https://virgool.ir/feed/@mohrazzچیزی نیست... خودش خشک می‌شه میوفته...fa2026-11-11 23:04:39https://files.virgool.ir/upload/users/5873/avatar/4dMgTS.pnghttps://virgool.ir/@mohrazzhttps://virgool.ir/@mohrazz/مهندسی-و-بقاء-نوع-بشر-i2jcrrda2dztمیان انواع مختلف جاندارانی که بر روی زمین زندگی می‌کرده و یا می‌کنند نوع بشر یا همان «ما» شاید نه بسیار ضعیف ولی نوعی ضعیف بوده ‌است. به لحاظ جسمی ما انسانها یارای مقاومت در برابر بسیاری از موجودات دیگر را نداشتیم و البته همچنان هم نداریم. به لحاظ جمعیت هم جوامع بشری در ابتدا بسیار کوچک و پراکنده بوده‌اند و این هردو موجب ضعف نوع بشر در رقابت تنازع بقا. اگر امروز هم یک خانواده از انسانها را در میان طبیعتی بکر تصور کنیم و آنها را فقط با غرایض ابتدایی خود تنها بگذاریم بسیار بعید است حیات آنها تا نسل بعد ادامه پیدا کند. ناتوانی در رقابت برای بدست آوردن خوراک، ضعف جسمانی در درگیری با بسیاری از جانوران دیگر و مسائلی از این دست به احتمال بسیار زیاد فرصت ادامه زندگی به آنها نخواهد داد چه رسد به تولید و مراقبت از مثل...چیزی باید تغییر می‌کرد تا ما بتوانیم همچنان جزئی از طبیعت باشیم و آفتاب امروز و شاید فردا را ببینیم. فرض کنیم ما برای ادامه حیات ابتدا دست به گریبان تهدید هایی مانند حوادث طبیعی، یافتن غذا و حمله دیگر جانواران بودیم. و به این تهدیدها به عنوان سرنوشت محتوم خود نگاه می‌کردیم و یا حد‌اکثر بر اساس غریزه در برابرشان عمل می‌کردیم. از حوادث طبیعی فقط فرار می‌کردیم، برای یافتن غذا تا گشتن زیر سنگ پیش می‌رفتیم و در برابر موجودات دیگر یا مبارزه‌ای محکوم به شکست را شروع می‌کردیم و یا آنجا هم فرار را بر قرار ترجیح می‌دادیم. تصور من این است که در این صورت و در بهترین حالت نسل بشر ابتدایی، چند ده سالی ادامه پیدا می‌کرد و تمام.من از نحوه‌ی کارکرد مغز و مختصات آن و فعل و انفعالاتی که در این برهه از تاریخ در آن اتفاق افتاده چیز زیادی نمی‌دانم. اما می‌توانم بگویم با کمک آن ما توانستیم به معضلاتی که بقایمان را تهدید می‌کرد به عنوان مساله نگاه کنیم و به راه حلهای آنها فکر کنیم و شاید با کمی شانس آنها را پیدا هم کنیم. به عبارتی توانستیم به موضوع تهدید کننده نه به عنوان تهدیدِ صرف بلکه به عنوان مساله نگاه کنیم. با این تغییر و ایجاد درکی جدید از موضوع، توانستیم سرپناهی پیدا کنیم، اجتماعات اولیه را شکل دهیم و غذاهای بیشتری به دست بیاوریم و ابزارهای ابتدایی را برای مبارزه و یا شکار بسازیم. شاید جهش بزرگ اینجا اتفاق افتاد و شاید همین موضوع راه نوع ما را از دیگر انواع جانوران جدا کرده است. اینکه نه تنها توانستیم به مشکلات به شکل مساله نگاه کنیم و به راه حل آنها بی‌اندیشیم بلکه دقیقا در همین لحظات «متوجه شدیم» که می‌توانیم به مشکلات به شکل مساله نگاه کنیم و به راه حل آنها بی‌اندیشیم و حتی گاهی راه حلی هم پیدا کنیم.ما برای حل مسائل خود علاوه بر تغییر نگاه و رویکرد، نیاز به دریافت و شناختی از مختصات و مشخصات خود، حریفمان و محیط اطراف هم داشتیم. مثلا برای ساخت ابزاری برای مبارزه، باید شناختی از قدرت و امکانات حریف و خودمان می‌داشتیم یا به عبارتی حدود و اندازه های خود و حریفمان را می‌دانستیم. یا برای یافتن و بعدها ساختن سرپناه باید محیط اطراف و تهدید های موجود را می‌شناختیم و بر همین مبنا محل قرارگیری سرپناه را تعیین می‌کردیم، اندازه و چگونگی ورودی های آنرا تعیین و فواصل آنرا نسبت به منابع و تهدیدات می‌سنجیدیم.شناخت و درک، مختصات و مشخصات، اندازه ها و فاصله ها... مهندسی «شناخت و به کارگیری هندسه‌ي زمینه» است، شناخت و به کارگیری اندازه‌ها، ‌ابعاد و فاصله‌ها، زوایا و ارتباطات آنها و البته به کارگیری و تبدیل این شناخت به ابزاری برای حل مساله. بر این اساس می‌توانیم بگوییم ما، یعنی نسل بشر زمانی توانستیم در رقابت برای بقا باقی بمانیم که مهندسی کردیم. شاید بتوان گفت برای استمرار بقا، مهندسی حتی تقدم دارد بر پزشکی.مسائل ما حالا قرنهاست که در زمینه های دیگری به جز رقابت مستقیم برای بقا نیز مطرح می‌شوند، مسائلی که یافتن راه حل هر کدام قدمی است در مسیر آنچه امروز به «پیشرفت» معروف است (که خود البته جای بحث مجزایی دارد). از ساخت ساختمانهای بلند مرتبه و استادیومهای چند ده هزار نفره تا بلندگو و عروسک سخنگو، از ماشین حسابهای مکانیکی تا مدارات فشرده الکترونیکی، از سیستمهای مختلف آبیاری تا سیستمهای پیچیده نرم‌افزاری.مساله ها را با صورت آنها می‌شناسیم که عموما شامل داده های ورودی و درخواست یک یا چند خروجی و گاهی شرح محیط مساله است. حل مساله یا رسیدن به نتیجه مورد نظر بدون در نظر گرفتن محیط و عوامل تاثیر گذار اعتبار چندانی ندارد، ‌مثلا ساخت یک خانه درختی برای در امان ماندن از جانوران وحشی ممکن است در جنگلهای اروپا راه حل درستی باشد اما هرقدر هم دقیق طراحی و حساب شده باشد قطعا در کویر مرکزی ایران جواب درستی نخواهد بود.وقتی از حل مساله صحبت می‌کنیم دقیقا از چه صحبت می‌کنیم؟ ورودی ها یا داده ها، انتظار خروجی با شرایطی خاص، عوامل مؤثر بیرونی، اینها همه جزئی از صورت مساله‌ اند. اما حل مساله چیست؟ طراحی راه حل با بکارگیری ابزارهای موجود (که گاهی خود، راه حل مساله دیگری هستند و حال می‌توانند جزئی از راه حل ما باشند) یا ساخت ابزارهایی جدید و گاهی ترکیب و چیدمان آنها کنار یکدیگر طوری که بر اساس شناخت و تفکرمان از حاصل کار یعنی راه حل طراحی شده انتظار داریم با دریافت ورودیهای مساله، خروجی مورد نظرمان را تولید کند.تصور کنیم به تازگی به سنگ نمک رسیده‌ایم و متوجه طعم آن هم شده‌ایم و می‌خواهیم این طعم را به غذاهایمان اضافه کنیم، ظرف های سنگی هم قبلا ساخته شده و چیزی شبیه گرز هم همیشه کنارمان هست. در نتیجه با کمی فکر شروع به کوبیدن سنگ نمک با گرز در ظرف سنگی می‌کنیم.یا مثلا در طراحی یک پل، طبق شناختی که از فلزات مختلف، بستر قرارگیری پل و... داریم می‌توانیم انتظار داشته باشیم اگر مثلا از فولاد استفاده کنیم و اتصالات را با پیچ و مهره اجرا کنیم و پل را به شکل قوسی پیاده سازی کنیم حاصل کار باید بتواند مثلا وزنی معادل Y تن را تحمل کند.یا یک دستور آشپزی را تصور کنید، فرض کنیم قبلا با آتش آشنا شده‌ایم، روغن رابدست آورده‌ایم، گندم را می‌شناسیم و با ابزارهایی جانوارن دیگر را هم شکار کرده‌ایم در نتیجه با طعم و مزه گوشت هم غریبه نیستیم. و البته از خوردن جداگانه هرکدام یا ترکیباتی که قبلا به آنها رسیده‌ایم هم خسته‌ایم و هدف رسیدن به ترکیبی جدید و قابل خوردن برای صبحانه است. با شناخت و آشنایی با خصوصیات این اجزاء، عملکرد آتش و کاربرد ابزارهایی مثلا برای کوبیدن گوشت و گندم شروع به تلاش برای رسیدن به ترکیبی جدید می‌کنیم و اندازه های مختلف از مواد را در نظر می‌گیریم و در نهایت به حیلم می‌رسیم.و یا یک تابع ریاضی، مثلا تابع مساحت یک چهار ضلعی. طبعا شناخت خصوصیات اضلاع مثل عمود بر هم بودن یا تساوی اضلاع مقابل و آشنایی با واحد های اندازه گیری و شروع به فکر برای حل مساله منتج به رسیدن به تابع مربوطه شده است.در تمامی مثالهایی که زده شد علاوه بر حاصل اولیه کار (خروجی موردانتظار) دستاورد دیگری نیز وجود داشته است که همان راه حل مساله است، در مثال اول علاوه بر پودر نمک و دستگاه اولیه که انتظار داریم از این پس سنگ نمک را برای ما پودر کند، ایده و روش ساخت دستگاه حاصل دیگر کار است که انتظار داریم بر آن مبنا بتوانیم شبیه دستگاه اولیه را دوباره بسازیم. در مثال دوم علاوه بر پل و عملکرد آن انتظار داریم برمبنای طرح و محاسباتی که انجام دادیم بتوانیم پلهای دیگری نیز بسازیم. یا برای دستور پخت حلیم با دادن همان ورودی ها انتظار خروجی مانند حلیم اولیه را داریم و در نهایت برای یافتن مساحت چهار ضلعی انتظار داریم تابع طراحی شده با دریافت ورودی، همواره خروجی درست را تولید کند.همانطور که می‌بینیم همه راه‌حلهای بالا ( که قابل بسط به تمامی راه حلهای غیر اتفاقی و با پشتوانه ذهنی است) دارای یک ساحت ناملموس هستند که همواره مقدم بر ساحت ملموس است. به عبارتی هر راه حلی حتما شامل ساحتی ناملموس خواهد بود که در صورت لزوم می‌تواند تجسد یا ساحت فیزیکی هم داشته باشد.اینجا می‌خواهم به تعریفی عمومی و معروف از سیستم اشاره کنم: طبق تعریف اجزای یک سیستم عبارتند از «ورودی، پردازش، خروجی و محیط سیستم» و پردازش توسط «مجموعه ای از عناصر به هم وابسته که برای نیل به هدف یا اهداف مشترکی با هم در تعامل هستند» انجام می‌شود.بنابراین تعریف فکر می‌کنم در تمامی مثالهای بالا و شاید هرمثال دیگری می‌توانیم راه حل طراحی شده را یک «سیستم» بنامیم. سیستمهایی که برای نتیجه بخشی باید به ساحت فیزیکی وارد شوند مثل دستگاه کوبیدن نمک و پل و گاهی کافی است در همان ساحت نا ملموس بمانند مثل دستور آشپزی و تابع مساحت چهار ضلعی.بر همین اساس از نظر من می‌توانیم بگوییم ابزار یا راه حل مساله (شاید در هر زمینه‌ای) همواره یک سیستم است (و البته نه لزوما به عکس) و کسی که در زمینه‌ای خاص سیستمی را طراحی می‌کند کسی است که با ابعاد و اندازه ها، فواصل و زوایا و یا به عبارتی هندسه آن زمینه آشناست و می‌توانیم به او بگوییم «مهندس».نکته اینکه وقتی از اندازه یا هندسه حرف می‌زنیم دقت اهمیت پیدا می‌کند، آنجا که دقت مطرح است ریاضیات و محاسبات اهمیت پیدا می‌کند به همین خاطر امروز مهندسی یا هنر حل مسائل مبتنی بر اندازه ها به طور عام به علوم یا رشته هایی اطلاق می‌شود که ریاضیات یا محاسبات در آنها نقش عمده ای دارد.mohrazzmohrazzTue, 23 Jun 2020 14:38:16 +0430https://virgool.ir/@mohrazz/خیلی-کمرنگ-enb9bj1l4oywرفاقت یعنی درباره‌ی چیزهای مهم و عمیق حرف زدن.تو فرصتهای خیلی کوتاه از چیزهای مهم و عمیق نمی‌شه حرف زد.اینطوری می‌شه که مهاجرت، رفاقتها رو کمرنگ (خیلی کمرنگ) می‌کنه.حتا اون مهم ها و عمیق ها رو.mohrazzmohrazzMon, 09 Sep 2019 17:21:26 +0430