نوشته های محمد نیک‌پی

ماسیە رەشە چکۆڵەکە

محمد نیک‌پی — Mon, 02 Dec 2019 12:48:50 +0330

بە پێ ناسە : سێ ی خاکەلێوە 1344هەتاوی لە دایک بوەباڵاجا قرە باڵغ - السمکة السوداء الصغیرة - ماهی سیاه کوچولو - Little black fishکاروانی بێ برانەوە و بێ وچانی چالاک وانان ، بیرمەندان و روناکبیران ساڵیانی ساڵە بەرێوەیە ، ئەمەگ ناسیە یادیان بکەین ، تا رۆڵەکانمان ، نەوەی داهاتو لە بیریان نەکەن و یادیان هەر پیڕۆز بێ .کامەران ، ڕۆڵەی کاروانی گەڵ و نیشتمانە ، ئیش ، ئێش و مەینەت بۆ رووناکی ژیانی خەلک ، ئاوێتەی ناو ژیان و جوڵەی بوو ، دیارە راستی رەستەکان دوای ئاکارەکان خۆ دەنوێنن ، سەراسەری ژیانی کاک کامەران خۆشی و کامەرانی بۆ خەڵک و سەلامەتی بۆ گەڵ بوو .بلیمەتێک بوو کە وەک ئەستۆندەک لە بناغەی دامەزراندنی ئەنجومەنی ئەدەبی شاری سەردەشت دا جێ پەنجەی دیارە و جێ ی شانازییە .گشت لایەنگرانی ئەو ئەنجومەنە ، ئەدەب دۆستان و خوێنەران لە * تەک پاشماوەی * ئەو سەربەرزە - کە کتێبەکانی و پەرتوکەکانی دانراو لە ئەنجومەنی ئەدەبی سەردەشتن - کەلک وەردەگرن و وەک کانیاوێک فێنک فێنک لێی تێر ئاو دەبن .عەشق ، تین ،هەست ، سۆز و ناخەکانمان هۆکارن بۆ نێزیکی لە هەموو کوران و کچانێک کە دەبنە چرا و رێبەر بۆ گەڵ و نیشتمان و هاندەرن بۆ پێشکەوتن و جوڵەی وەڵات .دەنگی گریانی ماسیە رەشە چکۆڵە ، لە ماڵی حەمە چرچە موسیقایەکی نوێ ی پێک هێنا ، دایک خەجیج مەهابادی و باب سەردەشتی ، وەڵاغدارێکی بە ناو بانگ و گەریدە ، دایک لە شاری ئەو مەزنە سەربەرزە .ئەوەلی بەهار ، سێ رۆژی لێ تێپەر ببوو ، خاتو خەجیج لای لاییەکانی بەردەوام نین ، چەندی پێ ناچێ لای لایی دایک بۆ ئەو کۆرپەیە کە کامەرانی ناو نراوە ، نامۆ دەبێ .لای لایی رۆڵە لای لایی رۆڵە لە دایک تۆ بە جێ ماویخاتو ئاییش بە لای لایی ، بۆ کامەران دەبێتە دایک ، پێ هەڵدەگرێ و گەورە دەبێ ، بزۆز و تیژ ، لە گەرەکدا هەموو منداڵان دەیناسن ، هۆگری سرووشت و ساردی و فێنکایی .قۆناغەکانی خوێندن دەبرێ ، لە گەڵ کتێب و پەرتوک و ... ژیان ساز دەکا . کتێب و نوسراوە جێگای لای لایی دایکی بۆ پڕ دەکاتەوە .قران قران خری دەکاتەوە ، کتێب دەکرێ و بە تەواوی دەیان خوێنێتە وە ، منداڵانی گەرەک و دەوروبەری تێر دەکات .بە هۆی هەژاری و دەست تەنگی ماڵەوە هاوینان بە فروشتنی کەڵ و پەڵی خواردن : شەکرەسێو ، کوڵیوە گوڵەدان ، بامیەی شیلەدار و .... کتێبان دەکرێ و لە ماڵەوە کتێبخانەیەکی بچووک پێک دێنێ ، منداڵانی گەرەک و دەورو بەر لە هەموو لایەکەوە لە دەوری خر دەبنەوە و ئەویش کۆی خوێندەواری و تێگەییشتنی خۆی لەو کتێبانە ، بۆیان دەگێرێتەوە و بە هەموانیش کتێب بە ئەمانەت دەدا ، کە زۆر جار بە دەستی ناگەنەوە و بەڵام هەر لە سەر کاری خۆی بەردەوامە .قۆناغی سەرەکی خوێندن تەواو دەکا ، لە قۆناغی ناوەندی دا ( راهنمایی ) وردە وردە دەنگی هەستانی خەڵک دژی رژیمی دیکتاتۆرییەت دەست پێ دەکا .ماسیە رەشە چکۆلە چالاک وانە کە ، ببوو بە مەکۆی جووڵە و خۆراگری ، لە کۆی رێ پێوانەکان دا کورەکانی هاو تەمەنی لە خۆ خر دەکردنەوە و هان و دنەی دەدان .دوای هەرەس هێنان و رووخانی رژیمی پاشایەتی لە گەڵ هاورێکانی لە مەدرەسەی مەحەممەدی دا کتێبخانەیەک پێک دێنێ و دەبێتە کانیاوێک عیلاج کەری کوڵی دڵی منداڵەکان .لە دێ و شار ، کچ و کوڕ ، دێن و کتێب و پەرتوکی بە ئەمانەت لێ وەر دەگرن و ......بە هۆی ئۆقرە لە گەڵ سرووشت ، زۆر جاران لە سەر گیا و سەوزەزار و ... دادەنیشت ، لە ڕۆژانی ئەوەڵی ژیانەوە نەخوشی روماتیسم وردە وردە لە گیانی ئەو دا هێلانەی دەکا ، بەڵام بە هۆی جووڵە و بزوزیەوە لێی دیاری ناکا و .....رۆژ بە رۆژ زیاتر دەخوێنێتەوە و ئەگەریش مەودایەک بۆ نوسین و بڵاو کردنەوە وە دەست کەوێ بێ وچان قؤڵی لێ هەڵدەماڵێ و کار دەکا ، کار ... پوشپەری ئەنجومەنی شیمیاییش یادگاری ئەوە ، نەخۆشی بەردەوام خەریکە کاریگەری خۆی لە سەر ئەو دیاری دەکا .دە نێو قوتابیان دا بلیمەتە ، نموونەیە ، دیپلوم وەر دەگرێ و بە هەزار ئارەزو رێ ی زانکۆ دەگرێتە پێش ، لە زانکۆش دا کورێکی هوشیار و زانا ناسراوبوو ، زانکۆ بە پلەیەکی باش تەواو دەکا ، لیسانس وەر دەگرێ و لە سەردەشت دا بە دوای کار دا هەڵوەدا دەبێ ، هەیهات هەیهات کوا کار بۆ کامەران ؟ ! ئاخر کامەران . . . .کاک هاشم دوکانە چکۆلەکەی دەداتێو ، کامەرانیش خەریکی کار دەبێ و ژیان سەر دەکا .نەخۆشی رۆماتیسم کاریگەری تەواوی کردوە ، چوون بۆ لای دوکتۆر و هەوڵ دان بۆ بن برکردنی زۆر ئاستەمە ، رۆژ بە رۆژ ئەو نەخۆشیە لە ماسیە رەشە چکۆلە دا ، کاریگرتر دەبێ .هیچ کاتێک بۆ زۆرتر فێربوون و فێرکردن بە فیڕو نادا ، کێوگەران بۆتە ئارەزووی هەموو هەینیانی ، لە گەڵ هاورێ یانی کێوی سەردەشت و مەنتیقە کەم وابوو نەگەرابێ ، کەتریە رەشەکەی و قرۆشکەکانی هەر لە گەڵ بوون ، گاڵتە و گەپ لە ، گەڵ کێوگەران تێکەڵ دەبوو هەموومان بە شادی و خۆشیەوە دەگەراینەوە .کامەران دوای هەوڵێکی زۆر ژیانی هاوسەری پێک دێنێ وخوشترین رۆژانی ژیانی لە گەڵ هاوسەری تێگەییشتو و تێکۆشەری دەبردە سەر .دوکانە بچکولانەکەی مەڵبەندی خڕ بوونەوە ی هاورێیان و ئەدەب دۆستان بوو ، ئەی ئەی ئەی لە رۆژی دەی سەرماوەز.لە رۆژی دەی سەرماوەزی ساڵی 1382 هەتاوی دا بازنەی ئەدەب دۆستان ، ماڵبەندی فێربوون و خۆشی تێک دەچێ ،دڵی گەورەی ئەو مروڤە بیرمەندە و بلیمەتە لە لێدان دەکەوێت و پەژارە و مەینەتیەکی زۆر بۆ چالاک وانان و هاورێ یانی و ئاشنایانی بە جێ دێڵێ ، رێگاکەی درێژ خایەن و پڕ رارەو بێت * یادی هەر زیندویە *لە چواردەی سەرماوەز دا بە یادی ئەو مەزنە نەمرە کێوگەرانێکمان پێک هێنا ، لە بیستی سەرماوەزیش دا کۆڕێکمان بۆ گرت ، ئەو سالیش لە پاشەرۆکدا یادی دەکەینەوە . یادی هەر پیروز بێ .ئاسمان لە کۆتایی کۆچی هەموو باڵندەکانی ، تۆی بیر کەوتەوە ، ئارام ئارام ، لە حیکایەتی تۆدا باران دەبارێ و کانیاوەکانیش لوێچیان گرتبۆوە و خواش دەیگوت : ** ( نۆشی گیانتان ) **

( - هەشت گەنج و هەشت بەهەشت - )

محمد نیک‌پی — Tue, 26 Nov 2019 11:36:22 +0330

پاییز! پاییز! هەزار رەنگ.نا !هەر وەکوو ئاگردانەکەی پێشوو کوژاوە پڕ لە ماتەم و دەرد و مەینەت.پاییز!پاییز! سەرماوەزانە. پشکۆکانی ناو ئاگردان خامۆش! خامۆش!ئەندێشەی باش لای ئێمە ئەفسانەیە و کردەوەی چاک بۆ ئێمە تەنیا حیکایەتی دێرینەیە و گوتەی باشیش لە تەنیایی شێعرێک نەبێ نابیسترێ.ئەم سەردەمە لە تەمەنی ئازارەکانی مرۆڤدا کۆی هەموو خەمەکانە. ئەم سەردەمە جێ پەنجەی هەموو ئازارەکانە. لە یادمان ناچێ و ئاگردانی ئەو سەردەمە لە دڵمانا خامۆش نابێت. ئەندێشە، کردەوە و گوتەی باش مێژوومانە. خامۆش نابین. ژیلە مۆی ئاگردانێکی ئەبەدین.لەو شارە، چۆن پەرەسێلکەکان کۆچ دەکەن، ژیانە جوانەکانیش لە کۆچ کردن دان. بەو هەموو رەنگانەوە شار و دێ پراپر لە دەرد وزامە. سەرسوول تەم دەیگرێ و لە ناو تەپ و تۆزا مەرگ هاوار هاواریەتی. منیش بۆ یادێکی دی، دڵم پرە لە مەینە.ئەورو، کاروانێک بەرێوەیە. هەشت گەنج دەڵێی سەفەری خۆش و ئاخریانە. مەبەستی سەرەکیان بەرەو هەشت بەهەشت رێ پێوانە .گەرام. گەرام. وشەیەک؟ رستەیەک؟ کە بتوانێ ئەم زامە بەرینە حیکایەت بکات. کوا ؟ ! نەمتوانی.بەڵام بەخوشیەوە وەک پێویست وشەی هەشت گەنج و بەهەشت لە پنا یەک دانێ و ئەو تراژێدیایە بگێرێتەوە.لە رۆژی چاردەی سەرماوەزی هەزار و سێسەد وپەنجاو و حەوتی هەتاوی دا هەشت مرۆڤی گەنج و دەرون پاک لە کوشتارێکی بێ وێنەدا وەبەر پەلاماری نەزانی و زووڵم و دیکتاتوریەت کەوتن.روداو: لە سەرچاوە را پەنای دوکانی ئەنوەری کاک عەلی و دۆستان دەنگیان بڵیند کرد.هاوار!هاوار! تا کەی ئاخر ؟ زووڵم ، زۆر .بە هوی سیخوری سیخورەکان و نامەردان ، دوو تێکۆشەر و چالاک وان ئەو رۆژانە، بە نێوی ماجید تاهیری و فەرامەرزی زەرگەری ئەفشار، وەبەر پەلاماری بەند کەوتن.دووکان دادەخرێن خەلک بەرەو شارەبانی و ستوونی یادبوود وەرێ دەکەون- دەرکەی زیندان دەشکێنین، زیندانیەکان دەردێنین! ئازادی! ئازادی! مەرگ بۆ شا!لە شارەبانی را تەقەی هەوایی دەکرێ. دەبابێک لە پادگان هاتوتە دەر و تەقە دەکا. لە کێ؟ لە خەلک ؟بۆچی؟ ئاخر خەڵک ئازادی دەوێ. لە دیکتاتوریەت بێزارە. لەزووڵم و زۆر بێزارە.مەترسن گوڵـەکان مەشقین ! هورووژم زیاتر دەبێ. شار بە تەواوی شڵەژا. هاوار و گرمە گرم چڕتر بوو. بۆنی خوێن خلۆر دەبۆوە. لە پەنا مزگەوتی سوور را هەلوێست دەدرا :- ئازادی! ئازادی! بمرێ شا! بمرێ شا!دڵسوزەکانی پیر جار جار پێشیان بە جەواناکەن دەگرت دەیانگوت :- وەکشێن. زور مەیەنە پێش. با خوا نخواستە وەبەر پەلاماری وگوڵـه نەکەون و نەکوژرێن.لەو کاتە دا کاک هاشم دەستی خوێناوی بلیند کرد و روبەروی خەڵک هەڵی هێنا و وتی :- کاکە ئاگا و لە خۆ بێ * گوڵـەکان راستین *.ئـەوەتـا ئـەوەش خوێـن. ئەوەش بەڵگە.جەوانەکان چڕتر هەلوێستیان داویشت:- دەرکەی زیندان دەشکێنین، زیندانیەکان دەردێنین! مردن بۆ شا! مردن بۆ شا!دەبابە هەر تەقەی دەکرد. کارەسات هەر قووڵتر دەبوو. بەڵێ گوڵـەی تانگ لەو روژەدا هەشت گەنجی حوالەی هەشت بەهەشت کرد. خەڵک کە لە دەوروبەری مزگەوتێ سوور و ماڵێ سەمیعی و مەلا ساڵەی باغی و دووکانێ حەسەنی دەروێش زارایە بوون بە هەلوێست دان بە پەلە بەرەو خەستەخانە وەرێ کەوتن. تازە دەزاندرا کە خەلکێکی زۆر کوژراو و بریندارن. تەمێکی گەورە تەواوی شاری داگرتبوو. وردە وردە کوژراوەکانمان بەرەو مزگەوتی سوور دەهێندران. گریان و هاواری هاوسەران ومنداڵانی بێ باب و خەڵک مزگەوتی پر کرد بوو. رؤژی دواییش بەهەلوێست دان بەرەو بارگای هەمیشەگی مان بردن و لە گۆرستانی شار دا ماڵاواییان لێ کردین.هەر لەو رۆژە را کاروان کاروان، لە شارەکان را دەهاتن و سەرەخوشیان دەکرد و بە رێ پێوان لە گەڵیان بەرەو شارەکانیان بەرێمان دەکردنەوە.دوای ماوەیەکیش ئێمە وێنەکانی ئەو شەهیدانەمان خر کردەوە و بۆ کاک ناسری قازی زادەمان ناردن. ئەویش بە خامە جوانەکەی ئەو تابلویەی نەخشاند و لە تاران چاپی رەنگیمان کرد و بڵاومان کردەوە. دواییش کاک ناسری برام نیگارەکەی لە شیشە دا و بە رەنگ کۆپی کرد و ئازەریشی کرد بە سەرماوەز و بردمان لە مەدرەسەی 14 سەرماوەز هەڵمان هاوەسی ومایەوە.لە شار دا جارجار، یاد لەو تراژیدیایە دەکرا. 14سەرماوەز وەبیر خەڵک دەهاتەوە. بە ئەرکی خۆم زانی ئەو ساڵ بلێم چالاک وانەکانی خەڵکی سەردەشت و ناوچە، لە هەموو کاتێک دا بە جووڵە بوون. لە رێی ئازادی و سەربەستی دا رێگایان پێواوە و شەهیدیان داوە. ئێمە هەلگری ئەمانەتێکی گەورەیین. ئەمانەتی گەورە نابێ لە بیر بچێتەوە.چۆن لە باڵای ئاسمان بروانم کاتێ چاوەکانم لە جانتای شێعرێکی ئەهورایی جێ ماون و رێگای ئەو دونیا دەپێون. بەڵکو لە سێبەری دار ئەرخەوانێک هەشت شێعری باڵا بەرز و تەمەن درێژ بدۆزنەوە و لە پەنایان بحاوێنەوە و سپاس و سەری تەعزیمیان بۆ شۆر کەنەوە و پێ یان بڵێن:- ئێوە ئەی شەهیدان نامرێ ناو و نیشانتان!

سەرماوەزە سەرماوەزانە

محمد نیک‌پی — Tue, 26 Nov 2019 11:03:44 +0330

با یادێ بکەین لە شەھیدان ، رەنجدەران ، کرێکارانی چواردەی سەرماوەزمستەفای فەتاحی جەواھێرێ(( * ئەگەر مەرگ خەبەر کەی ! * )) لە دایکبوی پوشپەری 1334 هەتاویشەو دا دەهات، تاریکی وردە وردە وەڵاتی دادەگرت، کاک مستەفا لە سەر ئیش را گەرایەوە.- ئاێشێ؛ وەرە. زۆر ماندووم.تازە خانوویان لە سوێی بەردە قووچی درووست کردبوو، ئاێشە دڵی زۆر خؤش بوو. جێی کۆبووکەوەی رووبابە و خانمی مالی کاکە قەندە بوو. مستەفا قەندە ئێستاش هەڵوەدایی بۆی بێ ئامانە و گریانی خوشکان بۆ برایان حەڵاڵ و بێ برانەوەیە.- بەڵێ مستەفا گیان ئەوە هاتم.ماندویی لە تەواوی جەستەی دەباری. کاک مستەفا لە باری توان و قووەتەوە لە شار دا بە ناوبانگ بوو. تای شەش پووتی هەڵدەگرت و وەسەر پشتی وەڵاغی داویشت.ئاێشێ لە دەوری کاک مستەفا هەڵدەسوورا و کوری چووکی ماڵێ حەوت ساڵان دەبوو. * لووقمان * لە کۆڵ باوکی نەدەبۆوە:- ئەی چت بۆ هێناومەوە ؟ کوا نووقل ؟ کوا .... ؟دەم و چاو شترا و بە خۆ راگەییشتنێک ودانیشتن. بە لە دەوری یەک بوون ماندوویی لە لەشی کاک مستەفا دەرچوو. شێو خوورا و چەند قسە و باس و گوێ راگرتن لە رادوێنەکەو نووستن.بەیانی زوو ئایشە و مستەفا لە خەو هەڵدەستن. ئایشە و لووقمان بەرەو حەمامی شارەداری و کاک مستەفاش بەرەو حەمامی کۆن وەرێ دە کەون.حەمامی جاران گشتی بوو، خۆ شتن و حەمام کردن چەند کات ژمێری دەبری.کاک مستەفا دەگاتە حەمام و خەریکی خۆشتن دەبێت، دوای چەند کاتێک دەنگە دەنگ پەیدا دەبێ و نێو حەمام دەشڵەژێ چ بوە؟ چ قەوماوە ؟ لە شارەبانی را تەقە دەکرێ و دەڵێن دەبابە لە پادگان را هاتۆتە دەر و تەقە دەکا. حەمامیەکان دەچنە دەر و جل و بەرگیان لە بەر دەکەن و هەر یەک و بە لایەک دا بەرەو ماڵ خلۆر دەبنەوە.کاک مستەفا جل و بەرگی لە بەر کرد و لە حەمام هاتە دەرێ. دڵی ئۆقرەی نەدەگرت برواتەوە بەرەو ماڵ بۆ سوێی بەردەقۆوچی.... بەرەو تەقە کەوتە رێ، خۆی بۆ لای دووکانێ حەسەنی دەروێش زارای راکێشا.دڵی نەهاتبو خەڵک و شار بە جێ بێڵێ و بڕواتەوە بۆ سوێی بەردەقووچی و بڵێ "بە من چی ؟ با خۆم دەرباز کەم ."هەر وەک توان و قەوەتی کاک مستەفا بە ناو بانگ بوو، جرتەکانیشی لە شار ناسیاو بوون. هەر کە جرتەکەی لێ دەدا لە مەودایێکی دوورەوە گوێیان لێ دەبوو .... دەبابەکە نێزیک دەبۆوه، خەڵک هەڵات هەڵاتی بوو. کاک مستەفا لە لای ستوونی یادبوودەوە دەبابەکە دەبینێ. خۆی لە دارەکەی کن دووکانی کاک حەسەنی نێزیک کردبۆوە. نەفەرێک لە سەر دەبابەکە را تەقەی دەکرد. لە دوور را کاک مستەفای دیت. کاک مستەفاش جرتێکی شازی بۆ راهێشت. نەفەری سەر دەبابەکە سرنجی دایە و دەبابەکە گەرایەوە..کاک مستەفا زانی بۆ وی گەراوەتەوە خۆی بۆ کەنار دارەکە راکێشا. بەڵام ئەو ناپیاوە لە سەر دەبابەکە را گووپی کاک مستەفای نیشانە گرت. کاک مستەفا ویستی خۆی لە جۆگەلەکە هاوێ و بەڵام دووهەمین گۆڵلە گەرۆی دادری و لە بن دارەکە کەوت و .....لە حەمامی شارەداری دەنگۆ بڵاو بۆوە:" لە نێزیک ستوونی یادبوود تەقەیە و دەڵێن خەڵک بریندار بووه."ئایشێ دڵی خەبەردار ببو. زوو جل لە بەر خۆی و لۆوقمان دەکات و بەرەو ستوونی یادبوود وەرێ دەکەوێ.بەڵێ خاتوو ئایشە و لۆقمان دەگەنە سەر تەرمی کاک مستەفای شەهید و شین و گابۆرە :- بۆ لۆقمان و مندالانی بێ بابم رۆ، رۆ، رۆ. تازە دەمان هەویست بحەسێینەوە. خانووی تازەمان درووست کردبوو. پیاوی ماڵم رۆ رۆ رۆ ....لەو رۆژەوە منالەکان بە تەنیایی و بێ بابی راهاتن و خاتوو ئایشێش لە حیکایەتی دوای مەرگی مستەفا دواو و پاڵەوانێکی پێش مەرگیش پێگەیاند بۆوەی مناڵەکان شانازی هەر دوو دونیا بۆ نەوە و داهاتوەکان بگێرنەوە .( __ * خوا بە بەهەشتی شاد کا. * __ )

یەکەم رێ پێوان ، خۆپێشاندانی شاری سەردەشت دژی زۆڵم و دیکتاتۆریەت لە رەزبەری ساڵی 1357هەتاوی دا

محمد نیک‌پی — Sat, 16 Nov 2019 10:05:11 +0330

بە نێوی خوای گەورە و مێهربانپاییزە دار و دەوەن رەنگ زەردە /با تەزو سەردە بە تۆز و گەردە /دیارە لای شەختەیە ناخوش خەوەرێ /دارە خؤی دەرنێ خەزەل هەڵدەوەرێ /هەورە رەش پؤش و بە گریە و ناڵە /سەرەتای شیوەنی مەرگی ساڵە / هەژارئەو کاروانە بێ برانەوە ، ئەو چالاک وانانەش نەترسلرفە لرفی ئاگرەسورەی ناو دڵی شۆرەسوارەکانی ئەم شارە لە هەر شەقام و کۆلانێک دەیگرماند و هاواری دەکردجم و جؤلی ناو جەماوەری ئێران ئۆقرەی لە هەمۆ کۆمەلگا و چالاک وانان هەلگرتبووئەڵێم برۆم لە شارەکەت / ....لە شارەکەت کەمەندی دۆکەلە / کە دێتەدەر لە ماڵی دەوڵەمەندو / تیشکی بێ گۆناهی خورەتاو ئەخاتە بەند / ....لە شارەکەت زەلیلە شێر / باوی رێویە / ....ئەڵێم بە جامێ ئاوی کانیاوی دێیەکەم / عیلاجی کەم کۆڵی دڵی پرم لە دەردی ئینتزارەکەت / .... سوارەهاوار و دەنگ ، جووڵە و شکاندنی بێ دەنگی گەرای خستە ناو شار ئازادی ئازادی با بروخێ کۆشکی ستەم !با سیخۆرەکان روسیا بن ! با دیکتاتۆریەت بۆ هەتا هەتایە نەمێنێ !ئێوارە بوو ئێمە کؤی کؤرانی دڵپاک و ئازاد و باوەر بە خؤ و بە هەست * ئەحمەد حەداد، قاسم ، رەحمان مەحەممەد ، ئەمن * لە پشت ماڵی حەددادەکان هاتبوینە دەر، لە دەوروبەری دوکانەکانی ئەوان و ئەنوەری و بەشیریان و چوار رێ ی پەنای ساواک قسەمان دەکرد باس باسی خؤپێشاندان و رێ پێوان ، ئازار ، ئەشکەنجە و لە خوێن گەوزانی خەلکی بێ تاوانی شارەکانی ئێران بۆو ، هەمو بیر و هۆشمان .:چون دەسپێبکەین ؟ یەکەم رێ پێوان ، خۆپێشاندان چون بخولقێنین ؟لە ناکاوا دەنگ و هەرایێک کن ماڵی جەفایی خواروی پۆستی لە خۆ گرت. بەرەو کێشە و هەرایەکە کەوتینە رێ. لە خوامان دەویست بەزمێک ساز بێ و ئێمە وەک هەمووچالاک وانانی ئەم شارە خنجیلانە بیانوی پێک هێنانی خۆپێشاندانمان وە دەست کەوێ .ئەحمەد چو بؤ پێشێ ، هاتبوون کۆرێک بە نێوی ساڵەی شەریفی (شەپؤل ) کە خزمەتگوزار و ئالانی بوو بیگرن ، کێشە و هەرا ساز بوو دوای دەمەقالیێکی زۆر شەپۆلمان رزگاری کرد ، گوتمان جارێ هەلێ ، هەڵات ، ئێمە بیانومان ساز دا .ئەحمەد وتی : راوەستن با خەلک زور بێت ئەودەم وەرێ دەکەوین ، وردە وردە کۆی خەلک شەقام و کۆلانەکانی لە هاوار پر دەکرد ، عەلی ،مەحەممەد ، یۆسف ، حەمەعەلی، ،مستەفا ، عەزیز ، کەریم و ....بیست سی کەسێک خر بوینەوە ، شەپۆلیش دڵی ئۆقرەی نەگرت بوو ، گەرایەوە و خۆی گیاندینێ ، دڵی هەمومان پر لە ئاوات و تامەزرۆیی و جوولە و هەستان لە دژی دیکتاتۆریەت و ستەم بوو.ئازادی ئازادی ئەو یەکەم وشە پیروز و جوانە کە لە ناخی دڵی هەمومان دا جێ ی گرتبوو .بەڵێ ئازادی ئازادی ئەم نەوا ئارام و پر لە هەست و خوشەویستیە کە ژیان ساز دەکا .فاتمە خان و پەروین وەک کچانی ئەو دەم ، لە گەڵمان کەوتن و بەرەو کەمەربەندی وە رێ کەوتین :ئازادی ئازادی با بروخێ کۆشکی ستەم و زورداری و ... کۆر و کچ بەرەو مەکۆی ئازادی و سەربەستی دەرۆیشتینئاواتە دێرینەکانمان کە لە پەنای رادیۆ ، کاسێتەسیاسیەکان ، پەرتوک ، نامیلکە و کتێبەکان جێ بە جێ دەکردن ، ئێستا - بە هەستان لە بەرانبەر زۆڵم و زۆر و دیکتاتۆریەت ، بەرانبەر ئە و هەموو لێدان ، ئەشکەنجە و ئازاری خۆشەویستەکانمان - خۆشی و شادمانیێکی بێ برانەوەیان پێ دە بخشین و هەستمان پێ دەکرد ، هیواو حەزەکانمان پێ یان دەگرت و گەورە دەبوون .شەقامی کەمەربەندی وردە وردە هاژەی دەهات، مستەکان ، بەرەو ئاسمان بلیند دەکران، ئازادی ، ئازادی ، برۆخێ .....چالاک وانەکانی سەردەشت بە جم و جۆڵ و دەربرینی هەستی خۆیان ، یەکەم هەنگاویان بۆ خۆپێشاندان ورێ پێوان هاورێ لە گەڵ خەلکی ئێران هەڵهێنایەوە .پیر و منداڵ ، نەخۆشەکان ، لە پەنای پەنجەرەکان و سەر بانیژەکانی شەقامی کەمەربەندی ، لە کەلێن و کولێنەکان دا ، دەستیان بۆ هەڵدێناین و دوعایان بۆ دەکردین ، دایکەکانیش بە پارانەوە و دوعا هاورێ یان دەکردین .لە شەقامی کەمەربەندی تازە چرا بەرقەکان لێ درابوون کوژانەوە و هەڵبونەوەیان دەما ودەم بوو ، دڵەکان ئۆقرەیان نە بو، هاکا ئێستا هاکا چەند چرکەیێکی تر بگەنە سەرمان ، بەڵام ئێمە کۆڵمان نەدا :ئازادی ، ئازادی ، با بروخێ کۆشکی پاشایەتی با ......سەردەشتمان هەژاند بوو ، بەرەو تاریکی و ئێوارە درەنگان دەرۆیشتین هەر کە دەگەییشتینە شوێنە تاریک و چرا کوژاوەکان زۆر دەبوینەوە و لە روناکی و هەڵبونەوەی چراکان لە کەمیمان دەدا .بەرەو شێخ مەولانە و دواییش ستونی یادبود وەرێ کەوتین ، هیچ نوسراوێکمان پێ نەبوو.ئاخر خۆپێشاندانەکە لە ناکاو ساز درا بوو. لەو مەودای ستوونی یادبوود و سەرچاوە دا چەند کەسانێکی دیش لە گەلمان کەوتن هاورێیان کردین . یەکێک لە وانە کاک سەعیدی قازی زادە بوو، هەر کە لە سەرچاوە نێزیک بوینەوە کاک سەعید هەلەکەی قۆستەوە وچو بۆ سەر چاوێ لە سەر سەرچاوێ دەستی بە قسان کرد . : بەرماڵەکان هەلگرن با بچین بو مزگەوت و ......ئیمە بە وریایی ، چاودێری خەلکەکەمان دە کرد، نەکا خوا نە خواستە ، رووداوێکی تال بێتە پێش. بە رە و نوێژی خەوتنان دە چویین . رۆژ درەنگ بوو . خۆپێشاندان کۆتایی هات ، وردە وردە بە رە و مالە کانمان وەرێ کەوتین ، مال ئاواییمان لە یە کتر کرد ، بەو قەرارە و وەعدیە کە لە سبە ی را بە رێک و پێکی زیاترەوە خەریکی رێ پێوان و خۆپیشاندانی گەورەتر بین.یادی ئەو رۆژە مێژوییە لە و شارە پاییزیە پیرۆز بیت.چاوەروانی ئێوەی بە رێزین بۆ زیاتر وە بیر هینانەوەی ئە و رۆژە پیرۆز و مێژویییە .هاورێمان بن لە پاشە رۆک دا ، را و بۆچون و یادەکانتان لە بابەت ئە و رۆژانەوە تۆمار بکەن و بینووسن .سە ر کە وتن و گەورەییتان ئارەزوی ئێمەیە.

عەلی نێشکۆڵەیی چالاکوان و خەباتکاری دێرین

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:38:19 +0330

مامە کورنوی ، راکشاوی ، گردەکەی سیوانەکەم ،سەر رەحەت ، دڵ بێ گرێ ، گوێ شل کە ، بۆ داستانە کەم .پیاوی رۆژانی سەخلەت و دەرد و سەختیبە پێی پێناس ؛ بیست و حەوتی بەفرانباری هەزار و سێسەد و بیست و دوی هەتاوی لە دایک بوو?عەلی نێشکۆڵەییسەربەرز و گەورە پیاو و نیشتمان پەروەران ، لە لای تۆ دە‌ حەسانەوە .جێی متمانەی خەڵک و نیشتمان پەروەران بویتپشت و پەنا بۆ هەموان ،دەمانچەی بن پشتێندت ، پەنجاکان ، لە خەباتی 57 ی دژی شا و دیکتاتۆریەت ، هۆرەی بەرزی بە ئێمە دەبەخشی .خانوە بچکۆڵانە و دڵە گەورەکەت ، بارگا و خانە خوێیەکەت ، هەی هەی ، ماڵت ئاوا .مامە هەڤال کاکە برا . . . جێگەی حەسانەوەیان بارەگای تۆ بوو ، سێبەری تۆ بوو .تۆ یەکێک لەو بڵیمەتە ئازایانە و ئاڵا هەڵگرانە بویت ، کە لە کاتەکانی سەخت و دژوار دا بۆ نەتەوە و تێکرای خەباتی دژی دیکتاتۆریەت هەدادانو نەبوو و نەسرەوتن .رۆژ و شەو ، هەموو کاتەکانی ژیانت میوانداری هەڤاڵان و خەباتکاران و تێکۆشەرانی ئەم وەڵاتە بویت .تۆ کانگای خۆشەویستی و راستی و نیشتمان پەروەری بویت .تۆ بۆ هەموان جێی شانازیت .تۆ هاورێی مڕوڤە بە هەستەکان بۆیت ، کە ویست و هەستیان ، جێگری ئازادی و دێموکراسی لە وەڵات دا بوو و بەس .تۆ دەتویست ئینسانەکان ، وەک ئینسان ، مافیان هەبێ و ژیانێکی پڕ لە سەروەری و بایخ ، هاورێیان بێت .تۆ ئەمانەتدار و ئەمینی هەموان بویت .عەلی نێشکۆڵەیی ، بە راستی بۆ زوربەی خەباتکاران ، شۆرشگێرانی ئەو دەڤەرە ، ئاشنا و ناسراو بوو .پێشمەرگە دێرینەکان زۆر بە باشی دەیناسن ، زوریان لە خانوە بچکۆڵانەکەی ، ئەو پیاوە دڵ گەورە دا کاتەکانی پڕ لە زام و ئێش و خەتەر و حەستەمیان تێپەر کردوە .?زۆر جار دەبویایە لە باوەشی بگری و بە خویەوە بگوشی و بڵەی کاکە عەلی بە راست تۆ سەر و ماڵ و گیان ، . . . فیدای نەتەوە و وەڵات و ئینسانیەت کرد .ڕۆژگار و تێپەر بوونی زەمەن ، هەرگیز ناتوانێ ، کاروانی ئێوە ، چالاکوانە سەربەرزەکانی دێرین ، لە بیر ئێمە بباتەوە .ئێمە هەڤاڵان و یارانی و دۆستانی تۆ لە ناو خۆ و هەندەران ، هەر یادت دەکەین و لە کاروانی پڕ لە هەست و سۆزی خەباتکاران دا ناووت هەتا هاتایییە .کێیە ؟ لە خەباتی 57 ی سەردەشت و ناوچە دا ، بوبێت و تۆ لە دڵ و درونیدا زیندوو نەبیت .?تۆ لە مێژوی ئەم دەڤەرە دا زیندویت و نەمردویت .ئێستاش دوای دوازدە سال لە کۆچی تۆ ئێمە یادت دەکەین ،نۆ منداڵت ، بەرەی ئامینە و زارا پێت سەربەرزن ، سەرمایەیێکی مەزنت بۆ جێ هێشتووون – سەروەری و گەورەیی – هێستاش نێشکۆڵان بە بۆنی تۆوە زیندوە و خۆشەویستە .ئامینە ی رەحمەتی و زارا هاوسەرانی تۆ ،هیوا قانع ، هەژار برایم ، ناسح مریەم ، سینا نەرمین و ئارەزۆ ، نەوەی داهاتوی تۆ ، سەروەری و گەوریت دەپارێزن .چواری خەرمانانی ساڵی هەشتاو و سێ ی هەتاوی کۆچی تۆ بۆ ، هێشتاش دوای دوازدە ساڵ یادی تۆ هەر زیندوو و هەتا هەتایییە .سەروەریەکانت ، سەربەرزی و سەروەری بە ئێمە بەخشیوە .نەعرەتەی گوێ کەر ئەکاجۆش و کوڵی سەیوانەکامهەر بەرز و پیڕۆز بێت یاد و ناو عەلی نێشکۆڵەیی خەباتکار و تێکۆشەری دێرین .?

حاجی حەمەدەمینی مام ئۆمەری

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:37:17 +0330

?بە نێوی خوای گەورە و مێهرەبانبنە ماڵەی مام ئۆمەری و سەروەریەکانیان بۆ سەردەشت و ناوچەموحەممەد ئەمین حەسەنپور ناسراو بە حاجی حەمەدەمینی مام ئۆمەری ، بەندی سیەکان?حەمەدەمینی مام ئۆمەری ساڵی 1300 هەتاوی لە بنەماڵەیەکی ناسراوی شاری سەردەشت لە دایک بووە ، باوکی ناوی موبارەکی ئۆمەر و دایکی ناوی خاتوئایشێ . مام ئۆمەرپیاوێکی گەراوە بۆ کاری بازرگانی ، زۆر سەفەری دەرەوەی ئێرانی کردوە ، زۆر جاریش عێراق ، شام و سورییەی ئێستای دەور داوەتەوە ، بە مەبەستی سەوداگەری خۆرەم شاری – کە ئەو کات بە مووعەممەرە ناو دەبرا – بە سەر کردۆتەوە و بە ئاڵ و گۆری کەل و پەل ، ژیانی خۆی بە سەر بردوە ، دیارە ئەو کات بە هۆی نەبوونی کەرەسەی پێویست ، هاتوو چوو زۆر چەتوون بوو وە هەر سەفەرێک ماوەیەکی زۆری پێ دەچوو و سەخڵەتی زۆری لە بەر بووە .حەمەدەمین مام ئۆمەری بە پێی هەلومەرجی ئەو کات ، کە قوتابخانە یا هەر نەبوون و یا کەم بوون ، هەلی خوێندنی بۆ نە رەخسا و وەک زۆربەی منداڵانی ئەو کات هەر لە مێر منداڵی دەستی بە کار کردن کردوە و بە کرێکاری و شاگرد خەیاتی ، بۆ بژێوی بنەماڵەکای رۆژگاری تێپەر کردوە و پاشان بۆ خۆی دەبێتە بەرگ دور . ناوبراو بە مەبەستی پەیداکردنی بژێوی ژیان وە هەر وەها بۆ ئەوەی سەر بە خۆ بێ ، لە زۆربەی گوندەکانی ناوچەی سەردەشت کاری خەیاتی و لێفەدروویی کردوە و ئەزموونی زیاتری ژیانی وەدەست کەوتوە ، هەر ئەو کاتانە ژیانی پر چەرمەسەری خەڵکی گوندەکانی بە چاوی خؤی دیتوە و زۆڵم و زؤری دەسەلاتدارەکانی ئێرانی باش هەست پێ کردوە . خوالێخؤشبوو هاوکات لە گەڵ کار کردن هەر کات هەلی بۆ رەخسا بێ بؤخوێندن هەوڵی داوە و بۆ ئەم مەبەستە شەوانە لە قوتابخانەی گەورەساڵان واتە مەدرەسەی ئەکابیر خۆی ناونووس دەکات و فێری خوێندن و نوسێن دەبێ .ساڵی 1320ی هەتاوی کە حوکومەتی رەزاشا تێک دەچێ ، بۆشاییەک پەیدا دەبێ و خەڵکی شار و دێ ، هێرش دەکەنە سەر پادگان و سەربازگەکانی شاری سەردەشت و چەک و چۆڵێکی زۆر دەکەوێتە دەست خەڵک و عەشایرەکان ، بنەماڵەی ناوبراویش بە هۆی شارەزایی وەستا برایمی?برای کە ئەو کات ، سەربازی تەواو کردبوو ، چەک و تەقەمەنیەکی باش دەکەوێتە دەستیان ، کە لە دوایی دا بۆ پارێزگاری کردن لە خەڵکی شار بە کاریان هێناوە . هەر بۆ ئەم مەبەستە لە گەڵ گەنج و ریش سپی و ساحەب تەدبیرەکانی شار چەند ئەنجومەنی گەرەکیان پێکهێناون و شەوانە بە پاسەوانی پارێزگاریان لە شارەکەیان کردوە .حەمەدەمینی مام ئۆمەری ، کە ئەو کات گەنجێکی تازە پێگەییشتوو بووە ، هاورێ لە گەڵ لاوان و دڵسۆزانی دیکە ، بە چەکەوە ، بۆ پاراستن لە بەرابەر دەستدرێژی خەڵکی ناحەز بە گەرەکەکاندا گەراون و شەو نخونیان کێشاوە .هەر ئەو روداوانە بوونە هۆی ئەوەی کە ساڵی 1324 هەتاوی هاورێ لە گەڵ سێ برای ئازیز و تێکۆشەری بە ناوەکانی برایمی مام ئۆمەری ، عەلی و سەعیدی مام ئۆمەری،??هەروەها ئامۆزایێکی بەرێز و نەبەزی ئەو سەر دەمە بە ناوی حەسەنی کاک سالحی وەستا مینەی ( حەکیم زادە )?بە چەکی خۆیان روو لە مەهاباد بکەن و شەرەفی پێشمەرگایەتیان پێ دراوە و لە ماوەی دەسەڵاتی کۆمار دا ، سەرەتا لە مەهاباد وە دوایی لە ناوچەی رەبەت و سەردەشت تا تێکچونی کۆمار درێژەیان بە ئەرکی پێرۆزی پێشمەرگایەتی داوە .دوای روخانی کۆمار گەراوەتەوە ناوچەی سەردەشت و ماوەی یەک دوو ساڵان لە باشوری کوردستان و گوندەکانی ناوچەی سەردەشت دوور لە چاوی حکومەت بە کار و کاسبی ، ژیانی بردۆتە سەرو لە هەمان کات دا پەیوەندی لە گەڵ هەواڵانی خۆی گرتۆتەوە و دەستی بە تێکۆشانی نەهێنی کردوە .دوای ئارام بوونەوەی بارودۆخ دەگەرێتەوە سەردەشت و هەر وەک پەیمانی دابوو درێژە بە خەباتی خۆی بە نهێنی دەدا ، بۆ نموونە ساڵی 1330 هەتاوی بۆ مەئموورییەتێکی پێسپێردراوی سەفەری باشوری کوردستان دەکات و دەچێتە شاری کەرکوک و لە بەر سیخورەکانی ئێران و بۆ شوێنەونکە دەچێتە شاری سلێمانی و لە وێرا دەچێتە بیارە بۆ ماڵی شێخ عوسمان کە گویا بۆ زیارەت چووم . هەر لەو ساڵە دا ئاڵوگۆرێکی سیاسی لە ئێران روودەدا کە بەم هۆیەوە ، لە ریفراندۆمی بە سەرۆکوەزیری دوکتور مەسەدق دا چالاکی باشیان کردووە و بە هاوکاری لە گەڵ هاورێکانی وەک : خوالێخۆشبووان حەمەی حاجی سەعید?، غەفوری حاجی سەعید?، سمایلی ئاغا تەهاواتە ئیسماعیلزادە?و هەروەها بەرێزان یۆسف سنەیی?و کەریم حەداد?خوارزای و چەندین هاورێی دیکەی خەلکیان هانداوە کە دژی حەمەرەزاشا و دیکتاتۆریەت راوەستن و پشتیوانی لە دوکتور موسەدق بکەن .دوای روخانی کابینەی دوکتور موسەدق جارێکی دیکە کار و چالاکیەکانی بە نهێنی دەست پێکردۆتەوە و لە گەڵ ئەحمەد تۆفیق?راستەوخۆ کاری کردوە و ماڵی بۆتە مەکۆی کۆبوونەوەکان بەرخۆدان و تێکۆشان . ئەو کات کار و تێکۆشانی ریکخراوەکانی حیزب زۆرتر لە گەڵ حیزبی تودە بووە وە بە یەکەوە هاوکاریان کردوە هەر بۆیە لە ساڵەکانی 1338 و 1339 کە ئەندامانی حیزبی تودە کەوتنە بەر پەلاماری ساواک و ژاندارمەکانی حەمەرەزاشا هاوکات ئەندام و کادرەکانی حیزبی دێموکراتیشی گرتەوە کە هەر لە ناوچەی سەردەشت زیاتر لە بیست کەس کەوتنە بەر ئەو پەلامارە و خرانە ناو سیاچاڵەکانی رژیمی شا .خوا لێخۆشبوو یەکێک لەو کەسانە بووکەهاورێ لە گەڵ غەفووری حاجی سەعید ، یوسفی سنەیی ، سمایلی ئاغا تەهای ، حوسێنی شافعی?کە ئەو کات لاوێکی تازە پێگەیشتوو بوو ، مەلا خدری سارتکەیی?،مام رۆستەمی بێوران?و کورەکەی?، ئەمەر پاشای قەلەرەشێ و چەندین کەسی دیکە کەوتنە بەر پەلامار و بەندی سیاچاڵەکانی حەمە رەزاشا .حەمەدەمینی مام ئۆمەری لە زیندانەکانی تەورێز ، قزلقەلعە و قەسری قەجەری تاران بە خرابترین شێوە ئەشکەنجە و ئازار درا و هەر لەو ماوەیەدا بە هۆی ئەشکەنجە و لێدان هەموو دەدانەکانی شکان و ئازارێکی زۆری چێشت ، بەڵام ورەی بەرز بوو وە هێچی نەدرکاند و دە ساڵ زیندانی بەسەردا سەپا ، ناوبراو دوای تێپەرینی ماوەی سی مانگ کە دەبێتە دوو سال و نیو لە گەڵ کۆمەڵێکی دیکە لە بەندکراوەکان عەفوو دەکرێ و ئازاد دەکرێ و دەگەرێتەوە شاری سەردەشت .دوای گەرانەوەی بۆ سەردەشت بە هۆی متمانەی زۆری شەهید ئەحمەد تۆفیق بە ناوبراو هەر زوو پەیوەندی پێوە دەکاتەوە و جارێکی دیکە تێکۆشانی خۆی بە نەهێنی دەست پێدەکاتەوە .تێکۆشانی بەر چاو و دڵسۆزانەی دەبێتە هۆی ئەوەی یەکێک لەو کەسانە بێ کە لە زۆر کۆر و کۆبونەوە دا وەک کۆنگرەی دوو کە لە گووندی سونێ لە نێزیک شاری قەڵادزێ لە باشووری کوردستان دەگێرێ راستەو خۆ وەک نوێنەری نێو خۆی وەڵات بەشداری بکات ، بە دوای کۆنگرەدا کاری قورستر دەبێ و ئەرکی بەرپرسی شاری سەردەشتی پێ دەسپێردرێ و سەر لە نوێ شانە و شانەبەندی دروست دەکاتەوە و ئەرکی زیاتری دەکەوێتە سەر شانی .دوای دروست بوونی گیر و گرفت لە نێوان کادر و پێشمەرگەکانی دوورە وڵات ، لە سەرەتا دا ئەو پەیوەندی خۆی نەپچراند و هەتا ساڵی 1346 راستەوخۆ لە گەڵ شهیدان مەلا ئاوارە?و کاک سولەیمان موعینی?هەر لە پایوەندی دابووە بەڵام دوایە بە هۆی هەل و مەرجی نالەباری ناوچە و لە بەر پاراستنی گیانی خۆی و هاورێیانی بۆ ماوەی کاتی دورەپەرێزی کردوە و پەیوەندیەکانی پچراندووە .دوای جوڵانەوەی ساڵەکانی 1346 و 1347 ، خەڵکێکی زۆر لە کوردستان دەربەدەری باشوری کوردستان بوون ، یا کەوتنە سیاچاڵەکانی رژیم . دوورە پەرێزی کاتی خوالێخۆشبوو وە هەروەها نەهێنی کاری ناوبراو بوونە هۆی ئەوەی کە ئەندامان و کادرەکانی لە ناوچەی سەردەشت ناویان نەیەتە سەر زبانان و کەمتر کەوتنە بەر دەستی ساواک .خزمەتەکانی خوا لێخۆشبو بە گەڵی کورد هەر تایبەت بە رۆژهەڵاتی کوردستان نەبوە ، بەڵکوو لە زۆر بوار و کات دا هاوکار و خەمخۆری گەڵی باشوری کوردستان و حیزبەکانیان بووە ، بۆیە ماڵی ببووبە جێگای حاوانەوە و حەسانەوە و تیمار کردنی بریندار و نەخۆشەکانی پێشمەرگە باشوریەکان بە بێ لە بەرچاوگرتنی بیر و باوەریان ، جاری وابوو هاوکات برینداری دوو حیزبی باشوری لە ماڵێ دا تیمار کراوون وە بە سەلامەتی گەراونەوە نێو خابات .لە کاتی نسکۆی ساڵی 1974 وە ئاوارەبوونی کوردەکانی باشور و نیشتەجێبوونیان لە قوڵتێ و رەبەت ، بە خۆی و بنەماڵەکەیەوە بە هانایانەوە چوون وە بەو پەری دڵسۆزی هاوکارییان کردوون و هەر ئەوە بوو بە هەوێنی ئەوەی کە دواتر کە بە بنەماڵەوە ئاوارەی باشوور بوو ، باشووریەکان ئەو پەری هاوکارییان کردن لە یارمەتی کردنیان درێغیان نەکرد .لە پەیوەندی لە گەڵ یارمەتی کۆکردنەوە و کرینی کەلوپەلی پێویست بۆ پێشمەرگە کانی باشوور ، چەندین جار بانگهێشتی ساواک کراوە وە ئەگەر بە ئازایەتی و حازربەجوابی خۆی نەبوایە ، لە وانەیە سەزای قورسی بەسەر دا سپێندرابا .سەرەتای دەستپێکردنی شۆرشی گەڵانی ئێران لە سالی 1357 ، ماڵ و دکانی ببوو بە ناوەندی بەرخۆدان و پرس و هاوکاری کردنی جوڵانەوەی باشوری کوردستان وە هاوکات جوڵانەوەی خەڵکی رۆژهەڵاتی کوردستان کە رۆژ بە رۆژ بەرەو پێش دەچوو. وردە وردە وە بە پەرەگرتنی نارەزایەتی و خۆ پێشاندانەکان دژی رژیم??و لەق بوونی دەسەڵاتی حکومەت خەڵکی کوردستان لە هەموو شارەکان دا ، شورای شارەکانیان لە هەموو چین و توێژەکان هەڵبژارد . لە شاری سەردەشتیش ، حەمەدەمینی مام ئۆمەری یەکێک لەو کەسانە بوو کە لە ناو کاسبکاران دا متمانەی خەڵکی وەرگرت و بوو بە ئەندامی شورای شار وتا ئەو کاتەی هێندێک بەرژەوەندخواز و فورسەت تەڵەب لە شورا پەیدا بوون ، بەو پەری دڵسۆزی خزمەتی کرد . بەڵام دوایە کە دیتی ئامانجی شورا لە باتی خزمەت کردن بە گەڵ ، بە هۆی ئەو بەرژەوەندخوازانەدا بە لارێ دا دەروا ، لە سەر داوای خۆی لە شورا هاتە دەر وە زیاتر هاوکاری و خەباتی خۆی پرە پێدا .هەر ئەو دڵسۆزی و بە خەمی گەڵ بوونە ، بوو کە دوای سەرکەوتنی شۆرشی گەلانی ئێران و روخانی رژێمی پاشایەتی بە نەخشە و راو تەدبیری ئەو بەرژەوەندخوازانە ، ماڵ و حاڵی بە تاڵان دەبردرێ و بۆ ماوەیەکی دوور و درێژ بە بنەماڵەوە ئاوارە و دەربەدەری لادێ و شاخ و کێوان و دواییش باشوری کوردستان دەبێ .ناوبراو پاش نیزیکەی دە ساڵ دەربەدەری دەگەرێتەوە زێدەکەی خۆی شاری سەردەشت بە نیازی دەستپێکردنی ژیانی ئاسایی بەڵام دیسانیش وەک پێویست ناتوانێ وەک مروڤێک بە ئاسایی بژی وە هەر ماوە بە ماوە تەنگ و چەڵەمەی دیکەی دێنە سەر رێگا کە بە داخەوە تا کۆتایی ژیانی هەر لەو تەنگ و چەڵەمانە خەڵاسی نابێ .بە داخەوە دڵە گەورەکەی لە شەوی پانزدە لە سەر شانزدەی مانگی دوازدەی ساڵی 1382 لە کاتژمێر دوازدەی نیوە شەو بە کاتی تاران لە لێدان دەکەوێ و هەزاران ئاواتی وەدینەهاتووی بۆ نەوەکانی داهاتوو بە جێ دێڵێ .خوا لێخۆشبوو سێ جار زەماوەندی کردوە ، لە ژنی یەکەمی هەر زوو جودا بۆتەوە و هیچ منداڵی لێ نەبوە لە ژنی دووهەمی پێنج کچ و سێ کوری بوون وە دوای مردنی ژنی دووهەم ، ژنی سێهەمی هێناوە تەوە کە هیچ منداڵی لێ نەبوون .جێگای ئاماژە پێکردنە کە لە ژیانی پر چەرمەسەری و ناخۆشیەکانی تەواوی بنە ماڵە هەر یەکەو بە نۆرەی خۆی هاوکار و هاودەم و شەریکی ژیانی پرکارەسات و نەهامەتیەکانی بوون .هەزار سڵاو لە روحی پاکی هەموو تێکۆشەرانی رێگای بەرخۆدان و ئازادی بە گشتی و بە تایبەتی حەمەدەمینی مام ئۆمەری و هاورێیانی خەباتی سەختی دەیەکانی سی .???

حەسەنی شێخەی

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:35:58 +0330

تابلۆی یەکەم(( هەموو لە چاوەروانی خوا و جیهان دەچین ))_ باوکم لە داربەروو دەچێ .دایکم لە گوڵەگەنم دەچێ .باوکم لە دارە بەن دەچێ .دایکم لە کۆی شکۆفەکانی ئەرز ئەچێ .دایک و باوکم لە ئەستێرە و ڕۆژ و مانگی وەڵاتەکەم ئەچن .باوکم لە ئادەم ئەچێ ، دایکم لە حەووا ئەچێ .باوکم لە چاوەروانی خوا ئەچێ ، دایکم لە چاوەروانی جیهان ئەچێ .هەموو لە چاوەروانی خوا و جیهان ئەچین . _?18 – حەسەنی شێخەیسەفەری نەخوازراولە ناو تەنگ و چەڵەمەی ژیاندا ، لە ناو دارستانە سەربەرزەکاندا ، لە پەنا گوڵەگەنمەکاندا ، کورێک لە دایک دەبێ و ناوی دەنێن حەسەن ، گوڵە گەنمەکان لە هەموو کاتەکانی ژیاندا ، هەر ئێستاشی لە گەڵ بێ ، یاریدەر و هاورێی ئەو بوون .گوڵە گەنمەکان ئاوێتەی دەبن و تێکەڵاوی ئەندێشە دەبن و قەڵەم وەرێ دەکەوێ ، گوڵەگەنمەکان ئاووس دەبن و مام حەسەنەکانیش دێنە دی و لە بەرزایی ژیانەوە بەرەو شیو ، دۆڵ و کێو و کەژ و . . . باڵ دەگرن و ژیانی پڕ لە گەورەیی و سەربەرزی پێک دێنن .وەرێ کەوتون هەر چەند غەمی نانی سبەی ، ئەوڕو لە بیر دەبەنەوە ، شەو دێ و ڕوژ دەبێتەوە ، بەڵام هەدادان نیە و گەورەیی هەر بەردەوامە ، یەک چرکە دابەزین نیە ، دەرۆن ، دەرۆن بەرەو کوێ ؟ بەرەو دونیای ڕون .کەم نین ، ئەو کەسانەی کە بوێری و لە خۆ بردویی و حەماسەکانیان بونە هەوێنی ئازادی گەڵان ، وەک مۆم تواونەوە ، تا کوو ئیستبدادی رەش بتوێننەوە ، بۆیە ئەبێ مێژو سەری رێز و حورمەت لە بەرابەر ئەو کەسایەتیانە دانوێنێ و شانازیان پێوە بکا .ئێمەش ئەرکی سەر شانمانە کە لاپەرەکانی مێژو بە یاد و بیرەوەریەکانی ئەو کەسایەتیانە برازێنینەوە .مام برایم لە ئەشخەڵەگوێز را وەڵام بۆ مام حەسەن لە قۆڵەسوێرو ، باوکی خاتو پیڕۆز ، دەنێرێ :حەسەنی کورم وەختی ژن هێنانیەتی ، پیڕۆزی کچیشت گەورە بووە ، هەر دووک نەو نەمامن با ژیانێکی ئاسایی پێک بێنن .مام حەسەن وەڵام دەداتەوە :دە باشە کوری مەش گەورە بووە کچی ئێوەش هەر وەها ، چە باشتر چوار دڵ لە یەک نێزیک کەینەوە .مام برایم و مام حەسەن هاورا دەبن و ژیان کاتەکان تێدەپەرێنێت و . . .? مام حەسەن و پیرۆز خانلە سێبەری ، شۆڕە ئێوارێکی پۆشپەری 1350 هەتاوی شنەبایەکی فێنک ، چڵەگەنمەکانی ئەلەرزاندەوە ، تا ئەهات سێبەرەکان درێژتر ئەبوون ، بە هؤی کول بوونی داس ، ئارەقی ناوچاوان و ماندوویی زۆر ، سرنجم لە دەوروبەری خۆم برابوو ، لە پڕ سێبەرێکی گەورە و گران من و گوڵەگەنمەکانی داپۆشی ، کە سەرم هەڵبری پۆتینێکی رەش و تۆزاویم دیت هاتم زورتر ورد ببمەوە چاوم بە لولەی تفەنگێک کەوت ، بە دوای ئەمەشدا قەڵافەتی ژاندارمێک کە لە پەنای دا کەسێک تری رانک و چوخە ی سوور تفەنگ بە دەست راوەستابوو .پرسیان : کامتان حەسەنی شێخەنووتم : من حەسەنمووتیان : کە وایە بێ زەحمەت تا ماڵی خۆتان لە گەڵمان وەرەوە ، کارێکمان پێی ، زوو ئەگەرێیتەوە بۆ سەر کارەکەت ، گوتم باشە لە گەڵتان دێم ، کاکم کە لە پەنای من راوەستابوو ، وتی منیش لە گەڵتان دێمەوە ، وتیان پێوەست ناکا تۆ بێیتەوە ، داسەکەم دانا و کەمێک تۆز و خۆڵم لە خۆ تەکاند و دوا ماڵئاوایی لە کاکم و خاڵۆ کەریم ، پێشیان کەوتم .لە رێگادا هیچ قسەیەکیان لێ نەپرسیم ، منیش دڵم هەزار شتی ئەگوت ، تا گەییشتینە روی مالان ، کە سەیرم کرد ، بە چل پنجا چەکدار دەور و بەری ماڵیان گرتبوو ، زانیم کە پلانێکی گەورە بۆ دەست بە سەر کردنی من دارێژراوە ، بەڵام رێگای دەرباز بوونیشم نەبوو ، کار لە کار ترازابوو .دوای ئەوەی ئەم بەڵگەیە کە راپۆرتیان لە سەر من دابوو دۆزرایەوە ، ووتیان ئەبێ هەتا سەردەشت لە گەڵمان بێیت ، منیش ووتم ئەم بەڵگەیە پەیوەندیێکی بە منەوە نیە ، بۆ چی لە گەڵتان بێم .منالەکانم کە هەموو سەر و پێچکە و ورد بوون لە دەوری پیرۆزی دایکیان کۆ ببوونەوە و ترس دایگرتبوون . پیرۆزی هاوسەرم بێ ئەوەی لە هێزە چەکدارەکان بترسێ و شەرمیان لێ بکات ، لێیان هاتە قسە و ووتی : حەسەن بۆ کوێ ئەبەن ، خۆ ئێوە هیچ بەڵگەیەکتان لە ناو ماڵی ئێمە دا نەدیوەتەوە ، ئەو بەڵگانە لە دەرەوەی ماڵی ئێمە دۆزراونەوە ، ئەمەش هیچ پەیوەندیەکی بە ئێمەوە نیە .بەرپرسی هێزەکان لە وەڵام دا ووتی : نا براژن شتێکی وا نیە ، هەتا سەردەشت لە گەڵمان بێ ، چەند پرسیاری لێ دەکەین و بەیانی زوو دەگەرێتەوە ، جڵ و بەرگی سەفەرم کردە بەر ، لە کاتێک دا خۆر خەریک بوو ئاوا دەبوو ،مناڵەکانم ماچ کرد و ماڵئاواییم کرد ، مناڵەکان هاتنە گریان ، لە راستی دا بۆ خۆشم زۆر دڵم گیرا – سەفەری نابەڵەی ناخۆشە – نەم دەزانی لەو سەفەرە نەخوازراوە دا چەندم پێ دەچێ .ئەلێن چوونی سەفەر بە دەست خۆتە و گەرانەوەی نا ، بەڵام ئەم سەفەرە نە رۆیشتنی بە دەست خۆم بوو ، نە گەرانەوەی .ئەشکەنجە ، ئازار ، برسیەتی و سوکایەتی لە شەوی یەکەمی گرتوخانەی سەردەشت را دەستیان پێ کرد ، بەڵام زۆڵم و زۆری چەوسانەوەی ژیانی رابردوم ، وای بار هێنابووم کە دیواری بڵیند و پەرژینی پۆڵایینی پشت پەنجەرەکانی بەندیخانە ، نەی دەتوانی بە چۆکم دابێنێ . هەر کات ئەشکەنجە و ئازار زۆری بۆ دەهێنام لە بەر خۆمەوە دەمگوت ، من تا پشتێند بارستایی بەفری زەردکە و زمزیرانم بریوە و شەپۆلەکانی بە هاژەو سامناکی چۆمی کەڵوێم لە جستان دا لەت لەت کردوون ، سەرمای رەشەبای چیای هومل لە سەر لەشم هەڵبەزیوەتەوە ، کە واتە نابێ بەندیخانە و کەلەبچە بمبەزێنن من حەسەنم حەسەن ، حەسەنی شێخەی .? 2 – کەریم قادری 3 – عەزیز گردێنەیی 5 – حەسەنی شێخەیتابلۆی دووهەم(( باوکم ، باپیرت ، رازەکانی بۆ لای خوا دەباتەوە )) :مارتیا !هێندی تەمەنی تۆ ، ویستیان مرۆڤایەتی و ئارامی و ئازادی لە درونی باوکم دا بکووژن .بەڵام ئەمە لە تاریک خانەی مێشکی مرۆڤە چەق بەستوەکان و ئەهریمەنەکان دا مرد .ویستیان رازەکانی لێ بستێنن .بەڵام ئێستاش رازەکانی لای خۆشی نەدرکاندوون و مەرگیش نایان بیسێ ،هەتا هەتایە وەک راز دەمێننەوە .لای خواش نایاندرکێنێ .لە گرتوخانەی سەردەشت شکەنجە و ئازار ئەوەندە زۆر بوو ، بەلامەوە سات و کاتەکان راوەستابوون ، تەنانەت چرکەیەکیشم لێ ببوو بە ڕۆژێک .دوای چەند مانگ مانەوە لە گرتوخانەی سەردەشت ، لە بەرە بەیانیەکی زوو دا کە کەش و هەوا بەرەو سارد بوون دەچوو ، تاقمێک لە ئێمە کە سەزامان گران بوو ، خەبەردار کراین ، ووتیان ئەبێ لە کاتێکی کورت دا خۆتان بشۆن و ئامادە بن ، بە راستی هەموی ئێمە لە لای خۆمانەوە گوتمان ئەمان بەن بۆ لە سێدارەدان ، چونگە لە پێشودا هیچیان پێ نەگوتبویین .هەر بە تەری جڵ و بەرگەکانیان پێ لە بەر کردینەوە ، بە و سەرمایە بردیانینە دەرەوە ، دوای ماوەیێک سواری ماشێنێکی ئایفایان کردین و جا ئەمجار گوتیان : ئەتان بەین بۆ زیندانی ورمێ ، بە داخەوە دەرفەتیان پێ نەدابویین کە لە ماڵ و مناڵەکانمان ماڵئاوایی بکەین ، بەرەو گرتوخانەی دەریا کەوتینە رێ ، کاتێک لە شاری پیرانشار تێپەر دەبویین خەڵکی ئەو شارە لە سەر شەقامەکان بە گەرمی پێشوازیان لێ کردین .لە ئێوارەیەکی درەنگ وەختی دا گەییشتینە گرتوخانەی دەریای ورمێ ، لە وێشەوە لە لایەن زیندانیەکان بە تایبەت زیندانیە سیاسیەکانەوە پێشوازیمان لێ کرا .دوای مانەوەی نۆ ڕۆژ لە گرتوخانەی ورمێ راگوێزی دادگا کرام ، لە سەر لاپەرەیەکی بێ خەت سەزای پازدە ساڵ زیندانم بۆ برایەوە ، کاتێک بۆوم ئاشکرا بۆ کە ئەبێ 15 ساڵ ژیانی خۆم لە ناو گرتوخانەدا تێپەر کەم هەوری رەشی خەفەت گرانایی خستە سەر شانم و لە ناو تەم و مژی خەم و خەفەت دا ، داهاتوی ژیانی مناڵەکانم لێ ون ببوو ، داهاتوی نادیاری ژیانی ماڵ و مناڵەکانم بۆ من لە سەزای 15 ساڵ زیندان گرانتر بوو .? 1 – مەلا مەحەممەدی نێوچوانی 2 – عەبدوللای ئیختیاری 3 – کەریم قۆنبەلە قادری 4 – حەسەنی شێخەی 5 – 6 – ئەحمەدی سالحی 7 – 8 – فەتاح بەروەیی 9 – حەسەن جانداری 10 – عەلی رەحیمی 11 عەلی نیکدوستبە راستی ئەو سەزایە گەمارۆیەکی هەمو لایانە ، بۆ سەر بنە مالەکەم بوو .بەڵام لەو باوەرە دابووم ، کە ئەبو نرخێک بۆ سترینەوەی غەدری رژیمی دیکتاتۆری و پاشایەتی ، لە گەڵانی ئەو نیشتمانە و ئەو چەوسانە بدڕێ وە ئەو نرخەش شتێک نیە جگە لە خوێن و کەلەبچە و زیندان و ئەشکەنجە ، کە ئەوەش ئەرکی سەر شانی هەر تاکە کەسێکی نیشتمان پەروەرە کە ئەبێ بیدا .ئەوەی کە بۆ ئێمە جێگای دڵخۆشی بوو و هورەی پێ ئەداین ، بوونی گەورە پیاوانێک وەکوو ماموەستا مەلا نەجمەدین کەوکەبی ، مام وەستا فەلسەفی ، مەلا رەحیمی سیسێری و سەعادەت و ئەفشانی و رەحیمی و . . . و زۆر کەسایەتی دڵسۆزی دیکە بوون .?? مەلا نەجمەدین کەوکەبیزۆر جار لە لای ئەو گەورە پیاوانە دادەنیشتین و شتیان لێ فێر دەبوویین و کەڵکمان لە وتە بە نرخەکانیان وەردەگرت .رۆژ بە رۆژ تا ئەهات هەستم بە کەم و کۆریەک و بۆشاییەک لە ناو خۆم دا ئەکرد ، کە لە راستی دا برست و هێزی بینین و بیستن و بیژتنی لێ کەم کردبوومەوە ، ئەویش قەڵەم و زانست بوو .تابلۆی سێهەممارتیا?(( باوکم ، باپیرت ، حەزەکانی لە دار گێلاس دەجوون ))کاتێ لە بەندیخانەدا ،قەڵەم ، بوو بە هەموو چاوەروانیەکانی باوکم ،ئەمن لە ناو تەمەنی خەونەکانی باوکم دا ،گەرام خست و خەیاڵە گێڵاسیەکانی ، وەدی هاتن و شکۆفەیان کرد ،بۆن و بەرامەی من ، تەمەنی پڕ لە کوێرەوەری و ناخۆشی ژیانیانی رازاندەوە وهەستیان بە وە کرد ، کە دوای خانوە دارینە و بچووکەکەمان ،ئاسمانێکی شینی بێ برانەوە و ئاسۆیەکی پڕ پڕ لە نوور هەیە .هەستم بە وە کرد کە زاڵمەکان بۆیە لە زانست و قەڵەم ئەترسن ، چونکە لە ژێر سێبەری رەشی نەزانین باشتر ئەتوانن ئامانجە گلاوەکانی خۆیان بەرێوە بەرن وە هەژاران بچەوسێننەوە ، بویە بە هەموو جۆر هەوڵم ئەدا فێری زانست بم .بە ئامۆژگاری زۆر لە مام وەستایان فێری خوێندنەوەی قورئانی پیرۆز بووم ، کەم تا کورتێکیش فێری خوێندنەوە و نوسینی فارسیش بووم ، فێر بوونی هونەری پێشە دەستیش بەشێکی تر بوو . بەڵام تەمەنی ناوەخت زۆر یارمەتی نەدەکردم ، زۆر جار بە ڵای خۆمەوە ئەمگوت بەشی من لە کاغەز و دەفتەر هەر ئەو لاپەرە بوو کە سەزای زیندانیان بۆ لە سەر نوسیمەوە .هەر لەو کاتە دا کە ژیانی من بە دیواری بەرزی چیمەنتو و پەرژینی پۆڵایین لە ناو ژووری تاریکی بەندیخانە دا تەنرا بوو ، ژیانی هاوسەر و مناڵەکانیشم بە غەم و خەفەت و بێ نازی باوک داپۆشرابوو ، ئەگەر ژیانی من لە بەندیخانە لە ناو دەفتەرێک دا بنوسرێتەوە ، چەرمەسەری و هەژاری مناڵانی بێ خاوەن لە ناو دەیان دەفتەریش دا جێگای نابێتەوە ، تێشکاو هەتیوە و پێرۆز هەزار بابی هەیە .بەو پەری خۆشیێوە ، لە گەرانەوەم دا بۆ ناو ماڵ و منداڵ ، بە وە گەییشتم ، کە هەن ئینسان و گەورە پیاو ، کە لە رۆژانی چەرمەسەری و لێقەوماوی دا ، بە هاناوە دێن و جێ پڕ دەکەنەوە .لە نەبوونی من دا ، برای ئازیزم ، خاڵی بەرێزی منداڵەکانم یاریدەرێکی ، بە جێ و گونجاو بۆ مندالەکانم بوون ، سوپاسی بی سنوور بۆ هەموان ، فەرامۆشی ناکەم و بۆ هەمیشە لە دڵم دا دەمێنێتەوە .?خاتو پیروزی هاوسەری کاک حەسەن ئەگێرێتەوە و ئەڵێ : دوای دەست بە سەرکردنی حەسەنی هاوسەرم زۆر کەس بە دەربرینی هەستیان بەشداری خەم و خەفەتەکانمان بوون و لە ئێش و ئازارەکانی ئێمەیان ، کەم دەکردەوە ، زۆر کەس یاریدەری ئێمە بوون لە کاری کشت و کاڵ و ئاژەڵداری دا ، هێندێکیش لە خەڵک پێیان ئەگوتین ماڵی خۆتان خەرا کرد ، گێرانەوەی ئەو هەموو کێشە و گرفتانە هەر بە زار خۆشە .مناڵەکان لە باوەشی گەرمی باوکیان بێ بەش بوون ، دەمزانی کە لە ناو بڕ و بەهانەی مناڵەکان ، بۆ ئامرازی کایە ، گاڵتە ، خەوو و خواردن ، شتێک خۆی حەشار داوە ، ئەویش نەبوونی باوکیان لە ناو ماڵەکە دایە .زۆر جار کە مناڵەکانی دراوسێ لە گەڵ باوکیان لە کوڵان و سەربان خەریکی گەشت و گەران و کایە کردن بوون ، من هەوڵم ئەدا مناڵەکانم ئەو دیمەنانە نەبینن هەتا کوو زامی نەبوونی باوکیان ، نەکلێتەوە .زۆر جار کەسانێک وەکوو عەووللا خدر خەڵکی ئەشخەڵە گوێز باری بۆ راست کردومەوە و یارمەتی داوین .تابلۆی چوارەم(( دایکم ، نەنکت ، ناتوانێ رەنج نەکێشێ )) :( دایکم ژانی دە مناڵی هەڵگرتبوو .ئەمە تاوانی دایکە حەووا بوو .کە واتە دایکم ئەبێ رەنج بکێشێ . – ئێمە ئینسانمان لە رەنج دا درووست کرد –پەیکەرەیەکی ماتەمین ، پڕ پڕ لە رەنج و کێشەکانی ژیان .ناتوانێ دایکم رەنج نەکێشێ ، لە دەیان ، شەشی شەوە و مەرگ بردنیەوە .تەنیا و تەنیا ، چوار ماینەوە . )?بە راستی منیش بۆ وەی مڵکەکەمان هەر داچینراو بێ و دوژمن پێمان خۆش نەبێ زۆر جار شەووم ڕۆژ کردوتەوە و بە گیان و بە دڵ گەورەیی و . . . حەسەنم پاراستوە ، فایقم لە دارە بەربوتەوە و لە دێ را تا کو شار بە کۆڵمەوە کردوە و بەو هەموو بێکەسیەوە ، خوا کەسی بێ کەسانە ، ئەلحەمدولللا مناڵەکانم پێ گەیاندون و شەرمەزاری خەڵک و ئاو و گەلەکەم نەبوووم .لە شار زۆر جار کاک عەوولای ئامانە کەبابەکەی بۆ مناڵەکانم ساز کردوە و خوا ئەزانێ رەحمان سەرچکوچ و حاجی حوسەینی باغی چەندیان چاکە لە گەڵ کردووم .کاتێک مناڵەکان لە دەرەوە دەهاتنەوە ناو ماڵ تەمی پەژارە و خەفەتی باوکی بەند کراویان ، گەشایی چاوەکانیانی دائەپۆشی ، مناڵە گەورەکان ئەیانزانی باوکیان لە بەندیخانەیە ، بەڵام مناڵە کەم تەمەنەکان ، نەیاندەزانی باوکیان لە کوێیە ، بەخێو کردنی پێنج مناڵی ورد لە لایەن دایکیانەوە زۆر دژوار بوو ، بە ڵام دوکتۆر فایقی کورمان ، جوابی هەموو ئەو نەهامەتیانەی داینەوە و ماندویی و رەنجەرویی لێ دور خستینەوە و خوا ئاگاداری بێ لە خزمەت کردن بۆ گەڵ و نیشتمانەکەی .سەرەرای ئەوانەش ، ئەبو کاری کشت و کاڵ و ئاژەڵ داریش بۆ بژێوی ژیانی مناڵەکانم بەرێوە بەرم سالێک بە سەر گرتنی باوکی مناڵەکان دا تێپەری بوو کە یەکێک لە مناڵەکان بە ناوی موحەممەد ، کە تەنانەت ساڵێک و یەک مانگ بە سەر تەمانی دا تێپەر ببوو توشی نەخۆشی دژوار بوو ، ئەو کات بە هۆی نەبوونی دەواو و دوکتۆر زۆرتر دەوای سوننەتیانبۆ نەخۆشەکان بە کار دەهێنا، بەڵام مەخابن ئەو دەوایانە لە سەر مناڵەکەم کاریگەر نەبوون ، موحەممەد دوای چەند رۆژ گیانی لە دەست دا ، مەرگی موحەممەد کۆسپێکی گەورەی لە سەر دڵمان دانا . بە راستی مەرگی جگەر گۆشە لە کاتێک دا باوکی لە ماڵ نیە ، بۆ دایکی و چوار مناڵی ورد ، زۆر ناخۆش بوو ، بەڵام چارەیەک نەبوو ، ئەبوو ژیان بەردەوام بێت و منیش ئەبوو بۆشایی نەبوونی باوک بۆ مناڵەکان پڕ کەمەوە ، بەڵام زۆر بوون ئەو کەلێنانەی بێ باوکی کە بە دایک پڕ نەدەبونەوە ، بۆ نمونە : لەو سەر دەمەدا داب و نەریت وا بوو کە لە رێ و رەسمەکانی زەماوەند وپرسە وسەرەخۆشی دا هەر بنە ماڵێکیکە بەشداری ئەو رێ و رەسمانە دەبوون ، بە مەبەستی یارمەتی بە بنە ماڵەی ساحەب رێ و رەسم دار سفرە و پێخۆری خۆیان ئەبرد ، پیاوەکان لە شوێنێک وەکوو مزگەوت یا سەربانێکی گەورە کۆ دەبوونەوە و دادەنیشتن ، ژنەکانیش لە ماڵەکان خەریکی حازرکردنی کەل و پەلی خواردن ئەبوون ، هەر کە کاتی خواردنی نان ئەهات ، هەر پیاوێک ، دەبو سفرەی ماڵی خۆی بۆ بچێ ، لەو کاتانە دا ئەمن زۆر غەمگین دەبوم ، چوون کاتێک سفرەکەمان ئەبردرا ، بۆ کۆری نان خواردنەکە ، نەیان ئەزانی لە پێش کێ ی دابنێن و سفرەی دەست لێ نەدراویان بۆ دەهێناینەوە ، ئەوە لە کاتێک دا بوو کە قەت نەمان دەویست ، سفرەکەمان لەو رێ و رەسمانە دا ، کە بە راستی کۆڵەکەی تەبایی و پێکەوە ژیان لەو سەر دەمە دا بوون ، هەڵگرینەوە .کوڕێکی مام حەسەن دەگێرێتەوە : لە ساڵی ئەوەڵی سەرەتایی ، رۆژێک ماموەستاکەم ئەرکی نوسینەوەی بۆ دانابووین ، کە بریتی بوو لە – بابا آب داد – بە زەینی مناڵی خۆم بیرم کردەوە کە ئەمن باوکم لە ماڵ نییە وە دایکم ئاوم دەداتێ ، هەر بویە دەرسەکەم نەنوسیەوە ، رۆژی دوایی کە چوومەوە قوتابخانە ماموەستاکەم لەوە کە ئەرکەکەم بە جێ نەهێناوە توورە بوو ، چونگە لە هەموو مناڵەکان وردتر بووم ، لە کورسی پێشەوە دانیشتبووم ، سەرم دانواند و بە ئەسپایی گوتم ئاخر ئەمن باوکم لە ماڵ نیە و دایکم ئاوم بۆ دێنێ ، کاتێک ئەوەم گوت ، ماموەستاکەم ، چاوی لێ کردم و هیچی نەگوت ، ئەو ئەیزانی کە باوکی من لە بەندیخانەدایە ، زۆرم پێخۆش بوو ، کە لێی نەدام ، چونگە ئەو سەردەمە لێدان لە قوتابخانە باو بوو ، دوای چەند ساڵ زانیم لە دوایی دا بۆ چی ماموەستاکەم لەو بەشە لە کتێبەکە ئیتر ئەرکی نوسینەوەی پێ نەسپاردم ، ئێستا ئەزانم کە ئەو قسەی من کە لە روی بیری مناڵیەوە کردبووم ، چەندە لە سەر ئەو ماموەستایە کاریگەر بووە .ئاواتم ئەوە بوو ، کە هەرچی زوتر خوێندنەوە و نوسین فێر بم بۆ ئەوەی بتوانم نامەکانی باوکم کە لە بەندیخانە را بۆمان دەهاتنەوە ، بخوێنمەوە و نامەش بۆ باوکم بنوسم .ئێستا لە ناخی دڵم دا ئەو باوەرە هەیە ، کە ئاواتی مناڵە چەوساوەکانی بێ باوک و دایک ، لە هەموو دونیا دا ، پڕن لە راستیەکان کە دەبێ ئەو راستیانە ببنە دەنگ و دیمەن ، بۆ ئەوەی گوێچکە و چاوی رەگەز پەرستان و داگیرکەران بکرێنەوە .ئاواتی ئەو سەردەمەی دایکان و مناڵان بونە ئەو حەقیقەتە کە ئیستبداد رەش و دیکتاتۆرییەتی نگریسی تێک روخاند ، ئاواتی دوێنێی مناڵانی هەڵەبجە و سەردەشت ، بونە ئەو راستیانەی کە سەددامەکانی ، بە چوک داهێنا ، بێ گومان ئاوات و ئامانجی ئەوڕوی مناڵانی شەنگاڵ و کۆبانیش ئەبێتە هێزی لە بران نەهاتووی دوا ڕۆژ و کۆشکی داگیرکەران و تێرۆریستان لە بناغە دێنێکاتەکان تێ ئەپەرین ، چرکەکان لە ناو خەم و پەژارە دا گەورە ئەبوون ، ئەبوونە ساڵ و ساڵەکانیش ئەبوونە تەمەنی مناڵەکانی بێ نازی باوک ، ئەوەی بۆ مناڵەکان ، ژان و ئازار و بۆشایی بوو ، نەبوونی کەل و پەلە پێداویستیەکانی ژیان نەبوو ، مناڵەکان تامەزروی باوەشی باوک بوون ، ئاواتەکانیان ، بە کایەی رەورەوە و بوکێن و گوێزین ، وەدی نەدەهاتن .زۆر جار هەواڵی ئازاد بوونی مام حەسەن ئەهات و بنەماڵەکەی شاد ئەبوون ، بەڵام لە دوایی دا ، دەر ئەکەوت ئەو هەواڵە راست نیی .تابڵۆی پێنجەم :_ بۆ مارتیای کورمباوکم ، باپیرت ، دۆزەخی بوو :گوڵەگەنمەکان دۆزەخین .باوکیشم دۆزەخی بوو .کاتێ بیری لە خواردنیان دەکردەوە ، وەک باوکە ئادەم ،لە بەهەشتی خاو و خێزانیەتی ، دوور خرایەوە و خرایە دۆزەخەوە .بە بارتەقای هەموو ساڵەکانی منالیم ، لەم دۆزەخە دا خوای دەخوێندەوە .پێنج ، پێنج ساڵ سپاسگوزاری ئەیوبانە وپێنج پێنج ساڵ لە ناو چاڵاوی ماسیە گەورەکە دا ،یونسانە دوعای پیرۆزی دەخوێندەوە .لە یەکێک لە ڕۆژەکانی مانگی خەرمانانی 1355 هەتاوی هەواڵی ئازاد بوونی مام حەسەنی شێخەی لە ناوچەی سەردەشت دەنگی دایەوە ، بوو بە مایەی خۆشی و شادمانی بنەماڵە و خەڵک و هەواڵانی .مام حەسەن ، بەندیخانە بە یەکێک لە شانازیەکانی خۆی ئەزانێ ، چونگە لەو باوەرە دایە ، کە ئازادی هەر گەڵێک لە پێناو خوێن و زیندان و کەلەبچە و کۆچ دا بە دی دێ .ژیانی ئەوروی مام حەسەن تێکەڵە لە گەڵ کشت و کاڵ و وەرزێری ، لە پەنا ئەوەش دا زۆر ئاوات و ئارەزوی دیکە . . .دواهەمین تابلۆ((( باوکم ، نەنکت ، لە چاوەکانی تۆ و خەونەکانی من دا خەویان لێ کەوتووە ))) :_ کانیاوی یادەکانی تەمەنیان کورت بۆتەوە ،پیری ، شێعری شەوانی دڵداری و دڵە خورپەی جێ ژوانی ، لێ وەرگرتوون .ئارام ئارام لە باوەشی هەموو تەمەنیان دا ، خەو دەیانباتەوەمنیش ئەمشەو پێنوسەکەم خامۆش ئەکەم .بەڵکوو قەڵەمی خوا بیاننووسێتەوە و شاد و ئارام باوەشێنی دەرونیان بکات و بە بەهەشتی خۆی شادیان بکات . _دواهەمین تابلۆ((( باوکم ، نەنکت ، لە چاوەکانی تۆ و خەونەکانی من دا خەویان لێ کەوتووە ))) :_ کانیاوی یادەکانی تەمەنیان کورت بۆتەوە ،پیری ، شێعری شەوانی دڵداری و دڵە خورپەی جێ ژوانی ، لێ وەرگرتوون .ئارام ئارام لە باوەشی هەموو تەمەنیان دا ، خەو دەیانباتەوەمنیش ئەمشەو پێنوسەکەم خامۆش ئەکەم .بەڵکوو قەڵەمی خوا بیاننووسێتەوە و شاد و ئارام باوەشێنی دەرونیان بکات و بە بەهەشتی خۆی شادیان بکات . _

ماڵباتی حاجی سەعید

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:34:35 +0330

بە نێوی خوای بەخشایەندە و مێهربانماڵباتی حاجی سەعید??سەعیدی برایمی وەتمانی کاکیلی و سەییزادە شەمام کچی سەیید قادر ، ژیانی هاوسەری پێک دێنن ، سەردەشت مەڵبەندێکی خۆش و دلئاوا ، لە قەدیمەوە کتویانە : سنعەت بازنەی زێرە ، کاک سەعیدیش خەیاتە و بازنەی زێری لە دەست دایە .?ڕۆژگار بەرەو پێش دەروا و ماڵباتی حاجی سەعید لە پەرەسەندن دایە ، کاک حەمەلە دایک دەبێ و ئەلف و بێی چالاکوانی لە ژیانی ئەو ماڵباتە دا جێ دەگرێ ، دەستپێک بۆ بەرخۆدان ، خەبات ، بەرهەلستی کردن لە بەرامبەر زوڵم و زوڕ و دیکتاتۆریەت دا .?کاک غەفور دێ و مێژوی پر لە سەروەری و خەبات و . . . لەو بنەماڵەدا جێ و پەرە دەگرێ ، جم و جۆل بۆ ژیانێکی نوێ رەنگ و روێکی نوێ بە خۆوە دەبینێ .ئایشێ ، شەفیق ، خاتون ، توفیق ، رەفیق ، عەلی ، پیاوانی لە خۆ بردوو بۆ گەڵ و نیشتمان ، لە دایک دەبن .بنەمالێکی لە خۆ بردو ، ئارامی و ئۆقرە یان بە خۆیانە وە نەدی ، هەرچی هەیان و نەیان بوو ، تەرخان کرا بوو بۆ روبەروبونەوە لە گەڵ زوڵم و زوڕ و دیکتاتۆریەت ، ماڵباتێکی بە جوڵە و خەباتگێر .گوتی پیڕۆز بێ لە خۆت ، ئەم ژینە ژینی تۆ ، بۆ مە شەپۆر و شینەکێ بە سەر بەرزی ژیابێ ، تاوێ ژینی قاڵاوی ، بە پوشێک ناوێکاک حەمەی خوا لێ خۆش بوو، چالاک وانی دێرین ، لە سەردەشت دا ، بۆ بەرەنگار بوونەوە لە بەرامبەر زۆڵم و زۆڕی دەسەلاتداران ، بە ناوبانگ بوو ، بۆ ژاندارم دەیتوانی لە پەنا ئەو دەست درێژی بۆ لای خەڵک بکا ، هەی هەی ، دەنگ بوو هەرا بوو کە دەیهەژاند و ژیانی پێ تاڵ دەکردن و . . . ، نا نا هەرگیز ، هەر گیز .لە بنەماڵە دا ، مەبەست و جوڵە ، بۆ پێک هێنانی ژیانێکی پڕ لە سەر بەستی و ئازادی ، جێی خۆی کردبۆوە ، کاک غەفور لە گەڵ ئەو شێوە ژیانە ئاشنا و گەورە و پەروەردە دەبوو ، ڕۆژ بە ڕؤژ هەوڵی دەدا ، زۆرتر خەڵک و خۆشەویستی ئەوان لە دەرونی دا جێی بگرێت . مەبەستی سەرەکی خۆشەویستی گەڵ ە نیشتمان و پاراستنی ئەوان و . . .?کاک غەفور لە ساڵی 1338 هەتاوی ژیانی هاوسەری لە گەڵ سەیید زادە زارا پێک دێنێ ، وەک چالاک وانێکی سەربەرز لە گەڵ چالاک وانەکانی ئەو سەردەمەخڕ دەبێتەوە و روداو و تێشکی رەوشەنبیری وە رێ دەخەن و بیری نوێ ، گیانیان تازە دەکاتەوە?کاک غەفور ، گەرا گەرا گەرا تا کو مەتەرێزی شەرەف و ژیان بدۆزێتەوە و رێگای پێک هێنانی ژیانێکی نوێ بۆ هەموان ببینێتەوە و بۆ خەڵکی ڕون کاتەوە. سەربەرز بژی و پەنجەرەیێک بۆ روناکی بەرەو خەڵک ئاواڵە کا و بیرێکی نوێ ، ژیانێکی نوێ ، پێشکەش بە گەلەکەی بکات .بۆ خۆی نەبێت ، بەڵکوژیانێکی خۆش و پڕ لە سەروەری پێک بێت و خەڵک بپارێزرێ .هێڵیکی نوێ ، لە جوڵە و بەرخۆدان ساز دەکەن ، دەوری یەکتر دەگرن و ڕۆژ بە ڕۆژ بەر بڵاوتر چالاکی لە خۆ پێشان دەدەن?وەستا یۆسف ، چالاک وانی دێرینی سەربەرز ، هەواڵی سەرەکی کاک غەفور بوو ، یەک ڕوح لە دو جەستە دا ، لە گەڵ کاک سەعدوون و کاک کەریم و کاک عەبدوڵڵا کاک حوسێن و میرزا سمایل و . . . لە دەوری خەلک و نیشتمان ، دەور و سوریان لێ دەدا و کات بە کات زورتر تێکەڵاوی دونیای تازە دەبوون ، بیری نوێ ئەوانی لە خوی دا نوقم دەکرد ، مرۆڤێکی نوێ پێک دەهات .برایمی رەشیدی لە باسکەدو ، مەلا باقی نەمر ، مام هەباس ، مەلا عەبدوللای سولتانی لە باغی ،مەلا عەزیزی عارفی ، عەلی برایمە سووری لە شینوێ ، وسوقەرەج لە شیوەبرایمێ ، حەسەنی شێخەی لە میشێخەیدەری ، مام رۆستەم لە بێوران ، کوێخا ئەمەر لە قەلەرەشێ ، کوێخا حوسێن لە قۆڵەسوێروێ و عەووڵافات ، کاک سەعدوون ، کاک کەریم و . . . یاریدەر و هاوخەبات بوون ، شار و دێ بە جولە و بە هەست ، بەرەو ژیانێ نوێ و ئازادی ، وەرێ کەوتبوون .کاک غەفور ، لە لای خەلک و هەواڵانی رێزی تایبەتی هەبوو ،پەیوەندی کاک غەفور لە گەڵ دەوروبەر پەرەی دەگرت و قۆناغ بە قوناغ بەرەو پێش دەروییشت ، لە گەڵ گەورە پیاوانی ئەو رۆژگارە ، ئاڵؤگؤری بیرو رای دەکرد .چالاک وانی رەنگ و روێکی بەرچاو بە خۆوە دەگرێ و هەوالان دەورێکی باش و بە جێ و مێژویییان لەو سەر دەمە دا دەبێ ، دیارە سیخورەکان بێ کار دانانیشن و دەستیان لێ هەڵ ناگرن ،من ناتوانم هەموو شتێک بلێم ، من ناتوانم رون کەرەوەی ژیانی پڕ لە کەند و کۆسپی ئەو گەورە پیاوە بم ، تەنیا وەک قوتابیێک و سود وەرگرێک لە ئەزموون و بەسەر هاتە پڕشەنگ دارەکەی ، خوم بە مەدیوونی ئەو دەزانم وە هەر بەو هۆیانەشەوە پاشەرؤک پێک هاتوە .شەو و ڕۆژ ، لێرە و لە وێ کۆڵ هەڵدەگرێ و شار و دێ ، کێو و شاخ ، بەندەن و شیو ، گەورک بەریاجی ، ئالان کلاو سپی ، . . . مەرەسەنە و . . . هەواڵ و دۆست و یار پەیدا دەکات ، جەماوەر بە مێژو، بەرخۆدان ، ئازادی ، ئینسان ، ژیان بە سەر بەرزی و . . . ئاشنا دەکات ، بەرهەلستی لەگەڵ دیکتاتۆریەت و زۆر، ژیانی پڕ دەکاتەوە ، ساڵاتێک ئاوارە بوونی هەندەران و یەک سات دانەمرکان ، خەریك بوون بۆ خەبات و چۆنیەتی گەرانەوە ، ماوەیێکی زۆر ئاوارەیی لە سالی 1333 هەتاوی لە هەندەران را گەرانەوە ، کاک غەفور ، کاک یۆسف ، کاک حوسێن ، کاک سمایل ، حاجی حەمەدەمین و . . . کۆ دەبنەوە و کاک غەفور دەبێتە مەسێوول شارستان ، تا 1338 هەتاوی هەر تێکوشان و رونکردنەوە ، بۆ بەرەو پێش چونی خەبات ، نامیلکە و ڕۆژنامە و . . . لە لایەن پارتی دەموکراتی کوردستان عێراق بە وەسیلە ی عەووڵای مام ئەحمەدی دەگەییشتە میشێخەیدەر دەچوون دەیانهێنان و دەیانخوێندنەوە و ئامۆژگاریەکانیان لە گوێ دەگرتن و بە جێ یان دەگەیاندن ، بار و دۆخ بەرەو خەفەقانێکی زۆرتر دەروا ، سیخورەکان بێکار دانانیشن ، لە سالی 1338 هەتاوی ، دوای ئەو قەیرانەی کە لە ئێران دا روی دا ، هەواڵانی کاک غەفور دەگیرن و دواییش کاک غەفور ، دەچنە ژێر ئەزمونی چالاک وانی و سەختی تێکۆشان ، کاک غەفور ئەو هەموو ئەشکەنجە و عەزابە بە خۆ دەگرێ و دەست هەڵنەگرێ بێ وێنە دەمێنێتەوە . بەندیەکانی سیەکان لە سەردەشت را بەرەو مەهاباد ، لە وەرا بەرەو تەورێز ، ئەشکەجە ، لە ژێر سێبەری نەعسی موحتەشەمی ، شاداب ، ساقی ، سەرهەنگ وەزیری و . . . یەک دونیا عەزاب ، دوای . . . بەرەو تاران ، شەش مانگ قزل قەلعە ، سەرەنجام قەسری قەجەر ، دەبێتە ماڵ و زانکۆیێک بۆ بەرخۆدان .سەردەشتیەکان لە زیندانی قەسری قەجەر دا ، نمونەو بلیمەت بوون بۆ بەرخۆدان ، دەنگی شێخ مەحەممەدی باڵانی ، حوسێنی شافعی ، کوێخا ئەمەری قەلەرەشی ، وەستا یۆسف ، مەلاخدر ، کاک غەفور ، حەسەنی دەشتێ ، حاجی حەمەدەمین ، مام ڕوستەم ، کاک سمایل ، . . . ، بەندیەکانی سیەکان و چلەکان سەردەشتی ، ئێستاش لە گوێی هەموو بەندی قەسری قەجەری دا دەنگ دەداتەوە ، سەردەشتیەکان بە خاوێنی مانەوە ، لە سەروی هەموانیش دا کاک غەفور و وەستا یوسف ، عەلی عەمویی لە نوسراوەکانی دا باسی سەردەشتیەکان دەکات ، کە لە ناو بەند و زیندان دا نمونەی ئینسانیەت و بەرخۆدان و پیاوەتی و ئەخلاق بوون .کاک غەفور و هەواڵانی لە ناو بەندی قەسر دا ، لە گەڵ سەربەرزەکان ، کاک عەزیز ، کاک غەنی ، کاک عەلی ، دوکتور سامی ودوکتور پەیمان لە ئاڵوگۆری بیر و را دا بوون ، کاک غەفور شەو و ڕۆژ بە دوای فێربوون دا بوو .دەبێ بڵێین کادێری سەرەکی ئەو رۆژانەی سەردەشت ، کاک غەفور بۆوە ، دەبێ بڵێین فیداکاری سەرەکی بە ئەزموونی ، ئەو نەسلە کاک غەفور بۆوە ، دیارە جێ دەستی وەستا یۆسف ماندگار و هەموو کاتیە .?بەندی قەسر وردە وردە دێتو کاک غەفور تەنیا دەکات ، هەواڵان ، یەک یەک ، دەرباز دەبن و رزگاری دەستیان ماچ دەکا ، کاک غەفوریش وا خەریکی تێکۆشان و خەبات بۆ رۆژانی داهاتوو ، وەک زانستگایێک و زانکۆیێ مرۆڤی نیگا بە سەر بەندی قەسر دا دەکا و هەموو کاتەکانی بۆ فێر بوون و دەرکی ، ژیان ، ئازادی ، ئینسان ، . . . سەر دەکا ، لە فێربوونی زبانەکانیش وەک ئینگلیزی و . . . قەت سڵ ناکا ، زۆر خەمی بەند داناگرێ و بە دڵئاوایی وە ، هەموو سەردەشتیەکان بەرەو ماڵ و منداڵەکانیان بەرێ دەکاتەوە ، تا سەردەشت هەموو خەباتکارەکانی بە خۆوە دەبینێتەوە و هاوار لە دەشت و چیا ، شیو و دۆڵ ، دڵی هەر مرۆڤدوستێک دەهاژێنێ و بەرەو ئاسمان بڵیند دەبێ و داخوزی بوونی کاک غەفور لە ناو خەڵک دا وەک دەریای بێ ماسی و . . . بڵیند و بڵیندتر دەبێ ، کاک غەفوریش ، هەر خەریکی کۆ کردنەوەی ئەزموون و توێشەی رۆژانی داهاتوو . . .پێنج ، شەش ، حەوت ، هەشت ، هەشت و نیو ساڵ بەند و زیندان دەبێتە ئاوێتەی ژیانی کاک غەفور ، درێژخایانترین بەندی سیاسی ئەو رۆژانەی سەردەشت ، هەر کەس ، ئەوی دیبێ هەر جوانی و راستی ، درستی و جوڵە ، لەو دەگێرێتەوە .ساڵی چل و شەش دێ و نۆبەی دەرچون و هاتنە دەر بۆ خەباتێکی نوێی کاک غەفورە ، هەر کەس لە بەندی قەسر داماوە ، دێتوو ماچی دەکا و دەڵێ ، دە بڕو ، هەواڵ دەبڕو هەواڵ تۆ بەرزی ، بەرێزی ، سەروەری . . تۆ . . . راستەقینەی خەڵکی.بە سەربەرزیێوە کاک غەفور، لە سەر شانی و پیلی خەڵکی بە ئەمەگی سەردەشت دەگەرێتەوە ناو خەڵکی خۆی ، سەردەشت ، ئەی وەڵاتە جوانەکەم کوردوستان ، ڕۆڵەکەم ، باوانەکەم ، بەرەو ماڵی حاجی سەعید و باوەشی گەرمی نەنە شەمام و ماڵ و منداڵ .دێم و دێم و دێم و دێم ، دێم بەرەو . . . خەباتێکی نوێ و . . . خەباتێکی نوێ و هەستێکی پڕ لە خۆبردویی ، ئەزموون ، . . . . . . دەست پێ داکا .?هەر بەردەوام لە رێ ی خەڵک و نیشتمان ، خەباتگێر و ماندونەناس ، ساڵی 57 دێت و لە سەری جوڵە و بەرخودان و خەبات کاک غەفور ، ئامۆژگاری دەدات و لاوان و خەڵک بەرەو . . . هان دەدات ، دوای 57 ، شەو و رۆژی دەبێتە پارێزگاری لە خەڵک و نێستمان ، ئەگەر گوێ راگر بین ، زۆر درێژە داستانەکەی ، زۆر . . . دەوێ . . .?بیست و هەشتی جۆزەردانی شەست و شەشی هەتاوی ، دلێکی گەورە ، لە لێدان دە کەوێ ، ئەوە دڵی کاک غەفورە ، دڵی کاک غەفور بە ئەزموونی راست و . . . خۆشەویستی هەموو لایەنە .ئێمەش لە ساڵوەگەری ئەو ماڵاوایییە دا یادی پیرۆزی بەرز رادەگرین ، دەلەیین ئێوە نامرن ، هەر زیندوون ، لە دڵ و مێشکی ئەو خەڵکە بە ئەمەگە دا هەتا هەتایین .?نامرێ ناو و نیشانتان سەروەرانبیرەوەریەکانی جەمیلە :آری آری زندگی زیباستزندگی آتشگهی دیرنده پابرجاست…… …..یادی پیاوێک دەکەیین کە سەراسەری ژیانی بوو، بە خزمەت بە خەڵک ، زۆر گەرام زؤرم بیر کردەوە ،چون بەسەرهاتی کاک غەفور دەست پێبکەم ، گوێم دایە دەنگی بە سۆزی دڵسۆزی جەمیلە ، کچی گەورەی کاک غەفور و خوشکی خۆشەویستم :ساڵ ساڵی 1338 هەتاوی ، نێوە شەو بوو ، تاریکی هەموو وەڵاتی داگرتبوو و ماڵباتی حاجی سەعید هەموو لە خەو دان ، ئارامی سەقامگیرە .لە ناکاو ، دەنگ و هەرا لە سەربان و بن دەرکە ، ئارامی و تاریکی تێک دەشکێنێ و سەییزادە شەمام کەمتر وایە خەوی لێ بکەوێ ، هەموو کاتێک نیگەران و چاوەروانی منداڵەکانیێتی ، ئاخر منداڵەکانی سەییزادە شەمام چالاک وانن ، لە گەڵ زۆربەی کورانی شار، فەرقیان هەیە ، سەریان لە . . . دەخورێ ، دڵە کوتکە سەییزادە دادەگرێ ، خوایە دیسان چە قەوماوە ؟ چە کارەساتێک رو دەدا ؟ خوا یە بمان پارێزی ، سەرباز و ژاندارم سەرە رێژەیان کردوە ، هاتوون بە دوای کاک غەفوری دا ، بەڵام کاک غەفور پێش ئەوەی ئەوان هەستی پێ بکەن ، خۆی گەیاندبوو سەربانی و لە دەستی ژاندارم و ساواک خۆی دەرباز کردبوو .هاوسێ کان و خەڵکی شار هاوکاری باشیان کرد ، ئاخر کاک غەفوریان زوور خؤش دەویست ، کابرایێکی خۆشەویست و خۆش خولق و بە مەرام بوو .هاورێکانی گیران ، بە تەنیا لەو لا بۆ ئەو لا ، دەربەدەری ، بیر و فکری هەواڵانی یەک چرکە نەی دەهێشت ئاسودە بێت ، حاجی سەعیدی بابی ، خۆی بە دار و بەرد دا دەدا ، کە رێگەیێک ببینێتەوە غەفوری کوری لەو دەر بە دەریە دەرباز کا .خزمەکان دەست بە کار بوون ، لە هەموو لایێکەوە ، لە ئاخر دا ، یەکیان گوتی : قەولم وەرگرتوە ، تەسلیمی بکەین ، چەند شتێکی لێ بپرسن و دواییش بەری دەن .?حاجی سەعید دەیزانی غەفور لە قسەی بابی لا نادا ، بە کاک غەفوری گوت : ڕۆڵە خۆت تەحویل دە ، چەند سوال و دەگەرێیتەوە ماڵێ .?های کاک غەفور و یەک دونیا بیر و بۆچوون ، چی بکەم خودایا ؟ بابم ئەوە رایەتی ، هاورێیانم لە بەندی خانەدان ، تەنیا ماومەوە ،. . . . . . . . .: باشە بابە ، لە قسەت دەرناچم ، بە ڵام دەزانم وا زوو نامبینیێوە ، . . .کاک غەفور خۆی تەحویل دەدا ، دەیزانی ساواک درۆ دەکا ، درۆشی حەشار نادرێ ، بەڵام کاک غەفور دڵی نەدەهات هاورێکانی بە تەنیایی بە جێ بێڵێ و بە تەنیایی ئەو نەهامەتیەی بە ئەستو بگرن ، قسەی بابیشی لایێکی تر .شەش مانگ خەبەرێک لە کاک غەفور نابێ ، ساواک زوری کار بە ئەو بوو ، ئەشکەنجە ، زەجر ، . . .رادیۆی بەغدا وەدەنگ دێ ، دەڵێ : خەڵکێکی زۆر لە زیندانی قەسری تاران بە تاوانی سیاسی بوون ، گیراوون و لە بار و دۆخێکی زۆر خراب دان و کەس و کارەکانیان لە وان بێ خەبەرن .حاجی سەعید و کورەکانی ، دەگەنە ئەوەی کە کاک غەفوریش لە بەندیخانە ی قەسرە و تازە کار لە کار ترازاوە و کەسی وان چی لە دەست نایە و چی بۆ ناکرێ .سەیی زادە شەمام ، نوسراوە بۆ شابانو دەنێرێ ، بۆچ کوریان گرتوم ؟ بۆچ بەری نادەن ؟ تاوانی چیە ؟ ئاخر غەفور جەوانە خوا هەڵناگرێ .لە جواب دا بۆی دەنوسن : خەتای خۆیەتی ئەگەر غەفوری کورت بڵێ : زیندەباد شا بەری دەدەین ، ئەو ناڵێ و دەبێ لە زیندان دا بمێنێتە وە .نوسراوە و سکاڵاکانی دایە شەمام ، حوکمی ئێعدامی کاک غەفور دینێتە ئەبەد دواییش دە ساڵ بە سەر ئەو دا دادەسەپێنن ، دوای کێشانی هەشت ساڵ و نیو لە ساڵەکانی جوانی و . . . و تێپەر بونیان لە بەندیخانە دێتە دەر .جەمیلە دەگێرێتەوە : قەت خۆشی ئەو ڕۆژە فەرامۆش ناکەم ، خەلکێکی زۆر ، خزم و کەس و کار ، چالاک وانە قەدیمیەکان جەژنیان بوو ، ئەمن نۆ یا دە ساڵە بووم .ئەمن دایە شەمام و . . . چەند نەفەر لە دۆستانم بە پێی پیادە تا باسکەدو چویین ، بابم لە سەر دەستی بە ئەمەگی خەڵکی سەردەشت گەرایەوە ماڵێ ، ئەودەم هەستم کرد باوکم شتێکی دیکەیە ، خۆشەویستە ، لە گەڵ خەلکە ، هەر گیز گەورەیی و . . . خەڵکی سەردەشت لە بیر نابەمەوە هەر زیندوو بێ یادی چالاک وانە دێرینەکان .باوکم لە زانکۆیێکی گەورە و بە هێز را گەرابۆوە ، بە سەختی جێی باوەرە ، یەکێک بە سوادی شەشومی ئیبتدایی چوبێ بۆ بەندیخانە ، ئێستا بەوهەموو سەواد و زانستەوە گەرابێتەوە ، باوکم ئینگلیزی زۆر بە باشی فێر ببوو ، چاکی دەزانی ، فرشتەیێک لە مێهرەبانی و عەشق ، گەرابۆوە بۆ ناو خەڵکەکەی .باوکم ، ئارام وەک دەریا سەبور وەک ئەییوب ، ئاگا ، زانا ، . . . گەرابۆوە .جێی متمانەی خەڵک بوو ، خەڵکیکی زۆر هاتو و چۆی ماڵی ئێمەی دەکرد ، خۆشەویستی خەڵک و نیشتمان پەروەری باوکم بە باشی بۆ خەڵک دەر کەوت بوو ، دەهاتن و دەیانگوت : دەیین و کاک غەفور دەبینین و سوک دەبین و شتی لێ فێر دەبین ، خوا بە ئێمەی بێڵێ .ئەو کاتەی کاک غەفور بەند کرا ، جەمیلە یەک دو ساڵانە بوو ، مستەفاش لە زگی دایکی دا بوو ، بە تێ روانینێک لە کاک مستەفای کوری کاک غەفوری لە ئەمڕو دا ، حیکایەتی روحی و رەوانی سەییزادە زارا رون دەبێتەوە ، جەمیلە بە تەواوی بابی خۆی نەناسیبوو ، باب لە بەندیخانە دا و جەمیلەش هەر دێت و گەورە دەبێ ، وەختی چوون بۆ قۆتابخانە هاتوە ، مامە شەفیق دەیهەویست جەمیلە بنێرێ بۆ قۆتابخانە ، بەڵام جەمیلە نەیدەویست بچێ ، مامە شەفیق ، قەلس دەبێ و دەڵێ : جەمیلە بابت لە بەندیخانە را وەڵامی ناردوە و گتویەتی : جەمیلە دەبێ بچێ بۆ قۆتابخانە و دەرس بخوێنێ ، ئەو رۆژە بۆ ، کە ئێحساسم کرد ، بابم هەیە ، ئاخر مامەکانم زۆریان خۆش دەویستم ، نەنە شەمام ، بابە گەورە ، هیچیان بۆ من تێدا نەهێشتبۆوە ، ئەوەی مەحەببەت و گەورەیی بوو بە منیان کرد .پۆلی دووەم بۆم ، وردە وردە ، ون بویك دەور و بەری منی داگرتبوو ، ئەو زۆر عەزیز بوو ، هەتا ئەو ڕۆژە هیچکەس لە ماڵی ئێمە ، نیانتوانیبوو بابی من بە سەر کەنەوە ، ئاخر ئەو سەردەمە چوون بۆ تاران و دیداری بەندی زۆر سەخت بوو ، ئێمەش ئەو تەوان و وەزعەمان نەبوو کە بچین و بابم ببینین ، تازە زۆر کەس تارانیان نەدیبوو .مامە تۆفیق ویستی جەمیلە و دایە شەمام ببا بۆ تاران و بەندی قەسر بەسەر کاتەوە و کاک غەفور مولاقات کەن .کاروانی پێگەییشتن و خۆشی بینین ، وەرێ دەکەوێ ، جەمیلە و نەنە شەمام لە گەڵ کاک تۆفیق ، لە سەردەشت را بەرەو مەهاباد لە وێش را بەرەو مەراغە و بە قەتار بەرەو تاران و بەندی قەسری قەجەر ، دوور و درێژە داستانەکەی .?میلەکانی زیندان ، ئێمە لەم بەر ، بابی نەدیویشم لەو بەر ، نەنە شەمام ، غەفور دەبینێ و ها ها هاتم ، ئازیزەکەم ! ڕۆڵەکەم ، باوانەکام ! لالۆکەم ! هاتۆم بت بینم ، من دایە شەمامم ، بێ هوش دەبێ و کەڕ و لاڵ ، زیندانبانەکان ئاویان بۆ نەنەشەمام هێنا ، دەم و چاویان شت بەڵام نەنە شەمام ، نەیتوانی لە گەڵ کاک غەفور قسە بکا ، دایە شەمام دایە شەمام ! . . .باب ، رو دەر روی دایک و کچەکەی . تەنیا نیگا ، نیگا نیگا .های جەمیلە ، تۆ دەزانی ئەمن کێم ؟ تۆ بابی منی ، تۆ بابە غەفوری !لە کوێ را دەزانی ؟ عەکسەکانی کە ناردوتن ، هەی ئافەرین ! ئافەرین ! کچی وریام ئافەرین !چەند قسە و کات تەواو ، برون برونبەڵام ئەفسەری زیندان کە زانی دایە شەمامی دایک ، وەزعی روحی و رەوانی خەراپە و نەیتوانیوە قسە لە گەڵ کورەکەی بکات ، گوتی: سبەی بۆ نیوەڕۆ وەرنەوە ، پێکەوە لە حەساری زیندان نان بخۆن ، چاک یەکتر ببینن .کاک غەفور : بۆ نێوە ڕۆ وەرنەوە ئیجازەیان داوە .لەو ساتە را تا ڕۆژی داهاتو ، سەد ساڵ لە ئێمە گوزەرا ، بەیانی هات و تاو هەڵات و ئێمە خۆمان گەیاندەوە زیندان ، بردیانینە حەساری زیندان و بابیشمیان هێنا ، حەسارێکی گەورە ، دارستانێک بوو ، زۆر جوان و رازاوە ، بە راستی بۆ من خۆشترین کاتی ژیانم بوو ، وە ئەوە هەر وەکو مۆرێک بە سەر دڵ و سینگمەوە تا ئەبەد دەمێنێتەوە ، لە مەودای تەمەنم دا ، دوای حەوت ساڵ ، ئەوە ئەوەلین جار بوو ، لە کن بابی خۆم ، خوشەویستی خۆم ، دادەنیشتم . دور و درێژە داستانەکەم .کاک غەفور ، دژی توند و تیژی بوو ، لە بیر ناچێ ، چەند نەفەر لە لاوانی شار ، دەیان ویست ماڵی دو نەفەر ساواکی ئاگر بدەن ، کاک غەفور هەر چەند زۆر دژی ساواک بوو ، بەڵام رازی نەبوو ماڵ و منداڵی بێ گوناه بکەوێتە ژێر پەلاماری توند و تیژی خەڵک ، خۆشەویستی ئینسانەکان . . . وای لە کاک غەفور کرد بوو کە پێش بەو کارانە بگرێ ، خەڵک کاک غەفوری خۆش دەویست ، قەبوڵیان کرد و لە ئاگردانی ماڵی وان دور کەوتنەوە .زۆر بە کاری خەڵکیێوە ماندو بوو ، دوای ئینقلاب ئەندامی شورای شار بوو ، بە سەداقەت و ئەمانەت کاری دەکرد .جمیلە دەگێرێتەوە دەڵێ : رۆژێکی لە گەڵ بابم لە بازار بویین ، چەند لاو دروشمیان دەدا و دەیانگوت : شورا نۆ نەفەرە ، هەر نۆ نەفەر . . . گوتم : بابە ئەوە بۆ وا دەڵێن ، ئەوە چیتان کردوە ، بابم گوتی : ڕۆڵە با قسەێ خۆیان بکەن ، لە گەڵ منیان نیە ، متمانەت هەبێ .کاک عەفور لە ژێر سەختترین شکەنجەکان دا بەرەنگاری کرد ، بە سیغار بەدەنیان نەهێشت بوو ، بە زۆری ئەو شتانەی دەگێرانەوە :جارێکیان بردیانمە ژێر شکەنجە ، ئەفسەرێک هاتە ژورەوە ، بە یواشی ، هاتە بن گوێم : ماندوت کردوم ، من بە شەللاق لە تەختەکە دەدەم ، تۆش هاوار کە .ماڵێ ئاغای مستەفای نەقیب ئاوا ، خوا هەلناگرێ لە زیندان دا لە تاران زۆریان خدمەت بە کاک غەفور کرد ، زۆر قرزداری خەجیجە خانم .، خوشکی شیری بابم هاوسەری ئاغای نەقیبین . زۆریان زەحمەت بۆ کاک غەفور کێشا . زەحمەتەکانی ئاغای خەررازیش هەر گیز لە بیر نابەینەوە .سەیی زادە زارا ، وەک هاوسەرێکی مێهرەبان و دڵسۆز، لە سەرەتا را تا ئاخرین کاتی ژیانی کاک غەفور، زەجری کێشا ، هەر کە کاک غەفور بەند کرا ، سەیی زادە زارا مستەفای لە زگ دا بوو ، جەمیلەش تازە پێی هەڵدەگرت ، سەیی زادە زارا لە گەڵ ماڵباتی حاجی سەعید ژیانی دەبردە سەر ، نەنە شەمام ، سەیی زادە شەمام کچی نەبوو ، سەیی زادە زارای لە جێگای کچی خۆی دانابوو .حاجی سەعیدی رەحمەتی ، خەیات بوو ، دەبویایە دگمەی قاتەکان سەیی زادە زارا لێیان نێ .مامە . . . ئۆتوبوخاری هەبوو ، دەبۆیایە سەیی زادە زارا قاتەکان لە مالێ دا بشوا ، بیانباتە دوکانێ تا کاک . . . لە ئۆتویان دا .سەیی زادە زارا وەک خوشک دڵسۆزی هەمۆیان بوو ، . . .جەمیلە دەگێرێتەوە : زۆر جاران هەینی خەڵک دەچونە دەرێ ، من منداڵ بووم ، بە نەنە شەمامێم دەگوت : ئەرێ بۆ ئەمە نابەیە دەرێ ، لە جواب دا دەیگوت : رۆڵە ئێمە دڵ بە غەمین ، ئیمە ئاوارە و زیندانیمان هەیە ، بۆ خۆشمان دیڵ و ئاوارەیین ، بچینە کوێ ؟ خۆ ئیمە دڵمان خۆش نیە ، بچینە کوێ ڕؤڵە جەمیلە . . . .زۆر جار وا بوو ، لە تاران ، زیندانی قەسر ، ژنێک ، کە کەم کەس دەیانناسی و لە تاران ئاراییشگای هەبوو ، دەچوو بۆ مولاقاتی کاک غەفور ، رادوێ ، رۆزنامە و ئەو شتانەی کە نەت دەتوانی بۆ زیندانیانی بەری ، بۆی دەبرد و مولاقاتی دەکرد ، ئەو رازە تا ئەو رۆش سەر بە مۆر مایەوە .جارێکیان کاک حەمە برای گەورەی کاک غەفور – چالاک وانی دێرین – لە عێراق را دێ بۆ ئێران و دەچێتە تاران ، لە زیندانی قەسر مولاقاتی کاک غەفور دەکات و دەگەرێتەوە ، پۆلیس دوایی دەزانێ کە ئەو مولاقاتچیەش قاچاغە ، کاک حەمەیە و دەبێ بگیرێ بەڵام هەیهات هەیهات کاک حەمە دەرباز ببوو .دوای ئازادی لە زیندان ، بەهار، منداڵی سیووەمی کاک غەفور لە دایک دەبێ و دو کچ و کۆر باب و دایک ، پێنج سەر خێزان ، هەر وەها ، دیوی بن دەرکێ ، پڕ لە ناسیاو ، خەبات بەردەوام و . . . عەشق بە خەڵک هەتا هەتایی .لە سەر هەر یەک کلیک بکەن نوسراوەی ئەو بەرێزە سەبارەت بە کاک غەفور وەدی دێkharazifayegh tohidivahab zadayosef senaeiaziz shahrokhshoresh shelmashi

بۆ ، دەبێ مەوڵودیش قوربانی بوێ ؟ !

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:30:08 +0330

مستەفای وەستا رەحیمی مزگەر*- بۆ ، دەبێ مەوڵودیش قوربانی بوێ ؟ ! -* لە دایکبووی خەزەڵوەری 1325 هەتاویمەولودیە ، دەروێش حەسەن لە گەرەکی ژێرو خەریکە دانەوێڵە و کەرەسەی مەولودی جێ بە جێ دەکا . مستەفای وەستا رەحیمی مزگەر قەرارە ئیستکان و ژێرپیاڵانی بۆ بەرێتەوە ماڵێ .: با وەبەر خێراتی مەولوودی کەوم ، نیوەرۆ نایەمەوە ، چاوەروانیم مەکەن ، ئاخر مەولوودیمان بە دەستوە ؟ ! دڵی بە خەبەر بوو کە دیدار بە ئاخرەت دەبێ ! ؟مستەفای وەستا رەحیمی مزگەر ( کەریمیان ) کرێکارێکی زەحمەتکێش و لێوەشاوە بوو ، وەرێ کەوتبوو ، باری سەر شانی ئەمانەتێکی بە نرخ و هەستیار بوو ، ئاخر مەولودی پێ دەکرا !کا مستەفا بۆ خۆی و بنە ماڵەکەی دیندار و خوا ناس بون .شار بەرەو ستوونی یابوود وەرێ کەوتبوو ، دەنگی تانگ و تەقە تەق خەڵکی هەراسان کردبوو ،کا مستەفا بە خۆی و ئیستکان و ژێرپیاڵەکانیەوە بەرەو خوار دەرۆیشت و لە داڵغەدا بوو ،: ئەی خوایە نەسیبی مەشی کەی ، ئێمەش بتوانین مەولودیێک وەرێ خەین ! دیسان سەد شوکرت ، بەس نیە منیش لە مەولودی دەروێش حەسەنی دا بەشدارم !: ئەی بؤچ دوکان دادەخرێن ؟ بۆ هێندە خەڵک پەشۆکاو و غەمناکە ؟ ئەو تەقە تەقە دەبێ چ بێ ، چ رووی دا بێ ؟ بڵەی وەک شارەکانی تر سەردەستیس نە شێوێ !؟ خوا بەڵامان لێ دوورکا ، ئینشاڵلا !فکری دەروا و خۆی ون دەکا و رەتێکی برد ، دەی هەوێ سەرەنگرێ بێ ، وەخۆ دێتەوە .: ئەی خوایە بارەکەم شیشەیە ، با ئاگام لە خؤم بێ ، ئەو ئەمانەتیە بە سەلامەت بگەیێنمە ساحەبەکەی .کامستەفا ئاگای لە چارەنووسی نەبوو ، نەی دەزانی چی بە سەر دێ ، مەولودی دەبینێ یا …. بڵەی ئەو بەزمە ئەویش …. ؟کاک مستەفا ! نەت زانیوە ؟ شار هەژاوە ، دەڵێن چەند نەفەریان گرتوون ، جەوانەکانن ، داوای ئازادی دەکەن ، داوا دەکەن چی تر زۆڵم و زۆر نەمێنێ ، بەندیەکان ئازاد بکرێن ،لە شارەبانی را تەقەیە ، تانگ وەشار کەوتوە ، تەقە لە خەلک دەکا و رەحم بە کەس ناکا .کاک مستەفا لە بەر خۆیەوە دەڵێ : خوایە زوو بگەمە گەرەکێ ژێرو ، پشتی مزگەوتی سوور و ئەمانەتیەکان بگەیێنم و بەس مە .نەفەری سەر تانگەکە رەحم بە کەس ناکا ، دەستووریان پێداوە تەقە بکا و کەس نە پارێزێ ، چ روو دەدا با بدا .کا مستەفا و تانگ لە کن ستوونی لە یەک نێزیک دەبنەوە ، کا مستەفا ترس هەڵی دەگرێ و خۆ بەرەو ماڵی مەلا رەسوڵی شێخۆلئیسلامی ( زەککی ) رادەکێشێ ، دەیهەوێ هەر چۆنێک بوە خۆی دەرباز کات .بەڵام هاوار و سەد هاوار دەرکە داخراوە ، ئەجەل نێزیک بۆتەوە و پێم وابێ کاک مستەفا هەر لە وێ شادەی دێنێ و هاکا خۆ دەرباز کا یا خۆ دە جوگەلەکە هاوێ ، لەو کاتە دا گوللـەی گەرم کا مستەفا دەهەنگێوێ ، ئیستکان و ژێرپیاڵە لە دەستی دادەکەون و بەراو دم بە جۆگەلە دا دەکەوێ .?: ئای خوایە بۆچ بەشداری لەو مەولودیەت دا پێ نەبەخشیم ، ئاخر خۆم بۆم بە قوربانی ئەو مەولودیە ، خوایە شوکرت ، سمایل ، ئەنوەر منداڵەکان هاوسەری لە خۆ بردۆوم بە تۆ دەسپێرم ، ئیش ئێش کاری رۆژانە ژیانی چەندین سالە هەر وەک پەردەی سینەما دەوروبەری کاک مستەفایان گرت ، ماڵ ئاوایی لە هەموان و گیان لە دەست دانی هەر ئەو ساتە ، بن دەرکی ماڵی مەلا رەسولی شێخولئیسلامی ( زەککی ) بوو بە گۆری شەهیدێکی گەورەی ئەو سەردەشتە .?مەحەممەدی سمایلی ئامینە چکۆلێ لە پەنای مزگەوتی سوور را بە کۆڵێی دادەدا و بە کن ماڵێ مەحەممەدی وەستا قاسمی سنەیی دا گەیاندیە بیمارستان ، بەڵام چی بڵەم پشتی کا مەحەممەد لە خوێن دا شەتاڵ ببوو ، کاک مستەفاش …… خوا بە بەهەشتی بە رینی شادکا !?(( لە تەمەنی ئەم شارەدا ئەم دەرکە داخراوانە شوومن ! ئەو پەنجانەی دایانخست بەرەکەتیان لێ برا ، بە بارتەقای ئەو مەرگەش ، لەو پانجانە پێکەنین کۆچیان کرد . ))

کاتێ لە چاوەروانی دیداری ئاخرەت دا دەمێنینەوە

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:28:23 +0330

خدری فەقێ ئەحمەدی بێوران(( کاتێ لە چاوەروانی دیداری ئاخرەت دا دەمێنینەوە )) لە دایکبوی بەفرانباری 1330 هەتاویبەیانی بوو تازە لە تاران را گەرابوومەوە ، ماندوو و شەکەت ، تووشی خدری برام بووم ، چاک و چونی و لە یەک پرسین .خدر پەشۆکاو و دڵ بە غەم بوو ، دەتگوت کەشتی لێ غەرق بووە ، زۆر بە کەمی وام دی بوو .: خدر گیان زۆر ماندووم ، وەرە با بچینە ماڵی خەسووم ، دانیشین ، قسە زۆرن . ئەرێ خدر دەڵەی تەواو نی ؟: کاک عەووڵا ، نایەم لەو شارانە ، ئەوە جەوانەکان ، ژن و منداڵ دەکوژرێن و شەهید دەکرێن ، خوێن سەران دەبا ، جەنایەتی گەورە دەکرێ ، ئێمەش بێ دەنگین ، جولەیەکی وەها مان نیە .ئاڵایەکی رەشم ساز کردوە ، دەیبەمەوە لە بێوران بە بؤنەی سەرەخؤشی و ماتەمینی شارەکانی تری کوردستان لە سەر ماڵەکەمانی هەڵدەدەم .خدری برام لە گەڵم نەهاتەوە ، منیش ماندوو موجرو پەشۆکاو چوومەوە ماڵێ خەسۆم ، هیشتا ماندوییم بە تەواوی لە جەستە بە دەر نەکردبوو و نە حەسابوومەوە هاوار هاوار و گرمە گرم پەیدا بوو ، دەنگی تەقە لە دوور را دەهات ، دەڵێ ی شار تووشی حەستەنگیەکی گەورە بوە .خدر دوای جیابونەوە لە من ، بەرەو بازار دەروا ، دەبینێ دوکانەکان تەواو ئاواڵە نین یەک هەیە و یەک داخراوە ، خەڵکیش بە شڵەژاوی بەرەو شارەبانی لە نێزیک ستونی یادبوود لە رێ دایە ، خدریش دەڵەی ئاواتەکەی بە جێ دێ ، بە تورەیی و شوعاردان بە خەیابانی پەهلەوی دا بەرەو شارەبانی و ستوونی یادبود وە رێ دەکەوێ .کاک خدر دەبینێ نەفەرێک لە سەر تانگێک کە لە پادگان هاتۆتە دەر تەقە دەکا ، لەو کاتەدا لە ستوونی یادبوود نێزیک ببۆوە ، تانگەکەش هەروەها ، کاک خدر لە کن ماڵی مەلا ساڵەی باغی (زەککی) مەحمودی برایمی بێوران دەبینێ ، کە بریندار بوە ،لێی نێزیک دەبێتەوە ، دەبینێ ، گۆللـە لە پشتی وەدەر کەوتوە ، لە باوەشی دەکا ، هەر لەو بێنەوبەرەدا نەفەری سەر تانگکە تەقە لە کاک خدر دەکا و بڕبڕەی پشتی دەکاتە ئامانج ، کاک خدر خۆی بە کاک مەحمودیێوە لە وێ دەکەوێ ، کاک مەحمود زیندویەو خدریش هەر لە وێ گیان لە دەست دەدا .?خدری برام بە نێوی خدری جوانمێری دارمەکۆنێ کرا بۆوە کە ئەویش گۆللـەیان لەو جێیە دابوو کوشتبویان .ئەمن لە ماڵی خەسوم هاتمە دەرێ ، هاورێ لە گەڵ خەلکی پەشۆکاو بەرەو بیمارستان وەرێ کەوتم ، گەییشتمێ و یەکسەر چوومە ژورێ ، چەند مەیت لە سەر تەختەکانی بیمارستان داندرابوون ، لە سەر یەکێکیان حاجی مەحەممەدی ئازەری راوەستا بوو ، زۆر بە ئەسپایی لێی نێزیک بۆمەوە ، حاجی مەحەممەد بە نائۆمێدی و پەژارەوە سەیری منی دەکرد ، هەستم پێ کرد دەبێ مەیتەکە لە نێزیکان بێ ، خۆم گیاندە سەر تەختەکە ، یا خوا کەس نەی بینێ ! برا مردن ئەویش بە دەستی ئەو نامەردانە ! بەڵێ ، دیم ئەوە خدری برامە ، رۆ برالە رۆ .رۆژی تاریک و غەمناکی منیش دەستی پێکرد ،?( بە تەنیا لە شێعرێک دا جێ ما بوو ، کاتێ کۆچی کرد ، شێعر بە تەنیا مایەوە . )

ئەگەر مەرگ خەبەر کەی

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:26:24 +0330

مستەفای فەتاحی جەواهێرێ(( * ئەگەر مەرگ خەبەر کەی ! * )) لە دایکبوی پوشپەری 1334 هەتاویشەو دا دەهات ، تاریکی وردە وردە وەڵاتی دادەگرت ، کاک مستەفا لە سەر کار را گەرایەوە .: های ئاێشێ وەرە زۆر ماندووم .تازە خانوویان لە سوێی بەردە قووچی درووست کردبوو ، ئاێشە دڵی زۆر خؤش بوو ، ئاخر سەرپەنایان بۆ منداڵەکانیان جێ بە جێ کرد بوو . جێ قەراری رووبابە و خانم مالی کاکە قەندە بوو ، کاکە مستەفا ، مستەفا قەندە ئێستاش بێ قەراریان بێ ئەمانە و گریانی خوشکان بۆ برایان حەڵاڵ و بێ برانەوەیە .: بەڵێ مستەفا گیان ئەوە هاتم .ماندویی لە تەواوی جەستەی دەباری ، ئاخر کاک مستەفا لە باری توان و قۆوەتەوە لە شار دا بە ناوبانگ بوو ، تای شەش پووتی هەلدەگرت و وەسەر پشتی وەڵاغی داویشت ، ئاێشێ لە دەوری کاک مستەفا هەڵدەسوورا و کورە چوکوڵە حەوت ساڵەی ماڵ * لووقمان * لە کۆڵ بابی نەدەبۆوە ، : ئاخر چت بۆ هێناومەوە ؟ کوا نوقل ؟ کوا …. ؟دەم و چاو شترا و بە خۆ راگەییشتنێک و ، دانیشتن ، بە لە دەوری یەک بوون ، ماندوویی لە لەشی کاک مستەفا دەرچوو ، شێو خورا و چەند قسە و باس و گوێ راگرتن لە رادوێنەکە کۆنەکە و نوستن .بەیانی زوو ئایشە و مستەفا لە خەو هەلدەستن ، ئایشە و لووقمان بەرەو حەمامی شارەداری و کا مستەفاش بەرەو حەمامی کۆن وەرێ دە کەون .حەمامی جاران گشتی بوو ، خۆ شتن و و حەمام کردن چەند کات ژمێری دەبری .کاک مستەفا دەگاتە حەمام و خەریکی خۆ شتن دەبێت ، دوای چەند کاتێک دەنگە دەنگ پەیدا دەبێ و نێو حەمام دەشڵەژێ ، چ بوە؟ چ قەوماوە ؟لە شارەبانی را تەقە دەکرێ و دەڵێن تانگ لە پادگان را هاتۆتە دەر و تەقە دەکا ، حەمامیەکان دەچنە دەر و جل و بەرگیان لە بەر دەکەن و هەر یەک و بە لایەک دا ، بەرەو مال خلۆر دەبنەوە .کاک مستەفا جل و بەرگی لە بەر کرد و لە حەمام هاتە دەرێ ، دڵی ئۆقرەی نەدەگرت برواتەوە بەرەو ماڵ بۆ سوێی بەردەقۆوچیبەرەو تەقە کەوتە رێ ، خۆی بۆ لای دووکانێ حەسەنی دەروێش زارایە راکێشا ، دڵی نەهاتبو خەلک و شار بە جێ بێڵێ و برواتەوە بۆ سوێی بەردەقووچی بۆ ماڵێ و بڵێ بە من چی ؟ با خۆم دەرباز کەم .?هەر وەک توان و قەوەتی کاک مستەفا بە ناو بانگ بوو ، جرتەکانیشی نمونەی شار بوون ، ، هەر کە جرتەکەی لێ دەدا لە مەودایێکی دوورەوە گوێمان لێ دەبوو .تانگەکە نێزیک دەبۆوه ، خەڵک هەڵات هەڵاتی بوو ، کاک مستەفا لە لای ستوونی یادبوودەوە تانگەکە دەبینێ ، خۆی لە دارەکەی کن دوکانی کاک حەسەنی نێزیک کردبۆوە ، نەفەرێک لە سەر تانگەکە را تیرئەندازی دەکرد ، لە دور را کاک مستەفای دی .کاک مستەفاش جرتێکی شازی بۆ راهێشت ، نەفەری سەر تانگکە سرنجی دایە ، تانگەکە گەرایەوە ، کاک مستەفا زانی بۆ وی گەراوەتەوە خۆی بۆ کەنار دارەکە راکێشا ، بەڵام ئەو نامەردە لە سەر تانگەکە را گووپی کاک مستەفای نیشانە گرت ، کاک مستەفا ویستی خۆی دە جۆگەلەکە هاوێ ، دووهەمین گۆللـە گەروی دادری و لە بن دارەکە کەوت و ….. لە پەنا دوکانی حەسەنی دەروێش زارایە ئارامی گرت .?لە حەمامی شارەداری دەنگۆ بڵاو بۆوە ، لە ناو شار نێزیکی ستوونی یادبوود تەقەیە و دەڵێن خەڵک بریندار بووه . ئایشێ دڵی خەبەر دار ببو ، زوو جل و بەرگ لە بەر خۆی و لۆوقمان دەکاتەوە و بەرەو ستوونی یادبوود وەرێ دەکەوێ .بەڵێ خاتوو ئایشە و لۆقمان دەگەنە سەر تەرمی کاک مستەفای شەهید و شین و گابۆرە: بۆ لۆقمان و مندالانی بێ بابم ، رۆ ، رۆ ، رۆ ، تازە دەمان هەویست بحەسێینەوە ، خانووی تازەمان درووست کردبوو ، پیاوی ماڵم رۆ رۆ رۆ ….لەو رۆژەوە منالەکان بە تەنیایی و بێ بابی خۆیان گرت ، خاتوو ئایشێش لە حیکایەتی دوای مەرگی مستەفا دواو ، توانی پاڵەوانێکی پێش مەرگیش درووست کات ، تا کوو مناڵەکان شانازی هەر دوو دونیا ، بۆ نەوە و داهاتوەکان بگێرنەوە .?( __ * خوا بە بەهەشتی شاد کا. * __ )

کاروانێکی بێ برانەوە

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:24:30 +0330

په‌نجه‌كانم جێ مابوون و قه‌ڵه‌مه‌كه‌م له‌ چاوه‌روانی په‌پووله‌كانی ده‌ربه‌ند ، باڵه‌كانی وه‌ریبوون.له‌ چله‌كان و په‌نجاكانا چاوه‌كانم له‌ دوی كرانه‌وه‌ی په‌نجه‌ره‌كانی شادمانی دا هه‌ڵوه‌دا بوون. به‌ڵام به‌ خنكاندنی هێندێ وشه‌ی شێعری ئازاد و ئه‌سیر كردنی نۆته‌كانی مۆسیقای شار ئیتر خه‌نده‌ بوو به‌ دواڕۆک و ئەفسانە‌. چاوه‌روانی منیش قه‌تیس ماو دونیای حه‌ز و ئارەزووه كان له‌ تاراوگه‌ دا خه‌مه‌كانی خۆی ده‌ژماردن.به‌ڵام سەرەڕای ئه‌وانه‌ش هێشتا هێندێك خه‌نده‌ له‌ گۆرانێه‌ك دا به‌جێ مابوون. بۆیه‌ سه‌ردان و گوێ دانی ئه‌م گورانیانه‌م به‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆم زانی؛ به‌ڵكو رەگەزی پێ كه‌نینه‌كانیان بدۆزمه‌وه‌. دۆزیمنه‌وه‌. یه‌ك و دوان و … زۆر بوون.لێ دوان و بیره‌وه‌ریه‌كانیان خه‌یاڵه‌كانی تێر ئاو ده‌كردم و قه‌له‌مه‌كه‌م گه‌رای ده‌خسته‌ ناو په‌نجه‌كانم و مه‌له‌كانی وشه‌كانم باڵیان لێ ده‌رواو فرین فێر ده‌بوونه‌وه‌.حه سانه‌وه‌ یه‌كیشمان له‌ په‌نای به‌ندكراوه‌كانی چله‌كان و په‌نجاكان به‌ پێویست زانی.به‌ داخه‌وه‌ هێندێكیان نیگاكانمانیان بۆ سه‌ر كێله كانیان گواسته‌وه‌ و خه‌مێكی و پەژارەیێکی زۆرمان بۆ كه‌س و كاره‌كانیان زیندوو كرده‌وه‌. به‌ڵكو له‌ فه‌رامۆشی بیان هێنینه‌وه‌ ده‌ر.سپاس و سه‌ری رێز لێ نانیان بۆ داده‌نوێنین و خۆشه‌ویستی و ئه‌مه‌ك ناسی خۆمانیان بۆ ده‌رده‌برین.شوكوور بۆ خوا لە ژیان دا ماون و باوه‌شیان بۆ كردینه‌وه‌ و له‌ په‌نای هێندێك بیره‌وه‌ری و وێنه و شاراوه‌كانی دروونیان ،بۆ چه‌ند ساتێك حاواینه‌وه‌ و ئاراممان گرت.له‌ خوای مه‌زن داوا ده‌كه‌ین گه‌وره‌ییان پێ ببه‌خشێ و ئؤقرە یی و به‌خته‌وه‌ریان بە ئاوات دەخوازین.چالاکوانە بەندکراوەکانی چلەکان‌١- عەزیز ئاقایی گردێنە ≈ 46 – 55 ورمێ٢ – عەزیز ئۆجاق ئالواتان ≈ 46 – 54 ورمێ٣ – عەلی ئەحمەد پور گومان ≈ 4 سال و 3 مانگ بەند٤ – عەبدوڵڵا ئەحمەدیان گۆمان لە بەندیخانەدا ماڵئاوایی کرد٥ – عەبدوللا ئیختیاری گوێزیلێ ≈ 46 – 54 ورمێ٦ – رەحمان ئیسماعیل نژاد سەردەشت ≈ 47 فەلەکول ئەفلاک٧ – رەسول باژوەند ئالواتان ≈ 46 – 51 ورمێ٨ – خدری حەسەنی گومان ≈ 4 سال و 3 مانگ بەند٩- برایمی حەسەنی شێلمان ≈ 4 سال و 3 مانگ بەند١٠- ‌ حۆسێن حە مزه زادە سەردەشت = ٤٧ فەلەکول ئەفلاک١١- مەحەممەد رزوانی سەردەشت ≈ 47 فەلەکول ئەفلاک١٢ – ئەبوبەکر سالحی شێخەسور ≈ 46 – 52 ورمێ١٣- ئەحمەد سالحی شێخەسور ≈ 46 – 55 ورمێ١٤- عەبدوڵڵا شافعی سەردەشت ≈ 47 فەلەکولافلاک١٥- م رەحمانی شەخسی دیوالان ≈ 47 – 52 ورمێ١٦ – م ش ئەحمەد شەریعەتی سەردەشت ≈ 47 فەلەکول ئەفلاک١٧ – موتەللیبی شەممامی سەردەشت ≈ 47 فەلەکول ئەفلاک١٨ – رەحمان پوری سەردەشت ≈ 47 فەلەکول ئەفلاک١٩- شەریف عەبدوللازادە گاکوژە ≈ 47 – 52 ورمێ٢٠ – م نەجمەدین کەوکەبی زوران ≈ 46 – 56 ورمێ٢١- عەبدوڵڵا مەحمودی گۆمان ≈ 4 سال و 3 مانگ بەند– …….. …….. …..(( ئەلبۆمەکەمان بکەنەوە ))کلیک بکەنChlakan
چالاکوانە بەند کراوەکانی پەنجاکان١ – م خدری ئەبوبەکری سێونێ ≈ 51 – 52 ورمێ٢- کیومەرس ئەنوەری سەردەشت ≈ 52 سەردەشت٣- م ئەحمەدی حەسەن پور دؤڵەگەرم ≈ لە بەندیخانە دا مالاوایی کرد٤- مەلا ئەبوبەکر حسن زادە سێونێ ≈ 51 – 52 ورمێ٥- کاکە عەلی رەحیمی سەردەشت ≈ 52 ورمێ٦ – سولەیمان رەحیمی سەردەشت ≈ 52 سەردەشت٧ – عەبدوڵڵا سلیمانی سەردەشت ≈ 52 – 54 ورمێ٨ – رەحمەت شەیدایی سەردەشت ≈ 52 سەردەشت٩ – حەسەنی شێخە قازان ≈ 50 – 55 ورمێ١٠- عەلی عەزیزپورئەقدەم سەردەشت ≈ 52 سەردەشت١١- خدر فروزان دیواڵان ≈ 51 – 56 ورمێ١٢- کەریم قادری کوڵەسە ≈ 51 – 56 ورمێ١٣- مەحەممەدی قادری گۆمان ≈ 51 – 54 ورمێ١٤- مەحەممەد مەحمودیان سەرده شت ≈ 52 سەردەشت١٥- م مەحەممەد مەحەممەدی نێوچوان ≈ 52 – 55 ورمێ١٦- ساڵحی نەباتی سەردەشت ≈ 52 سەردەشت١٧- عەلی نیکدوست سەردەشت ≈ 53 ورمێ١٨- مەحەممەد نیک پەی سەردەشت ≈ 53 ورمێ١٩- ئیبراهیم یەحیاپور سەردەشت ≈ 52 سەردەشت– …….. ……. …………(( ئەلبۆمەکەمان بکەنەوە ))کلیک بکەن>>>>>> 50 <<<<<<

چالاک وانە بەند کراوەکانی سی یەکان

محمد نیک‌پی — Mon, 04 Nov 2019 12:22:01 +0330

لە غەریبی کۆچێک دەدوێم ؛ کە وەڵاتی فەرامۆشی ، باڵندەفڕیوەکانی و وشە ون بوەکانی ، هەروەها دونیا دونیا حەز و هیوا و خۆشەویستی و خەم و مەینەتەکانی لە تاریکی دا نووقم کرا بوون .بە درێژایی مێژوو هێندێ کە س و کە سایەتی هە ڵکەوتە هەوڵی گۆڕینی خۆیان و دونیای خۆیان داوە وخوازیاری وە دی هێنانی ژیانێکی خۆش و باش بۆ مروڤەکان بوون و دەشیان زانی بێ لە خۆ بووردویی و رەنج ، بێ پەرتەوازە بوون، بەندیخانە، ئەشکەنجە و ئازار ئەم ئاواتە بە تایبەت لە هەل و مەرجی ناتەبا و تاڵی سەردەم دا وەدی نایە .لە دەهەکانی سی کۆچی هەتاوی دا؛ ئەم شارە بچووکەش وەک هەموو ناوچەکانی تری وڵات خەم و پەژارەی زۆر بوون ، خەم خۆری بە ئەمەگی لێ پەیدا بوون. بۆیە یەکەم هەنگاوەکانی چالاک وانی هەڵهێنڕایە. هەندێک لاوی دڵسۆز و دەروەست و بیرمەند و وشیارو ناڕازی لە هەل و مەرجی دۆخی خۆیان و له‌ كۆڵه واری و خه‌ مه كانی خه ڵك قۆڵیان هه‌ ڵماڵی و هاوڕێ له گه ڵ خه ڵكی وەڵات بۆ دونیایەكی تازه‌ ترو باش تر بە رەو ئاسۆیەکی روونتر وەرێ کەوتن.له ده هه كانی سی بۆ جارێكی تر ئاوات و هیوا و خۆشیه كانی خه‌ ڵك به ره و وه‌ ڵاتی قاقر و ویشك چوون و تاریكی به سه ر وه‌ ڵات دا باڵی كێشا.كووده‌ تا و ره‌ شه‌ كوژی له 28ی گه لاوێژی سالی ١٣٣٢ی كۆچی هه تاوی رووی دا. دوكتۆر مه حه ممه دی موسه‌ ددیق له تاراوگه ی ئه حمه د ‌‌ئاوا ئاخر ساڵه كانی ته مه نی و دواهەمین هە ناسەکانی ژیانی به ره و فه‌ رامۆشی و خامۆشی ده‌ چوو. سه‌ دان كه س له به ندیخانه كان دا كۆتایی به ته مه نیان هات . فڕین له پێ كه وت. تاریكی و ئه هریمەن خۆشه ویستی و رووناكیان ره‌ پێچه‌ ك دا و به ره و دامڕکان برد.بۆریه نه وتیه‌ كان وه‌ جووڵه كه وتنه وه‌ و به رمیله كان به ره و وه ڵاته بیانیه كان كه وتنه رێ.دیكتاتور و سەرەرۆ رای کردبوو، گەرایەوە و سەقامگیر بوو. ئه‌هریمه‌ن بریاری دا له‌ ئاسمانی شارێكی كورته‌ باڵاش وه‌ك سه‌رده‌شت هێندێك ئه ستیره‌ ی پڕشنگداری بێ قه‌ رار بسڕێته‌وه‌. نه هێلن ئه م هه‌وڵ و جموجۆڵ و دڵسۆزیه له‌ زگی داێكی ببێته‌وه‌ و ئه م كۆرپه یه‌ سەر هە ڵنە دا و لە دایک نەبێ.كاروانێكی پڕشنگدار، به ڵام دیل كراو ، به هیوای ئه‌ستێره‌ی كاروان كوژه‌ ڕێی نابه‌ڵه‌دیان گرته به‌ر .”سه فه‌ری نابه‌ ڵه دی ناخوشه”به سه ر هاتی ئه م كاروانه ، دوور و درێژه‌.هاورێیانم: مه‌ ینه ت و ئیش له‌ هه‌ر كوێ بن ده‌سووتێنن، ده‌ خوڵقێنن !شار مرد؛باڵه‌كانی قرتێندرا. سزای تاوانی دڵسۆزی ، خه‌ م خۆری و چالاك وانی له وه ڵاتی تاریكی و فه‌ رامۆشی له‌ ده‌هه‌ كانی سی دا پتر له نیوسه‌ده‌ به‌ندیخانه و ئه‌شكه نجه ‌و ئازاری هەندێك له‌ رووح سووك ترین و دەروەست ترین لاوه‌ كانی ئه و وه‌ڵاته له‌ به‌ندیخانه‌كانی ته‌وریز ، قه‌زڵ قه‌لعه‌ و قه‌سری تاران بوو.ئێستاش كه‌ ئێمه له‌ و لاوانه ده‌دوێن هێندێكیان به‌ره‌و خامۆشی ئه‌به‌دی چوون و تاك و تووكیان له‌ خامۆشی ژووره‌كانیان و به‌سه‌ر گۆچانه كانیانه‌وه‌ چاوه‌ڕوانی رووناكی ده‌كه‌ن.ئه‌م پاشه‌رۆكه‌ بێ لێ دوان له‌ هه‌واڵانی و هەڵسوراوانی به‌جێ ماوی بیرەوەریەکانمان كزوو لاوازو بێ قه‌دره‌. بۆیه‌ به ئه‌ركی هه‌ره‌ گه‌وره‌ و پیرۆزمان زانی لێ یان بدوێن. به‌بێ وان بێ گومان ئێمه‌ش بونمان ئەستەمە. رابردوو وە رابردوه‌كان ئێمه‌ ین. لێ دوان له‌ وان لێ دوان له‌ خۆمانه‌ :1. غه‌فووری حاجی سه‌ عیدی ئیبــراهیمـــــــی ≈ ٨/٥ ساڵ به‌ندكراو2. یۆسفی وه‌ستا قاسمی سنــــه یــــــــی ≈ ٦ ساڵ به‌ندكراو3. سمایلی ئاغا ته‌های ئیسماعیـل زاده‌ ≈ ٦ ساڵ به‌ندكراو4. شێخ مه‌حه‌ممه‌دی باڵانێ سـه‌ عیـــــــدی ≈ ٣ ساڵ به‌ندكراو5. سه یید تاهیری ره‌به‌تی شـه‌ریفـــــــــی ≈ ٣ ساڵ به‌ندكراو6. حاجی حه مە‌ده‌مینی مام ئۆمه‌ری حه‌سه‌ن پــوور ≈ ٣ ساڵ به‌ندكراو7. سە عدوونی شێخول ئیسلام زه‌كـكــــــــــــی ≈ ٣ ساڵ به‌ندكراو8. میرزا حه‌سه‌نی ده‌شتێ حه‌سـه‌ن نــژاد ≈ ٣ ساڵ به‌ندكراو9. مە‌لا خدری سارتكێ عه‌ببــاســـــــی ≈ ٣ ساڵ به‌ندكراو10. حوسێنی غه‌فوورئاغای شــافعـــــــــــی ≈ ٣ ساڵ به‌ندكراو11.رۆسته‌م مه‌ره‌سه‌نه‌”” مه‌حه‌ممه‌دپوور ≈ ٢ ساڵ به‌ندكراو١٢.خدر مه‌ره‌سه‌نه‌ “” مه‌حه‌ممه‌دپوور ≈ ٢ ساڵ به‌ندكراو١٣. كوێخا ئه مه‌ر قه‌ڵه‌ڕه‌شێ ئه‌مــه‌ر پاشـــــا ≈ ٢ ساڵ به‌ندكراو14. خالقی غه‌فوور ئاغای شـــافعـــــــــــی ≈ ..مانگ به‌ندكراو15. كه‌ریمی خدر كه‌چوولی ئیسماعیـل زاده‌ ≈ ..مانگ به‌ندكراو16. حه‌مه‌ی حاجی سه‌عیدی ئیبــراهیمــــــی ≈ ..مانگ به‌ندكراو17. عه‌بدووڵڵای غه‌فوور ئاغای شــــافعــــــــــی ≈ ..مانگ به‌ندكراو18. مه‌حه‌ممه‌دی حاجی ره‌حیمی قـــــــــــادرزاده‌19. عـــه لــــی شوانـــــه ی مینــــــــــایــــی… …………………….. …………….(( ئەلبۆمەکەمان بکەنەوە ))کلیک بکەنئه لبوم : Bandkravakani syakanسە رە رای هەمووی ئەوانەش ئەم چالاکی و بزوتنەوەیە دانەمرکایەوە، شوێن و پێگه‌ی ئه‌م هه‌وڵ و دڵسۆزیه‌ له‌ ده‌یه‌كانی چل و په‌نجاش له‌ سه‌رده‌می نەگریس و رەشی په‌ه له‌وی دا به‌رده‌وام بوو. تاكوو له‌گه‌ڵ خۆپێشاندانه‌كانی ساڵی په‌نجاووحه‌وت گرێی خوارد.چاوه‌ڕوانی كرده‌وه‌ و ئێش و ئازاره‌كانی چالاك وانانی ده‌یه‌ ی سی و به‌ندكراوه‌كانی چله‌كان و په‌نجاكان بن .

عەلی جەواهێر و کەوشی سیرە دار

محمد نیک‌پی — Sat, 02 Nov 2019 21:27:39 +0330

لە ناو دارستانەکان دا بە دوایمەلحەمی پێستی لەشەکین ، مازوین و هێلوین دەگەرا، دەبا‌خ خانەی هەبوو و پێستی ماڵات و ئاژەڵیبە شێوەی خۆی بە مەڵحەم ، زا‌خ وخوێ دەباخی و خۆشی دەکرد و لە بەر تاو هەڵیدەخست.لە پێستی ئەستووری ماڵات ژێری پێڵاوەکانی ساز دەکرد.لە بەشی ناسکتری پێستەکە سەرو رووی پێڵاوەکانی پێک دێنا.بە کەرەستەکان و ئامێرەکانی لێکی دەدروو.لە لاستیکی کۆنی سیارەکان بنی پێلاوەکانی ساز دەکرد.بەم جورە پێڵاوێکی شازوخۆمالی بەرهه م هێنا.خێزانی کاک عەلی بە ناوی فاتمە خان کە بە فاتمە لیرە ناسراوە ئێستاش هه رلە ژیان دا ماوە و بە هۆی تەمەنی زۆریەوە بە شێوە یێک سەرچاوە ی بیرەوەریەکانی سە ردەشت بە ئە ژمار دێت.کادیلاک کادیلاککادیلاکی عەلی جەواهێر( مزەففەری ) ناوبانگی لە پژدەر و دەورووبەری سەردەشت وناوچەکانی تری کوردستان دەرکردبوو.بوکەکان ئارەزوومەند و تامەزرۆی پێڵاوەکانی عەلی جەواهێرێ بوون و بۆ جیاز بیانوویان پێ دەگرت.کارگەی کەوشی لە ماڵە کە ی و دوکانەکەی دا پێک هێنا بوو .وەک دەگێڕنەوە مەلا مستەفای مەزن و وەڤدەکەی لە باشوروە داوای کادیلاکیان لێ کردووە و بویان هەناردە دەکات و بەم هۆیەشەوە کەلەبچە و بەند دەکرێ.دەگێڕنەوە کاتێک کە مام جەلال لە مەلا مستەفای رەحمەتی دادەبڕێت لە ئالانەوە بە چوارسەد نەفەر پێشمەرگە وە بەرە و سەردەشت وەرێ دەکەوێ ،عومەردەبابە و برایم ئە‌حمەد وعەلی عەسکەری دەنێرێتە لای عەلی جەواهێرێ و وەڵام دەنێرێ: بە مام عەلی بڵێن لە لای لوبنانەوە بەرەو ئەوروپا رێ دەکە وم و دوو جووتم پێڵاوی کادیلاک بۆ بنێرێ.کواکۆمپانیا و بارگای پیشە سازیەکەت ؟کوا ماڵباتەکەت ؟ کوا کارگەکەت ؟

كه‌ڵه‌ هونه‌رمه‌ندی وێنه‌كێشی كوردی سه‌رده‌شتی

محمد نیک‌پی — Sat, 02 Nov 2019 21:26:07 +0330

به‌ نێوی خوای گه‌وره‌ و مێهره‌بانکوری خالیدی قازی زاده‌یە له‌ بنە مالە ی قازیه‌كانی سه‌رده‌شت . دایكی ستاره حه‌ددادی خه‌لكی سه‌ققز . له‌ زانكوی هونه‌ره‌جوانه‌كانی تاران ساڵی 1349 هه تاوی بڕوانامە ی لیسانسی وه‌رگرتوه‌ . له‌ سه‌رده‌شت مامۆ‌ستا بوه‌ . پێشانگای وێنه‌ی له‌ سه‌رده‌شت داناوه‌ .تابڵۆی چارده‌ی سه‌رماوه‌زی نه‌قشاندوه‌ .په‌یكه‌ری مۆری ئه‌نجومه‌نی شیمیایی سه‌رده‌شتی داڕشتووه‌ .یه‌كه‌مین تابڵۆی بۆ هه‌ڵه‌بجه‌ كێشاوه‌ته‌وه‌ .دوای تێپه‌ڕ بوونی ماوه‌ی ده‌ رۆژ له‌ كاره‌ساتی هه‌ڵه‌بجه‌ تابڵویێكی 3/10 له 1/80 میتری له‌ ئه‌نیستیتوی كورد له‌ پاریس داناوه‌ .لە سۆربۆن درێژە ی بە خویندێن داوە. پێشانگاكانی له‌ ئەوروپا ناوبانگیان ده‌ركردوه‌ . تا ئێستا نزیکە ی سی پێشانگای له‌ ئەوروپا داناوه‌ .بۆ یکە مین جار فه‌رانسه‌ بیست چرکە‌ له‌ وێنه‌كانی ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ بە رەگەز کوردە ی له‌ شاشە ی تی وی فه‌رانسه‌ بۆ‌ ماوه‌ی دو مانگان بڵاو كردۆته‌وه‌ . له رۆژی ٥ نوامبرتا ١١ نوامبر سالی ٢٠١٣ زایینی پێشانگاییکی نێو نە تە وەیی لە موونترۆی پاریس، هۆلی “پالت دی کونگرێس″ بە بەشداری کۆمەلێک هونەرمەند لە ئاستی جیهانی دا لە ژێر ناز ناوی”و‌ه رزی زستان ٢٠١٣” بە رێوه چوو و کاک ناسر وه ک هونە رمە ندێکی گە ورە ی کورد بە تابڵوکانیە وە بە شدار بوو. كه‌ڵه‌ هونه‌رمه‌ندی وێنه‌كێشی كوردی سه‌رده‌شتیه‌ . كێیه‌ ؟ ئه‌وه‌ ناسری قازی زاده‌یه‌ . وه‌رن با گۆوه‌ند و شایی له‌ ده‌وری ئه‌و هونه‌رمه‌نده‌ گه‌ۆره بگرین و دیلان ساز كه‌ین . شاییه‌ شادیه‌ چۆپییه‌ یادی ناسره له‌و ناوه‌نده‌ ؛ ده‌ست له‌ ده‌ستی یه‌ك با هه‌ڵگرین ئاڵای ئه‌و كۆڒه‌ گۆوه‌نده‌ . ئیستاش وەک کوردێکی نیشتمان پەروەر خەریکی کارێکی گەورە یە بۆ شەنگال

ئه ستێره يێکی پڕشنگدار له ناوچه ی ئالانی سه رده شته وه

محمد نیک‌پی — Sat, 02 Nov 2019 21:20:12 +0330

زانای ئايينی ، نوسه ر و ئه ديبشێخ عبدالرئوف نه قشبه ندی زانای ئايينی ، نوسه ر و ئه ديب کوری شێخ مه حه ممه د ( ابن الشێخ ) مه شهور به سه عدی سانی له سالی 1324 هه تاوی له بێژوێ ناوچه ی ئالانی سه رده شت له دايکبوه و له هه ژده ی سه رماوه زی هه شتادويه کی هه تاوی به هؤی روداوێکی دڵ ته زينی هاتوچو کوچی دوايی کرد.ئاساری ئه و بليمه ته له په نجا بو سه رن که چه نديان چاپ کراوون بؤ وێنه :1 – سه يقه لی ئايينه : ره خنه له سه ر کتێبی ئايينه ی ئيسلامی مام وه ستا ره بيعييه .2 – عه سای مۆسا : که ره خنه له سه ر به هائييه ته .3 – ديوانی ئه شعار : شێعره کانی کوردی ، فارسی و عه ره بی ئه و زانايه له به ر ده گرێ.4 – ئه خته رانی سابيت و سه يياری ئالانی سه رده شت.له پشتگيری ئه و زانايه دا زور که سايه تی لێدوان و نوسراوه يان هه يه ، يه کێک له وانه مام وه ستا مه لا عه بدوللا قاسميانييه که له چه ند دێر ، شێعر و نوسراوه دا له سه ری دواوه .ئه وه ش ئێوه و به رهه مو ، نوسراوه و به لگه و هه ر شتێکی ديکه ی که له سه ر ئه و زانايه لاتانه بؤ کؤکردنه وه ی له مالپه ری پاشه رؤکدا : چاوه روانين

پێشه کی…

محمد نیک‌پی — Sat, 02 Nov 2019 18:29:37 +0330

به ناوی خوای به رز و دڵۆڤانماوه يێکی دورو درێژه بيرم لە وە کردۆتەوه له سەردەشت و دەور و بەری کەم نين ئەو هەڵکەوتە و کەسايەتی و بليمەتانەی ، کە وا لە ناومان بوون و هەن بە هەر هؤکارێک بێ لە بير چونەوە و ياديان لێ نەکراوە وە هەر وەها بەسەرهاتوو ، کارگلێکی زور کراون کە وا ئاوريان لێ نەدراوەتەوە که لکيان لێ وەر نەگيراوه و درێژەيان پێ نەدراوە کە هيچ ، بەلکو بەرەو دواوه گەراونەتەوە ، ئەوانە و چەند هۆکارێکی ديکەی وەکو کۆمه ڵه ئەمانەتێکی بە نرخ و به که ڵکی ئازيزانی قوتابيم که ماوه يێکی زورە لە ناو بەنديخانەی قەفەسەکان مايەی مەینەت و رەنجی منن ، بوونه هەوێنی داڕشتنی ماڵپەری پاشەرۆک .دەستی يارمەتی بؤ لای ئێوەی رێزدار درێژ دەکەين و دەست لە ناو دەست بە ئامانجی ناساندنی ئەو جوره کەسايەتيانە و کؤ کردنەوەی بيرو ئاکاريان وەکو رێز گرتنێک و کەلک وەرگرتنيان بؤ بەرژه وەندی گشتی ….. .بێ گومان ناتوانين مافی خويان وەکو خويان پێ بدەينەوه ، بەلام پاشەرۆک لەو ئەرکەی پێ هەستاوە بؤ ئەوەی بتوانێ به شێکی بچوکی ئەو ئەرکەی جێ بە جێ کات دەست پێ دەکات و بە يارمەتی ئێوە هەنگاو بەرەو پێشەوە دەنێ .ماڵپەری پاشەرؤک ئه رکی خزمە تگوزاری بە جە دێنێ ، باسەکە دەکاتەوە وە بە بەشداری ئێوەی ئازيز دەولەمەندی دەکات وە لە ماڵی خويدا بە ئەمانتداريێوه دەيپاريزێت .له خوارەوە چەند سرنج و تێبينی بؤ ئاگاداربوون و زانياری زياتر دەخەينه بەر دەستی هاورێيان :١- مافی ئه م ماڵپەره پارێزراوه بؤ خاوەنەکەی .٢- دەرگا کراوە دەبێ بؤ ناساندنی ئەو جوره کەسايەتيانه ناردنی وێنه و بەڵگە و دکۆمنتاريا ، هەر بە ناوی خؤتانەوە دەخرێنە خەزێنەی ماڵپەرەوه.٣- لە دانانی ناو ، بەسەرهات ، کارەکانی ، مەبەست و کاتەکانی بەرێوەبەری پاشەرۆک برياردەره .٤- ماڵپەری پاشەرۆک لايەنگری بؤ هيچ کەسی تايبەت و گروپ و ئایدۆلۆژی نيە .٥- بؤ پەيوەندی کردن و يارمەتی به پاشەرۆک وه هاوکاری دڵسوزانەتان پەيوەندی بەو ئيمەيلەوه بکەن . mhmmdnikpey@gmail.com٦- کەلک وەرگرتن لە بابەتەکانی ئەو ماڵپەره بە مەرجی هێما کردن بە سەرچاوه ئازاده .بەرێوەبەری ماڵپەری پاشەرۆک مەحەممەد نيک پەی