپلای را درست کردم که خیلی به من کمک کرد و هنوز هم آن لیست را دارم و در کل تصمیم گرفتم بمانم و کسب و کار خودم را راه بیاندازم)) یکی از نکته های قابل توجهی که مهندس نوبختی گفتند, ایجاد تعادل بین کار و درس بود. خودشان از ترم چهار و پنج وارد فضای کار شدند و نگذاشتند تا تحصیلشون تمام بشود و سپس بگویند "خب حالا چیکار کنم؟"آذر 96. استند قهوه کاسکارا.هرچند ایشان کار تولیدی را یک نوع خود آزاری با احساس رضایت درونی!! عنوان کردند اما به شدت توصیه می کردند که مفت نه!اما رایگان هم که شده کار کنید و تجربه کسب کنید. مثلا خودشون 7 الی 8 ماه بدون دریافتی برای یک شرکت کار کردند اما به نظرشان واقعا ارزشش را داشته و معتقد بودند در دنیای کار جلب اعتماد خیلی بیشتر از پول می ارزد.ایشان همچنین خیلی توصیه داشتند که حتما دید مناسبی نسبت به قضایا پیدا کنید و معتقد بودند که رفتن به نمایشگاه و بازدید های علمی خیلی میتواند کمک کند؛ همچنین ارتباط برقرار کردن با اساتید را خیلی موثر دانستند و شکل گیری و در ادامه, حفظ یک ارتباط خوب را جرقه یک آینده خوب بیان کردند.ایشان که الان با یکی از صنایع خودرو سازی کشور هم کار می کنند, یکی از عوامل موفقیت در صنعت را تولید بر حسب نیاز بیان کردند؛ یعنی تولید چیز هایی که واقعا در صنعت نیاز است بشدت سودده خواهد بود.وقتی از مهندس نوبختی راجع به ملاک هایشان برای انجام دادن یا ندادن یک کار پرسیدیم به چهار مورد اصلی اشاره کردند :کار افرین باشد, تولید کننده باشد, ارز آور باشد و مشکل مردم را حل کند.و معتقد بودند که کاری در داخل کشور خوب و درست است که معمولا سه تا از چهار مورد بالا را داشته باشد. در ادامه ایشان از برنامه های راهبردی خودشان در زندگی صحبت کردند و به شدت روی بحث مدیریت زمان تاکید داشتند؛ مثلا یکی از کار هایی که در این زمینه انجام دادند مرتب سازی کارهای ریز ودرشت خودشان برای یک سال تمام بوده که یک نمودار را می توانید به عنوان مثال ببینید.

کارآموزیت چطور بود؟

نشریه پراش — Mon, 18 May 2020 12:11:48 +0430

مصاحبه با حسین کرم زاده-ورودی 95 دانشکدهمصاحبه کننده: هومن محمدی-ورودی 95 - کی کارآموزی رفتی؟ چه قدر طول کشید؟- بعد از انجام هماهنگی‌‌های لازم با دانشگاه و کاروژه، دو سه هفته قبل از شروع امتحانات به کارگاه یک سری زدم و اونجا مهندس عبدلی یک کتاب فونتانا به من داد و گفت مطالعه کن تا وقتی که کارآموزیت شروع بشه. تقریبا از حوالی بیستم تیر تا اواخر شهریور اونجا رفتم بودم. بعد از تموم شدن دوره کارآموزیم هم باز به خاطر علاقه‌ام یک مقدار ادامه دادم.- چند روز در هفته کارآموزی می‌رفتی؟ ساعت کارآموزیت چطوری بود؟- من پنج روز در هفته از حوالی ساعت نه صبح تا شش عصر اونجا می‌رفتم.- چطور با کاروژه آشنا شدی؟- فکرکنم توی تلگرام و بردهای دانشگاه پوسترش رو دیدم و با چند نفر از بچه‌ها هم مشورت کردم و تصمیم گرفتم که ثبت نام بکنم. اولویت‌هام رو مشخص کردم و اولویت اولی که انتخاب کرده بودم هم قبول شدم.- از قبل جایی رو برای کارآموزی می‌شناختی و به حوزه و یا شرکت خاصی علاقه‌مند بودی؟- یک شرکتی رو می‌شناختم به اسم الماسه‌ساز ولی خب خیلی موردعلاقه‌ام نبود. تو کار ساخت قطعات CNC و نوک مته و اینجورچیزها بودن. رفت و آمدش هم سخت بود.- راجع به شرکتی که رفتی کارآموزی توضیح میدی؟- شرکت پارت‌لایروب (عماد) تو کار تولید تجهیزات دریایی و به صورت خاص طراحی و تولید پمپ‌های لایروبی و کاترهد (CutterHead)است. این پمپ‌ها برای تخلیه گل و لای کف دریا و یا رودخانه‌ها استفاده می‌شن. برای مثال عمق بندرها باید مقدار مشخصی باشه تا کشتی به گل ننشینه. اگر عمق کم باشه با استفاده از کاترهد کف دریا رو می‌تراشن و با استفاده از پمپ‌های لایروبی تخلیه‌شون می‌کنند تا به عمق مناسب برسند.- توی این کارگاه کارت چی بود دقیقا و چه چیزهایی یادگرفتی؟- من و دوتا دانشجوی مکانیک اونجا کارآموز بودیم و اونجا بیشتر بحث یادگیری ما بود و واقعا کار"آموزی" بود. اول به ما اصول ایمنی کارگاهی رو آموزش دادن چون قطعات سنگین و دستگاه‌های تراش و دریل اونجا بودن و نحوه کارکردن با اون‌ها رو یادگرفتیم. برای خرید قطعات به بازار رفتیم. انبارداری و اینجور چیزها رو یاد گرفتیم. بعد به ما گفتند که یک سری قطعاتی رو که قبلا ساخته بودند، اندازه‌گیری کنیم و نقشه‌شون رو دستی بکشیم. با کولیسِ مثلا یک متری و ابزارهای مختلف این کار رو انجام دادیم و یادگرفتیم چطور اون نقشه رو تست بکنیم. بعد نقشه رو داخل سالیدورک وارد کردیم. نحوه کار کردن با استانداردهای مهندسی مختلف رو یادگرفتیم. مهندس عبدلی خیلی روی استاندارد تاکید داشت و اینکه برای هرکاری یک استانداردی وجود داره، حتی برای حمل و نقل و جا به جایی قطعات و قرارداد بستن و... و یک مهندس باید طبق اون‌ها کارها رو انجام بده. اونجا تراشکاری بعضی از قطعات رو هم تحت نظارت بقیه انجام می‌دادیم. جوشکاری‌های مختلفی مثل TIG,MIG و MAG و ... رو آموزش دیدیم و انجام دادیم. با نحوه انتخاب الکترود و استانداردهایی که براشون استفاده می‌شه هم آشنا شدیم. البته قطعات اصلی رو جوشکاری انجام نمی‌دادیم چون احتیاج به مهارت و تجربه بالا داشت. روی قطعات بلااستفاده و از کارافتاده تمرین می‌کردیم تا یاد بگیریم. مهندس عبدلی خودش دانشجوی دکتر کوکبی بود و مواردی که از ایشون یادگرفته بود رو به ما می‌گفت و از کتاب‌های ایشون استفاده می‌کرد. ما تقریبا هر روز در طول دوره کارآموزی یک ساعت حداقل کلاس داشتیم ومهندس عبدلی مباحث موردنیاز رو به صورت تئوری آموزش می‌داد و بعدش هم داخل کارگاه به صورت عملی انجامشون می‌دادیم. فکر می‌کنم این بخش هم استثنایی بود. من نشنیدم جای دیگه‌ای اینطوری باشه. مثلا یکی از اون مکانیکی‌هایی که با هم اونجا بودیم می‌گفت من که ایران خودرو رفته بودم، فقط در حد نگاه کردن و اینا بود تقریبا. بعد هم آموزش مدیریت پروژه رو داشتیم. نحوه تقسیم کار و کنترل و مدیریت افراد، هزینه‌ها و زمان بندی. ما با نرم افزار Microsoft Project کار می‌کردیم. کار با اون رو بهمون یاد داد. بعد به صورت تمرینی پروژه تولید یک پمپ رو ما باید مدیریت می‌کردیم. از خرید مواد و قطعات اولیه، تقسیم کارهای مختلف بین افراد مختلف، زمان‌بندی عملیات‌های مختلف مثل ریخته‌گری و... تخمین هزینه کردن برای کارها و نفرساعتی که مورد نیازه برای پروژه و... رو باید تعیین می‌کردیم. تقریبا ما یک هفته درگیر این کار بودیم. طراحی مدل قالب آلومینیومی (که از روی این مدل، قالب قطعه اصلی ساخته می‌شه) یک سری از دندانه‌های کاترهد رو انجام دادیم. نحوه رنگ زدن و جنس رنگ قطعات و بحث‌های مربوط به خوردگی اون‌ها رو هم یادگرفتیم.- این همه کارهای مختلف می‌کردی و ساعت کارت هم که نسبتا زیاد بود. سختت نبود؟ خسته نمی‌شدی؟- چرا سخت بود ولی برام لذت بخش بود. خستگی لذت بخشی بود.- بهترین قسمت کارآموزیت کجا بود؟- واقعا همه‌اش خوب بود. من با افراد دیگه که کارآموزی رفته بودن سال‌های قبل صبحت کرده بودم و وقتی مقایسه می‌کنم می‌بینم که کارآموزی من واقعا خاص بود. مهندس عبدلی اونجا سعی کرد یک مهندس واقعی بودن رو به ما یاد بده. از نحوه خرید برای کارگاه و پیدا کردن جنس، نحوه رفتار با کارگر و کارفرما، نحوه قرارداد نویسی و مکاتبه با شرکت‌های مختلف، قسمت‌های مهندسی و ریاضیاتی و همه این‌ها و تجربیاتش رو به ما سعی کرد منتقل کنه و می‌تونم بگم که همه‌اش برای من آموزنده بود.- پیشنهاد کار هم گرفتی؟- شرکت ما یک مقداری از نظر اقتصادی تحت فشار بود و دلار خیلی بالا و پایین می‌شد و برخی از قطعات مورد نیاز شرکت هم تحریم بودن و به سختی تامین می‌شدن. ولی به ما گفتن که کلا بهمون سر بزنید (تو فضای رفاقتی و این‌ها) و تا بعد که شرایط کمی بهتر شد صحبت بکنیم. البته ابعاد شرکت هم طوری بود که خیلی احساس نیاز به یک مهندس جدید نمی‌شد و افراد فعلی کافی بودن.- شرایط شرکت و محیطش و کارش طوری بود که خودت دوست داشته باشی کار بکنی توش؟- جزء گزینه‌هام بود و اگر قصد داشتم که کارم در اون سمت و حوزه باشه، حتما دنبال اونجا می‌رفتم.- یک کم راجع به فرآیند تولید پمپ و کاترهد بهمون میگی؟- اول که از مشتری سفارش می‌گیریم. بعد کارهای طراحیش انجام می‌شه. طراحی ابعادی و تعیین آلیاژ مورد استفاده و موارد دیگه. مدل قالب ساخته می‌شه و این اطلاعات و مدل به کارگاه ریخته‌گری داده می‌شه و اون‌ها ریخته‌گری رو انجام می‌دهند و تحویل ما می‌دهند. بعد یک سری تست‌های غیر مخرب مثل PT انجام می‌دیم تا از کیفیت ریخته‌گری مطمئن بشیم. عیوب عادی و جزئی ریخته‌گری با جوشکاری، سنگ زدن و کارهای دیگه برطرف می‌شن. عملیات حرارتی هم انجام می‌شه. تراشکاری‌ هم انجام می‌شه و قسمت‌های مختلف سر هم می‌شوند و بعد هم قطعه برای مشتری ارسال می‌شه.- از چه آلیاژی استفاده می‌کردید معمولا؟- آلیاژهای چدن و نیکل استفاده می‌شد. آلیاژ M040 هم اگر درست یادم باشه استفاده می‌شد.- وضعیت بازار این قطعات چجوریه؟- شرکت‌های زیادی این قطعات رو تولید نمی‌کنن و بازارش هم بازار خیلی بزرگی نیست. مگر اینکه بحث تعمیر و یا قطعات خاص مطرح باشه.- یک پمپ یا کاترهد بخواهیم بخریم چند در میاد؟:)- قیمت این قطعات از دویست میلیون تومن به بالا بود. تا ششصد هفتصد میلیون هم یادمه برای پروژه. البته این قیمت‌ها برای اون موقع بود و الان قیمت‌ها خیلی فرق کرده.- مفیدترین چیزی که یادگرفتی چی بود به نظرت؟- نحوه مدیریت یک کارگاه، نحوه رفتار با آدم‌های مختلف از کارگر تا کارفرما، و کلی بخوام بگم اون چیزهایی که توی دانشگاه بهمون یاد نمی‌دن ولی برای کارکردن و یک مهندس واقعی شدن واقعا لازمه.- حقوق میگرفتی؟- نه حقوق نمیگرفتیم. البته ما کار سودآوری برای اونجا نمی‌کردیم که حقوق هم بگیریم. حقوقمون شاید اون آموزشی بود که دریافت می‌کردیم و واقعا خیلی خوب بود.- برای کسایی که هنوز کارآموزی نرفتن توصیه‌ای داری؟- به نظرم قبل از اینکه برن دنبال کارهای اداری و نامه و اینا، برن از نزدیک شرکت رو ببینن و با محیط و آدم‌هایی که قراره باهاشون کارکنن آشنا بشن. دقیقا بپرسن که در دوره کارآموزی قراره چه کاری اونجا بکنن و شرایط کار چطوریه و چه انتظاراتی وجود داره. تا بعدا که به عنوان کارآموز اومدن، توی ذوقشون نخوره و یا وقتشون تلف نشه و بتونن بهترین گزینه ممکن رو انتخاب کنن.- در کل پس به نظرت یکی دو ماه تابستون کارآموزی رفتن می‌صرفه؟- آره مسلما. کارآموزی رفتن به نظرم واقعا دید دانشجوها رو نسبت به دنیای مهندسی بازتر می‌کنه. حتی توی انتخاب رشته ارشدشون موثره. با فضای کاری آشنا می‌شن و حتی ممکنه یک موقعیت شغلی باشه برای آینده‌شون. برای شرکت هم بهتره چون دیگه نیازی نیست کسی رو که میخواد بعدا استخدام کنه، آموزش بده و از قبل با خودش و شخصیت و روحیاتش آشناست.- نکته خاصی مد نظرت هست دیگه؟- تنها چیزی که میخوام بگم اینه که کسایی که کارآموزی میرن، مهمه نظم و ترتیب کارشون رو خودشون رعایت کنن. ما خودمون اونجا مثل افراد عادی شرکت برای ورود و خروج باید کارت می‌زدیم. برای گزارش کارآموزیشون هم از همون اول یادداشت برداری کنن و از چیزهای مهم عکس بگیرن تا آخرش به مشکل نخورن.

هم عاشقم هم دیوانه!

نشریه پراش — Mon, 18 May 2020 11:59:16 +0430

مصاحبه کننده : سید شهاب الدین موسویپیاده سازی و تهیه: سید محمود طباطبایی- سید شهاب الدین موسوی.با تشکر از دکتر رضا علیزاده که بانی این مصاحبه شدند.دوران تحصیل- بعضی از مقامات که دیده اید! اول سوالات را می خوانند و بعد رویش فکر می کنند که چی جواب بدهند اما من نه!- آه ؛می خواهید غافل گیرانه باشد!دکتر از چه سالی در دانشکده مشغول به کار شدید؟- بسم الله الرحمن الرحیم . خیلی ممنونم از شما و ظاهرا آقای دکتر علیزاده. من ورودی سال45 هستم یعنی سال تاسیس دانشگاه و به دلایلی که حالا من الآن واردش نمی‌شوم اولین نفری که در این دانشگاه ثبت نام کرده، من بودم!بعد از 4 سال به عنوان مربی آموزشی در دانشکده استخدام شدم؛یعنی سال 49 عضو هیئت علمی بودم که تا الان چقدر می شود؟ 49سال,خوب و به حظور شما عرض بشود که یکسری آزمایشگاه‌ها و یکسری کلاس‌های تمرین و در نهایت هم بعد از5 سال 6 سال با بورس دانشگاه رفتم خارج برای دکترا ,دکترای جوشکاری و در واقع یک جوری هم من را اجبار کرده بودند که حتماً باید شما جوشکاری بخوانید. چون ظاهراً فرد ایرانی در جوشکاری در سطح دکتری نبود؛ و بالنتیجه من رفتم دانشگاه استراتکلاید,گلاسکو ,اسکاتلند؛ آنجا در کوتاهترین زمان , بدون فوقلیسانس دکترایم را گرفتم. حالا این را هرجوری می خواهید تعبیر کنید؛ خوششانسی باشد یا چیز دیگر چون معمولا بچهها از لیسانس که می روند باید فوقلیسانس بگیرند و بعد بروند دکترا اما من با توجه به این که پنج شش سال تجربه ی آزمایشگاه و کار و تمرین و کلاس و اینها داشتم ,اول فوقلیسانس ثبت نام کردم ,اما آنجا گفتند که بیخود وقتت را تلف نکن شما می‌توانی مستقیم ترانسفر کنی برایPhD. حالا اگر سوابق را نگاه کنید، خیلی به ندرت افرادی پیدا می‌شوند که مستقیم بتوانند ترانسفر بکنند برای PhD و کوتاه‌ترین زمانی که یک نفر می‌تواند در انگلیس PhD بگیرد ، 33 ماه است من 36 ماه ,با دو سه تا مقاله و کنفرانس و اینها.58 آمدم ایران. دقیقا زمانی که من رفتم، هنوز آموزگار نخست‌وزیر بود در ایران ,وقتی برگشتم، سفارت آمریکا را گرفته بودند و مرحوم بازرگان استعفا داده بود و تعداد مسافران در هواپیما کمتر از خدمه‌ بود؛ آن هایی که داشتند ایران می آمدند. اما خب به دلایلی,علاقه‌ای که داشتم و احساس مسئولیتی که می‌کردم, آمدم و یک سال یک سال و نیم درس دادیم و ندادیم که دیگر تعطیلی دانشگاه ها و انقلاب فرهنگی و اینها پیش آمد که دیگر کمابیش به شکلی پایم در صنعت هم باز شد... .- شما با دکتر دوامی هم ‌دوره بوده اید درسته؟- من نه. آقای دکتر دوامی درواقع فارغ‌التحصیل هنرستان عالی نارمک یا علم و صنعت بودند و تقریباً ورودی ما که 45بود آقای دکتر دوامی فکر می کنم 46 یا 47 آمدند که مهندس هم بودند در کارگاه ریخته گری؛ که ایشان هم باز با بورس دانشگاه دکترا گرفتند؛ دقیقاً از همان دانشگاهی که من رفتم و اصلا یکی از دلایل این بود که ایشان من را ترغیب کردند به این دانشگاه.- آهان پس ایشان هم جزو اولین گروه هیئت علمی‌ دانشگاه بودند؟- دقیقا دقیقاً. از آن افراد آقای دکتر دوامی و آقای دکتر پورآذرنگ؛اینها افرادی بودند که من افتخار داشتم که حالا یک کلاس تمرینی فلانی با آن ها داشته باشم. بقیه یا خارج رفتند و یا فوت کردند و دیگر کس دیگری ما از آن زمان نداریم... .شریف,آریامهر,استراتکلاید!- من یک زمانی انستیتو جوشکاری پاتون که رفته بودم 700 تا فقط پروفسور جوشکاری داشتند, 700 تا! و وقتی من از یکیشان سوال جوشکاری آلومینیوم می کردم؛ می‌گفت من فقط تیتانیوم کارکردم از آلومینیوم اصلا از من سوال نکنید! یعنی این قدر به اصطلاح باریک روی زمینه‌های خاص کار می‌کنند و طبیعتا هم خیلی مسیرشان مشخص است, کارشان عمیق تر است.این یکی از تفاوت ها؛ اما این بحثی که قبل از انقلاب و بعد از انقلاب, که خیلی ها این سوال را می کنند که حالا دانشگاه صنعتی آریامهر با شریف – شما هر دوتا مقطع هم بودید- تفاوت ها چه است؟ واقعیتش آن زمان پژوهش‌ کمتر بود؛ بیشتر همان مدرک لیسانس بود یا کارشناسی بود و یک مقداری مثل حالا از این دانشگاه های مختلف کوچک و بزرگ,بدون برنامه دانشجو بگیرند و آخر کار با حجم دانشجوهای تحصیلات تکمیلی بی‌کار؛ نبود آن جا.حالا یا به هر حال صنایعی بودند که استخدام می کردند یا یک جورهایی مسئولیت داشتند که یکی که حالا فارغ التحصیل می شود یک جایی یک کار برایش فراهم بکنند و ,یا این که خارج هم می‌رفت؛به هر حال من تا آنجایی که یادم می آید، فارغ‌التحصیل بی‌کار حتی در مقطع کارشناسی نداشتیم.الان, بعد از انقلاب،واقعیتش حالا نمی دانم چقدر از این حرف ها را پخش می کنید,می نویسید یا نمی نویسد مهم نیست برای من...- نه اصلا نگران نباشید حالا...- نه اشکالی نداره,من آب از سرم گذشته...- نه باهاتون هماهنگ می کنیم...- من آب از سرم گذشته.ببینید ما 3 گروه دانشجو داریم الان در این دانشگاه؛فرقی هم نمی کند دانشکده برق باشد یا مواد باشد. یک گروه دانشجوهایی که واقعیتش از حالا کارشان مشخص است – خب, حالا وابستگان یا رانت یا هر چیزی اسمش را می گذارید – و درس را می خواند برای این که فعلا یک مدرکی بگیرد؛یک لیسانس یا فوق لیسانسی بگیرد که کارش هم, سمتش و اینها هم در فلان صنایع مشخص است؛پست مدیریتیش هم مشخص است؛این یک تعداد دانشجو هستند.یک تعداد دانشجو هم هستند که اینجا می آیند؛از روز اولی که دانشگاه می آیند,تمام تلاششان برای اپلای کردن و خارج رفتن است. از مقطع کارشناسی گرفته؛ کارشناسی‌ارشد گرفته؛چه پروژه ای بگیرم؟ با که درس بگیرم؟ آیا این پروژه دوتا مقاله ازش در می آید؟ چون من می خواهم خارج بروم و اینها؛تمام برنامشان هست بسیار قوی و با انگیزه هم درس می خوانند این اصلا بحثی درش نیست؛بحثی درش نیست.و گاهی اوقات مثلا یک نمره 18 گرفته اند ناراحتند که چرا 18 گرفته اند؛ نمی شود من یک کار اضافه بکنم که 19 بشوم؟بعد آخر کار می بینی که بله روی معدلش مثلا دارد حساب می کند برای این که خارج می خواهد برود مثلا اگر نیم نمره معدلش بالاتر باشد می تواند یک دانشگاه بهتری را انتخاب بکند.- و دسته‌ی سوّم, افرادی هستند که می‌خوانند؛ و خیلی از موارد هم ناامید. من باور کنید هفته و روزی نیست که یک دانشجو نیاید– در مقطع کارشناسی، ‌ارشد , دکتری – نگوید نا امیدی؛ من اصلا فوق لیسانس بگیرم که چی؟ من که قرار است آخرش بروم اسنپ بگیرم مسافرکشی بکنم؛حالا من, فوق لیسانس بگیرم فلان.یا الان وسط مقطع دکترا ؛من الان دوسال دیگر بایستم دکترا بگیرم چه فرقی می کند با فوق لیسانس؟ هر دو حالتش که معلوم نیست بتوانم کار پیدا بکنم یا نه .و از این موارد واقعاً گاهی اوقات من اشکم در می‌آید... .قبل از انقلاب ما فوق‌لیسانس و دکترا به آن شکل نداشتیم.یکی دو تا دانشکده فوق لیسانس دکترا داشتند؛ کارشناسی هم تعداد معدود؛ و مشخص هم بود که ما مثلاً ذوب‌آهن توسعه اش چندتا مهندس مواد می خواهد، آلومینیوم‌سازی اراک چند تا مهندس مواد می خواهد؛ مس سرچشمه چندتا مهندس مواد می خواهد,تحقیق و توسعه می‌خواهد. نه این که الآن هرجا را که نگاه می کنی, نه امکانات سخت‌افزاری دارند نه امکانات نرم‌افزاری دارند؛با این طرف آن طرف دویدن آقا ما ارشد جوشکاری را هم گرفتیم بالاخره. ما ارشد فلان را هم گرفتیم. با چه امکاناتی؟ و بعد هم معلوم نیست طرف با چه شرایطی دفاع ‌بکند و فوق لیسانس بگیرد و آخر کار هم هیچی! وقتی در مصاحبه می بینی که یک ساختار میکروسکوپی را خود بچه های فارغ التحصیل ما- می گویم آقا بچه ها شما چرا اینجوری شده اند؟- یک ساختار متالوگرافی را نشانش می دهیم عمدا یک لکه ی آب هم روی آن گذاشته ایم می گوییم این چیست؟ یک ساعت فکر می کند و آخرش می گوید نمی دانم فکر می کنم پرلیت باشد.می گویم مگراین ها آزمایشگاه متالوگرافی ندارند ؟ تشخیص نمی دهند که مثلا این لکه ی مگس است یا آب است و دنبال ساختار بینایت و پرلیت می گردند اینجا؟زندگی!...والّا چون من از خانواده‌ی پایین و متوسط به پایین بودم، هیچ امیدی از این که کمک پدر برای ازدواجم ,برای خانه,برای فلان باشد نبود و تلاش خودم و انگیزه‌های خودم ؛حتی در دوره‌ی دانشجویی آموزشگاه شبانه, تدریس خصوصی شبانه, تابستان کار ، و سعی می کردم که حداقل‌های زندگی را خودم دربیاورم. شاید مثلا پدرم می‌توانست یک کمکی هم بکند، ولی چون من می‌دیدم که وضع خیلی خوبی ندارد؛ نمی‌خواستم سربارش باشم.و وقتی فارغ‌التحصیل هم شدم و باز استخدام در دانشگاه؛ همچنان برخی کلاس‌های خصوصی خود را داشتم. گاهی اوقات می گویند که بعضی تنگناها می‌توانند انگیزه‌هایی برای تلاش باشند؛ درست برعکس این که گاهی اوقات ناامیدی هم ممکن است به وجود بیاورد؛ اما شاید رفاه زیادی هم جالب نباشد برای جوان ها حتی برای درس خواندن... .نمونه هایی از نقاشی های دکتر کوکبی.نصب شده بر دیوار دفترشان.بازنشستگییکی از نکاتی که من بار ها و بار ها گفته ام و از صحبت های شهید رجایی است - آن زمان که شرایط خیلی بهتر از حالا بود – یکی از فرمایشات ایشان این بود که تکنوکرات ها -کلا اساتید, مهندسین ,پزشکان- آن هایی که در این شرایط بعد از انقلاب در ایران می مانند و دارند کار می کنند یا عاشقند یا دیوانه؛ که من کامل ترش می کنم و می گویم هم عاشقم و هم دیوانه! روزهاییست که من با ناراحتی ,مریضی دارم می آیم دانشگاه حاج خانم من به من می گوید که کلاس داری؟ می گویم نه؛ جلسه داری؟ می گویم نه؛ قراری با کسی داری میگویم نه. می‌گوید پس برای چه میروی دانشگاه با این حالت؟می گویم والّا دارم می روم مبادا دانشجویی یک امضایی راهنمایی چیزی بخواهد و بیاید مثلا من نباشم در اتاقم و کارش لنگ بماند. نه فقط دانشجو های اینجا, دانشجو های دانشگاه های مختلف... ....من مثلا یک زمانی علاقه به کارهای نقاشی و هنر داشتم؛ نمی دانم خبر دارید یا نه؟ و به دانشجو ها توصیه می کنم که دانشجو های مهندسی حتما حتما لازم است که هفته ای دو ساعت, نه بیشتر, یا موسیقی یا نقاشی یا خط یا مجسمه, یک کار دیگر غیر از کار درسی مهندسی برای خودشان برنامه ریزی بکنند و مطمئناً خیلی مفیدتر است . من در دوران دبیرستان و کمابیش دانشجویی نقاشی می کردم اما 40 سال بود که من دیگر دست به آبرنگ نمی زدم. نوه ی من مثلا پارسال رشته هنر رفت دانشگاه علم و فرهنگ؛ اصرار اصرار, یک مقدار کاغذ, فلان, اینها, گفتم من بابا الان چشمم,دستم می لرزه وفلان و از این حرف ها؛نه الّا بالّا باید نقاشی بکنی . دو تا سه تایش را آورده ام اینجا ؛حالا هفت هشت ده تایش هم در خانه؛ که بعد نشان به استادش داده بود گفته بود که بابا بزرگت گالریش کجاست ؟... .نمونه هایی از کارهای هنری جوشکاری.دفتر دکتر کوکبی.از گرایش جوش برایمان بگوییدواقعیتش باز ادعایی ندارم آن زمانی که من آمدم جوشکاری را با عنوان در و پنجره سازی و اسکلت فلزی می شناختند.باور کنید.هنوزم که هنوز است می گویند دختر ما آمده گرایش جوشکاری یعنی قرار است برود روی سکوی فلزی و فلان؟ می گویم نه بابا . الان در جوشکاری میکروجوینینگ داریم ؛کار های بسیار بسیار ظریف و دقیق که خانم ها بسیار بهتر می توانند انجام بدهند. کارهای زیور آلات... ....به حظور شما عرض شود که جوشکاری می آید در کار بسیار حساس در صنایع هوافضا, صنایع موشکی, صنایع نظامی, صنایع مختلف! الان وقتی به یکی می گویم که یکی از پروژه های دانشجو های دکترای من روی روسوب تیتانیم نیترات , تیتانیم کارباید روی تیتانیم گرید پزشکی است مربوط به مفصل زانو و لگن.کار های جوشکاریش و سختیش و سایش؛ حالا برده است کاشته در یک نمی دانم میمون یا خرگوش که ببیند زیست سازگاریش -که من هم بلد نیستم– با سلول های اطراف چگونه است.و با یک استاد مشاورکار می کند ؛ این قسمت را من اصلا نمی فهم یعنی چه. وقتی می گویم من اتصال شیشه به فلز کار کرده ام می گوید مگر شیشه و فلز را هم می شود جوش داد؟می گویم بله در صنعت لامپ سازی... .یک وقت اگر شما رفتید اوکراین-kiev , بالای یک تپه یک مجسمه ای هست ؛ اسمش مام وطن؛ ارتفاعش از مجسمه آزادی آمریکا بزرگ تر؛ با یک غلاف تیتانیم, داخلش موزه است. تا مچ دست این خانم می شود رفت.هرجایی که بایستی پیداست.با این زیبایی و این هنر و اصلا افتخارشان این است که این تمام اسکلت فلزی به اضافه ورق تیتانیم, جوشکاری شده, تمیز.داستان هم برایش دارند... .حالا در یک مقطعی که آقای کرباسچی شهردار تهران بود من یک همچین طرحی را آماده کرده بودم که در یکی از میدان های ورودی تهران مثلا یک بسیجی را نشان بدهد مثلا فرض بگیرید که دستش بالاست و الله اکبر می گوید و اینها؛ تا یک جایی هم پیش رفت و ایشان دیگر ادامه نیافت حکومتشان و ماند. گفته بودم که یکی که کارهای طراحی اش را بیشتر وارد است بیاید کاربکند و من کارهای جوشکاریش را حالا استیل , تیتانیوم یا چیز های دیگر در یک ابعاد حداقل دو یا سه برابر انسان... .توصیه تان به ما دانشجوها چیست؟هیچی با انگیزه درس بخوانید. سعی کنید تا آنجا که امکان دارد فقط برای نمره نخوانید. به این امیدی باشید که شاید یک زمانی -سوای شعار شایسته سالاری که الان مطرح است- واقعیتش ببینند که چه بلدی و چه کار می توانی بکنی ؟ چقدر شایسته کار هستی؟... ....اگر یک دانشجو به هر دلیلی عشق به خانواده و شهر و کشورش دارد خوب بهتر است که در ضمن این که درس می خواند از فرصت های مختلف مثلا تابستان و وسط ترم ؛ به هر شکلی که می تواند در یک کارگاهی کارخانه ای یک جایی کار بکند؛ کار کارگری ها! اصلا ابایی نداشته باشد... ....کارآموزی یا هرچیز دیگه؛به شکلی حتی اگر لازم است درگیر پروژه بچه ها . در پروژتان شما چه داری کار می کنی؟ چی کارهایی انجام داده ای ؟ نتایجت چیست؟کی دفاعت است؟ من بیایم ببینم چه است.یک مقدار دید فنی پیدا بکند. این رشته متالورزی و مواد و جوشکاری یک مقدار فرق می کند با بعضی از رشته های فیزیک که مثلا دنبال سیاه چاله ها می گردند . اما این جا نه؛ ما خیلی از درس هامان حالت عملی و لمس کردنی دارد.خوردگی ,ریخته گری,شکل دادن,جوشکاریو... یک مقدار دو بعدی سعی کند خودش را آماده کند. یعنی اگر فرض کنید لیسانسش را گرفت رفت یک کارخانه ذوب آهن ؛اِاِاِ این کوره بلنده که می گویند این قدر است بلندی اش ؟ وقتی یک نهری از ذوب فولاد می بیند دارد بیرون می آید ؛اَاَاَه...(دست و پایش می لرزد).این دانشجو حتی یک فیلم هم ندیده.این ها معمولا مهندس های موفق نمی شوند در ایران .من مهندس مکانیکی می شناسم که بهترین مهندس مکانیک است. کارآموزیش ایران خودرو رفته بود قبل از انقلاب . دو دفعه قسمت حراست ازش خواستند که آقا شما محل کارآموزیت در این سالن است در این سالن آن سالن چه کار می کردی؟( قسمت های مختلف را می رفت می دید تا ببیند فلان چیز را چکار می کنند) این می شود یک مهندس موفق.اگر می خواهد خارج برود که آن هم باز به هر حال روی پروژه و مقاله ؛الان دانشجو داریم می آید اینجا می گوید آقا من این پروژه را بگیرم مقاله از آن در می آید؟ و فقط و فقط من توصیه ای که می کنم به بچه هایی که می روند خارج این است که سعی کنید تا آن جایی که امکان دارد فرهنگ خودتان را حفظ کنید.سعی کنید غرق نشوید در آن فرهنگ... .آرزو...انشاالله که موفق باشید . آرزوی من موفقیت همه ی جوون هاست. حتی برای بچه های خودم هم همیشه می گویم خدایا همه ی جوون ها را خوشبخت,سالم,صالح,صالح... .