https://virgool.ir/feed/@mohaghegh.eghlidfa2026-11-12 16:37:49https://files.virgool.ir/upload/users/198261/avatar/avatar.pnghttps://virgool.ir/@mohaghegh.eghlidhttps://virgool.ir/@mohaghegh.eghlid/۱۲-مر-داد-crfg2juibzedتوضیح: این نوشته را در ۱۵ مرداد ۱۴۰۰ در دفتر خاطرات روزانه‌ام نوشته‌ام (نشر به‌مناسبت سالگرد!).| علی محقق |۱۵ مردادروزها منتظر ماندم تا چنین حالت مطبوعی را برای نوشتن به دست آورم. ساعت یک نیمه شبِ نیمه تابستان، در بالکن روی صندلی‌ام نشسته‌ام و به نرده تکیه دادم‌ام. حس دیگری دارد وقتی که زیر آسمان، معلق میان زمین و هوا باشی و شروع به نوشتن کنی؛‌ اصلا همین موقع‌ها است که آدم حس نوشتن پیدا می‌کند. راستی نمی‌دانستم هوای شیراز می‌تواند اینگونه قابلیت خنک بودن داشته باشد. استکان چای بدجور خودنمایی می‌کند؛ آن را سر می‌کشم و ادامه می‌دهم به نوشتن.آی خداسرشاهده اینجوری نکنید. نمی‌دانم که از بچگی بد عادت شده‌ام یا واقعا خاصیت ذاتی دیگر افراد هم است؛ اینکه روز تولدت غرور بَرَت دارد و حس محبتت لبریز بشود نسبت به همه کسانی که دوست‌شان داری و پیش خود بگویی: ممنون از اینکه روز تولدم را تبریک میگویی؛ یا میخواهی تبریک بگویی ولی رویت نمی‌شود؛ یا اینکه در سر می‌پرورانی که سورپرایزم کنی اما نمی‌دانی روز تولدم چندم مرداد ماه است! ممنونم از همه عزیزانم که از برای بزم این خجسته‌روز لحظه شماری می‌کردند اما اهریمن بدصفت و حسود، هرچه دارد رو می‌کند تا از خاطرشان ببرد یا گرفتاری پیش پای‌شان بیندازد یا ... .اینجوری است دیگر! روزهای پیش از زادروزم، خیال‌بافی می‌کنم که فلانی مثلا دارد نقشه می‌کشد که آخر تلافی تولد خودش را سر من خالی کند (بگو جبران کند!)؛‌ ترس برم می‌دارد که خب چه کنم فردا با این وضعیت قاراشمیش؛‌ لباس‌هایم اگر کثیف شد حوصله شستن‌شان را ندارم ها! موهایم اگر کثیف شد با چه بشویم‌شان؛‌ کفش نو ام را چه کنم؟! لابد قسمتی از دُنگ تولد را هم باید از جیب بدهم! از فردا باید با مندرس‌ترین لباس‌هایم پا بیرون بگذارم؛‌ خطر هر لحظه در کمین است؛ ممکن است همین پشت در باشد. در را سه قفله می‌کنم. زیر لب تکرار میکنم: مکن ای صبح طلوع... !جالب‌ترش این است که برفرض محال اگر هم خبری باشد، مطمئنا باز هم سورپرایز می‌شوم. در واقع خودم هم می‌دانم که همه این‌ها خیال‌بافی‌هایی بیش نیست. اصلا لذتش هم به همین است که خیال‌بافی کنی و آخرش به چرندیات ذهنی خودت بخندی و تنهایی قهقهه بزنی از این وضعیت!ای لعنت بر این اهریمن. یک روز از کل این ۳۶۵ روز سال متعلق به من است؛ درست گذاشته‌ای و همه تلاش خود را متمرکز کرده‌ای تا فقط همین یک روز را  از من بگیری؟! بگذار دیگران کارشان را بکنند.‌ خب بیچارگان می‌خواهند تبریک بگویند؛ چه‌کارشان داری؟! اصلا هیچ اشکالی ندارد؛ خودم تلفن می‌زنم و احوال‌شان را می‌پرسم. فقط می‌ترسم یک‌هو پیش خودشان بگویند آخ که امروز تولدش بود و فراموش کرده بودیم. اگر عذرخواهی کنند چه جوابی بهشان بدهم؟! می‌گویم لعنت بر شیطان؛ آدمی جایزالخطا است دیگر؛ هیچ اشکالی ندارد... .تلفن می‌ز‌نم؛ از هر دری صحبت می‌کنم، لامصب نمی‌گیرد! لعنت بر شیطان. به  دیگری زنگ می‌زنم. بعدی نیز به همین منوال. انگار کار از دست من خارج است. همه زمین و زمان دست در دست هم داده‌اند تا امروز به فراموشی سپرده شود. ممارست می‌کنم و اجازه نمی‌دهم!بالاخره که باید کار از جایی شروع شود؛ این بیچارگان، فقط منتظر این هستند که یک نفر جلو بیفتد و تبریک بگوید؛ چه بسا آماده‌اند تا جامه بدرند و برای عرض تبریک شرفیاب شوند و سینه‌چاک در مقابل من، مقام تعظیم فرود آورند. چه اشکالی دارد که کار را خودم آغاز کنم؟ چه لزومی دارد که منتظر دیگری باشم؟پیام می‌گذارم که : ممنون از دوستی که این هدیه نفیس را به من تقدیم داشتی... . می‌ترسم خجالت‌زده شوند از اینکه چیز با ارزشی برای عرض تهنیت ندارند تا تقدیم نمایند. اما اشکال از خودشان است؛ باید کمی مجازات‌شان کنم! منتظر می‌مانم تا صف پیام‌های تبریک، سرازیر شوند و من هم کمی سرخوش شوم از این حیله‌ دروغینی که به کار بردم! اما باز هم خبری نمی‌شود. ای لعنت بر شیطان!یکی دو نفر هم که تبریک می‌گویند، جوری وانمود می‌کنم که: ای بابا! بس کنید دیگر! بچه که نیستم. از صبح امروز دارم جواب محبت‌های دیگران را می‌دهم. به هیچ کاری نرسیده‌ام. دیگر این خزبازی‌ها را ازتان نبینم ها. بروید پی کارتان... . جواب همه بی‌محبتی دیگران را سر آن‌ها خالی می‌کنم!شب که می‌شود، می‌گویم بی‌خیال همه *عزیزان*! اینک خودم هستم و خودم. گویی امسال هم قرار نیست چیز بیشتری از این روز نصیب‌مان بشود. سپاس‌گزارم از صاحب تقویم که اسم مرا در این روز درج نکرد تا بیشتر از این، شرمنده بی‌تفاوتی عزیزانم نشوم! گویی قرار نیست این دوازده مرداد لعنتی تمام شود! یک روز پس از دوازده مرداد؛‌ دو روز پس از دوازده مرداد؛‌ سه روز پس از دوازده مرداد... خبری نشد؟! هنوز هیچ‌کس نیست که بخواهد چیزی به من بگوید؟! اشکالی ندارد اگر ۱۲ و ۱۴ را اشتباه گرفته‌ای ها. نه! انگار واقعا خبری نیست.آخرش هم قهر! ای لعنت بر شیطان. خلاصه چند روزی طول می‌کشد تا دوباره سر حال شوم. یادم باشد تا روز تولد *عزیزانم* حتما جبران کنم!پینوشت: با چاشنی طنز و اغراق#94Ali MohagheghAli MohagheghWed, 03 Aug 2022 00:13:34 +0430https://virgool.ir/@mohaghegh.eghlid/کشتی-نوح-mzmgajjm7egbچه شده که در این ایام که کار و بار زیاد است و مجالی برای خلوت گزیدن نمی‌دهد، رو به نوشتن آورده‌ام؟!اتفاقا می‌گویم که انسانِ سرگردانِ همیشه عقب‌ماندهء قرن ۲۱، گه‌گداری نیاز دارد که بایستد و چشم برهم گذارد و در خود تفقدی کند و ببیند که کیست و کجاست و رویایش چه بوده است و به کجا می‌رود. نیاز دارد که بجوید آنچه را که برایش ساحل آرامش بوده است. نیاز دارد که در هوای مطبوع اردی‌بهشت، چشمانش را روی هم بگذارد و دامن برافشاند و از قید و زنجیر وابستگی‌های ذهن رهایی یابد. رهایی یابد تا بتواند دوباره خودش را بشناسد و دل بسپارد به آنچه روح و جانش را شاداب می‌کند. می‌بایست تا به "خیال" خود عزیمت کند و تجسم کند آنچه را که دل در گرو آن داشته‌است. تا زنده کند رویاهای خاک‌خورده گوشه ذهنش را. یا اینکه خاطرات کودکی و میانسالی‌اش را از نظر بگذارند؛ مقطعی از عمر که منتهای همه افکار و اعمالش چیزی نبود جز اینکه سرخوش باشد.سرخوشی، حالتی است که حقیقتا در گرو آزادی است. در این جهان روبه‌توسعه، انسانِ بی‌نهایت طلب هرکجا چشم می‌گرداند سبقت و نوآوری و اختراع است؛ این آدم باگذر عمر فقط بر عقده‌هایش افزوده می‌شود و بار طمع و حرص و شهوت را بر دوش می‌کشد. می‌کوشد تا به‌دست آورد آنچه را نمی‌تواند؛ تا تجربه کند آنچه را در دسترس ندارد؛ تا در این ماراتن به‌شدت ناعادلانه، با کسانی رقابت کند که ابتدائا چند فرسخ از او جلو تر اند. چه می‌شود که این انسان ترغیب می‌شود تا همه‌ی جوانی و توان و خوشی‌اش را کف دست بگیرد و در این مسیر بی‌انتها قدم گذارد؟ چه نهیبی بر سر این آدم می‌‌آید که هرآنچه دارد را می‌گذارد و می‌رود در مسیری که به قول حافظ : از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود/ زنهار از این بیابان وین راه بی‌نهایتمن قوه شهوت را نفی نمی‌کنم؛ اما چگونه عقل آدمی حاضر به چنین معاوضه‌ای می‌شود؟ معاوضه‌ لذت جوانی با حرکتی به سوی "دیگری بودن".جا دارد بیندیشیم که مسیری که برای "دیگری بودن" تعریف شده است، اصلا وجود حقیقی دارد یا خیر. به این دلیل اصطلاح "دیگری بودن" را به کار بردم:‌ چراکه  رسیدن به آرمان‌های قرن۲۱ را ملزوم دگرگون شدن فطرت آدمی می‌دانم؛‌ یعنی اینکه آدمی باید تبدیل بشود به آنچه که نامش غیر از انسان است.حال و احوال حاکم بر روزگار چنین القا می‌کند که ثروت، قدرت و رفاه ، هدف غایی انسان است. این جهان اینستاگرام دارد! انسانی که اینستاگرام را تورق می‌کند، ناخودآگاه پا به چنین ماراتنی می‌گذارد با اهداف از پیش تعیین شده. اینستاگرام و تقریبا هرچه پیرامون خود مشاهده می‌کنیم، مملو است از دستگاه تبلیغاتیِ چنین تفکری. تفکری که به انسان می‌گوید تو اگر ایلان‌ماسک نشدی، خودت کم‌کاری کردی؛ وگرنه جهان پر است از کسانی که کودکی پر رنج و دردی را داشته اند و هم‌اکنون صاحب آن همه عزت و شوکت هستند.این تفکر خونبار، بی‌رحمانه، ناعادلانه و محال، چرا؟بیاییم براساس این فکر، مردم دنیا را طبقه‌بندی کنیم. فرض را بر آن بگیریم که از ۸ میلیارد نفر انسان کره‌زمین، نیمی نمی‌خواهند ثروتمند شوند یا تلاشی برای آن نمی‌کنند یا اصلا چنین اولویتی در زندگی‌شان نبوده است. چنین افرادی را در قعر رفاه و آسایش قرار می‌دهیم. با نیم دیگر چه کنیم؟ مردمی که همگی غایت خود را رسیدن به ثروت بدانند. یکی از آنها جوان کشمیری است، دیگری جوانی از کویت. اولی از منابع و معادن زمین بی‌بهره است، دومی صاحب منابع عظیم نفتی و غیره. اولی از میان شهر و دیاری پرجمعیت سربرآورده؛ دومی چنان است که اگر منابع زمین را بر جمعیش تقسیم کنی، کسی نیازی به کار برای کسب درآمد ندارد. اولی در اثر گرسنگی یا عوامل ژنتیکی، دچار نواقص بدنی است که هزینه درمان آن را هم ندارد؛‌ دومی بساط ورزش و تفریح و سلامت جسمی و روحی‌اش فراهم است و کمبودی ندارد. هر دوی این انسان‌ها بی‌نهایت طلب اند و خواستار رسیدن به قله آرزوهایی که جهان قرن۲۱ برایش تعریف کرده است. جمعیت ۴ میلیاردی باقی‌مانده را چگونه تقسیم کنیم؟شاید بگویی که هرکس متناسب با جایگاه و وضعیتی که در آن قرار دارد، توقعات محدودی دارد. مثلا تویی که این نوشته را می‌خوانی و در یک خانواده متوسط زندگی می‌کنی، توقع‌ات از زندگی کمتر از هم‌سن خودت در خانواده‌های ثروتمند است. آیا خیال می‌کنی که آدمی که دستش می‌رسد، در چپاول ثروت کوتاهی می‌کند و چیزی برای خوشه‌چین‌ها باقی می‌گذارد؟! یا زمین به اندازه‌‌ای ظرفیت دارد که هرکس هرچه‌ خواست بتواند از آن بهره ببرد؟ آیا بین خودِ همان‌هایی که ۱۰۰ها کیلومتر در این ماراتن از ما پیش اند، رقابتی وجود ندارد برای رسیدن به صدارت در قدرت و ثروت؟ آیا نمیدانی که هرچقدر این دست‌های چپاولگر به منابع دنیا چنگ می‌زنند، مردم آن منطقه را در فقر و ضعف محصور می‌کنند و آنها را در رسیدن به آروزهای قرن بیست‌ویکی محروم می‌کنند؟ آیا من و شما نیز هم‌اکنون به شکل‌های گوناگون تحت کنترل و سلطه غارتگرانی نیستیم که ما را از رسیدن به منافعمان محروم می‌کنند؟پس آن گزاره از اساس مشکل دارد! رویای "انسان دیگر" شدن را کسانی تبلیغ می‌کنند که بدین وسیله دارند شور و جوانی مردم دنیا را به‌خدمت می‌گیرند تا در ساختار و نظام خود به‌کار برند و سود عمده‌اش را به جیب بزنند. "دیگری شدن" فریب و رویای محالی بود که چپاولگران در گوش انسان قرن ۲۰ و۲۱ زمزمه می‌کنند تا به چپاولگری خود رسمیت و اعتبار ببخشند و همچنین همه را دعوت کنند که بیایند و در این ساختار، "بردگی کنند". نظامی که از سر تا ته آن همگی برده‌اند؛ هر برده برای طبقات بالاتر خود بردگی می‌کند. انسانی که در طبقات پایین این نظام قرار گرفته‌است، می‌گوید می‌کوشم تا برده بهتری بشوم و ترفیع بگیرم؛ حال آنکه نمیداند بردگانی که در طبقات بالاتر قرار دارند نیز چنین می‌اندیشند و این بردگی پایانی ندارد!حال آنکه باید گفت سرشت انسان همینی است که هست و اساسا "دیگری شدن" رویایی محال است. قرآن دقیقا به این موضوع اینگونه اشاره می‌کند:فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا ۚ فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا ۚ لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّه۳۰ رومفطرت آدمی رویایش در معرفت و تربیت و اخلاق است. آرامش را در لبخند رضایت هم‌نوعش می‌جوید، آنگاه که دستش را می‌گیرد و در سختی‌ها یاری می‌کند. یا هنگامی که بوسه‌ای بر دستان مادرش میزند یا پدری که فرزندش را در آغوش می‌گیرد. رویای آدمی چیزی به طراوت عشق است، به گرمیِ از خود گذشتن، به صفای بخشش و سخاوت، به یکرنگی و اخلاص، به جوانمردی، به صداقت، به ایمان. راهی است که حرکت در آن، ملال‌آور نیست (آنگونه که در مسیر انسان قرن۲۱ هست) ؛ یا هرچه در آن قدم گذاری، حرص و عقده تو را بیشتر نمی‌کند. هرچه هست رضایت است.اما اندوه که ما و دیگران همگی ساکن یک دهکده‌ایم (آنگونه که می‌گویند دهکده جهانی)؛ دهکده‌ای که گرفتار سیل شهوات و زشتی‌ها است. کجا است آن کشتی نوحی که انسان آگاه بر آن سوار شود و رو به حقیقت بگراید و بردگان همگی بمانند و در سیل هلاک شوند؟هرکدام از ما در مسیر "رفتن" و "شدن" ، نیاز است به‌نحوی در این ساختار معیوب و مسلط حرکت کنیم و راهی برای گشایش آرمان‌ها و مسیر حقیقی خود بگشاییم. اما مهم همین است که بدانیم چه هستیم و کجا هستیم و کجا باید برویم. شاید لازم است در میانه راه نهیبی به خود بزنیم و بگوییم بایست و کمی تامل کن! بدان که هرکجا می‌روی و درحال هرکاری که هستی، هدف و فطرت خود را فراموش نکنی و در دام نظام بردگی و برده‌پرور گرفتاری نشوی.بشر قرن۲۱ نوح و ناجی ندارد؟ آیت‌الله خامنه‌ای می‌گوید:دنیا دنیای بدی است. دنیای فاسدی است. دنیای گرسنگی و تبعیض و بی‌عدالتی است. دنیای زورگویی کسی مثل ترامپ است. دنیای حاکمیت بی‌قید و شرط سرمایه است. اروپا و آمریکا در این زمینه فرقی ندارند؛ کشورهای دیگری هم که در این سطح و در این حد و اندازه نیستند، به نحوی کمک‌کار این جریان اند. یعنی دنیای سلطه است؛ دنیا تقسیم شده است به سلطه‌گر و سلطه‌پذیر. درمقابل این دنیای بد و فاسد، یک نظامی سربلند کرده و آن نظام جمهوری اسلامی است؛ آن انقلاب اسلامی است. یک اشکالات و انحرافاتی وجود دارد اما این به کلیت نظام به هیچ وجه صدمه‌ای نمی‌زند. این نظام یک نظام معترض است؛ معترض به این ساخت قدرت در دنیا. یعنی به بی‌عدالتی معترض است، به ظلم معترض است، به فقر و گرسنگی معترض است.من می‌گویم: انقلاب اسلامی نوح است و جمهوری اسلامی همان کشتی در حال ساخت است. انقلاب ایران آمده تا نظام بردگی را در هم بشکند و ساختار نویی بنا کند آنگونه که پیغمبران درصدد ساخت آن بودند. انقلاب اسلامی تا این حد افق معرفتی دارد و نباید کوچک و حقیر انگاشته شود.نسیم خنک اردی‌بهشتی آدم را به چه‌کارهایی وا نمی‌دارد! اینکه بعد از مدت‌ها، از نظم و روال حاکم بر کارهایم تخلف کنم و به اصل اصل اصل وجودم بیندیشم و آن را به تحریر درآورم. خدا شکر می‌کنم که در اثنای ماه رمضان و این حال و هوای خوب، این فرصت به من عطا شد.توضیح: این نوشته را در ۹ اردی‌بهشت ۹۹ در دفتر خاطرات روزانه‌ام نوشته‌ام (نشر به‌مناسبت ۲۲ بهمن).| علی محقق |Ali MohagheghAli MohagheghFri, 11 Feb 2022 09:18:51 +0330