https://virgool.ir/feed/@mkhoshbinسلام. میخوام اینجا در مورد تجارب شخصی خودم از خوندن کتاب های مختلف و کارهای علمی مورد علاقه بنویسم. امیدوارم خوشتون بیاد و براتون مفید باشه. ضمنا ممنون که نظرتون رو در مورد مطالب میگیدfa2026-11-11 22:11:41https://files.virgool.ir/upload/users/208997/avatar/avatar.pnghttps://virgool.ir/@mkhoshbinhttps://virgool.ir/@mkhoshbin/از-تولید-جوراب-نایلونی-تا-پیدایش-علوم-میان-رشتهای-۳-بخش-آخر-scas2g4isco0در مطلب دوم از این سری در مورد ماجرای تولید نایلون و تاثیرات آن بر فضای علمی موجود صحبت کردیم. در این مطلب میخواهیم در مورد بخش دیگری از این اتفاقات صحبت کنیم.این مطالب با محوریت کتاب فیزیک وال استریت (The Physics of Wall Street: A Brief History of Predicting the Unpredictable) از منابع مختلف جمع آوری شده است.تخریب دیوار بین دانشمندان با بمب اتم!زمانی که نایلون معرفی شد، جنگ جهانی دوم نیز شروع شده بود. در سال ۱۹۳۹ اینشتین در نامه‌ای به روزولت هشدار داد که آلمان‌ها در آستانه‌ی ساخت سلاح هسته‌ای هستند و به او راه‌اندازی گروهی برای تحقیقات بر روی کاربردهای نظامی اورانیوم را پیشنهاد کرد. این پیشنهاد با جواب مثبت روزولت مواجه شد.چند روز پس از اینکه در سال ۱۹۴۱ آلمان علیه ایالات متحده آمریکا اعلان جنگ کرد، روند تحقیقات شتاب گرفت. در میانه‌ی تحقیقات بر روی اورانیوم، دانشمندانی از دانشگاه برکلی موفق به ساخت ماده‌ی جدیدی با نام پلوتونیوم شدند که قابلیت استفاده در سلاح هسته ای را داشت. همچنین تولید آن بسیار راحت‌تر از اورانیوم بود. در اوایل سال ۱۹۴۲ گروهی از فیزیکدانان به رهبری آرتور کامپتون به صورت محرمانه تحت عنوان آزمایشگاه متالورژی (Metallurgical Laboratory) به تحقیقات بر روی پلوتونیوم و نحوه‌ی تبدیل آن به بمب اتم پرداختند.چند ماه بعد این آزمایشگاه موفق به ساخت چند میلی‌گرم پلوتونیوم شد. ماه بعد پروژه‌ی منهتن با جدیت آغاز شد.Enrico Fermiپروژه‌ی منهتن نام پروژه‌ای بود که به ساخت و توسعه‌ی بمب اتم انجامید. این پروژه به استخدام ۱۳۰ هزار نفر و هزینه‌ای ۲ میلیارد دلاری (معادل ۲۲ میلیارد دلار امروزی) منتهی شد. در سال ۱۹۴۲ فیزیکدانی به نام انریکو فرمی موفق به کنترل یک واکنش هسته‌ای در راکتور خود شد و در روز ۱۶ جولای سال ۱۹۴۵ اولین بمب اتم آزمایش شد.اولین تست بمب اتمدر ابتدای شروع پروژه‌ی منهتن مشکلات زیادی بر سر راه ژنرال لزلی گرووز که فرماندهی ساخت بمب اتم را بر عهده داشت قرار گرفت. بزرگترین مشکل ساخت فرایند تولید انبوه پلوتونیم از چند میلی‌گرم تولید شده در آزمایشگاه بود. ابتدای شروع پروژه شرکت مهندسی استون اند وبستر (Stone and Webster) وظیفه‌ی ساخت کارخانه‌ی تولید پلوتونیوم را بر عهده داشت. ولی مدیران پروژه به این نتیجه رسیدند که این شرکت قابلیت این کار را ندارد. اما کدام شرکت می‌توانست ساخت این ماده‌ی جدید که در لبه ی تکنولوژی زمان خود قرار داشت را بر عهده بگیرد؟Leslie Grovesژنرال گرووز به دوپونت پیشنهاد مشاوره به شرکت استون و وبستر را داد ولی دوپونت پا را فراتر گذاشته و پذیرفت که فرایند ساخت این کارخانه را به طور کل بر عهده بگیرد. روش پیشنهادی دوپونت برای ساخت کارخانه‌ی پلوتونیوم همان روشی بود که در تولید نایلون به کار گرفته بودند. همانند نایلون، تولید پلوتونیوم نیز یک موفقیت بزرگ بود. چیزی حدود دو سال بعد دوپونت موفق شد میزان تولید پلوتونیوم را به چند میلیون برابر برساند.اما ساخت پلوتونیوم به راحتی نایلون نبود. تولید این فلز نیازمند ساخت راکتور کامل هسته بود که در سال ۱۹۴۲ هنوز ساخته نشده بود. این امر نیازمند همکاری دانشمندان علوم پایه و مهندسان در سطوحی بالاتر از پروژه‌ی تولید نایلون بود. اما فیزیکدانان آن زمان خود را در قله‌ی علم و مهندسین را پایین‌تر از خود میدانستند. به همین دلیل موافق همکاری با مهندسین نبودند. این مشکل از آنجا نشأت می‌گرفت که فیزیکدانان کار مهندسین را دست کم می‌گرفتند. اما با پیشرفت پروژه و نمایان شدن اهمیت کار مهندسین بر فیزیکدانان، آن ها به تدریج همکاری خود با مهندسین را بیشتر کردند و مرزهای بین آنها به تدریج کمرنگ شد. بدین ترتیب فرآیند تولید انبوه پلوتونیم با همکاری گروهی متشکل از دانشمندان علوم پایه و مهندسین کامل شد.پسر کوچک (Little boy) بمبی که بر روی هیروشیما انداخته شددوپونت و پروژه‌ی منهتن تنها جایی نبودند که مرزهای بین علوم پایه و علوم کاربردی از بین رفت و دانشمندان این دو گروه با هم همکاری کردند. تغییرات به گروه‌های دیگری از جمله محل کار آزبرن در نیروی دریایی نیز رسید. آزبرن که برای شرکت در تحقیقات مربوط به جنگ درخواست داده و درخواست وی رد شده بود به مرکز تحقیقات نیروی دریایی پیوست. وی برای انجام پروژه‌هایی بر روی صوت در اعماق دریا به این مرکز آمده بود اما تصمیم گرفت بر روی مباحث مورد علاقه‌ی خود مطالعه کند. این مطلب را با رییس خود در میان گذاشت و با توجه به جو موجود در فضای علمی آن زمان با درخواست او موافقت شد. کاری که آزبرن شروع کرد بررسی حرکت براونی قیمت سهام در بازار بروس آمریکا بود.اینطور شد که پس از پایان جنگ دیگر مرزهای سنتی بین علوم معنی نداشت و دانشمندان علوم پایه خود را در قله‌ی علم جهان نمی‌دانستند.پایانMohammad KhoshbinMohammad KhoshbinSat, 20 Jun 2020 13:08:27 +0430https://virgool.ir/@mkhoshbin/از-تولید-جوراب-نایلونی-تا-پیدایش-علوم-میان-رشتهای-۲-vt4jgsqegorkدر مطلب اول از این سری در مورد دو دانشمند با موضوع کاری مشابه با فاصله‌ی شصت سال و تفاوت برخوردها با آن دو صحبت کردیم. در این مطلب بخشی از دلایلی که باعث این تفاوت برخورد شد را می‌بینیم. این مطالب با محوریت کتاب فیزیک وال استریت (The Physics of Wall Street: A Brief History of Predicting the Unpredictable) از منابع مختلف جمع آوری شده است.ماجرای نایلوندر اواسط دهه‌ی ۱۹۲۰ میلادی، شرکت دوپونت (DuPont)، از بزرگترین شرکت‌های مواد شیمیایی، که ساختاری غیر متمرکز داشت، از بخش‌های مستقلی تشکیل می‌شد که هر کدام بر روی موضوعات مختلف مربوط به خود مطالعه می‌کردند. در این میان بخش مرکزی که باقی‌مانده‌ای از ساختار تاریخی شرکت بود، ماموریت خاصی نداشت. رییس وقت بخش مرکزی دوپونت با این مشکل رو به رو شد که اگر برای این بخش ماموریتی تعریف نشود، با وجود فعالیت بخش‌های مختلف، در آینده دیگر نیازی به این بخش نخواهد بود. راه حل او برای نجات یافتن این بخش از نابودی، راه اندازی یک گروه تحقیقاتی بود که با تمرکز بر روی تحقیقات بلندمدت، زیرساخت‌های مورد نیاز آینده‌ی شرکت را طراحی کنند. این گروه متشکل از شیمی‌دانان دانشگاه هاروارد و به رهبری والاس کاروترز (Wallace Carothers) در سال ۱۹۲۷ شروع به کار کرد.Wallace Carothersسه سال ابتدایی فعالیت این بخش تحقیقاتی به بررسی خواص پلیمرهای مختلف گذشت. اما در سال ۱۹۳۰ دو اتفاق مهم رخ داد. ابتدا آن‌ها موفق به کشف نوعی لاستیک مصنوعی به نام نئوپرن شدند. آخر همان ماه اولین نوع الیاف مصنوعی در جهان توسط این گروه کشف شد. در همین روزهای مدیر بخش مرکزی تغییر کرد و مدیریت جدید گروه را موظف به تحقیقات بیشتر بر روی الیاف مصنوعی کرد. نمونه ی اولیه از این نوع الیاف مشکلاتی از قبیل حل شدن در آب و نقطه ی ذوب پایین داشت. اما در سال ۱۹۳۴ بر اساس یک ایده‌ی جدید اولین نوع نایلون ساخته شد.نمونه ای از اولین الیاف نایلون ساخته شده در شرکت دوپونتاما نایلون که در یک آزمایشگاه علمی حیات یافته بود، به عنوان یک اختراع جدید در لبه‌ی علم شیمی آن زمان به حساب می‌آمد. به همین دلیل پنج سال بعدی فعالیت‌های شرکت بر روی تجاری سازی این محصول متمرکز شد.در فرایند تجاری سازی نایلون، دو مورد مهم وجود داشت. اول اینکه فرایند ساخت کارخانه برای تولید انبوه نایلون، نیازمند همکاری‌های نزدیک بین دانشمندان دانشگاهی بخش مرکزی و محققین صنعتی و مهندسین شیمی بخش‌های مختلف شرکت بود. این همکاری با مرزهای سنتی موجود میان علوم پایه و علوم کاربردی و همچنین مرزهای بین علوم نظری و مهندسی در تناقض بود. مورد دوم این بود که شرکت تمام مراحل این فرایند را به طور موازی پیش برد. به عنوان مثال فرایند تحقیقاتی بر روی واکنش شیمیایی که منجر به تولید نایلون می‌شد و روش تبدیل پلیمر به الیاف و دیگر مراحل به طور موازی انجام شدند. این روش کاری باعث شد تا انگیزه‌ی دانشمندان در بخش‌های مختلف برای همکاری بیشتر شود.فرایند کاری شرکت که بر مبنای همکاری میان گروه های مختلفی از دانشمندان بنا شده بود باعث به وجود آمدن فضایی جدید در مطالعات علمی و از بین رفتن مرز بین دانشمندان علوم پایه، علوم کاربردی و مهندسین شد. سرانجام شرکت بر روی یک محصول نهایی متمرکز شد: جوراب زنانه.انبوه مردم مقابل مرکز فروش برای خرید جوراب نایلونی، سال ۱۹۴۵در سال ۱۹۳۹ دوپونت آماده ی معرفی محصول شد و در سال ۱۹۴۰ این محصول به تولید انبوه رسید. فرایند تولید جوراب نایلونی، از کشف نایلون تا تولید انبوه، تغییری اساسی در جو علمی آن زمان ایجاد کرد. به طوری که روزنامه‌ی فیلادلفیا رکورد نوشت نایلون از جنگ مریخی‌ها انقلابی تر بود.اما تولید نایلون چه تاثیری بر روی سرنوشت کاری آزبرن، که در دوپونت کار نمی‌کرد، داشت؟در مطلب بعدی از این سری به این سوال پاسخ خواهم داد.Mohammad KhoshbinMohammad KhoshbinSun, 14 Jun 2020 01:28:11 +0430https://virgool.ir/@mkhoshbin/از-تولید-جوراب-نایلونی-تا-پیدایش-علوم-میان-رشتهای-۱-heycv1lihbnjسلام. قصد دارم سری مطالبی رو با محوریت کتاب فیزیک وال استریت (The Physics of Wall Street: A Brief History of Predicting the Unpredictable) و جمع آوری برخی مطالب از کتب و سایت‌های مختلف اینجا منتشر کنم. به نظرم این مطالب میتونه برای کسانی که به اقتصاد، ریاضیات، فیزیک، بازارهای مالی و علوم میان رشته‌ای علاقه دارن مفید باشه. همین اول کار از اینکه نظراتتون رو با من در میون میذارید ممنونم :) .لویی باشلیر، پدر علم اقتصاد ریاضیاتیلویی باشلیر (Louis Bachelier) ریاضیدانی فرانسوی است که به عنوان اولین فردی که فرایندهای تصادفی را مدل سازی کرده شناخته می‌شود. وی در رساله‌ی دکتری خود با عنوان "The Theory of Speculation" برای اولین بار مدلی ریاضیاتی از حرکت براونی و استفاده‌های آن در ارزش‌گذاری اوراق مشتقه‌ی بازار سهام معرفی کرد. این رساله به عنوان اولین مقاله در مورد استفاده از ریاضیات پیشرفته در اقتصاد شناخته می‌شود. به همین دلیل باشلیر به عنوان پدر علم اقتصاد ریاضیاتی و به یکی از پیشگامان مطالعه‌ی فرایند های تصادفی شناخته می‌شود.باشلیر که شاگرد هانری پوانکاره بود، در ۲۹ مارس ۱۹۰۰ از رساله ی خود دفاع کرد. البته به این دلیل که موضوعی ناشناخته برای ریاضیدانان را با ریاضیات آمیخته بود، کار او در آن روزها زیاد مورد استقبال قرار نگرفت. به همین دلیل به رساله‌ی او درجه ی پسندیده (honorable) داده شد که بالاترین درجه نبود (بالاترین رتبه برای درجه ی بسیار پسندیده بود). به همین خاطر کار باشلیر سال‌ها از دیده‌ها پنهان ماند تا اینکه ۵۵ سال بعد، پاول ساموئلسون (Paul Samuelson)، اقتصاددان آمریکایی و اولین آمریکایی برنده‌ی جایزه‌ی نوبل اقتصاد، طی مطالعات خود در مورد ریاضیات بازارهای مالی با رساله‌ی دکتری باشلیر برخورد کرد.لویی باشلیرمائوری آزبرن، ستاره شناسی که مقید به هیچ مرزی نبودمائوری آزبرن (Maury Osborne) فیزیکدان آمریکایی که در اصل اخترشناس بود و مسائلی مانند چرخش سیاره‌ها و دنباله دارها را بررسی میکرد، کمی قبل از ورود آمریکا به جنگ جهانی دوم دانشگاه را ترک کرد و در آزمایشگاه تحقیقاتی نیروی دریایی مشغول به کار شد. وی ابتدا بر روی مسائل مرتبط با صوت و انفجار در زیر آب مطالعه می‌کرد که تقریبا ربطی به اخترشناسی نداشت. او تا قبل از پایان جنگ بر روی موضوعات مختلفی کار کرد. به عنوان مثال در سال ۱۹۴۴ مقاله‌ای در مورد آیرودینامیک بال حشرات نوشت. آزبرن به جای بررسی موضوعات مرتبط با نیروی دریایی، وقت خود را صرف مطالعه‌ی موضوعات مورد علاقه‌ی خود می‌کرد. پس از پایان جنگ آزبرن پا را فراتر گذاشت و به رییس آزمایشگاه نیروی دریایی گفت که حتی روزی دو ساعت هم حاضر به کار برای دولت نیست و برای خود مسائلی دارد که باید به مطالعه بر روی آن ها بپردازد. مسائلی که هیچ ربطی به نیروی دریایی ندارد. اما به شکل شگفت آوری به او اجازه ی کار بر روی آن مسایل داده شد.از آن به بعد آزبرن حدود ۳۰ سال دیگر در آزمایشگاه نیروی دریایی باقی ماند و به مطالعه بر روی موضوعات مختلفی از نسبیت و فیزیک کوانتوم گرفته تا جریان‌های آبی زیر دریا پرداخت. اما تاثیرگذارترین کار او که امروزه برای آن شناخته می‌شود در حوزه‌ای کاملا متفاوت بود. آزبرن در سال ۱۹۵۹ مقاله‌ای با عنوان «حرکت براونی در بازار سهام» منتشر کرد. موضوعی که باشلیر شصت سال قبل در مورد آن نوشته بود. اما جز ساموئلسون و گروه او کسی از آن خبر نداشت. پیشنهاد اینکه فیزیک حرفی برای گفتن در اقتصاد دارد کاملا تازه به نظر می‌رسید و به تازگی مورد توجه بازار سهام قرار گرفته بود.پاول ساموئلسوناما تفاوت واکنش ها نسبت به رساله ی باشلیر که مورد توجه قرار نگرفت و مقاله‌ی آزبرن که مورد استقبال واقع شد جالب به نظر می‌رسد. باشلیر که برای اقتصاد به مثابه‌ی نیوتن برای فیزیک است در فرایند کاری خود با مخالفت‌های فراوانی رو به رو می‌شود و در نهایت رساله‌ی او مورد استقبال فضای دانشگاهی آن زمان قرار نمی‌گیرد. اما شصت سال بعد فردی با مطالعه بر روی همان موضوع، مورد حمایت دولت قرار می‌گیرد، بدون اینکه با مخالفتی در مورد موضوع کار یا روش کار خود رو به رو شود.چرا شرایط اینگونه تغییر کرد؟ در مطالب بعدی به این سوال پاسخ خواهم داد.Mohammad KhoshbinMohammad KhoshbinWed, 10 Jun 2020 02:38:58 +0430