https://virgool.ir/feed/@msrezaeiمن صالح رضایی‌ام.fa2026-11-11 22:33:23https://files.virgool.ir/upload/users/42813/avatar/Uc8Tt3.pnghttps://virgool.ir/@msrezaeihttps://virgool.ir/@msrezaei/آب-این-است-fuct6fl719b5بی‌آن‌که بخواهید تفنگ را روی شقیقه‌تان بگذاریدعکس از سعید سلطان‌خواهدوتا ماهی داشتند با هم شنا می کردند که سر راه‌شان خوردند به یک ماهی پیرتر که داشت از آن ور می آمد و برای‌شان سر تکان داد و گفت «صبح بخیر بچه ها! آب چطوره؟» بعد دو تا ماهی جوان کمی دیگر شنا کردند تا آخرش یکی‌شان به آن یکی نگاه کرد و گفت «آب دیگه چه کوفتیه؟»اگر الان نگران شده‌اید که می‌خواهم اینجا خودم را آن ماهی پیر دانا جا بزنم و به شما ماهی های جوان تر بگویم آب چیست، خواهش می کنم نگران نباشید. من آن ماهی پیر دانا نیستم. منظور دمِ دستی داستان ماهی ها این است که واقعیت های بدیهی و در دسترس و مهم معمولاً همان‌هایی هستند که دیدن و حرف زدن درباره‌شان از بقیه سخت‌تر است. البته که این حرف در یک جملهٔ انگلیسی تبدیل می‌شود به یک کلیشهٔ پیش پا افتاده، اما واقعیت این است که در سنگرهای روزمره زندگی بزرگسالانه کلیشه‌های پیش پا افتاده می توانند به اندازه مرگ و زندگی مهم شوند. شاید این حرف ها اغراق آمیز یا جفنگیات انتزاعی به نظر بیایند.درصد زیادی از چیزهایی که من خودبه خود به آنها مطمئن‌ام کاملاً غلط و گول زنک از آب درآمدند. اینجا مثالی می زنم از چیزی کاملاً غلط که من مایل‌ام خود به خود بهش مطمئن باشم : در تجربهٔ آنی من از زندگی همه چیز این باور را در من تقویت می‌کند که مرکز مطلق جهان من هستم؛ واقعی‌ترین، پررنگ ترین و مهم ترین آدم جهان. ما خیلی کم از این خودمحوری غریزی و بدوی حرف می‌زنیم چون برای جامعه نفرت انگیز است اما تقریباً در مورد همهٔ ما _در اعماق وجودمان_ صادق است. تنظیمات کارخانه‌ای ما است، از بدو تولد روی سخت‌افزارمان حک شده. بهش فکر کنید : هیچ تجربه ای نبوده که شما مرکز مطلق آن نباشید. جهانی که تجربه‌اش می کنید یا در برابر شماست یا پشت سر شما یا چپ یا راست شما یا در تلویزیون شما یا روی مانیتور شما یا هر جای دیگری. فکر ها و احساسات دیگران دربارهٔ شما باید یک جوری به شما مربوط شود اما مال خودتان فوری و ضروری و حقیقی‌اند؛ فکر کنم منظورم را فهمیدید. ولی خواهش می کنم نگران نباشید. قرار نیست دربارهٔ محبت و نوع دوستی یا به اصطلاح «فضیلت های اخلاقی» وراجی کنم. حرف فضیلت های اخلاقی نیست، حرف انتخاب من است که یک جوری از دست تنظیمات غریزی و حک شده‌ام خلاص شوم یا تغییرشان بدهم، یعنی از دست همان خودمحوری عمیق و عملی، و دیدن و تفسیر کردن همه چیز با عینک خود.معمولاً به کسانی که با این تنظیمات کارخانه‌ای غریزی هم‌ساز می‌شوند «سازگار» می گویند که می‌خواهم اینجا بهتان پیشنهاد بدهم که این عبارت اتفاقی به وجود نیامده است.اینجا آدم‌های دانشگاهی موفق نشسته‌اند، پس سوال بدیهی این است که چطور سازگاری با تنظیمات کارخانه‌ای‌مان به دانش و فکر نیاز دارد. این سوال پیچیده می‌شود. احتمالاً خطرناک‌ترین پیامد آموزش دانشگاهی _ دست کم درباره‌ی من _ برانگیخته شدن این میل است که در همه چیز زیادی تأمل کنم، در بحث‌های انتزاعی توی سرم غرق شوم، به جای آن که صرفاً به آنچه در برابرم می‌گذرد توجه کنم، به آنچه درونم می‌گذرد توجه کنم. مطمئن‌ام شما بچه‌ها تا الان فهمیده‌اید که بی‌نهایت سخت است که آدم همیشه هشیار و متمرکز بماند و تک گویی‌های دائمی توی سرش هیپنوتیزمش نکنند. حالا _ بیست سال بعد از فارغ التحصیلی‌ام _ نم نم دارم میفهمم که کلیشه‌ی رایج در علوم انسانی که «به شما یاد می دهیم چگونه فکر کنید» در واقع چرک‌نویس ایده‌ای عمیق‌تر و جدی‌تر است: «یاد بگیریم چگونه فکر کنیم.» در واقع یعنی یاد بگیریم چه‌طور تمرین کنیم که اختیار چگونگی فکرهایمان و چیزهایی را که بهشان فکر می‌کنیم به دست بگیریم. یعنی همیشه آگاه و هوشیار باشیم تا خودمان انتخاب کنیم به چه چیزی توجه کنیم و خودمان انتخاب کنیم که چطور از تجربه‌مان معنا بسازیم. چون اگر نتوانید این نوع انتخاب را در زندگی بزرگ‌سالانه تمرین کنید، کارتان ساخته است. به این یکی کلیشه‌ی قدیمی فکر کنید: «ذهن خدمتکاری عالی و اربابی افتضاح است.» این هم مثل خیلی از کلیشه‌ها در ظاهر بی‌مزه و لوس است، اما از واقعیتی بزرگ و وحشتناک حرف می‌زند. اصلاً تصادفی نیست که آدم‌هایی که با تفنگ خودکشی می‌کنند تقریباً همیشه به کله‌شان شلیک می‌کنند. و واقعیت این است که بیشتر آن‌ها در واقع خیلی قبل از کشیدن ماشه مُرده‌اند. و ادعا می‌کنم که ارزش حقیقی و درست‌ودرمان آموزش علوم انسانی قرار است همین باشد: چه‌طور هر روز زندگی بزرگ‌سالانه‌ی آسوده و ارزشمند و قابل احترام خود را دور کنید از مردگی، ناآگاهی، بردگی کاسه‌ی سر خود و تنظیمات کارخانه‌ای غریزی، از انزوای منحصر به فرد، کامل و امپراتورگونه.شاید این‌ها به نظر اغراق‌آمیز یا جفنگیات انتزاعی به نظر بیایند. پس بیایید واضح‌تر حرف بزنیم. واقعیت بدیهی این است که شما فارغ‌التحصیلان تحصیلات عالی اصلا نمی‌دانید «هر روز و هر شب» یعنی چه.ظاهراً بخش‌های زیادی از زندگی بزرگ‌سالانه‌ی آمریکایی هست که هیچ‌کس در سخنرانی فارغ التحصیلی ازش حرف نمی‌زند. چنین بخش‌هایی پر است از ملال و روزمرگی و سرخوردگی‌های کوچک. پدر و مادرها و مسن‌ترهای این جمع خیلی خوب می‌دانند دارم از چی حرف می‌زنم.برای مثال فرض کنید یک روز معمولی است و شما صبح بیدار می‌شوید و می‌روید سر کار پردردسرتان، و نُه یا ده ساعت کار می‌کنید و آخر روز خسته‌و‌کوفته اما مضطرب‌اید، و فقط می‌خواهید زودتر بروید خانه و شام خوبی بخورید و شاید دو ساعتی لش کنید و بعد زود کپه‌تان را بگذارید چون فردا صبح باید زود بیدار شوید و همه‌ی این کارها را تکرار کنید. اما بعد یادتان می‌افتد که توی خانه غذا ندارید؛ این هفته به خاطر کار پردردسرتان وقت نکرده‌اید خرید کنید و در نتیجه بعد از کار باید سوار ماشین شوید و بروید خرید. آخرِ روز کاری است و ترافیک خیلی ناجور است، برای همین رسیدن به فروشگاه بیشتر از حالت عادی طول می‌کشد و وقتی بالاخره می‌رسید، آنجا پر از آدم است، چون طبعاً همه‌ی آدم‌های شاغل دیگر هم همان وقت روز می‌خواهند خودشان را توی مغازه بچپانند، و مغازه نور فلوئورسنتیِ کریهی دارد و موزاک یا پاپِ فروشگاهی دل‌مرده‌ای تویش پخش می شود، و آن‌جا دقیقاً آخرین جایی است که دوست دارید در آن باشید اما نمی‌شود همین‌جوری بروید تو و بیایید بیرون: باید توی همه‌ی راهروهای زیادی روشن و پهن فروشگاه بچرخید تا چیزهایی که می‌خواهید پیدا کنید و باید چرخ‌دستی بی‌مصرف‌تان را از بین همه‌ی آدم‌های خسته و هول و چرخ‌دستی‌های آن‌ها عبور دهید و البته که پیروپاتال‌های کُند و گنده‌بک‌ها و بچه‌های بیش‌فعال هم راهروها را بند آورده‌اند و باید دندان روی دندان بسایید و سعی کنید مؤدبانه ازشان بخواهید که راه را برایتان باز کنند و در نهایت _بالاخره_ همه‌ی مایحتاج شام‌تان را برمی‌دارید، فقط این‌که کاشف به عمل می‌آید صندوق‌های زیادی باز نیستند، هر چند در اوج شلوغی آخر روز هستید و صف خیلی طولانی است، و این خیلی احمقانه و حرص‌درآر است اما نمی‌توانید عصبانیت‌تان را سر زن دستپاچه‌ی پای صندوق خالی کنید.خلاصه، آخرش می رسید سر صف و پول غذایتان را می‌دهید و منتظر می‌مانید که دستگاه چک یا کارت اعتباری‌تان را تأیید کند و بعد صدایی که بی‌شک صدای خودِ مرگ است بهتان می‌گوید «روز خوبی داشته باشید» ،و بعد باید پلاستیک‌های چندش‌آورِ شل‌وولِ سوپرمارکت را بیندازید توی سبد و در پارکینگ شلوغِ پر دست‌اندازِ درهم‌برهم جلویش ببرید و سعی کنید کیسه‌ها را طوری توی ماشین‌تان پر کنید که هیچی از کیسه بیرون نیفتد که توی راه خانه توی صندوق عقب‌تان غلت بخورد، بعد باید در ترافیک سنگین و آهسته و اشباع از ماشین های شاسی‌بلند به خانه بروید، و غیره و غیره.منظور این‌که بدبختی‌های خرده‌ریز و طاقت‌فرسا دقیقاً همان جاهایی هستند که مسئله‌ی انتخاب مطرح می‌شود. چون ترافیک و راهروهای شلوغ و صف‌های طولانی به من وقت می دهند که فکر کنم و اگر من آگاهانه تصمیم نگیرم که چه‌طور فکر کنم و به چی توجه کنم، آن‌وقت هر دفعه که خرید می‌کنم سرخورده و بیچاره می‌شوم، چون تنظیمات کارخانه‌ای غریزی‌ام مطمئنم می‌کنند که همه‌ی این‌ها واقعاً درباره‌ی من است، درباره‌ی گرسنگی من و خستگی من و میل من به این‌که سریع‌تر برسم خانه، و انگار تمام جهان، تمام آدم‌های دیگر سر راه من قرار گرفته‌اند و این ها کی‌اند سر راه من؟ و نگاه کن که اغلب‌شان چه‌قدر نفرت‌انگیزند و چه‌قدر توی صفْ خرفت و گاو و مُرده‌نگاه و غیرانسانی به نظر می‌آیند، یا نگاه کن که این آدم‌ها چه‌قدر بی‌ادب و حال‌به‌هم‌زن‌اند که توی صف بلندبلند با موبایل حرف می‌زنند، و نگاه کن که چه‌قدر همه‌ی اینها غیرمنصفانه است: من که همه‌ی روز سرکار پوستم کنده شده و دارم از گرسنگی و خستگی می‌میرم، حالا صدقه‌سر این آدم‌های احمق لعنتی حتی نمی‌توانم بروم خانه غذا بخورم و لش کنم.یا اینکه طبعاً اگر بیشتر به شکل آگاهی اجتماعیِ ناشی از تنظیمات کارخانه‌ای خود درآیم، ممکن است ترافیک آخر روز را هم با عصبانیت و سرخوردگی به همه‌ی ماشین‌های شاسی‌بلند و هامرها و وانت‌های ۱۲ سیلندر گنده و احمقانه و راه‌بندآور بگذرانم که چهل گالون گازوئیل را خودخواهانه هدر داده‌اند، و ممکن است به این واقعیت گیر بدهم که برچسب های اخلاقی و ملی‌گرایانه ظاهراً همیشه روی پلاکِ بزرگ‌ترین و به‌وضوح خودخواه‌ترین ماشین‌ها دیده می‌شوند که زشت‌ترین و بی‌ملاحظه‌ترین و عنق‌ترین راننده‌ها را دارند و معمولاً وقتی می‌پیچند جلوی آدم که پنجاه متر توی ترافیک جلوتر بروند، دارند با موبایل هم حرف می‌زنند و ممکن است فکر کنم چقدر بچه‌هایِ بچه‌های ما از ما بدشان خواهد آمد که همه‌ی سوخت آینده را هدر داده‌ایم و یحتمل محیط‌زیست را نابود کرده‌ایم، و ما چه آدم‌های خرابکار و احمق و حال‌به‌هم‌زنی هستیم، و همه‌ی این‌ها افتضاح است، و چیزهایی از این دست...ببینید، اگر انتخاب من این است که این‌جوری فکر کنم اشکالی ندارد، خیلی‌هایمان این کار را می‌کنیم، فقط این‌که این‌جوری فکر کردن آن‌قدر راحت و خودبه‌خودی است که لزومی ندارد انتخاب شود. این‌جوری فکر کردن تنظیمات کارخانه‌ای غریزی من است. راهی است خودبه‌خودی و ناآگاهانه برای تجربه‌ی بخش‌های ملال‌آور، طاقت‌فرسا و شلوغ زندگی بزرگ‌سالانه، با این باورِ خودبه‌خودی و ناآگاه که مرکز این جهان من‌ام و اولویت‌های جهان را باید حس‌ها و نیازهای آنی من تعیین کنند. نکته این است که به‌وضوح راه‌های دیگری هم برای فکر کردن به این موقعیت‌ها وجود دارند: در این ترافیک، همه‌ی این ماشین‌هایی که راه من را بسته‌اند و علافم کرده‌اند، غیرممکن نیست که بعضی از این‌هایی که ماشین شاسی‌بلند سوار شده‌اند قبلاً تصادف وحشتناکی کرده باشند و حالا رانندگی برایشان آن‌قدر وحشت‌آور باشد که روانکاوشان بهشان دستور داده باشد که فقط باید ماشین سنگین و بزرگ شاسی‌بلند سوار شوند تا موقع رانندگی احساس امنیت کنند؛ یا آن هامری که همین الان پیچید جلوی من، شاید پشت فرمانش پدری نشسته باشد که بچه‌ی کوچکش مریض و مصدوم روی صندلی کنار او نشسته و می‌خواهد سریع‌تر برسد بیمارستان و عجله‌ی او به مراتب مهم‌تر و موجه‌تر از من است؛ در واقع این من‌ام که سر راه او قرار گرفته‌ام. یا می‌توانم انتخاب کنم که خودم را مجبور کنم تا این احتمال را در نظر بگیرم که همه‌ی آدم‌های توی صف سوپرمارکت هم به اندازه‌ی من کسل و سر خورده‌اند، و بعضی از این آدم‌ها احتمالاً در مجموع روز سخت‌تر ، ملال‌آورتر یا دردناک‌تری از من داشته‌اند.دوباره تأکید می‌کنم، خواهش می‌کنم فکر نکنید دارم نصیحت اخلاقی می‌کنم یا دارم می‌گویم «شما قرار است» این‌جوری فکر کنید یا همه ازتان انتظار دارند خود‌به‌خود این‌جوری فکر کنید. نه، چون سخت است، به تلاش ذهنی نیاز دارد و اگر شما هم مثل من باشید، یک روزهایی از پس این کار برنمی‌آیید یا آن‌قدر بی‌رمق‌اید که نمی‌خواهید برآیید. اما اگر اغلب روزها آن‌قدر آگاه باشید که به خودتان حق انتخاب بدهید، می‌توانید انتخاب کنید که به این زن چاقِ بی‌روح گنده که وسط صف سر بچه‌ی کوچکش داد می‌کشد جور دیگری نگاه کنید؛ شاید معمولاً این‌جوری نباشد، شاید سه شب پشت سر هم دست شوهرِ رو به موت از سرطانِ استخوانش را گرفته باشد یا شاید همان منشی کم‌درآمدی در اداره‌ی وسایل نقلیه باشد که همین دیروز با لطف کوچک بروکراتیکی به نامزدتان کمک کرده کاغذ‌بازی‌های کابوس واری را رفع و رجوع کند. معلوم است که هیچ کدام این‌ها محتمل نیست اما غیر ممکن هم نیست؛ فقط به این بستگی دارد که شما چی را در نظر می‌گیرید. اگر شما خودبه‌خود مطمئن‌اید که می‌دانید حقیقت چیست و کی و چی واقعاً مهم‌اند _اگر می خواهید با تنظیمات کارخانه‌ای‌تان رفتار کنید_ آن وقت شما هم مثل من احتمال‌هایی را که بیهوده و آزارنده نیستند در نظر نمی‌گیرید. اما اگر واقعاً یاد گرفته باشید که چه‌طور فکر کنید، چه‌طور توجه کنید، آن وقت شما هم گزینه‌های دیگری خواهید داشت. در واقع با شماست که موقعیت های شلوغ، پر سروصدا، کُند و جهنمی را نه‌تنها معنی‌دار که مقدس کنید؛ با همان نیروی سر ذوق بیایید که ستاره‌ها را روشن می‌کند: نیروی محبت، عشق و وحدتی که زیرلایه‌ی همه چیز است. نه که همه‌ی این چیزهای ماورائی لزوماً حقیقت داشته باشند. تنها چیز واقعاً حقیقی این است که با شماست که تصمیم بگیرید چه‌طور ببینید. با شماست که تصمیم بگیرید چه چیزی معنی‌دار است و چه چیزی نه. با شماست که تصمیم بگیرید چه چیزی را بپرستید...چون حقیقت دیگری هم وجود دارد. در سنگرهای زندگی روزمره‌ی بزرگ‌سالان چیزی به اسم بی خدایی وجود ندارد. نپرستیدن وجود ندارد. همه یک چیزی را می‌پرستند. تنها انتخابی که ما می‌توانیم داشته باشیم این است که چه چیزی را بپرستیم. و یک دلیل بارزِ انتخاب هر جور خدا یا هر چیز ماورائی برای پرستش _ مسیح یا الله، یهوه یا خدای مادر ویکا یا چهار حقیقت شریف یا اصول اخلاقی خدشه‌ناپذیر _ این است که تقریباً اگر هر چیز دیگری را بپرستید شما را زنده‌زنده می خورد؛ اگر پول یا اشیاء را می‌پرستید و معنای زندگی‌تان را با این‌ها پیدا می‌کنید، هیچ وقت برایتان کافی نخواهد بود. هیچ وقت حس نمی‌کنید به قدر کافی دارید. حقیقت این است. بدن یا زیبایی یا جذابیت جنسی‌تان را بپرستید، آن وقت همیشه حس می‌کنید زشت‌اید، و از وقتی نمایش سن و زمان شروع می‌شود تا وقتی دفن می‌شوید، میلیون‌ها مرگ را تجربه می‌کنید. همه‌ی ما این چیزها را در سطحی می‌دانیم؛ به شکل افسانه و ضرب‌المثل و کلیشه و گزین‌گویه و لطیفه و حکمت درآمده‌اند: استخوان‌بندی همه‌ی داستان‌های عالی. سختی‌اش این است که حقیقت را در آگاهی روزمره توی چشم بگذارید. قدرت را بپرستید، آن وقت همیشه حس ضعف و ترس می‌کنید، و حس می‌کنید به قدرت بیشتری نیاز دارید که ترس را کنار بگذارید. عقل‌تان را بپرستید _ این‌که باهوش به نظر می‌آیید _ آخرش حس می کنید احمق و حقه‌بازدید، همیشه در آستانه‌ی لو رفتن. و الی آخر.ببینید، نکته‌ی موذیانه درباره‌ی همه‌ی این اَشکال پرستش این نیست که خبیثانه یا گناه‌آلودند : این است که ناآگاهانه‌اند. تنظیمات کارخانه‌اند. نوعی از پرستش‌اند که کم‌کم تویش سُر می‌خورید، روزبه‌روز، بیشتر و بیشتر چیزهایی را که می‌بینید و جوری که ارزش‌ها را می‌سنجید محدود می‌کنید، بی‌آن‌که کاملاً آگاه باشید که دارید چنین کاری می‌کنید. و جهان جلوی این را نمی‌گیرد که بر اساس تنظیمات کارخانه‌ای‌تان عمل کنید، چون جهانِ مردان و پول و قدرت به‌خوبی با سوختِ ترس و نفرت و سرخوردگی و عطش و بندگیِ خود پیش می‌رود. فرهنگ فعلی ما این نیروها را یراق کرده تا ثروت و راحتی و آزادی شخصی بی‌نهایت به همراه بیاورند. آزادیِ این‌که ارباب پادشاهی‌های کوچک در کاسه‌های سرمان باشیم، به تنهایی، در مرکز تمامی مخلوقات. این نوع آزادی چیزهای زیادی به آدم می‌دهد. اما معلوم است که انواع مختلفی از آزادی وجود دارد، و در جهان بزرگ بیرون _ جهان پیروزی و موفقیت و نمایش _ چندان از ارزشمندترین نوع آن حرف زده نمی‌شود. این نوع آزادیِ واقعاً مهم تمرکز می خواهد و آگاهی و نظم و تلاش و توانایی اینکه واقعاً به فکر آدم‌ها باشید و برایشان ایثار کنید، بارها و بارها، میلیون‌ها بار، هر روز، به روش های کوچک و غیرجذاب. آزادی حقیقی این است. جایگزینش ناآگاهی است، تنظیمات کارخانه، «دور باطل»؛ حس دائمی و خوره‌ی داشتنِ چیزی لایتناهی و از دست دادن آن.می دانم این حرف‌ها باحال یا سرخوش نیست. الهام‌بخش و باشکوه نیست. چیزی که هست _ آن‌قدر که عقل من قد می‌دهد _ حقیقت است، با تمام مزخرفات قشنگی که از آن کَنده شده. طبعاً شما می توانید هر طور می‌خواهید فکر کنید. اما خواهش می‌کنم من را با این منبرهای موعظه‌گر دکتر لورا یکی نکنید. هیچ کدام این حرف‌ها درباره‌ی اخلاق یا مذهب یا عقیده یا زندگی پس از مرگ نیست؛ حقیقتِ واقعی درباره‌ی زندگی قبل از مرگ است. درباره‌ی این‌که چه‌طور به سی یا شاید پنجاه سالگی برسید، بی‌آن‌که بخواهید تفنگ روی شقیقه‌تان بگذارید. درباره‌ی یک آگاهی ساده است : آگاهی از این‌که چه چیزی آن‌قدر حقیقی و ضروری است، آن‌قدر از چشمان‌مان پنهان مانده که باید مدام _ بارها و بارها _ به خودمان یادآوری کنیم :«آب این است،آب این است.»چنین کاری بی‌نهایت سخت است : آگاه و زنده ماندن، هر روز و هر شب.سخنرانی دیوید فاستر والاس در مراسم فارغ‌التحصیلی دانشجویان کالجِ کنیون، ۲۰۰۵جستار نخست کتاب "این هم مثالی دیگر"ترجمۀ معین فرخینشر اطرافصالح رضاییصالح رضاییTue, 07 Jul 2020 20:03:02 +0430https://virgool.ir/@msrezaei/خیابان-زندگی-dt6twtgoo3zoخیابان گلستانه از دریچهٔ دوربین علم الهدی?" اووووه چه چیزی دیدم صالح" .... این جمله را تمام اطرافیان علم الهدی حداقل یکبار از زبانش شنیده اند. همیشه بعد از شنیدن این جمله ، باید چند ثانیه ای مثل گمشده ها دور و بر خودم بچرخم تا بفهمم چه دیده. معمولا تا خودش دوربین را به سوی سوژه اش نشانه نرود، حدس هم نمی توانم بزنم که منظورش چه بوده است. آخر همه چیز همانطوری است که همیشه بوده.? ولی کافی است چند دقیقه صبر کنی، استیل مناسب را می گیرد، چند بار لنزش را عقب و جلو میکند، کمی مکث برای فوکوس و کلیک! همینقدر طول میکشد تا از دل عادی ترین منظره ای که می بینی ، شاهکاری رقم بزند که هیچ گاه فراموشش نکنی. همین چند هفته پیش بود که وسط خیابان گلستانه این جمله معروفش را گفت. جایی که تا بحال هزاران بار از آن عبور کرده ام، سواره ، پیاده، خسته ، با نشاط... تک تک مغازه ها ، چوب های میان خیابان، پل ها و جوی های آب را از بَرَم. می توانم چشمانم را ببندم، از فلکه بستنی تا فلکه میثم بروم و وسط راه هم یک خودکار سی کلاس از گارسه بخرم. حوصله نداشتم و وقتی گفت کنار فلان درخت بایست فکر کردم دارم وقتم را با یک احمق لعنتی تلف میکنم. اما هنگامی که دوربین را روبرویم گرفت، انگار برای اولین بار بود که آن درخت و منظره ی پشتش را می دیدم، نه فقط برای من بلکه برای هر کسی که عکس را می دید باور پذیر نبود که اینجا گوشه ای از یکی از معروف ترین خیابان های قم باشد.?علم الهدی نه فیلتری روی عکس پیاده و نه چیز جدیدی به منظره اضافه کرده بود. او دقیقا از صحنه ای که هر روز می دیدمش ،زیر همان نوری که هر روز بر چشمانم می تابید این تصویر را ثبت کرد. فقط با نگاه از زاویه درست، زاویه ای که تا آنروز هیچ کس از آن به گلستانه نگاه نکرده بود. ? زندگی همه ی ما مثل همین خیابان گلستانه است. تک تک اتفاق هایش را از حفظیم. هر روز صبح سر آغاز این خیابان زندگی ، شاید رفتن به دانشگاه باشد، شاید یک مسافرت کوتاه قم تا تهران . اندکی جلوتر دست راست، یک گپ صمیمانه بعد از ناهار وجود دارد. درست آن دست خیابان شاید یک گعده ی بعد از نماز در خنکا و خلوت مسجد اعظم باشد. همه ی آنچه در زندگی ما پیش می آید، درست مثل مغازه ها، جوی ها ، درختان، پل ها، ساختمان های در حال ساخت و آدم های خیابان گلستانه اند. وقایعی که هر روز از کنارشان می گذریم و آنقدر برایمان عادی شده اند که خیلی وقت ها اصلا متوجهشان هم نمی شویم. هدفمان فقط و فقط عبور از این خیابان و رسیدن به مقصد شده است. شاید گه گداری اتفاقی غیر معمول، مثل ترمز یک ماشین، چند لحظه ای متوقفمان کند و با احتیاط بیشتری به اطراف نگاه کنیم ولی تنها چند قدم طول میکشد تا دوباره همه چیز همان رنگ تکرار را بخود بگیرد. ? هر روز عبور کردن از یک خیابان یکسان، کسل کننده است، حتی اگر خیابانی از میان بهشت باشد. روز پنجم یا ششم خیابان عادی می شود، و بعد از ده سال هر بار عبور از آن برایمان نفرت انگیز می گردد. این دقیقا همان بلایی است که روزمرگی بر سر زندگی هایمان می آورد. اما اگر از زاویه درست به زندگی نگاه کنی، هر گوشه گوشه ی این خیابان می تواند برایت شگفت انگیز و یادآور خوشبختی باشد. تماشای یک فیلم دو ساعته در سینما، یک گفتگوی چند ساعته با رفقا در یک کافه ی دنج، یک شام ارزان همراه خانواده، یک فوتبال آخر شب، خواندن یک کتاب خوب، گرفتن دستان کسی که دوستش داری ، یواشکی بازی کردن سر کلاس، یک کله پاچه ی صبحگاهی وسط پارک ... همه ی این ها مناظر فوق العاده ی خیابان زندگی ما هستند که هر روز از کنارشان عبور میکنیم و خیلی وقت ها حتی متوجهشان نمی شویم.? فقط کافی است کمی سرعتمان را کم کنیم و علم الهدی گونه به اطرافمان نکاه کنیم، آنگاه هر لحظه زندگی میتوانیم با تمام وجود فریاد بکشیم " اووووه چه چیزی دیدم صالح"صالح رضاییصالح رضاییThu, 05 Dec 2019 16:27:34 +0330https://virgool.ir/@msrezaei/۴-کلمه-r0kfldyywgyv«زمانی که شما در حال خواندن این نامه‌اید، به احتمال زیاد من دیگر مرده‌ام. قصدم از نوشتن این نامه تنها گفتن حرف هایی بود که تمام عمرم درون خود ریختم و هیچ‌کس از آنها با خبر نشد…»بسیاری از ما به انجام این کار و نوشتن چنین نامه‌ای فکر کرده‌ایم. نامه‌ای طولانی که در آن تمام ناگفته‌هامان را بگوییم. تمام راز هایی که همهٔ عمر نزد خودمان نگه داشتیم، همان هایی که هر روز آزارمان دادند. فکرش هم لذت‌بخش است. این‌که بدون هیچ‌ترسی، بدون نگرانی از آینده و تاثیر حرف‌هایت، چشم ها را ببندی و همه را بگویی. اعتراف می‌کنم خودم هم چند باری خوب به آن فکر کرده‌ام. آنقدر خوب که حتی جای انجام کارم را هم انتخاب کرده بودم تا تمیز کردن کثافت‌کاری‌اش برای خانواده‌ام زیاد طول نکشد. و همه‌مان آخر همهٔ خیال‌پردازی‌ها از ته قلب آرزو کرده‌ایم کاش می‌توانستیم خودمان این نامه را برای بقیه بخوانیم.یک ماه پیش دخترخاله‌ام با بچه‌هاش مهمان‌مان بودند. یحیی که ۸ سال دارد و زینبِ ۳ سال و نیمه. برای‌شان یک بُرد گیم خریده بودم و خودم بیشتر از آن‌ها شوقی بازی با آن را داشتم. وارد خانه که شدم بلافاصله یحیی بازی را گرفت و دخترخاله‌ام احوالم را پرسید و مادرم گفت شامت روی گاز است و بابا از هوای بیرون پرسید و امین برادرزاده‌ام هی پشت سر هم سلام کرد و من همه‌شان را تند تند جواب می‌دادم که ناگهان زینب دستانم را میان دو دست کوچکش گرفت، مرا تکانی داد و پس از چند لحظه مکث پرسید :«چرا به من نگاه نمی‌کنی؟!». از هوای بیرون چیزی یادم نماند.زینب می‌توانست این جمله را در دلش نگه دارد و احساس نادیده شدن پیدا کند و بعدتر حس موثر بودنش را از دست بدهد و سالهای نوجوانی‌اش را در فکر اینکه هیچکس دوستش ندارد بگذراند و تا پایان عمر خود را موجودی بی‌اهمیت بپندارد که در سه سالگی‌اش حتی ارزش یک نگاه را هم نداشته. اما زینب صادقانه احساسش را بیان کرد. یک جملهٔ ۴ کلمه‌ای! هر روز ما پر از احساساتی است که بخاطر هزار دلیل و مصلحت فرو می‌خوریمش. از نفرت‌ها گرفته تا محبت‌ها. چند بار شده که از رفتار دوستی بدمان آمده و چیزی نگفته‌ایم؟ در مقابل حرف‌هایی که آزارمان داده‌اند چه کرده‌ایم؟ وقتی با همه وجود یک نفر را دوست داشته‌ایم، توانسته‌ایم آن‌را ابراز کنیم؟ از چه ترسیدیم که هربار لب‌هامان را سفت به هم چسبانده‌ایم مبادا صدایی از آن‌ها خارج شود؟ از اینکه حرف‌هامان آزارشان دهد؟ مطمئن باش دیدن تابوتت، روح مرده و بی‌انگیزه‌ات، خیلی بیشتر از گفتن یک احساس تلخ عذاب‌شان خواهد داد. شاید هم از خراب شدن آینده می‌ترسیم، از این‌که حرف‌ها آبروی‌مان را ببرد، از این‌که جواب دل‌خواه‌مان را نگیریم. نگاهی به نامهٔ توی دستت بینداز، آخر خط ایستاده‌ای. از این بدتر هم مگر می‌شود؟!فرو خوردن یک حرف، مثل قورت دادن خرده شیشه‌ است. حنجره‌ات را می‌خراشد، روحت را می‌شکافد و هر چه پایین‌تر می‌رود زخمش عمیق‌تر می‌شود.گاهی آنقدر عمیق که تمام جانت را می‌سوزاند. آنقدر عمیق که حاضر می‌شوی برای فرار از دردش تیغ روی شاهرگ بگذاری، اسلحه روی شقیقه. البته اگر شهامتش را داشته باشی. و الا تا آخرین لحظهٔ عمرت قرار است هر روز بمیری. همان ده دقیقهٔ قبل از خواب که به سقف خیره شده‌ای، آن چند ثانیه که با چنگال به ماکارونی ته ماندهٔ بشقاب ور می‌روی، آن لحظاتی که خیره به عبور سریع نور چراغ ها از پنجرهٔ مترو به گذشته‌ات فکر ‌می‌کنی، همه لحظات احتضار تو اند. نامه‌ای که امروز در دستت گرفته‌ای و یا هر شب به آن فکر می‌کنی، همان جملات ۴ کلمه‌ای‌اند که کنار هم نشسته‌اند. خوب نگاه کن، هر کدام‌شان از پی دیگری آمده است. احساس بی‌پناهی امروزت چقدر شبیه حس گم کردن مادر میان چادر مشکی های خیابان است. حس تنهایی این روزها، همان حس انتخاب نشدن در یارکشی زنگ ورزش است. گفتن یکی‌شان می‌توانست تمام خطوط بعدی را پاک کند. شاید اگر هانا بیکر هم فقط یکی از این ۴ کلمه‌ای ها را گفته بود، مجبور نمی‌شد ۱۳ نوار کاست پر کند.صالح رضاییصالح رضاییWed, 04 Dec 2019 03:52:56 +0330https://virgool.ir/@msrezaei/️-ما-همه-ندا-هستیم-qrveqsgfenal?پردهٔ اول؛چهارشنبه قبل از شروع سالن برادرزادهٔ یکی از بازیکنان‌مان مُرد.لباسش را عوض کرده بود و داشت خودش را گرم می‌کرد که گوشی‌اش زنگ خورد. هنوز تلفن را بالا نیاورده بود که صدایی از آن طرف خط جیغ کشید «ندا مرد». همینقدر طول کشید تا آدمی که با رفقایش مسخره بازی در می‌آورد و می‌خندید با تمام وجود اشک بریزد. برادرزاده‌اش با قرص خودکشی کرده بود. یک دختر ۱۵ ساله. نه می‌شناختم‌شان و نه آنقدر حس انسان دوستانه‌ دارم که برای مرگ غریبه‌ای متأثر شوم. فقط کمی ذهنم مشغول این شد که چرا دختر ۱۵ سالهٔ یک خانوادهٔ متمول باید خودکشی کند! با اولین شوتی که زیر توپ زدم ، ندا را کاملا فراموش کردم، انگار اصلا از روز اول وجود نداشته.?پردهٔ دوم؛توپ سوت شد و تا در زمین های خاکی اطراف پیدایش کنند، چند دقیقه‌ای فرصت استراحت داشتیم. خودم را روی چمن های مصنوعی ولو کردم. چمن های پلاستیکی از صبح آفتاب خورده بودند و حالا که شب شده بود داشتند تلافی‌اش را سر ما در می‌آوردند. مهدی همانطور که روی زمین زانو زده بود، با لحن لاابالی همیشگی‌اش گفت : «از محمدرضا و زیروووو می‌نویسي آقا صالح!» . متنم را خوانده بود و حالا قطعا میخواست تیکه بیندازد. حال و حوصلهٔ مسخره بازی هایش را نداشتم اما از طرفی هم می‌خواستم نظرش را بدانم. می‌دانستم که نباید این را بفهمد و الا تا صبح زبانش را تکان نمی‌داد. صبر کردم تا خودش ادامه دهد. - راستش صالح، یکی از چیزایی که همیشه در مورد تو برای من جالب و حتی حسادت برانگیز بوده این تکلف نداشتنته، برات مهم نیس ناهار چی میخوری، اصلا غذا می‌خوری یا نه، کلاساتو نخوای نمیری، در قید زمان و ...بقیهٔ حرفش را گوش ندادم. مهدی از آن آدم هایی است که می‌توانی ساعتت را با آنها تنظیم کنی. کسی که صبحانهٔ هر روزش مشخص است، ساعت ۱۰ و نیم هر شب از کتابخانه حوزه‌شان درمی‌آید و حتی یک جلسه از کلاس های فوق برنامه‌شان را هم در طول ترم غائب نمی‌شود و حالا داشت به ویژگی هایی از من حسرت می‌خورد که خودم ازشان متنفر بودم. خدایا! یعنی دقیقا همان موقعی که او داشته پیش خودش فکر می‌کرده که خوش بحال صالح، من از اینکه مثل او نسبت به اتفاقات زندگی‌ام تعهد ندارم، از خودم بدم می‌آمده. خنده‌ام گرفت. پرسید چرا می‌خندی؟توپ را آوردند، دستم را روی چمن های داغ گذاشتم و بلند شدم.?پردهٔ آخر؛فقط خدا می‌داند آن لحظه‌ای که ندا داشته قرص ها را یکی یکی قورت می‌داده از کدام ویژگی های زندگی‌اش متنفر بوده است. و باز فقط خدا می‌داند درست همان موقع ، چه کسانی به زندگی او حسرت می‌خوردند. همهٔ ما بار ها در زندگی‌مان ندا را تجربه کرده‌ایم. آن ده دقیقه که هر شب قبل از خوابیدن به خودمان فکر می‌کنیم، آن چند ثانیه که میان یک مهمانی دوستانه ساکت می‌شویم، آن لحظاتی که از پنجرهٔ مترو به عبور سریع چراغ ها خیره شده‌ایم، دقیقا حال او را داریم. هر لعنت‌مان به زندگی، عین قرصی است که گلو را می‌خراشد و پایین می‌رود. می‌توانیم از خودمان متنفر شویم و تمام! در حالی که یکی دیگر در آرزوی زندگی ما به قرص های کف دستش نگاه می‌کند.صالح رضاییصالح رضاییSun, 13 Oct 2019 14:20:17 +0330https://virgool.ir/@msrezaei/هنر-حماقتبخش-tyxwnvjgw3wq?بزرگ ترین دغدغهٔ انسانِ امروز نه رشد و تعالی و نه حتی لذت بردن از زندگی، که مصرف است. خرید، دیگر یک عمل از روی نیاز و یا تفریح نیست و خود تبدیل به یک هدف شده است. اریک فروم می‌گوید :“امروزه انسان شیفتهٔ امکان خرید چیز های بیشتر، بهتر و به خصوص تازه تر است. او عطش مصرف دارد. عمل خرید و مصرف هدفی غیر ارادی و غیرعقلانی شده است، زیرا بدون کم ترین ارتباطی با موارد استفاده یا لذتی که از کالاهای خریداری و مصرف شده ناشی می‌شود، عمل خرید برای خود هدفی شده است” (۱). بمباران تبلیغاتی بنگاه های اقتصادی با تمام قوا در حال ترویج این سبک زندگی بوده و در این مسیر از به ابتذال کشیدن هیچ چیز ابا نداشته و از هر مقوله‌ای برای اشاعه‌ٔ مصرف‌گرایی استفاده می کنند، تا جایی که حتی فرهنگ هم در خدمت مصرف در آمده است. کتابفروشی ها، عناوین عرضه شده در آن ها و سلیقهٔ مخاطبان یکی از محسوس ترین نشانه های این موضوع می باشد. ?هنر نیز از این قاعده مستثنی نبوده و نظام سرمایه داری آن را هم تبدیل به دستاویزی برای پیشبرد اهداف خود نموده است.(۲) این روز ها به هر گوشه نگاه می‌کنی، مجموعه ای کوچک یا بزرگ به دنبال تولید کننده محتوا (نویسنده، عکاس، سازنده ویدئو، طراح پوستر و …) می‌گردد و تلاش می‌کند با کمک هنر، مخاطبان را برای خرید محصولی تازه ترغیب نماید . به تبع این رویکرد، هنرمندان ما نیز، به خصوص کسانی که تازه پای در این عرصه گذاشته اند، هنر را نه یک معنای برآمده از کشمکش های درونی و روحی هنرمند، بلکه ابزاری برای استفاده در خدمت هدفی تبلیغاتی - تجاری تلقی می‌کنند. چه بسیارند کسانی که نسبت به مفهوم ارائه شده در تولیدات‌شان هیچ تعهد و وابستگی روحی ندارند و گاهی در حین تولید اثر حتی زجر هم می‌کشند، در حالی که هنر حقیقی نوعی درمان برای التیام روح است. نتیجهٔ این نگرش چیزی نیست به جز تولید آثار سطحی و به سخافت کشیده شدن سلیقهٔ مخاطب. امری که امروز در جنبه های مختلف فرهنگ‌مان، از هنر تا روابط اجتماعی، شاهدش هستیم.?اما کارکرد اصلی هنر برای نظام سرمایه‌دار، نه تشویق مردم به مصرف که حماقت بخشی به آن ها و ایجاد غفلت می باشد. انسان با توجه به فطرتش خلاء معنا در زندگی خود را احساس می‌کند و این باعث پوچ گرایی، بی انگیزگی و در نهایت انقطاع از مناسبات اجتماعی که مصرف گرایی نیز یکی از آنها است، می شود. در اینجاست که هنرِ در خدمت مصرف گرایی نقش اصلی خود را ایفا کرده و با ایجاد یک انزوای مصنوعی، درصدد غفلت انسان از زندانی بودن خود و کاهش رنج او برآمده و سعی می‌کند مفهومی دیگر را به عنوان غایت زندگی او، تلقین کند. اینگونه است که فرد در اوج بردگی احساس آزادی کرده، مصرف‌گرایی در عمق وجودش نهادینه شده و خرید نه یک فعالیت از روی نیاز و یا تفریح بلکه تبدیل به بزرگترین دغدغهٔ او می‌گردد. ۱) اریک فروم،جامعهٔ سالم، اکبر تبریزی، نشر بهجت ۲) اینکه آیا اصولا هنر می‌تواند ابزار باشد، خود محل مناقشه است که انشاالله در یادداشتی دیگر به آن خواهیم پرداخت.صالح رضاییصالح رضاییMon, 27 May 2019 19:08:14 +0430https://virgool.ir/@msrezaei/یکبار-و-برای-همیشه-pr-را-بشناسیم-xkzxjdjqnxz5یک PR تبلیغات را نمیخردگزارش نمی نویسدبیلبورد ها را اجاره نمی کندمردم را برای خرید بیشتر تشویق نمی کند!PR اعتماد می سازد...روابط عمومی معادل درستی برای Public Relations نیست. چرا که یک PR کاری فراتر از تنظیم بیانیه های خبری انجام میدهد. کارشناسان PR بین مخاطب و سازمان، تعامل ، یعنی رابطه ای دو طرفه ایجاد میکنند. آنها پیام های مثبت مجموعه (مانند امنیت، تضمین رضایت، اصالت و …) را تبدیل به داستان کرده و آن را به گونه ای برای مخاطب روایت میکنند که او نیز خودش را جزئی از این داستان و عضوی از مجموعه بداند. مسیر رسیدن به این هدف، راهی یک شبه و یک هفته ای و یک ماهه نیست.برای ایجاد این حس اعتماد و ساخت یک رابطهٔ پایدار بین مشتری و رسانه های سازمان زمانی طولانی نیاز است که کارشناس PR باید مجموعه را در این مسیر را به پیش ببرد. در طول این راه PR باید نوآور بوده و در مقابل انتقادات صبور، شنونده و پاسخگو باشد. او باید بداند که چه داستانی را ، کجا و برای چه کسانی نقل کند. صدور یک بیانیهٔ خبری هنگام بروز یک مشکل ضروری است، اما مخابرهٔ آن در اینستاگرام میتواند ضربه ای مهلک تر از خود مشکل، به مجموعه وارد کند. اگر بخواهیم اهداف PR را در چند محور اصلی دسته بندی کنیم، می توانیم موارد زیر را نام ببریم :۱) شخصی سازی بزرگترین آرزوی هر مجموعه (البته اگر مدیرانش بخواهند موفق شوند) این است که مخاطبانش خود را جزئی از این سازمان بدانند. سازمان ها برای تبلیغات پول می دهند، اما برای محبوبیت حاضرند شما را پرستش کنند! داستان ها و اتفاقاتی که توسط PR برای مخاطب نقل می شوند باید به گونه ای باشند که هر فرد بتواند با آن داستان همذات پنداری کرده و احساس کند خودش هم میتواند داستانی مشابه را رقم زند.۲) سر و صدا کردنتیم PR باید نام مجموعه را فریاد زده و اصطلاحا آن را در بوق و کرنا کند. ایجاد جنجال های رسانه ای با معرفی یک امکان جدید، ترند سواری و … روش های ایجاد این سر و صدا هستند. هر مجموعه ای اگر بتواند خودش را در افکار عمومی جامعه به عنوان اولین (first mover) جا بیندازد، گام بسیار مهمی در راستای اهداف خود برداشته است.۳) ایجاد رابطهٔ سازگار و پایدارهر آدمی دوستی های کوتاه و بلند مدت زیادی را در زندگی تجربه می کند اما در تمام عمرش فقط یک خانواده دارد. یک جذابیت مقطعی شاید باعث ایجاد هیجان و جذب مخاطب شود، اما نکتهٔ مهم تر باقی ماندن این مخاطب است. با تحلیل انتقادات مخاطبان، صدور پیام های خبری و رسانه ای مناسب هنگام بروز مشکلات، تدوین پروتکل پاسخگویی به مخاطبان و … می توان یک رابطهٔ سرشار از اعتماد میان مخاطب و مجموعه ایجاد کرد. ۴) دقت و اعتبارگاهی گفتن فقط یک کلمهٔ اشتباه می تواند یک رابطهٔ طولانی را برای همیشه از بین ببرد. پُست یک تصویر نامناسب ، عدم پاسخگویی حتی در هنگام بروز یک مشکل ساده و یا هر اشتباه کوچک دیگری تاثیر منفی بسیار زیادی خواهد داشت. در دنیای امروز ریز ترین جزئیات نیز دیده و بزرگنمایی میشوند. یکی از مهم ترین دغدغه های تیم PR جلوگیری از بروز این اشتباهات با استفاده از ایجاد هماهنگی میان بخش های مختلف می باشد.۵) جشن گرفتن و برجسته سازی موفقیت های شرکتتواضع همیشه خوب نیست، گاهی برای ایجاد اعتماد باید موفقیت ها را بیان کرد. این کار به مخاطب این حس را منتقل میکند که مجموعهٔ ما در کار خود حرفه ای بوده و آن را بی نقص انجام میدهد. همچنین جشن گرفتن باعث ایجاد همدلی در خود مجموعه شده و اشتراک آن با مخاطب باعث میشود او نیز خود را جزئی از این موفقیت دانسته و احساس پیروزی کند.صالح رضاییصالح رضاییTue, 30 Apr 2019 04:36:03 +0430