https://virgool.ir/feed/@mim_hpfa2026-11-11 06:12:38https://files.virgool.ir/upload/users/4805798/avatar/sbLqmp.jpghttps://virgool.ir/@mim_hphttps://virgool.ir/@mim_hp/در-بابِ-کتابِهمنام-اثر-جومپا-لاهیری-bz5zyjlqv42cکتاب با شروعی بسیار قوی، انتظارات زیادی در ذهنم ایجاد کرد. صفحات آغازین کتاب، که به زندگی آشوک و آشیما در هند و سپس مهاجرت آن‌ها به آمریکا می‌پردازد، از بهترین بخش‌های رمان است. نویسنده، دشواری مهاجرت، احساس غربت، دلتنگی و تلاش برای ساختن زندگی در کشوری بیگانه را به‌خوبی روایت می‌کند. با وجود این شروع درخشان، رمان هرچه جلوتر می‌رود، از درخشان بودن خود فاصله می‌گیرد. نیمه دوم کتاب، به‌ویژه از زمان آشنایی گوگول با موشومی، بیش از اندازه بر روابط روزمره، مهمانی‌ها، رفت‌وآمدها و جزئیات زندگی شخصی تمرکز می‌کند و کشش داستان به‌تدریج کاهش می‌یابد. از آشنایی گوگول و موشومی تا ازدواج آن‌ها، روایت برای من بیش از حد معمولی و کم‌حادثه بود و احساس کردم نویسنده حرف تازه‌ای برای گفتن ندارد.یکی از ضعف‌های رمان "از نظر من"، زیاده‌روی در توصیف جزئیات است. نویسنده بارها خانه‌ها، اتاق‌ها، لباس‌ها، چیدمان وسایل و حتی مسیر حرکت شخصیت‌ها را با وسواس توصیف می‌کند. بدون تردید، در بخش‌هایی از کتاب، این دقت به فضاسازی کمک می‌کند؛ اما در بسیاری از صحنه‌ها، توصیف‌ها بسیار طولانی و غیر ضروری می شود. به نظرم نویسنده قصد داشته خواننده را در دل فضا قرار دهد، اما برای من، نتیجه بیشتر خستگی و کند شدن روایت بود.بخش دیگری از کتاب که به نظرم مهم است به آن پرداخته شود از زمانی است گوگول وارد زندگی مکسین می‌شود. از آن جا روایت لحنی متفاوت پیدا می‌کند. خانواده مکسین فقط خانواده‌ای متفاوت نیستند؛ آن‌ها با زبانی آراسته، گرم و تحسین‌آمیز توصیف می‌شوند. خانه‌ای زیبا، فضای فرهنگی، کتاب، موسیقی، غذا، سفر، آزادی، صمیمیت و روابط راحت، همگی تصویری دلنشین از زندگی آن‌ها می‌سازند. حتی زمانی که مکسین در را هنگام رفتن به دستشویی نمی‌بندد، یا عکس دوست‌پسرهای قبلی‌اش را بدون خجالت به گوگول نشان می‌دهد، یا روایت اشاره می‌کند که در چهارده‌سالگی نخستین رابطه جنسی خود را تجربه کرده است، یا حضور مشروبات الکلی در خانه و مهمانی‌ها امری کاملاً عادی است، لحن روایت به گونه‌ای است که این عناصر بخشی از یک زندگی آزاد، جذاب و خواستنی به نظر می‌رسند، نه موضوعی برای تأمل یا نقد. در مقابل، خانواده گوگول عمدتاً با سنت، وظیفه، مسئولیت، محدودیت و پایبندی به آداب معرفی می‌شوند. همین تفاوت در لحن روایت باعث شد این احساس در من شکل بگیرد که نویسنده، آگاهانه یا ناآگاهانه، جهان خانواده مکسین را خواستنی‌تر از جهان خانواده گوگول تصویر می‌کند.از طرفی این نگاه در شخصیت گوگول نیز دیده می‌شود. گوگول تقریباً به هر چیزی علاقه دارد که خانواده‌اش دوست ندارند. او از نام خود خجالت می‌کشد، از سنت‌های خانوادگی فاصله می‌گیرد و هر آنچه را که در نقطه مقابل خانواده‌اش قرار دارد، جذاب‌تر می‌بیند. به همین دلیل، در بخش بزرگی از رمان، او بیشتر از آنکه درگیر شناخت هویت خود باشد، شیفته هر آن چیزی است که متفاوت به نظر می‌رسد. بازگشت او به خانواده پس از پدر نیز بیشتر نتیجه یک شوک عاطفی است تا حاصل یک تحول تدریجی و عمیق؛ از همین رو، شخصیت او برای من به اندازه آشیما باورپذیر و ماندگار نیست.رفتار برخی شخصیت‌های آمریکایی نیز این احساس را تقویت می‌کند. همسایه خانواده مکسین آشکارا نگاهی تحقیرآمیز به هند دارد و برخورد مادر مکسین نیز برای من، نوعی احساس برتری فرهنگی را منتقل می‌کند.در توصیف زنان نیز نوعی عدم توازن دیده می‌شود. مکسین و دیگر زنان آمریکایی یا اروپایی عمدتاً با تأکید بر زیبایی، جذابیت، لباس و ظاهرشان معرفی می‌شوند؛ اما هنگامی که نوبت به موشومی می‌رسد، روایت به جزئیاتی مانند چربی موها، رشد موهای پا میان دو اپیلاسیون یا خروپف کردن اشاره می‌کند. این تفاوت در انتخاب جزئیات، از نگاه من، تصویری مطلوب‌تر از زنان غربی و تصویری کم‌جاذبه‌تر از زن هندی ایجاد می‌کند.البته رمان در پرداخت شخصیت موشومی نیز نقاط قوتی دارد. لاهیری به‌خوبی نشان می‌دهد که چگونه از کودکی، اطرافیان آینده او را تنها از دریچه ازدواج می‌بینند و چگونه فشار سنت‌های جامعه مهاجر بر زندگی دختران اثر می‌گذارد. این بخش از رمان، یکی از واقع‌گرایانه‌ترین و موفق‌ترین قسمت‌های آن است.پایان کتاب نیز برای من پرسش‌برانگیز بود. آشیما حسرت می‌خورد که ای کاش پیش از ازدواج فرصت بیشتری برای شناخت آشوک داشت. اصل این حسرت کاملاً قابل درک است؛ اما وقتی آن را کنار زندگی گوگول قرار می‌دهیم، این سؤال مطرح می‌شود که آیا تجربه او "روابط متعدد، شکست‌های عاطفی، ازدواج ناموفق و خیانت موشومی" واقعاً الگویی است که بتوان حسرت آن را خورد؟در آخر از بین تمام شخصیت ها به نظر من شخصیت آشیما یکی از موفق‌ترین شخصیت‌های کتاب است؛ زنی که از وابستگی کامل به تدریج به استقلال می‌رسد و این تحول، طبیعی و باورپذیر است.محمد حمزه‌پورمحمد حمزه‌پورFri, 10 Jul 2026 19:20:16 +0330https://virgool.ir/@mim_hp/در-باب-کتاب-سفرنامه-کهگیلویه-و-بختیاری-wkd9gyuu2c63این سفرنامه که از روی دست‌نوشته‌های میرزا ابوطالب موسوی قشقایی به چاپ رسیده، همچون پنجره‌ای است به روزگار طوایف و اقوام ساکن در کهگیلویه و بویراحمد و مناطق بختیاری نشین (از چهارمحال و بختیاری تا خوزستان) در سال‌های ۱۳۳۱ تا ۱۳۳۵ قمری (1292 تا 1296 هجری شمسی). همانطور که در مقدمه کتاب هم آمده است از محاسن کتاب آنکه نخستین منبع دست‌اول از دل طایفه دره‌شوری است و راوی که خود در متن وقایع زیسته، تصویری از اختلافات، روزگار و مناسبات درونی آن طایفه به دست می‌دهد که در منبع دیگری کم‌تر یافت می‌شود. همچنین برای تاریخ‌دوستان و پژوهشگران مناطق کهگیلویه و بختیاری‌نشین، گنجینه‌ای کم‌نظیر است و اشاره به پاره‌ای از اختلافات میان بویراحمدی‌ها و بختیاری‌ها، بخشی از تاریخ پرتنش منطقه را روشن می‌کند. افزون بر این، ضبط نام بسیاری از افراد، تیره‌ها و طوایف همراه با اشاره به محل سکونت، آن را به سندی قابل توجه بدل کرده است.از طرفی تمرکز مطلق بر خان‌ها و بزرگان و نادیده گرفتن مردم عادی، آنان که تنِ تاریخ را می‌سازند اما نامی ازشان نمی‌ماند، اثر را کم ارزش تر از آن‌چه می‌پنداشتم کرده‌است. اگرچه حتی به شرح ویژگی های اخلاقی خوانین و همراهان هم اشاره چندانی نمی‌شود و فقط شرح رفت و آمد گفته می‌شود. از نوع برخورد حتی وقتی راوی به روستایی وارد می‌شود و شبی را در خانه‌ای می‌گذراند، تنها اشاره به استراحت خود می‌کند و از پوشش مردم، از معماری خانه‌ها، از نوع برخورد زن و مرد، از بوی نان و گرمای تنور و رنگ جامه‌ها؟ هیچ، مطلقا هیچ.دیگر آنکه شرح وقایع غالباً سطحی و گذرا است و از اختلافات می‌گوید اما به دلایل عمیق آن‌ها نمی‌پردازد و این پرسش که چرا اختلافی درگرفت یا چه منافع و عقده‌هایی پشت این درگیری‌ها بود، بی‌پاسخ می‌ماند."به نظر من" بزرگ‌ترین کاستی، غیاب مطلق زن است. در جامعه‌ای مردسالار آن دوران و با توجه به جایگاه نویسنده که منشی (میرزا) خوانین بختیاری بوده و کار و تمرکزش بیشتر بر حساب و کتاب دستگاه حکومت داری بوده، شاید انتظار زیادی نباشد، اما سکوت مطلق از زنان، حتی زنان خان‌ها، حتی دختران، حتی اشاره‌ای گذرا به نقش زنان روستایی میزبان (در راه سفر) در پذیرایی و مهمان‌نوازی، کتاب را در این وجه یکسره ناقص می‌گذارد. راوی هرگز زنی را ندیده است؟ نمی‌دانم. اما هر خانه‌ای که به رسم احترام از او استقبال کرده، بی‌گمان دستان زنی در پس‌پرده کار می کرده است.محمد حمزه‌پورمحمد حمزه‌پورThu, 02 Jul 2026 04:29:19 +0330