https://virgool.ir/feed/@mirzaiekhorasaniرنج ها به وجود نمیان و از بین نمیرن بلکه از حالتی به حالت دیگر منتقل میشوند | یادداشت های قائم میرزادهfa2026-11-12 01:38:20https://files.virgool.ir/upload/users/196861/avatar/Ue97I2.pnghttps://virgool.ir/@mirzaiekhorasanihttps://virgool.ir/@mirzaiekhorasani/دینداری-لذت-بخش-ترین-کار-دنیاست-amclbgnxbfvuاسلام برای نخبگان/پارت ۱/ دینداری، لذت بخش ترین کار دنیاست.خیلی از ماها، دین را مانع رسیدن به لذت هایمان میدانیم. این توهم را داریم که دین آمده است که انسان را از خوشی ها و لذت هایش جدا کند. تصور غالب ما از افراد دیندار، این است که کسانی هستند که در زندگیشان خوشی و لذتی ندارند و تنها دنبال لذت در جهان آخرت هستند. ولی این تفسیری اشتباه از دین است. باید عرض کنم که اتفاقا دین آمده که سطح لذت انسان هارا بالاتر ببرد و و پیروانش را به "بالاترین سطح لذت ممکن" برساند.بشر همیشه به دنبال لذت و سعادت خویش بوده است. انسان در طول تاریخ زندگی خود در زمین، لحظه ای از لذت و سعادت خودش غافل نبوده و پیوسته در کارهای روزانه، لذت را مولفه اصلی قرار می‌داده است. اگر همسری انتخاب میکرده، از روی لذت بوده است. اگر غذایی می‌خورده از روی فرار از «درد گرسنگی» و ایجاد لذت بوده است. اگر آبی می نوشیده به دنبال لذت بوده است. انسان امروزی نیز همینگونه است. با نگاهی اجمالی به زندگی روزمره انسان ها متوجه میشویم که «میزان لذت», معیار اصلی انسان ها در انتخاب هایشان است. هر کاری که لذت بخش تر باشد، انجامش میدهند. هر راهی که لذت بخش تر باشد، طی میکنند و... . فرقی هم ندارد که آن شخص فردی دیندار باشد یا کسی باشد که به خدا اعتقادی نداشته باشد. رسیدن به لذت و سعادت، معیار انتخاب همه انسان هاست.تنها تفاوتی که انسان ها با یکدیگر دارند این است که بعضی از انسان ها, این لذت و سعادت خویش را اشتباه تشخیص میدهند و از لذت های سطح پایین و فیک، فراتر نمی‌روند.برخی انسان ها خیال می‌کنند که سعادتشان(نهایت لذتشان) در لذت های سطحی دنیایی(مثل پول، خانه،امکانات، همسر و ... ) است ولی انسان های الهی ، علیرغم اینکه لذت های سطحی را چشیده اند ولی سعادت(لذت حقیقی) خود را در پیروی از خالق خود و پیامبرانش می‌بینند و از مسیر بندگی لذتی بالاتر از لذت های دنیایی میچشند.انسان های الهی، لذت انس با پروردگار و لذت های ماورای این دنیا را درک می‌کنند و حاضرند از لذت های دنیوی خود برای رسیدن به لذتی ارزشمند و حقیقی بگذرند.امام سجاد (ع) در مناجات با خدا میفرماید :«إِلٰهِى مَنْ ذَا الَّذِى ذاقَ حَلاوَةَ مَحَبَّتِكَ فَرامَ مِنْكَ بَدَلاً ؟ وَمَنْ ذَا الَّذِى أَنَِسَ بِقُرْبِكَ فَابْتَغَىٰ عَنْكَ حِوَلاً ؟»َخداوندا! کیست که شیرینی محبت تورا چشیده باشد و به دنبال کسی به جای تو بگردد؟ و کیست که با قرب و همنشینی با تو انس گرفته باشد و بخواهد از نزد تو به جای دیگری رود؟!(صحیفه سجادیه)پس نتیجه میگیریم که همه انسانها دنبال رسیدن به سعادت و خوش هستند و تفاوت آنها در قضاوت و پیشبینی آنها درباره سعادت و لذت حقیقی است.ارتقاء لذت هاکمی به گذشته برگردیم. به زمانی که ما بچه بودیم. در آن زمان از چه چیزهایی لذت میبردیم؟ یادتان می آید که بهترین خوراکی ای که شما را بی نهایت خوشحال میکرد کدام بود؟ یادتان می آید بهترین بازی ای که با دوستانتان انجام می‌دادید چه بازی ای بود؟الان چی؟ آیا به همان اندازه از آن بازی لذت میبرید؟ آیا هنوز هم بهترین لذت زندگیتان، خوردن آن خوراکی است؟ چرا؟انسان ها در طول زندگی خود، لذت های مختلفی را تجربه میکنند. همینطور رنج های مختلفی را. اما یک رویکرد در زندگی نوع بشر دیده میشود : "همیشه لذت های کمتر را برای رسیدن به لذتهای بیشتر رها میکند". دلیل اینکه از بسیاری از لذت های دوران کودکی تان دیگر مثل قدیم لذت نمی برید این است که لذت دیگری را تجربه کرده اید که بالاتر و ارزشمندتر از لذت گذشته است و آگاهیتان افزایش یافته و دیگر لذت قبلی را قابل لذت بردن نمی‌داند. اگر در گذشته از داشتن یک ماشین اسباب بازی لذت میبردید، الان با داشتن یک ماشین واقعی آن لذت را تجربه خواهید کرد. چرا که این لذت را ارزشمندتر میدانید و دیگر برایتان خنده دار است که از هدیه گرفتن یک ماشین اسباب بازی خوشحال شوید.لذت های شما در حال ارتقا هستند. همانطور که آگاهیتان در حال ارتقاست. و این دو (آگاهی و لذت) رابطه تنگاتنگی با یکدیگر دارند.حالا در این سیر ارتقاء لذت ها، پیامبران الهی ندای بلندی سر دادند که «ای انسان لذتی بالاتر از این لذت های دنیایی هست و آن لذت و سعادت، انس و نزدیکی به خالق تبارک و تعالی میباشد». ایشان سعی کردند که آگاهی انسان را نسبت به لذتی که از آن بی‌خبر است افزایش دهند.در حقیقت پیامبران انسان ها را به خوشی و سعادت دعوت کرده اند. محتوای دعوت پیامبران این بوده است که لذتی بالاتر و ارزشمندتر هست که انسان ها اگر آن لذت را بچشند، لذت های دنیایی برایشان کمرنگ خواهد شد. لذتی که سعادت ابدی انسان است و آن لذت است که لذت حقیقی است.درست مثل پدر و مادری که میدانند یک خوراکی خوشمزه ای برای بچه شان ضرر دارد و کودک خود را از آن منع میکنند تا از لذت سلامتی محروم نشود.لذت دین، به انسان مومن انرژی می‌دهددین چه لذتی برای ما دارد؟حال ممکن است سوال پیش بیاید که دین چه لذتی میتواند برای انسان داشته باشد. در ادامه، برخی از لذت هایی که در انسان های دین از مشاهده شده(به نحو استقرایی) است ذکر میشود. نکته مهم این است که معمولا افراد با وجود حتی یکی از این لذت ها دیندار میشوند ولی هر فرد دیندار با بالابردن آگاهی و تمرین دادن روح خود (سیر و سلوک) نسبت به دین میتواند به لذت های دیگر دین هم دست پیدا کند.حال برخی از لذت هایی که میتوان برای دینداری شمرد را ذکر میکنیم : ۱. لذت دانایی: اینکه انسان بداند هدف از خلقتش چه بوده است لذت دارد. اینکه انسان بداند خالقش که بوده است و ابتدا و انتهای خلقت چگونه است، لذت دارد. اینکه انسان بداند بعد از مرگ چه میشود لذت دارد. دانستن صفات حقیقی انسان در نظام خلقت ( انسان مرزوق است، مخلوق است، فانی است، ضعیف است، مرحوم است، مربوب است.....) لذت دارد. دانستن جواب مهم ترین سوالات بشریت لذت دارد.۲. لذت هدف داشتن در زندگی : انسان های دیندار معمولا به انسان های هدفمندی #در زندگی تبدیل میشوند. حال این هدف میخواهد رسیدن به بهشت رضوان باشد و یا جلب رضایت معبود. برخلاف فرد غیر دیندار که نهایت هدفی که برای عالم میتواند قائل شود این است که چند روزی در آن باشد و بخورد و بیاشامد و از آن بهره مند شود و بعد به عالم نیستی ختم شود. این انسان در زندگی اش هدفمند نیست و هیچ وقت لذت هدفمندی را درک نخواهد کرد.۳. لذت ارتباط با خالق خود و جهان : همینکه انسان با موجودی به این عظمت و جلال، ارتباطی کم (و لو به قدر نماز و روزه ای که برای او میگیریم) داشته باشد، لذت بخش است. درک ارتباط با موجود بی نهایت لذت بخش است. حس ارتباط با مهربان ترین موجود دنیا به انسان، لذت بخش است. لذت حرکت به سمت او لذت بخش است. حرکتی که به صورت نظام مند در می آید و اسم «سیر و سلوک» میگیرد.۴. لذت عشق به پروردگار: حدیثی زیبا از امام صادق درباره این لذت نقل شده:« الإمامُ الصّادقُ عليه السلام :(إنّ) العُبّادَ ثَلاثةٌ : قَومٌ عَبَدوا اللّهَ عَزَّ و جلَّ خَوفا فتِلكَ عِبادَةُ العَبيدِ، وَ قَوم عَبَدوا اللّهَ تَباركَ و تَعالى طَلَبَ الثَّوابِ فتِلكَ عِبادَةُ الاُجَراءِ، و قَوم عَبَدوا اللّهَ عَزَّ و جلَّ حُبّا لَهُ فَتِلكَ عِبادَةُ الأحرارِ، و هِيَ أفضَلُ العِبادَةِ .[بحارالانوار، ج 67، ص 255]ترجمه : امام صادق عليه السلام : عبادت كنندگان سه دسته اند: گروهى خداوند عزّ و جلّ را از ترس عبادت مى كنند، كه اين عبادت بردگان است؛ گروهى خداى تبارك و تعالى را به طمع ثواب عبادت مى كنند، كه اين عبادت مزدوران است؛ و گروهى خداوند عزّ و جلّ را از سر عشق و محبّت به او عبادت مى كنند كه اين عبادت آزادگان است و اين برترين عبادت است. »انسانی که با پروردگار خویش آشنا میشود، عاشق او میشود . و این عشق، نهایت عشقی است که انسان میتواند داشته باشد. و لذتی وصف نشدنی برای فرد دیندار(عاشق) به ارمغان می آورد که قابل گنجاندن در کلمات نیست. و اگر تمام مصیبت های عالم را به این شخص بدهی، حاضر نیست از این عشق بگذرد. ( أنعمنا الله )طَلَعَ الشَّمْسُ أيُّها الْعُشّاق‌ فَاسْتَنارَتْ بِنورِهِ الافاق‌۵. لذت فناء در الله: این لذت، لذتی این که اولیای الهی آن را درک کرده و برای ما نقل کرده اند و آن لذت، مستی یکی شدن در ذات حضرت حق و فانی شدن در الله است. کسانی که دینداری را ادامه داده و با حضرت حق عشق بازی میکنند، در نهایت به درجه ای می‌رسند که وجودی برای خود در نظر نمیگیرند و هرچه هست و نیست را خدا می‌بینند. و در این مقام لذتی‌ست وصف نشدنی که حتی با لمس آن، انسان از خود بی خود میشود.نکته مهم : اینگونه نیست که همه‌ی انسان های دیندار، همه‌ی این لذت‌ها را در بالاترین سطح آن لذت ها چشیده باشند. بلکه میزان بهره مندی دینداران از لذت هایی که دین به آنها ارائه میکند، بر اساس آگاهی و عمل ایشان، متفاوت است.اگر دین لذت داره، پس تکلیف رنج ها و سختی هایی که در دینداری هست چی میشه؟در زندگی ما، گاهی وقتا مجبوریم برای رسیدن به یک سعادت و خوشی، رنج و زحمتی را تحمل کنیم تا به آن لذت و سعادت برسیم. مثل بیماری که مجبور است برای به دست آوردن سلامتی، سختی درمان را تحمل کند و یا خود را به دست جراح بسپارد.عقل انسان می‌گوید که باید دنبال "لذت حداکثری" باشد. یعنی در هر کاری، از همه جهات آن را بررسی کند و ببیند که در مجموع، لذتش بیشتر است یا رنجش.و سپس بررسی کند که آیا کار دیگری(جایگزین) هست که لذتش از این کار بیشتر باشد و یا نه. و در آخر آن کاری که لذت حداکثری دارد را انتخاب کند.حال وقتی این «عقل حداکثری خواه» به مجموعه نظام دین نگاه میکند، میبیند که سختی هایی که برخی از دستورات دین(مثل نماز و روزه و...) دارد در مقابل آن لذت و سعادتی که دین برای انسان ها به ارمغان می آورد ناچیز است، طبیعی است که حکم به لزوم تبعیت از دین و دینداری میکند.اگر دین لذت دارد، پس چرا برخی انسان ها از دین فراری اند؟بگذارید که دلیل دوری برخی از انسانها از دین را برایتان در ۳ نکته بیان کنم:۱. خیلی از انسان ها در سرتاسر جهان، اصلا در زندگیشان آدم دیندار(کسی که معتقد به دین درستی باشد و به احکام آن پایبند بوده و از آن لذت ببرد) را ندیده اند. یکی از عواملی که میتواند لذت نسبت به کاری را در انسان ایجاد کند، این است که انسان کسی را ببیند که آن کار را به درستی انجام میدهد و از انجام آن کار لذت میبرد. وقتی ما یک شطرنج باز ماهر را میبینیم که چقدر در این بازی مهارت دارد و با مهره های شطرنج عشق بازی میکند، طبیعی است که ما هم دیدگاهمان به این صفحه سیاه و سفید تغییر میکند و به یادگیری و انجام این بازی علاقه مند میشویم. اما اگر شطرنج بازی را ببینیم که در بازی خود مهارتی ندارد و لذتی هم از این بازی نمیبرد، نه تنها به انجام این بازی علاقه مند نمیشویم، بلکه ممکن است در ناخودآگاهمان نوعی گارد در مقابل این بازی ایجاد شود. در دینداری هم همینگونه است. خیلی از انسان های سرتاسر جهان، یا دیندار(به همان تعریفی که گذشت)ندیده اند و یا آنکه دیندارانی که دیده اند، دیندار حقیقی نبوده است.(مثل عده ای از انسان ها که تنها اسم مسلمانی را یدک میکشند و این اسلام آنها جنبه عملی در رفتارشان ندارد).و همین موضوع سبب دوری انسان ها از دین شده است.۲. عدم آگاهی به دین : همانطور که گفتیم، آگاهی و لذت ملتزم یکدیگر هستند و هرجا سطح آگاهی انسان افزایش پیدا کند، سطح لذت انسان هم افزایش پیدا میکند. لذت بردن از دین، نیازمند بالارفتن سطح آگاهی انسان ها از دین است. و این آگاهی جز با تفکر و استدلال حاصل نمیشود. انسانی که دین را با تفکر و آگاهانه انتخاب میکند، همانگونه که سطح آگاهی خود را افزایش میدهد، باعث بالارفتن سطح لذت خودش (و رسیدن به لذت های دینی) میشود.۳. مانع شدن لذت های سطحی دنیایی: حرکت انسان ها به سمت دینداری، بر مبنای «جدول احتمالات عملکرد انسان» انجام میشود(برای توضیح کلیک کنید). بدین معنا که لذت عملیاتی ای که در دینداری هست، پس از کسر لذت های مخالف اون محاسبه میشود. مثلا اگر عقل شما به شما میگوید که دینداری(انجام احکام دینی) به احتمال ۱۰۰ درصد خوب است و باید انجام پذیرد ولی شما یک فرد معتاد به الکل باشید(و در دین مصرف الکل نهی شده است) , این اعتیاد و دوست داشتن الکل جلوی حرکت شما به سمت دینداری را میگیرد. به عبارتی دیگر لذت های سطح پایین جلوی رسیدن به لذت های سطح بالا را میگیرند. و این جلوگیری فقط در مورد لذت عالی دینی نیست، بلکه این لذت اعتیاد به الکل، جلوی لذت فکر کردن، لذت مطالعه کردن و در نهایت جلوی لذت سلامتی را میگیرد. فردی معتاد میداند که به مرور سلامتی خود را از دست خواهد داد ولی لذت زودگذر و سطحی الکل(یا مواد مخدر) او را از حرکت به سمت داشتن لذت سلامتی باز میدارد.راه حل چیه؟وقتی ما به زندگی دیندارانه خود و دیگران نگاه کنیم، میبینیم که عدم حرکت ما به سمت حکم دین در موقعیت های مختلف، میتواند ریشه در یکی از این اقسام سه گانه داشته باشد. اما دین برای این مشکل راه حلی ارائه میکند: تفکر!!! تفکر باعث میشود که انسان آگاهی اش را به دین زیاد کند و همینطور لذتی را که از دین میتواند ببرد. تفکر باعث میشود که انسان ها به مرور، لذت های سطحی را کنار گذاشته و به سمت لذت های سطح بالا حرکت کنند. مرورِ مدامِ اینکه انسان میتواند لذتی بالاتر از لذت دنیایی داشته باشد، به مرور انسانِ معتاد به لذت های سطحی پایین را ترک(ترک اعتیاد) میدهد.برای همین هم در اسلام برای تفکر جایگاهی باورنکردنی قائل شده است : «"تفكرُ ساعةٍ افضل من عبادة سبعین سنةٍ" ساعتی اندیشیدن برتر از هفتاد سال عبادت است.» (بحار الأنوار : ۷۱/۳۲۷/۲۲)نتیجه پس میتوان نتیجه گرفت که دین برای لذت بخشی به انسان ها آمده و لذتی که به ما پیشنهاد میدهد، در سطحی بالاتر از لذت های رده پایین دنیایی است. نکته پایانیدین، برنامه زندگی برای نخبگان هست. چراکه انسان های غیر نخبه، معمولا در لذت های سطحی خودشون باقی میمانند و درکی از لذت بالاتر نخواهند داشت(بنا بر اینکه انسان های غیر نخبه از فکر کردن و لذت های روحی بیزارند) . ولی فرد نخبه، به واسطه قوه هوش، استدلال و تفکر خود، لذتی بالاتر از لذت های سطحی پیدا میکند که آن لذت همان "دین" است. و دین، لذت عقلی و روحی را به این نخبگان هدیه میدهد. لذت هایی که به هیچ وجه قابل مقایسه با لذت های بچه‌گانه دنیایی نیست.از این رو، سعی کردم که سلسله نوشته هایی را برای نخبگان آماده کنم تا دینداریشان هدفمند ، مستدل و لذتمند باشد و این اولین قسمت از دوره "اسلام برای نخبگان"است. به این دلیل اسم این دوره را "اسلام برای نخبگان" گذاشتم تا به این نکته اشاره کنم که «اسلام برنامه زندگی نخبگان» است. مبنای این دوره، کتاب «بینهایت» اثر استاد وکیلی است که با کمی تصحیح و تکمیل خدمت شما ارائه میکنم.همچنین سعی بر این است که تا جای ممکن از مفاهیم سخت و فلسفی اجتناب شود و متنی روان ارائه شود.پس سفر ما از همین الان شروع میشود و این "اولین قدم" است.نظراتتون رو این پایین بنویسین? ارادت✋میرزای خراسانیمیرزای خراسانیWed, 07 Jun 2023 20:54:31 +0330https://virgool.ir/@mirzaiekhorasani/جدول-عملکرد-انسان-ها-vhtasfwk67fsحتما برای شما سوال پیش اومده که معیار عملکرد ما در زندگیمون چیه؟ چی میشه که ما به یک سری گزاره ها عمل میکنیم و به یک سری دیگه عمل نمیکنیم؟ چه فعل و انفعالاتی در مغز ما اتفاق میفته تا ما رو مجبور میکنه که یک کاری رو انجام بدیم؟ از کجا بفهمیم که به کدوم ایده مون باید عمل کنیم و به کدوم نباید عمل کنیم؟در این نوشته برای پاسخ دادن به این سوالات و ترسیم شیوه عملکرد انسان ها، یک جدولی رو طراحی کردم تا بتونم نحوه عملکرد انسان رو در مورد گزاره هایی که بهشون شک داره(به درست بودن آنها یقین 100 درصد نداره) رو نشون بدم. انسان در عملکرد در طول زندگی، به صورت اتوماتیک از جدولی ذهنی استفاده میکنه و به واسطه این جدوله که مشخص میکنه باید به چه چیز هایی عمل بکنه و یا عمل نکنه. "باید به کدام رشته بروم؟تجربی، ریاضی یا انسانی؟"، "کدام دانشگاه را برای تحصیل انتخاب کنم؟"، "برای پول در آوردن کدام شغل را انتخاب کنم؟".... این سوالات و هر سوالی که به انتخاب انسان نیاز داشته باشه، از این جدول پیروی میکنه.خب حالا باید بریم سراغ این جدول.جدول احتمالات عملکرد انسانجدول احتمالات عملکرد انسان | محور افقی : ارزش عملی(ارزش محتمل) | محور عمودی : احتمال عقلی توضیح جدولاین جدول از دو محور تشکیل شده است : محور عمودی، محور "احتمال عقلی" است و میزان احتمالی که ما به درستیِ عقیده داریم مشخص میکند. در انتهای محور عمودی احتمال 100 درصد است که به معنای یقین ما به آن عقیده ای است که در موازات این درجه باشد.محور افقی، محور ارزش عملی ( یا همان ارزش محتمل) است. و به معنای میزانِ ارزش و جایگاه آن عقیده در پیش ماست ( مقداری که آن عقیده و عمل به آن را دوست داریم یا برایمان ارزشمند است). در انتهای این محور ، درجه 100 وجود دارد که به معنای این است که ما آن عقیده (عمل به آن عقیده) ای که در موازات این محور باشد را به شدت دوست داریم یا برایمان ارزشمند است.در میانه جدول خطی کشیده شده که به آن آستانه تصمیم(decision boundary) میگوییم. این خط "معیار ما برای تصمیم گرفتن به عمل کردن به عقیده" است. بدین معنا که عقایدی که در زیر این آستانه قرار بگیرند از جهت احتمال عقلی ( به درست بودن آنها ) و ارزش عملی شان پیشِ ما، در سطح پایینی هستند و انسان به آنها عمل نمیکند. اما عقایدی که در بالای این آستانه قرار میگیرند، از لحاظ احتمال عقلی و ارزش عملی در سطح خوبی قرار دارند و میتوانند ملاک برای عمل انسان قرار بگیرند. مثلا در جدولی که در بالا مشاهده میکنید، گزاره های اعتقادی ای که احتمال درستی آنها نزد انسان بالاتر از 60 در صد باشد و ارزش عملی آنها حدود 50 درجه باشد، میتوانند عملیاتی شوند و ملاک انسان در مقام عمل باشند.قواعد و نکات جدول احتمالات1. ملاک درجه بندی محور ها :ملاک تقسیم بندی محور عمودی، علم وجدانی هر شخص به سطوح احتمالات ذهنی ای است که به گزاره ها میدهد . بدین صورت که هر شخص پیش خودش باید فکر کند که نسبت به فلان مسئله، چقدر فکر میکند که درست است و این درست بودن در گزاره های عقل نظری ( هست ها ) یعنی این که گزاره با واقع منطبق است و در گزاره های عقل عملی (باید ها ) یعنی این که میزان احتمالی که این انجام دادن این کار عملی درست است. و وقتی این میزان را به زبان احتمال و درصد بیان کند، بر اساس محور عمودی درجه بندی میشود.و ملاک تقسیم بندی محور افقی هم علم وجدانی است . بدین معنا که هر شخص بنشیند و میزان علاقه ای که به انجام هر کار دارد را درجه بندی کند .مثلا شخص که علاقه بسیاری به نوشابه دارد، درجه محور افقی نوشابه خوردن او میتواند بالای 90 یا حتی 100 درجه باشد ( بسته به میزان علاقه او ) . چنین شخصی حتی اگر احتمال خیلی کمی (مثلا 30 درصد ) به درست بودن کارش بدهد ( یعنی بداند که به احتمال زیاد، نوشابه خوردن برای او ضرر دارد )، باز هم به خوردن نوشابه ادامه میدهد. چرا که به سبب مورَّب بودن خط آستانه تصمیم (Decision boundary)، این علاقه زیاد (به نوشابه خوردن) باعث میشود که عمل نوشابه خوردن در بالای این خط قرار بگیرد، حتی اگر احتمال کمی به درست بودن کارش بدهد.2. هر شخص، آستانه تصمیمی (Decision boundary) دارد:اینطوری نیست که همه افراد یک خط آستانه (decision boundary) یکسانی داشته باشند. بلکه این خط آستانه به نسبت اشخاص متفاوت میشه. بالا و پایین میشه. زاویه اش تغییر میکنه و یا شیبش زیاد و کم میشه. بعضیا آستانه عمل کردنشون خیلی بالاست. یعنی نیاز دارن که یک مسئله ای براشون بالای مثلا ٩٠ درصد حتمی باشه تا بهش عمل کنن. بعضی ها برعکس هستند و آستانه عمل کردنشون پایی هستش. مثلا برای عمل کردن به یک گزاره، احتمال 60 درصد دادن به آن گزاره هم برایشان کافی است(حتی اگر ارزش عملی کمی پیش شخص داشته باشد ).شاید فکر کنید که افراد گروه اول ( که آستانه آنها روی 90 درصد است ) آدم های شکاکی هستند چون تا چیزی برای آنها به درجه بالای قطعیت نرسد آن را قبول نمیکنند و همچنین ممکن است که فکر کنید که افراد گروه دوم (که آستانه آنها روی 60 درصد است ) انسان های زودباوری هستند؛ ولی عموما برعکس است . چرا که هیچ انسان شکاکی آستانه تصمیم خود را روی 90 درصد تنظیم نمیکند. چرا که انسان های شکاک معمولا به این درجه از قطعیت در موضوعی نمیرسند پس زندگیشان مختل میشود . بنابراین مجبورند که آستانه تحمل خود را پایین بیاورند تا بتوانند گزاره هایی ( اعتقادی یا عملی ) را در بالای آن جا بدهند تا زندگیشان با اختلال روبه رو نشود .از آن طرف، انسان های زودباور(منظور از زودباور، در برابر شکاک است و آن صفت مذموم زودباوری مدنظر نیست)، نمیتوانند آستانه تصمیم خود را زیاد پایین تنظیم کنند؛ چرا که موجب میشود اکثر گزاره های ذهنی ( اعتقادی یا عملی ) در بالای آستانه تصمیم قرار بگیرند و لازم العمل شوند و عمل به همه آنها زندگی آنها را مختل میکند .پس انسان های شکاک معمولا آستانه تصمیم خود را در درجه پایین تنظیم میکنند تا بتوانند برخی از گزاره ها ( علم به شب و روز، علم به وجود خود و .....) را در بالای آن قرار بدهند و به آنها عمل کنند، وگرنه مجبورند که در زندگی روزانه خود متوقف شوند؛ و میدانیم که توقف در زندگی انسان معنا ندارد. و همچنین انسان های زودباور معمولا آستانه تصمیم خودشون رو در درجه بالایی قرار بدهند تا بتوانند زندگی خود را تنظیم کرده و به هر گزاره احتمالی مجهول عمل نکنند .3. هر زمان، آستانه تصمیم خاصی حکم فرماست :نه تنها آستانه تصمیم انسانهای مختلف متفاوته، بلکه آستانه تصمیم خودِ انسانها در ساعات مختلف شبانه روز متفاوته.در روانشناسی ثابت شده که میزان پذیرش(قبول) افراد نسبت به وقایع و اخبار در طول شبانه روز متفاوته. به عبارتی اون خبری رو که در صبح ( با حال روحی صبحگاهی ) نپذیرفتیم، ممکنه در شب برامون قابل پذیرش تر باشه و حتی اون رو بپذیریم. بنابر این با تکیه بر این مستندات روانشناسی ، میتوان این نتیجه رو گرفت که ممکنه آستانه تصمیم انسانی در صبح خیلی بالاتر از شب هستش. به عبارتی دیگر، گزاره های با احتمال کمتر که در روز جامه عمل نمیپوشند، در شب به عمل تبدیل بشوند.4. نقاط(گزاره ها ) جابجا میشوند :عقاید و گزاره های اعتقادی در جدول احتمالات همیشه ثابت نیستند، بلکه جابجا می‌شوند. بالا و پایین میروند(درجه احتمالشون تغییر می‌کنه). به چپ و راست حرکت میکنند.( میزان اهمیت و ارزششون در دیدگاه ما تغییر می‌کنه). هر بار که ما استدلال قانع کننده ای در مورد یک گزاره اعتقادی (مثلا) میشنویم، باعث میشه که اون گزاره (نقطه متناظر اون گزاره در جدول احتمالات ) به سمت بالا در جدول احتمالات حرکت میکند. و هرگاه استدلال قانع کننده ای بر خلاف و ضد یک گزاره اعتقادی میشنویم ، باعث میشه که اون گزاره (نقطه متناظر با اون گزاره ) در جدول احتمالات به سمت پایین تنزل پیدا کنه .همچنین ممکنه (به سبب مرور زمان و یا وقوع حادثه ای) ارزش یک گزاره و عمل در نزد شخص افزایش پیدا کنه و علاقه شخص به اون گزاره بیشتر بشه. و این باعث میشه که اون گزاره ( نقطه متناظر با اون گزاره) در جدول احتمالات به سمت راست به پیش برود . یا اینکه (به سبب مرور زمان و یا وقوع حادثه ای) ارزش یک گزاره و عمل در نزد شخص کاهش پیدا کند و علاقه شخص به گزاره کمتر بشه . و این باعث میشه که اون گزاره (نقطه متناظر با اون گزاره ) در جدول احتمالات به سمت چپ به عقب برگرده.5. ارزش عملی مهم است نه ارزش ذاتی :هر گزاره اعتقادی و هر عملی، یک ارزش عملی مستقل(در عالم ذهن) داره و یک ارزش عملی نهایی و در مقام عمل داره. مثلا من خیلی نماز شب خوندن رو دوست دارم و طبق جدول احتمالات به این عمل و گزاره درجه 100 رو میدم. ولی از اون طرف خوابیدن در اون ساعت (آخر های شب) رو هم خیلی دوست دارم و شاید به اون هم یک درجه بالایی بدم . میبینیم که دو تا دوست داشتنی انسان با همدیگه جنگ میکنند تا ببینند که کدام یک پیروز میشه (لذت برآیندی). دوست داشتنِ خوابیدن باعث میشه که عمل نماز شب خوندن در مقام عمل درجه ارزش عملیش خیلی پایین بیاد و تا جایی که به زیر آستانه تصمیم سقوط کنه .اما اینکه چه عوامل دیگه ای موجب حرکت (بالا و پایین، چپ و راست رفتن ) گزاره های (نقاط متناظرشون در جدول ) میشوند، در فرصتی مناسب بحث خواهیم کرد.6. ارزش عملی همان "میزان اهمیت" است :منظور از ارزش عملی در محور افقی جدول، همان میزان اهمیت یک گزاره برای شخص است. ممکن است که ما یک گزاره را زیاد دوست نداشته باشیم ولی عمل نکردن به آن گزاره عواقب بدی برایمان به دنبال داشته باشد. این گزاره زیاد برایمان محبوب نیست ولی اهمیت زیادی(ارزش عملی) برایمان پیدا میکند.گزاره های مشکوک، عملیاتی میشوندهمینطور که ممکنه تا الان بهش رسیده باشین، از این جدول برداشت میشه که گزاره های مشکوک( که ما ۱۰۰ درصد به درست بودن آنها یقین نداریم)، در خیلی از مواقع عملیاتی میشوند و در عملکرد انسان استفاده میگردند.(چون از آستانه تصمیم بالاتر هستند)پس در زندگیمون خیلی مواقع ممکنه حالتی پیش بیاد که ما نسبت به یک مسئله ای علم نداریم، ولی بر اساس درست بودنِ آن عمل میکنیم.و همین میشه مقدمه برای این موضوع مهم که " ما برای شروع دینداری و عمل کردن به دستورات دینی، نیاز به یقین نداریم. بلکه همینکه گزاره دین از خط آستانه تصمیم بالاتر باشد، برای عمل کردن به آن کافی است".انشالله در آینده پستی در این باره منتشر خواهم کرد.ارادت✋===================================نکات: در مقالات بعدی خواهد آمد که این جدول ، مبنای بسیاری از قواعد معرفت شناختی و روانشناسی انسان محسوب میشود و بسیاری از سردرگمی ها در انتخاب دین و عقیده، به وسیله این جدول حل خواهد شد.این نوشته، خلاصه ای بود از مقاله ای به نوشته قائم میرزاده. اگر خواننده ای نیاز به توضیح تفصیلی بیشتر درباره نحوه عملکرد این جدول داشت به همین اکانت پیام بدهد.این جدول و نوشته، به مرور زمان تکمیل خواهد شد و ارتقاء خواهد یافت.تاریخ اولین انتشار نوشته در ویرگول 1402/3/9میرزای خراسانیمیرزای خراسانیTue, 30 May 2023 00:20:07 +0330https://virgool.ir/@mirzaiekhorasani/اسلام-شراب-رو-حرام-کرد-اما-برده-داری-رو-نه-swjo2txndsp4خیلی از ماها ممکنه تا بحال از خودمون پرسیده باشیم که چطور میشه اسلامی که از نظرش همه انسان ها باهم برابرند و فرق اونها فقط در میزان تقواداشتن اونهاست ("ان اکرمکم عندالله اتقاکم")حکم به برده داری بکنه؟چطور میشه که پیامبر و ائمه معصومین خودشون برده داشتن؟ مگه برده داری کار بدی نیست؟ توی این نوشته میخوایم ببینیم که حقیقت چی بوده!همونطور که میدونید سنت برده داری مدت ها قبل از اسلام در بین انسان ها رایج بود و به وسیله آن ظلم بسیاری به انسان هایی که به عنوان برده زندگی میکردند میشد.اما اسلام برای از بین بردن این ظلم برنامه داشت و به گواهی تاریخ، اسلام برده داری را نه در حرف بلکه در عمل منسوخ کرد. برده داری یک نظام اقتصادی_اجتماعی بزرگ بود که از بین بردنش به یکباره امکان نداشت. برده ها کسانی بودند که در جامعه دارای شأن اجتماعی خاص و با امور اقتصادی مشخص بودند. اگر اسلام یا هر تمدن دیگری به یکباره چنین نظم اجتماعی و اقتصادی رو باطل میکرد و کنارش میگذاشت، منجر به یک فاجعه بزرگ اجتماعی_اقتصادی میشد(کما اینکه در تاریخ هستند کسانی که سعی بر برچیدن یکبارگی این سنت داشتند و با شکست مواجه شدند).برده در جامعه آن زمان، شخصی بود که برطرف کردن نیاز های اساسی اش(مثل خوردن و آشامیدن و مسکن) بر عهده مولی(صاحبش) بود و از طرفی خودش و انرژی و وقتش در خدمت مولایش قرار میگرفت و وظیفه انجام برخی از کارهایی که نظام اجتماعی به آنها نیاز داشت را بر عهده داشت. حال فرض کنید حجم عظیمی از بردگان در جامعه رها میشدند که نه سرپناه داشتند، نه می‌توانستند خوراک و پوشاک خودشان را تامین کنند، و نه شغل مناسبی را در جامعه پیدا کنند. جامعه رو به رو میشد با حجم عظیمی از اشخاص بیخانمانِ گرسنه. فرض کنید سیل کارهای اجتماعی که تا پیش از این بردگان انجام میدادند و حالا دیگر کسی نبود که آنها را انجام بدهد و بر زمین میماند و موجب اخلال جامعه میشد.پس اسلام مانند خیلی دیگر از احکامش، احکامش در زمینه برده داری را هم تدریجا بیان کرد و این معقولانه ترین کار در آن برهه زمانی بود. و حاصل شگرد تدریجی اسلام این شد که بعد از چند قرن موجب از بین رفتن برده داری در میان امت اسلامی شد. اما این رویکرد تدریجی اسلام برای از بین بردن برده داری چه بود؟گام های اسلام در از بین بردن سنت برده داری :گام اول؛ محدودیت در گرفتن برده قبل از اسلام معیارِ گرفتنِ برده، قویتر بودن(غالب شدن) یک شخص از شخص دیگه بود. اینجوری که اگه شخصی از شخص دیگه قویتر بود(چه از لحاظ اقتصادی یا اجتماعی یا ...) میتوانست شخص دیگه رو به عنوان برده بگیرد. به عبارتی، برده داری نظام سرکوب ضعیفتر ها توسط قویترها بود حتی بشر تا جایی پیش رفت که فرزندان خود را نیز چون بردگان خود می‌دانست که می‌توانست در مورد زندگی یا مرگشان تصمیم گیری کند(ماجرای زنده بگور کردن دختران در پیش از اسلام از همین جهت است) ولی اسلام راه های بردگی رو محدود به یک راه کرد: جنگ با کافران؛ و این جنگ هم دو شرط داشت : الف) این جنگ با اجازه پیامبر بوده باشه ب) فقط کفاری که در جنگ بودند رو میتونید به اسیری بگیرید.(نه تمام خانواده اون شخص رو و نه کسانی که در جنگ نبودند)بنابراین دیگر بردگی وسیله سرکوب افراد ضعیفتر نبود. دیگر اینگونه نبود که هر شخصی زور بیشتری از دیگری داشت، او را به عنوان برده بگیرد. بر خلاف اروپایی ها که تا ۱۰ قرن پس از ظهور اسلام، مشغول برده گیری از ملت مظلوم آفریقا به همین روش قلدری و غلبه بودند.حالا چرا اسلام برده گرفتن این کافرِ مسلحی که به جنگ با مسلمانان اومده رو جائز دونست؟وقتی خانم یا آقایی در جنگ به اسیری گرفته میشد، چهار رفتار در قبال او متصور میشد : ۱. کشتن آن اسیر ۲. آزاد کردن آن اسیر ۳. زندانی کردن اسیر ۴. به عنوان برده گرفتن آن اسیر؛ راه های اول و دوم غیر عقلانی است؛ میماند راه سوم و چهارم. زندانی کردن اسیر در آن زمان‌ها ممکن نبود. چرا که : ۱. زندانی کردن همه اسیران جنگی (با وجود تعداد بالا) در محلی خاص به نام زندان و معماری بنا به طوری که امکان فرار از آن وجود نداشته باشد و قرار دادن نگهبانانی که از این زندانی ها محافظت کنند، با توجه به امکانات اندک مردم آن زمان ممکن نبود. ۲.اینکه اشخاصی را در محلی نگه داریم و شب و روز غذای آنها را تامین کنیم و مراقب زندگی و سلامتی آنها باشیم (چون نمی‌خواهیم بمیرند) بدون اینکه این اشخاص فایده ای برای جامعه داشته باشند و خدمتی به افراد جامعه بکنند، امری غیر عاقلانه است. چرا باید جامعه اسلام اسیری که در جنگ گرفته است را هر روز غذا و امکانات بدهد بدون اینکه آن شخص اسیر سودی برای اجتماع داشته باشد(با توجه به اینکه غیر عقلانی بودن راه اول و دوم(آزاد کردن یا کشتنِ شخص اسیر) اثبات شد) ۳. در آن زمان آماده بودن غذا و پوشاک عمده نیاز های زندگی انسان ها بود و کسی که این دو نیاز در زندگی اش تامین بود، دیگر برای راحتی در زندگی اش نیاز به چیز دیگری نداشت (بر خلاف انسان امروزی که به سبب اعتیاد تکاملی اش، علاوه بر نیاز های حیاتی (مثل خوراک و پوشاک و مسکن)، نیاز های دیگری نیز دارد) حال اگر بگوییم که باید اسیران را زندانی کرد و بالتبع غذا و پوشاک و مسکنشان را تامین کرد دیگر آن ویژگی تنبیهی که باید برای اسیر جنگی باشد معنا نداشت. با این وجود آزاد کردن این اسیر جنگی در همان معرکه جنگ بیشتر به سود مسلمانان است تا به اسیری گرفتن او و بعد تامین یک زندگی راحت برای او بدون اینکه سختی و تنبیهی برایش در نظر گرفته شود و بدون اینکه سودی از آن اسیر به جامعه برسد.۴. راه سوم(زندانی کردن)و چهارم(به بردگی گرفتن اسیران جنگی) در یک نکته مشترکند و آن هم سلب حریت (سلب آزادی) از آن اسیر جنگی است. حال ما در انتخاب بین این دو راه مخیریم بین اینکه اسیری را به زندان انداخته و تمام امکانات رفاهی اعم از غذا، پوشاک و مسکن را برای اومهیا کرده بدون اینکه جنبه تنبیهی برای آن شخص داشته باشد و بدون اینکه از آن شخص منفعتی به اجتماع برسد؛ یا اینکه آن را به بردگی گرفته و فراهم کردن وسایل رفاهی بردگان را به صاحبین آنها سپرده و منفعت آنها را به جامعه برسانیم. طبیعی است که عقل سلیم راه دوم را انتخاب میکند. ۵. یکی از نکاتی که بعد از اسیر گرفتن کافر در جنگ مهم است، جنبه تربیتی اوست...اینکه این شخص کافر که برای جنگ با اسلام سلاح به دست گرفته و به میدان جنگ آمده، تربیت شود و اصلاح شود، خیلی مهمتر از این است که بعد از اسیری، موجب منفعت جامعه مسلمین شود(دلیل پنجم خیلی مهم تر از دلیل چهارم است). چراکه اسلام برای هدایت و تربیت انسان ها آمده نه برای به اسیری گرفتن و استفاده مادی از آنها. و ما میدانیم که گاهی اوقات تربیت مشروط بر این است که برای مدتی آزادی اراده و عمل از افرادی که تحت تربیت‌اند گرفته شود، تا به واسطه‌ی این تربیت صلاحیت آن آزادی عمل و اراده را دارا شوند و بفهمند که آن آزادی را در کجا بکار برند. مثل مریضی که پزشک، اراده و عمل او را کنترل نموده و اورا به چیزهایی وامی‌دارد که خودش اراده آنرا ندارد، بلکه از آنها نفرت هم دارد و مثل کودکانی که والدینشان آنان را در تحت شرایطی تربیت میکنند که خود آن کودکان از آن شرایط خوششان نمی‌آید و بنظرشان سخت و دشوار است. اسلام هم به منظور تربیت کفاری که برای جنگ با اسلام سلاح به دست گرفته و به میدان جنگ آمده اند، آزادی را از اراده و عملشان سلب نموده و آنان را به اسم بردگی به داخل مجتمع صالح دینی خود کشانیده و در آغوش اجتماع مسلمین تربیت کرده و به تدریج آزاد می‌کند. حال این عمل را مقایسه کنید با اینکه اسلام حکم میکرد که این کفار مسلح در زندانی بمانند و هیچ تربیتی بر آنها اعمال نشود و هیچ آشنایی ای با اسلام پیدا نکرده باشد و در نهایت آزاد شده ویا تا آخر عمر در زندان بمانند.هیچ تربیت و رشدی در صرف زندانی کردن این اشخاص نیست.پس نتیجه میگیریم که از هر طرف نگاه کنیم به بردگی گرفتن آن شخص خاص ( کافری که برای جنگ با اسلام مسلح شده و به جنگ آمده است ) بهتر از راه های دیگر هست. البته همونطور که در ادامه میاد، این راه صرفا یک راه موقتی برای رسیدن به آن مقاصد (تنبیه و تربیت و...) هستش و به مرور زمان جایگزین میشه.گام دوم؛ تعیین حقوق بردگان قبل از اسلام فرقی بین برده و حیوان نبود و به جهت عدم وجود قوانین درست و مناسب در برخورد و نگهداری از بردگان، ایشان مانند حیواناتی در قفس زندگی میکردند و جامعه برای صاحب برده، حتی حق کشتن آن برده را هم قائل بود. اسلام آمد و برای بردگان و حقوقشان قوانینی تعیین کرد و سفارش کرد که مولا با عبد(برده) معامله پدر و فرزندی داشته باشد و با او همچون یکی از اعضای خانواده اش رفتار کند. کما اینکه رسول خدا هم با خدمتکاران خود همینطور رفتار مینمود، با ایشان غذا میخورد، نشست و برخاست میکرد، و در خوراک و پوشاک و امثال آن هیچ تقدمی برای خود بر آنان قائل نبود. "در روایتی از امام علی(ع) نقل شده که به غلام خود «قنبر» مى فرمود: «أَنَا أَسْتَحْيِي مِنْ رَبِّي أَنْ أَتَفَضَّلَ عَلَيْكَ لِأَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ(صَلَّی اللهُ عَلَیهِ وَآلِه) يَقُولُ أَلْبِسُوهُمْ مِمَّا تَلْبَسُونَ وَ أَطْعِمُوهُمْ مِمَّا تَأْكُلُون‏»(7)؛ (من از خداى خود شرم دارم كه لباسى بهتر از تو بپوشم، زيرا رسول خدا(صلی الله علیه وآله) مى فرمود: از آنچه خودتان مى پوشيد بر آنها بپوشانيد و از آنچه خود مى خوريد به آنها غذا دهيد)" حال بعضی ها وضع این حقوقی که بنفع بردگان بود توسط اسلام را به رسمیت شناختن برده داری در اسلام معنا میکنند(میگویند اسلام برای برده داری قوانین و حقوق تعیین کرده پس برده داری را تایید کرده است) در حالی همانطور که در گام سوم مشخص میشود، این حقوق و قوانین تنها برای گذار از دوران برده داری تعیین شده بود. گذاری که ممکن بود ده‌ها و شاید صدها سال طول بکشد؛ چرا که سنت برده داری ریشه ای تنومند در جوامع آن روزگار داشت.پس وضع این قوانین و حقوق برای بردگان امری اجتناب ناپذیر محسوب میشد.گام سوم؛ ایجاد نهضت آزاد سازی بردگانالف) اسلام کفاره ثابت بسیاری از گناهان رو آزادسازی برده قرار داد :مثل کفاره قتل خطایی :«وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِنًا إِلَّا خَطَأً وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ..» بدین معنا که اگر کسی به خطا، شخصِ دیگری را بکشد، کفاره اش آزاد کردن برده است.و مثل کفاره شکستن قسم : «ا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ...أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ..». یکی از کفارات شکستن قسم، آزاد کردن برده است.ب) اسلام یکی از مصادیق مصرف زکات رو برای آزاد کردن بردگان تعریف کرده است : «إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ.. وَفِي الرِّقَابِ..». زکات یکی از بزرگترین پایه های اقتصادی اسلام است و بر مسلمانان واجب است که زکات اموالشان را بپردازند . حال یکی از مصادیقی که زکاتِ پرداخت شده توسط مسلمانان باید در آنجا خرج شود، بحثِ آزاد کردن بردگان است.ج ) قرارداد آزادی : اسلام قانونی را تعیین کرد که بردگان بر اساس آن می‌توانستند با صاحب خود قرار دادی ببندند که کار کنند و در ازای پرداخت اقساطی به آن شخص، آزادی خود را به دست بیاورند ( قرار داد مکاتبه ). قرآن صراحتا به مسلمین فرموده که اگر بردگان از شما تقاضای قرارداد مکاتبه (قرار داد آزادی ) کردند، آن را بپذیرید : «...وَالَّذِينَ يَبْتَغُونَ الْكِتَابَ مِمَّا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ فَكَاتِبُوهُمْ إِنْ عَلِمْتُمْ فِيهِمْ خَيْرًا وَآتُوهُمْ مِنْ مَالِ اللَّهِ الَّذِي آتَاكُمْ..» "و بردگانی از شما که تقاضای مکاتبه (قرار داد مخصوص برای آزاد شدن) را دارند با آنها قرار داد ببندید، اگر رشد و صلاح در آنها احساس می‌کنید (و بعد از آزادی توانائی زندگی مستقل را دارند) و چیزی از مال خدا که به شما داده است به آنها بدهید،"و جالب اینجاست که خداوند میفرماید که به این برده ای که آزاد شده است، از اموالی که خداوند به شما داده بدهید (تا بتواند زندگی مستقل خود را شروع کند و موجب اخلال در نظام اجتماعی جامعه نشود )د) علاوه بر همه موارد، خداوند در جاهای مختلف قرآن، سنت آزادسازی بردگان را مدح و ستایش می‌کند که به نمونه های از آنها اشاره می‌کنیم :«وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ... وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّه...وَفِي الرِّقَابِ» "نیکی (و نیکوکار) کسانی هستند که به خدا و روز رستاخیز و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیامبران ایمان آورده‌اند، و مال (خود) را با علاقهای که به آن دارند به خویشاوندان و یتیمان و مسکینان و واماندگان در راه و سائلان و [در راه آزادی] بردگان انفاق می‌کنند"«وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ ﴿۱۲﴾ فَكُّ رَقَبَةٍ ﴿۱۳﴾أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ ﴿۱۴﴾» "و تو چه دانى كه آن گردنه [سخت] چيست (۱۲)بنده‏ اى را آزادكردن [است](۱۳) يا در روز گرسنگى طعام‏ دادن[است] (۱۴) "در احوال امام سجاد(ع) نقل شده است که ایشان برده ها را میخرید، تربیت میکرد و بعد از گذشت یک سال آزاد میکرد. نقل شده که هزاران برده توسط ایشان در ایام زندگانی اش آزاد شدند.اگر برده داری آنقدر در زمان پیامبر خوب بوده،پس چرا الان دوباره اجراش نکنیم؟همانطور که گفته شد برده داری در اسلام جائز دانسته شده بود . بدین معنا که نه واجب بوده و نه حرام. بدین صورت که اسلام برای تنبیه آن شخص کافر که برای جنگ با اسلام سلاح به دست گرفته و همچنین برای تربیت آن شخص به وسیله بودن در میان مسلمانان و دیدن رفتار آنان و همچنین اقتضائات دیگری که در آن زمان بوده است، حکم به جواز برده گرفتن چنین کافری در جنگ کرده است. پس به بردگی گرفتن چنین شخصی، تنها یک وسیله ای برای رسیدن به این اهداف در آن زمان بوده است که اسلام هم آن را جائز دانسته. و از اینکه آن را واجب و یا حتی مستحب نکرده(نگفته برده گرفتن این شخص واجب و یا مستحب است)، میفهمیم که به بردگی گرفتن، از احکام اسلام نبوده(و به آن امر نکرده است) بلکه فقط از اجازه‌هایِ مقتضیِ اجتماعِ آن زمان بوده است. اما در زمان حال روش های تنبیه و تربیت رشد کرده و برای تربیت و شناساندن اسلام به کافری که در جنگ اسیر شده، دیگر لازم نیست او را به بردگی گرفت. البته سلب حریت و گرفتنِ آزادیِ اشخاص( به وسیله زندانی کردن افراد مجرم)، هنوز هم به عنوان وسیله تنبیه و تربیت عناصر مخرب اجتماع به حساب میرود. همچنین اسلام با ایجاد نظام های اقتصادی ای مثل قرارداد اجاره و.. به مرور خلأی که با رفتن بردگان از جامعه ایجاد میشد را پُر کرد(قرارداد های اجاره را امروزه ما به عنوان شغل های خدماتی و از این قبیل میشناسیم) و وظائفی که بردگان در آن زمان برعهده داشتند، با گسترش این نوع نظام های اقتصادی جبران شد. پس با این رشد اسباب و شرایط، دیگر نیازی به روش برده داری برای رسیدن به آن مقاصد نداریم . و اسلام هم این روز را میدید؛ چرا که با محدود کردن روش های برده گیری به یک مورد خاص که نسبتا کم اتفاق می‌افتاد (کافری که به جنگ مسلمین آمده) و راه اندازی نهضت آزادی بردگان، این نتیجه واضح بود که روزی می‌رسد که در اجتماع مسلمین برده‌ای وجود نداشته باشد.از بقیه جهان چخبر؟(خب بقیه تو اون زمان چیکار میکردند؟)ما هرچقدر از اقدامات اسلام برای از بین بردن برده داری بگیم فایده ندارد مگر اینکه این رو هم بگیم که همزمان با اسلام، وضعیت تمدن های موازی اسلام در این موضوع چطور بوده است و کدام ملت ها برای از بین بردن برده داری تلاش کردند.در جهان خارج از اسلام اما وضع متفاوت بود. ظاهراً اولین تلاش ها برای لغو برده داری توسط دوک ونیز در سال ۹۶۰ میلادی (۳۰۰ سال پس از اسلام ) صورت گرفت که در شهر خودش برده داری را غیر مجاز اعلام کرد و بعد از آن تازه فکر آزاد کردن برده در قسطنطنیه و بعد در روم شرقی شکل گرفت که تا قرن ۱۳ میلادی (که در آن برده داری در روم شرقی لغو شد) بی سرانجام بود. تاریخ اروپا تا قبل از این برهه شاهد برخی از تلاش های کوچک و زودگذر برای لغو برده داری بود. اما در همین هنگام، یکی از شاهزادگان پرتغالی به نام هنری در ۱۴۴۱ میلادی(۷۰۰سال پس از اسلام) در زمان جست و جو برای یافتن راه دریایی هند به سواحل غربی قاره آفریقا رسید و چند مرد و زن را به اسارت گرفت.پس از بازگشت به پرتغال، هنری اسرای خود را در بازار لیسبون فروخت و معامله انسان‌ها به عنوان کالا را در بازار لیسبون بنا نهاد. پس از این واقعه، چندصد آفریقایی از سرزمین‌های خود به اسارت درآمدند و در بازار لیسبون خرید و فروش شدند. و اینگونه بود که سنتی پر سود برای اروپا شکل گرفت. کشتی ها یکی یکی به آفریقا رفته و مردم را به بردگی گرفته و به اروپا می آوردند و معامله میکردند.به واسطه این مسئله، سنت برده داری در اروپا نه تنها رو به افول نگذاشت بلکه در مدت چند قرن به تجارتی بزرگ در اروپا تبدیل شد. شدت و وسعت این برده داری به حدی بود که میتوان گفت برده‌داری اصلی در اروپا در قرن ۱۴ (۷ قرن پس از ظهور اسلام) تازه شروع شد و برده داری ای که در پیش از این زمان بود، نسبت به بعد از این قرن، ناچیز محسوب میشد.با ورود انگلیس به تجارت برده این پدیده به اوج رسید. در قرن ۱۶ و ۱۷ میلادی(۱۰ قرن بعد از ظهور اسلام) انگلیس تجارت برده را آغاز کرد و وارد شدن ناوگان عظیم دریایی این کشور به برده‌داری باعث شد تا این تجارت ناگهان با رشدی بی سابقه مواجه شود، بنابراین در دوران چارلز دوم و در ۱۶۶۳ میلادی کمپانی سلطنتی_آفریقایی بریتانیا به عنوان نهاد رسمی و سازمان یافته تجارت برده در آفریقا تشکیل شد. این کمپانی برده‌های شکار شده را به مستعمرات انگلیس در قاره آمریکا صادر می‌کرد. ‌به طوری که در سال های پایانی سده۱۸، ۳۰۰ هزار برده در ویرجینیا زندگی می کردند.این روند ادامه داشت تا آنکه در سال ۱۷۶۰ میلادی(بیش از ۱۰ قرن پس از ظهور اسلام ) کم کم افکار عمومی اروپا به این سمت رفت که برده داری امری ناپسند است و باید به سمت آزادسازی بردگان برویم. و اولین جنبش ها با شورش بردگان جاماییکا شروع شد و مبارزات جنبش «Quaker» در همین برهه زمانی بود. در سال ۱۷۸۸ میلادی آماری اعلام شد که کشور بریتانیا ( به تنهائی) سالانه ۲۰۰ هزار برده معامله می‌کرده است. مبارزات علیه بردگی ادامه داشت تا اینکه با هجمه افکار عمومی، تجارت برده‌گیری در قرن ۱۸ (۱۱ قرن پس از ظهور اسلام) در بریتانیا و آمریکا لغو شد. البته این تاریخ دست کشیدن دولت ها و کمپانی ها از تجارت برده است اما اینکه فرهنگ برده‌داری در چه تاریخی از بین رفت، اطلاعی در دست نیست.همه این اتفاقات در اروپا درحالی بود که نظام برده داری در اسلام (که به بردگی گرفتن افراد را فقط در نوع خاصی از جنگ می‌دانست که خیلی کم اتفاق می‌افتاد و همچنین نهضت بزرگ آزاد کردن برده توسط افراد را از مدت ها پیش راه انداخته بود) در مدت ها پیش محو شده یا آنقدر کم رنگ شده بود که مسئله قابل رویت در حیات اجتماعی مردم نبود و در برخی موارد جای خود را به نسخه های ضعیف تر (مثل نظام ارباب-رعیتی یا خان-رعیتی یا بزرگ قبیله-افراد قبیله یا نظام صاحب‌کار-خدمه) داده بود. این نسخه های ضعیف تر هنوز هم در برخی نقاط وجود دارند.همه این مطالب را گفتیم که به اینجا برسیم. تمامِ این برده گیری ها و تمامِ این اِعمال قدرت ها بر ملت های ضعیف تر و به بردگی گرفتنشان، دقیقا همان چیزی بود که اسلام قرن ها پیش آن را حرام اعلام کرد و این نوع برده گیری را جایز ندانست. اسلام راه های گرفتن برده را محدود کرد به جنگ و آن هم نه هر جنگی. بلکه جنگ با کفاری که مسلح شده اند (و به جنگ با اسلام آمده اند) و شرط دوم این است که این جنگ با اجازه پیامبر ( و ائمه معصومین) باشد. اسلام آمد که بگوید صرف قویتر بودن اشخاص از کسان دیگر نمی‌تواند علت به بردگی گرفتن آنها باشد و این روش را جائز ندانست. روشی غیر انسانی که کلِ نظامِ برده داریِ غرب بر روی آن استوار بود؛ به بردگی گرفتن مردم مظلوم آفریقا و هند و دیگر بلاد مستعمره.منابع: / ترجمه المیزان - طباطبایی - جلد6 - صفحه 488 به بعد/ Brown & Hamid Ali - Slavery and Islam/ ویکی فقه - عنوان "آزادی برده(قرآن)"/ گزارش ایرنا با عنوان "درباره روز جهانی لغو بردگی"/ کانال ایتا - حمید ناصحیان کلید واژه ها : برده داری - Slavery - اسلام - تحریر رقبة - بردگی مدرن - کنیز - عبد - آزادی - عتق - مکاتبة - فک رقبةم تحقیق : 11س میرزای خراسانیمیرزای خراسانیTue, 14 Mar 2023 15:43:45 +0330https://virgool.ir/@mirzaiekhorasani/نقش-پذیر-باشنباش-pf59vdl9ek8dانسان ها ذاتا بازیگرای ماهری هستن. ولی بیشترشون اینقدر خوب این کارو انجام میدن که حتی خودشونم نمیفهمن. چونکه حتی برای خودشونم نقش بازی میکنن.آدما توی نقش خود فرو میرن. به این معنا که هر نقشی که دیگران به او بدهند، می‌پذیرد و خیلی خوب کاراکترهای اون نقش رو اجرا میکنه.چند وقت پیش یک آزمایش رو دیدم که روی گروهی از انسان ها انجام شده بود. اینجور که عده ای را در نقش زندانی و گروهی را در نقش زندانبان قرار دادن. بعد از مدتی دیدند که اون زندانی ها کاملا روحیه و ذهنیات یک زندانی رو به خود گرفتن و آن زندانبان ها هم ذهنیات یک زندان بان. در صورتی که برای آن ها هیچ کاراکتر و یا رفتار خاصی در نظر گرفته نشده بود و تنها به بعضی ها لقب زندانی و به بعضی، لقب زندانبان رو داده بودن.این ینی اینکه دیگران میتونن نقشی رو که دوس دارن به ما بدن تا براشون بازی کنیم. میتونن رفتار ما رو با نقش هایی که به ما میدن کنترل کنن. میتونن انسان ها رو کنترل کنن.اگر بخوام مثال خیلی ساده ای بزنم اون کلکی که بزرگتر ها وقتی بچه بودیم روی ما میزدن و اون هم این بود که وقتی شلوغ بازی میکردیم ما یه جمله مارو خام میکردن: تو دیگه بزرگ شده/تو دیگه آقا شدی.این نقش رو به ما میدادن و ماهم میپذیرفتیم و سعی میکردیم نقش خودمون رو( آقا بودن/ بزرگ بودن ) به نحو احسن انجام بدیم. این نکته خیلی رواج داره.نمونه کاملش هم ارتشه. تو ارتش به آدم ها نقش های زیادی داده میشه. وقتی یه انسان برای گذروندن دوره سربازی وارد اونجا میشه اولین کاری که میکنن بهش یه نقش میدن. اینکه تو دیگه یه "سربازی". این کلمه خیلی مفهوم پشتش هست. اینجوری میشه که اون انسان رو مطیع و فرمانبردار میکنن. در صورتی که اون انسان در حالت عادی فرقی با بقیه نداره.اگه اهل مطالعه تاریخ هم باشیم میبینیم که استفاده از این تکنیک خیلی زیاد بوده. یک نمونش که قرآن هم بهش اشاره میکنه داستان فرعونه که چجوری تونست قومش رو مطیع خودش کنه.قرآن : "فاستخف قومه فاطاعوه"(فرعون قومش را سبک شمرد پس او را اطاعت کردند)میشه گفت فرعون آدم زرنگی بود (یا شاید بشه گفت قومش خیلی احمق بودن) . اون به قومش یه نقش داد. نقش ضعیف بودن.نقش پست بودن.نقش مطیع بودن. و به قدری توی این تکنیک خوب عمل کرد که حتی تونست قومش رو قانع کنه که اون رو به عنوان خدا قبول کنن و خودشون رو عبد فرعون محسوب کنن.ما هم اگه به زندگی خودمون و رفتارامون نگاه کنیم، میبینیم که خیلیاشون، نقش هایی هستن که ما قبول کردیم داشته باشیم. نمیگم که ما نباید هیچ نقشی قبول کنیم بلکه باید مواظب باشیم چه نقشی رو از چه کسی قبول میکنیم. این دنیا پر است از آدماییه که قصد دارن ما رو کنترل کنن. و اکثرشون لیاقت کنترل ما رو ندارن. پس حواسمون باشه افسارمون رو دست کی میسپریم...میرزای خراسانیمیرزای خراسانیمیرزای خراسانیFri, 17 Jul 2020 07:58:59 +0430https://virgool.ir/@mirzaiekhorasani/خدا-ناشناخته-ترین-شناخته-شده-z6i0pdnyp8vxباید اقرار کرد که ذهن انسان قادر به درک حقیقتِ خدا نیست؛ چون که میشه گفت عدمِ درک شدنِ خدا یک مقوله ذاتی برای خداست، و حتی میشه گفت که یک شأن خدایی است و یک مزیت برای او محسوب میشود.من گاهی تصور میکنم که اگه خدا موجودی بود که من کاملا نسبت بهش اشراف ذهنی و علمی داشتم، آیا باز هم برام قابل پرستش بود یا نه؟ مثلا یه چیزی بود مثل همین میزِ روبروی من که من اون رو با تمام اجزاش میتونم ببینم. بارها و بارها تصور کردم و هر دفعه به این رسیدم که نمیتونم چنین خدایی رو حتی تقدیس کنم، چه برسه به پرستش.حتی بت پرستا هم که در مقابل یک سنگ زانو میزدن و اونو پرستش میکردن، قبول داشتن که اون یک سنگ عادی نیست.بلکه یک چیزی مثل روح یا یک قدرت ماورایی (چیزی که ما درک نمیکنیم) وراءِ اون سنگ و در اون سنگ نهفته که اون نیرو اصلِ کاریه.اصلا میشه گفت که یه قانون در مورد انسان هست که انسان، چیزی رو که بهش علم نداره، احترام (تقدیس) میکنه و چیزی رو که نمیتونه ( و قبول داره که نمیتونه) درک کنه رو پرستش میکنه.ذهن انسان در مقام ادراک، به مرحله ای میرسه که اقرار میکنه که از اینجا به بعد دیگه در جغرافیای فهمِ من نیست. اونجاست که باید وظیفه فهم رو به قوه‌ی فهم کننده ی قدرتمندتر بسپره ( در مورد این قوه در آینده حرف میزنیم). در مورد شناخت خدا هم همینطوره. عقل انسان تا یه جایی میتونه در فهم خدا سیر کنه؛ از اونجا به بعد خودش اقرار میکنه که نمیتونه. اونجاست که خودِ خدا میاد برای کمک.ااینجاست که بحث فهمِ نسبی مطرح میشه. به این معنا که انسان به یک فهمِ حداقلی و زیرسطحی از خداوند دست پیدا میکنه و در کنارِ این قبول میکنه که باز هم خداوند رو درک نکرده و خداوند والاتر از این حرف ها و مفاهیمی است که درک کرده. این همان مضمون "الله اکبر" است که از زبان هرکس بیرون بیاید یک معنای خاصی دارد و با الله اکبرِ دیگری متفاوت است.چونکه درکِ حداقلیِ انسان ها با هم متفاوته و وقتی معنای "اکبر" را تفهّم میکنن( و هیچ اکبری بدون وجود اصغر قابل تصور نیست و اصغر همان فهمِ حداقلیِ انسان ها از خداست که با فهم حداقلیِ انسان دیگه متفاوته) به نسبتِ "اصغر" آنها متفاوته.اینکه انسان بتونه این موضوع رو هضم کنه که خداوند، هم همان چیزهایی که درک کرده هست و هم نیست(بلکه فراتر از آنهاست)،نیاز به بلوغ فکری داره که هرکسی به اون نمیرسه. بر همین اساس، خیلی از آدم ها به اون درجه نمیرسن. و دلیلشم اینه که اصلا تلاش نمیکنن بهش برسن. سعی میکنن ذهن خودشون رو فریب بدن و با مفاهیمی ساده سرگرم باشن. از همین جاست که عموم مردم تصورِ این رو دارن که خدا در آسمان هاست یا مثلا خدا رو به شکل هاله ای نورانی تصور میکنند، در حالی که میدانند اینگونه نیست.هر وقت اونقدر به بلوغ فکری رسیدیم که وجودِ چیزهایی رو که نمی بینیم و درک عادی ازشون نداریم پذیرفتیم،اون موقع آماده ی پذیرش خدا هستیم.البته ممکن است گمان بشه که این یک نوع شیادیه که ما خدا رو از حیطه درک عقول خارج کنیم تا اینجوری قبول کردنشو یک امر تعبدی معرفی کنیم که انسان باید چشم بسته اون رو قبول کنه و اصلا لیاقتِ درک کردنِ اون رو نداره، چه برسه به اینکه بخواد اون رو رد کنه.باید گفت که شیادی زمانیه که عقل انسان ضرورتِ عدمِ درک شدنِ خدا رو نفهمه.انسان باید درک کنه چیزهایی هست که نمیتونه درک کنه ( نگفتم "نباید" ) و این عدمِ درکِ او نشانه ی بر نبودنِ آن چیزها نیست(بحث فقط سرِ خدا نیست) بلکه شأنِ آن چیزها اینه که قابلِ درک نباشن.اگه فرصت شد درباره ی چگونگی و چیستیِ فهمِ نسبی هم یه پست مینویسم تا قشنگ بازش کنم:)))موفق باشید"الله معناهُ المعبودُ الذی ألِهَ الخلق عن درکِ ماهیَّتِه و الاحاطهِ بکیفتِه" ( امام باقر علیه السلام)میرزای خراسانیمیرزای خراسانیSat, 04 Jul 2020 07:41:23 +0430