https://virgool.ir/feed/@mehranfa62782fa2026-11-10 21:31:52https://files.virgool.ir/upload/users/4512447/avatar/AlrtTx.jpghttps://virgool.ir/@mehranfa62782https://virgool.ir/@mehranfa62782/اشعار-و-دانلود-اشعار-دیوان-سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-عثمانی-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوس-جهان-اسلام-cjkthr6cueroدانلود اشعار دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام _ اشعار اولدانلود اشعار دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام _ اشعار دومای دوست! آدمی در توهمِ خویش می‌پندارد که خداوندِ زمان است و فرمانروایِ تکرار؛ و چونان کبوتری دوگانه-بال، می‌خواهد در آن واحد، هم در آسمانِ توهم پرواز کند و هم بر زمینِ ارتباط با همنوع، گام بردارد. غافل از آنکه جانِ آدمی، چشمه‌ای است یگانه؛ اگر به هزار جویبار تقسیم شود، تهی می‌گردد و تشنه می‌گذارد.​بنگر آن کس را که با تو دستِ سلام و تحیت پیش می‌آورد، امّا چشم و دلش در گروِ پروازِ کلاغی است که در پهنه‌ی نیلگونِ آسمان بال می‌گشاید. او در درونِ خویش می‌اندیشد: «چه مانع است؟ هم سلامِ دوستم را پاسخ می‌گویم و هم از تماشای این پرنده لذت می‌برم!» امّا نمی‌داند با این دوپاره کردنِ حضور، چه جفایی در حقِ آن تماشاگرِ مقابل می‌کند. او گمان می‌کند هنر کرده است، حال آنکه حضورِ نصفه و نیمه، توهینی است پنهان به حرمتِ انسان.​اگر آن کلاغِ بی‌چاره نیز شعور و عقل می‌داشت، به پروازِ خویش در آسمان شرمنده می‌شد که چگونه دستاویزِ غفلت و بی‌توجهیِ آدمی به همنوعِ خود گشته است؛ امّا او بی‌خبر است. ما انسان‌ها، در غفلتِ خویش، هر لحظه با تلاشی عبث برای زیستن در دو جهان، چه زخم‌ها که بر جانِ یکدیگر نمی‌زنیم و چه بسیار که از عمقِ این جفای خاموش، بی‌خبریم!« سلطان یاووز سلیم »از آن روز که رازِ دل با آینه‌ی مقالاتِ شمس گشوده‌ام، این کلامِ مُحرق در جانم شعله می‌کشد؛ سخنی از آن کس که اعماقِ ناپیدایِ جانِ آدمیان را به نورِ بصیرت کاویده بود: «سخن گفتن جان کندن است و سخن شنیدن جان‌پروردن.»​این حقیقت را باور کن و بدان که هر که راهِ معرفت به درونِ انسان برد، به چشمِ دل می‌بیند که منِ گوینده، به هنگامِ گفتن، در چه تیرگی و احتضاری فرو می‌روم؛ و تو که خاموش نشسته‌ای و گوش جان سپرده‌ای، در چه فروغ و روشناییِ بی‌کرانی غوطه‌وری. این نه گزاف است و نه مجاز، که رازی است سهمگین؛ منتها عمقِ وجودشناختی می‌خواهد تا آدمی درک کند که سخن‌گفتن، همانا جان کندن است.​آن‌کس که به گفتار لب می‌گشاید، پاره‌پاره از وجودِ خویش مایه می‌گذارد و لحظه‌به‌لحظه تاریک‌تر، تاریک‌تر و تاریک‌تر می‌شود. گوینده همان شمعِ سوخته‌دلی است که هستیِ خویش را قطره‌قطره آب می‌کند تا مجلسی را روشن کند؛ او نور می‌بخشد، امّا خود در سایه‌سارِ تاریکیِ خویش گم می‌شود. و برعکس، آنکه در مقامِ شنیدن و خاموشی است، همچون آینه‌ای صیقلی، پرتوِ آن جانِ گداخته را می‌نوشد و دم‌به‌دم روشن‌تر، روشن‌تر و روشن‌تر می‌گردد.​تمثیلِ آن شمعِ سوخته که جان داد تا دیگران را راه بنماید، راست قامت و استوار، بر قامتِ هر «سخن‌گو» جاری‌ست؛ اوست که نور می‌دهد، امّا در این بذلِ حضور، خویشتن را در تاریکیِ تنهاییِ خویش فرو می‌کشد.« سلطان یاووز سلیم »از من می‌پرسی که در این راهِ دراز، چه توشه‌ای برداشته‌ام و چه پیش‌رفتی حاصل کرده‌ام؟گوشِ جان بسپار تا بگویم؛ این روزها نرم‌نرمک و آرام‌آرام، به مقامِ عجیبی رسیده‌ام: «من دوستِ خویش گشته‌ام!»​به حق که این پیش‌رفتی است گران‌بها و کارستانی شگرف؛ چرا که آدمی چون به مقامِ دوستی با خویش تن رسید، دیگر طعمِ تلخِ تنهایی را نخواهد چشید. او در خلوتِ ویرانه‌ی درون، گنجینه‌ای یافته است که از هزار هم‌نشین بی‌نیازش می‌کند.​این سخن را از منِ سوخته‌دل بپذیر و به جان بسپار: آن‌کس که با جانِ خویش آشتی کرد و یارِ درون گشت، او دیگر نه تنها از کسان، که دوستی است مهربان و آشنا برای جمله‌یِ ابناءِ بشر. او در آینه‌ی وجودِ خویش، همه‌ی جهان را دوست می‌دارد و هیچ‌کس در این پهنه‌ی هستی، در نظرش غریب و بیگانه نخواهد ماند.« سلطان یاووز سلیم »اگر کسی عزم کند که مرکبِ زبان مهار کند و خلوتِ سکوت را برگزیند، روزهای نخست، پرده‌ای از حیرت و گیجی بر چشمِ جانش می‌افتد. او در خود می‌نگرد و پندارد که کندذهن گشته و چراغِ فهمش رو به خاموشی است؛ گویی آن درکِ تیزِ پیشین، در غبارِ خاموشی گم شده و سنگینیِ بلاهتی غریب بر تنش نشسته است.​این راز را حتی حکیمانِ نفس و شناختیانِ عوالمِ جان نیز دریافته‌اند؛ که آدمی چون به حریمِ بی‌سخنی پای می‌نهد، در ابتدا طعمِ این گیجی و سرگشتگی را می‌چشد. امّا این، دردِ زایش است و غبارِ راه؛ دیر یا زود، آهسته‌آهسته کار برعکس می‌شود.​آن کس که در سکوت پالوده گشت، ناگاه خود را می‌بیند که از همه تیزهوش‌تر و بیدارتر است. آن‌گاه در شگفت می‌ماند که چرا دیگران این‌قدر از فهمِ اشاراتِ باریک غافلند! تعجب می‌کند که گوینده چرا سخن را تا به انتها می‌کشد، در حالی که او از همان حرفِ اول، تا تهِ عمقِ مقصود را درمی‌یابد؛ و در حیرت است که چرا دیگران این‌چنین چشم به راهِ پایانِ کلمات مانده‌اند، حال آنکه نورِ حقیقت پیش از کلام آشکار شده است.​آری؛ سکوت غبار از آینه‌ی دل می‌روبد و این چنین، چشمِ سرائر و بصیرتِ جان را می‌گشاید.« سلطان یاووز سلیم »از زبانِ آن حکیمِ یونان — افلاطونِ روشن‌رأی — این رازِ سهمگین و ژرف روایت شده است که حتی تیرهبخت‌ترین و جنایت‌پیشه‌ترینِ آدمیان در این خاکدان، در سِررِ سویدای جان و در خلوت‌ترین خانه‌ی دلِ خویش، خواستارِ خوبی‌اند و دل در گروی نیکی دارند.​اگر چشمِ دل به سوی آن روان‌شناسیِ عمیق و افلاطونی بگشاییم — که این بنده نیز به‌جان آن را گواهی می‌دهم — درمی‌یابیم که این دعوی، عینِ حقیقت است. حتی آن ستمگری که دستش به خونِ راستی آلوده است، چون بشنود که بنده‌ای پاک‌دامن، راست‌گو و امین گام برمی‌دارد، در ژرفایِ غارِ تاریکِ وجودش لرزشی پدید می‌آید؛ او به عیان حس می‌کند که آن نیک‌مرد را گوهری است گران‌بها که وی از آن محروم است.​و چون آوایِ کسی را بشنوند که هرگز بذرِ ظلمی در مزرعه‌ی روزگار نکاشته است، با همه‌ی تیرگیِ خویش درمی‌یابند که او را نوری است که خود از آن بی‌بهره‌اند. این همان عشقِ جبلّی، گوهرین و ذاتی انسان است به سرچشمه‌ی خوبی؛ کششی پنهان و ازلی که جانِ آدمی را بی‌قرارِ خویش ساخته و او را دمی آرام نمی‌گذارد، تا مدام در تلاشی دردناک و مؤمنانه، خویش را به مقامِ «خوب‌تر و خوب‌تر و خوب‌تر شدن» برساند.« سلطان یاووز سلیم »حقیقتِ «خودشناسی» در این است که ترازو به دست گیری و آرزوهای آزموده و جگرسوزِ خویش را از آرزوهای ناآزموده و بادآورده جدا کنی؛ عقایدی را که خود به آتشِ تجربه و برهان سوخته‌ای و حقانیتش را به جان چشیده‌ای، از پندارهای عاریتی بازشناسی و پاس بدار!​احساسات و هیجاناتی را که خود از ژرفای دل لمس کرده‌ای نگه‌دار و مابقی را به بادِ فنا بسپار. هموست که گفتند: «زندگیِ نیازموده، هرگز ارزشِ زیستن ندارد.» حیف است و صد حیف که همه‌ی داراییِ درونیت — از پندار تا باور — همچون رنگِ چشم، ارثی و بی‌اراده به تو رسیده باشد.​در عالمِ ذهن و اندیشه‌ی خویش، سلطانِ ملکِ وجودِ خود باش؛ نه آن عروسکِ خیمه‌شب‌بازی که دیگران و زمانه از تو ساخته‌اند و به هر سویش می‌کشند. در اقلیمِ روان و جانت، خودِ اصیلِ خویش باش و از سایه بگریز.​برای کامروایی در این سفرِ پررمزورازِ خودشناسی، پیرِ عقل و از جمله همان حکیمِ یونان — سقراط — یک سخن بیشتر نداشتند: «به درون بنگرید؛ چشم به آن خودِ عریان و بی‌پیرایه بدوزید.» و این همان منزلتی است که عارفانش «انس با خود» خوانده‌اند؛ خلوتی که در آن، آدمی از همه‌ی جهان بی‌نیاز می‌گردد و به گوهرِ خویش واصل می‌شود.« سلطان یاووز سلیم »بنگر به آن روزنه‌ی روزران و شاهدِ افق؛ خورشید که هر بامداد از شرقِ عدم سر برمی‌آورد و دامنِ زرین‌اش را بر پهنه‌ی جهان می‌گسترد، هرگز تمییز نمی‌گذارد و به زبانِ حال یا قال نمی‌گوید: «من تنها بر سبزه زارها و چمن‌زارهای پاک می‌تابم و بر گنداب و لجن‌زارها روی برمی‌گردانم!»​نه، هرگز چنین نیست! او آتشِ گرمی و نورِ حیاتش را به یکسان و بی‌منت بر همه می‌پاشد؛ هم بر گلشنِ صفا و هم بر خاکسترِ خطا.​تو نیز ای جان‌آشنا! در آینه‌ی آن خورشیدِ ازلی درآ؛ برای نیکی کردن و جود بخشیدن، مپرس که این سروِ باغ است یا خسِ بیابان. با خوبی و بدیِ مردمان کار نداشته باش؛ چون ابرِ بهاران ببار و چون خورشیدِ بی‌دریغ بتاب، که جوهرِ عشقِ حقیقی، بخششِ بی‌چون‌وچراست، بی‌آنکه بپرسد سزاوارِ این عطا کیست.« سلطان یاووز سلیم »بر آتش کشیدی جانِ ما را با شررسازیفلک را از نوایِ خویش غرقِ شور و سرسازی​تو آن لعلِ بدخشانی که با یک جلوهٔ مستانهبه یک غمزه سرِ اقلیمِ دل‌ها را به زر سازی​چو رومی‌خیمه شد بر پا، ز قهرِ چشمِ خون‌خوارتدیارِ کفر را بر هم زنی، غرقِ خطر سازی​مرا زین باده‌ نوشانی، خماری در رگ و جان استکجا ترسد ز طوفان آن که دل با بحر و بر سازی؟​به تیرِ مژه‌ات صیدی نمانده در کمین‌گاهانچه طوفانی به پا کردی که دنیا را زِ در سازی؟​اگر زنجیرِ گیسویت کشد ما را به زندان‌هابه جانِ خسته‌ام سوگند، از بندم حذر سازی؟​زِ تیرِ آهِ این دل‌ها بترس ای شاهِ سرفرازکه ویران ملکِ جم سازد اگر قصدِ گذر سازی​به میدانِ بلا سلیم ار سر باخت در عشقتمکن با ما جفا، گر خود برایِ ما پدر سازی!« سلطان یاووز سلیم »بیا ای نورِ جان امشب به بزمِ خلوتِ ما راکه تا آتش زنی از شوق، حصارِ محنتِ ما را​دلم در گوشه‌ی سینه ز هجرانِ تو می‌نالدبیا تا با رخت روین کنی روز و شبِ ما را​اگر جامِ میِ وصلت چکد بر خاکِ این سینهبه یکدم بشنوی در دهر نوایِ رغبتِ ما را​تو آن خورشیدِ تابانی که بر این خانه‌ی تاریکبتابی تا برون رانی شبِ بی‌رحمتِ ما را​به مژگان صف کشیدی بر دلِ مسکینِ ما، اماندانستی که خون سازد جفا این همّتِ ما را​کویرِ خشکِ این تن را به بارانِ نگاهت شوکه تا سرسبز گردانی زمین و طینتِ ما را​من از جامِ بلا مستم، هوایِ دیگری دارمبه تیرِ غمزه کن شیدا سرِ پرشوقِ ما را​سلیمی! از باده‌ی توحید مستی کن در این عالمکه تا در باغِ جان بینی گلِ بی‌فرقتِ ما را« سلطان یاووز سلیم »کو ماهِ تابان چون تویی خوش‌طبع و شیرین‌کام را؟کو سروِ آزادی که بخشد رونق این ایام را؟​چون بگذری از کویِ جان، از پا درآید سروِ نازپنهان شود خورشید اگر بیرون آیی بام را​دل شد اسیرِ دامِ تو، چشم از جهان پوشیده‌امبر عاشقانِ رویِ تو هر غیرِ تو شد حرام را​گوشِ دلم بر درگهت، تا از تو آید عالمیچشمِ امیدم بر رهت، تا برکشد این جام را​بی رویِ ماهِ دوستان مجلس ندارد هیچ نوربی باده و ساقی مبین سامانِ این خیام را​شب‌های تارِ هجر را باری زِ رحمت درگذرتا روشن از خورشیدِ رخ سازی شبِ دیام را​گر تیغِ هجران آوری، بارِ غمت را می‌کشمور لطف فرمایی، دهم بر خاکِ در انعام را​حکمِ ازل بر جانِ ما، فرمانروا بر ملکِ تنگر او کشد، بنده‌ایم؛ ور نوازد، غلّام را​ای زاهدِ غافل، مکن ملامت این دیوانگانکز بهرِ ما حاضر بود آن شاهدِ گل‌فام را​جان بر کف آر و راه رو، سلیما! ار طالبِ رسیتا در برِ دلبر کنی وصل و مرادِ کام را« سلطان یاووز سلیم »افتاده‌ام در این زمانه در میانِ ناکسانکو صیدِ یاری تا کند فریادرس بر این و آن؟​در دوره‌ی خاموشیِ اهلِ دل و آزادگیبر تختِ زر تکیه زنند این قیل‌وقال‌پرستان​چون بلبلِ شیدا میانِ زاغ و زغن افتاده‌امکجا رسد فریادِ من به گوشِ سنگین‌دلان؟​خرچنگ‌صفتان بر سرِ این مرداب نشسته‌اندبیگانه از صفا و دین، غرقِ هوایِ تن و جان​میوه‌ی جانِ ما چه زود بر خاکِ فدایی نشستپیشِ قدمِ هرزه‌گیاهِ باغِ دنیاپرستان​دار و سرِ منصور ما را در ازل بخشیده‌اندما را چه غم از مکرِ این نامردمانِ بدگمان؟​گر خارِ چشمِ این دد و دامیه گشته تنِ ماباکی نباشد از جفا، ما راست راهِ راستان​در کویِ عشق سر به سر از جان گذشتیم به شوقپایانِ کارِ ما این بود، سلیمیا ای خوش‌بیان!« سلطان یاووز سلیم »چون به خلوت‌خانه‌ی توحید ره پیدا کنیتاجِ سلطانی ستانی، فخرِ بر دنیا کنی​سایه‌وار از خویش بگریزی اگر خورشیدِ دوستتیغ برکشد از افق، تا چهره را بینا کنی​جانِ تو در محفلِ انسِ ازل بنشسته استاز چه روی این دلقِ تن را بنده‌ی اغیار کنی؟​بوده‌ای هم‌رنگِ او در روزگارِ پیش‌گامپس چرا از تفرقه‌بازی چهره را رسوا کنی؟​چون نداری جز خراباتِ بلا نام و نشانقطره‌ای از بحر شو تا خویش را دریا کنی​رنگِ دریا گیر چون شبنم ز خود بیگانه شوتا مگر در موجِ این توفان سرشتت را رها کنی​چون ندانی رازِ هستی را میانِ این و آنکی به اوجِ بی‌خودی‌ها خیمه و صحرا کنی؟​هیچ بودی در ازل، امروز هم چیزی مشوتا ز هستیِ مجاز این دلق را مبرا کنی​در راهِ وحدت جان سپاری سلیمی در ازلسروری یابی و خود را محرمِ این جا کنی« سلطان یاووز سلیم »​بانگِ «آیا با اجازه‌...» شد بلند اندر میاننیست بابا تا کند تقریرِ این رسم و نشان​در پسِ این پرده‌ی تاریکِ هجران و فراقگم شد آن سروی که بود آرامِ جانِ کاروان​هجده‌ام بهار آمد، نی‌ست از آن پیک خبرچون گذشت این روزگارِ پربلا بر این و آن؟​عکسِ آن شاهینِ مأنوس است بر آیینه جمعنیست غیر از گریه و آهی بر این بزمِ جوان​عاقدِ غافل ز دردِ سینه می‌پرسد مدامکو نشان از آن پدر، کو آن خط و آن ترجمان؟​دخترِ مسکین به یادِ سایه‌ی مهرِ پدرسر فرود آورد و شد تسلیمِ حکمِ آسمان​خون چکد از دیدگان در ماتمِ آن گم‌شدهنیست اندر این جهان جز درد و محنت یادگار​سلیما! از بیدادِ چرخِ کج‌مدار اندیشه کنکز ازل ما را همین بخشید چرخِ بی‌بنیان« سلطان یاووز سلیم »​ما چو بستیم عهد با دلبر، سر از پا نشکنیمگر کشد تیغِ بلا بر جان، مِهرِ والا نشکنیم​در حریمِ عشقِ ما یاقوت و گوهر معتبر استپایِ این عهدِ ازل، رسمِ گران‌مایه نشکنیم​نرخِ جان در مکتبِ ما غیرِ جان‌بازی نَبُودپایِ این سودا اگر افتد، دلِ دانا نشکنیم​چون درختِ سایه‌گستر در میانِ طوفانه‌ایمشاخه ی سبزِ تمنا را به صد بلوا نشکنیم​دستِ بیداد و ستمگر هر چه آتش افروزدرسمِ دیرینه‌ی این طایفه ی شیدا نشکنیم​گر چه تیغِ دشمنان بر پیکرِ ما می‌خوردحرمتِ این آستان را تا دمِ فردا نشکنیم​راهِ ما راهِ صفا و ملکِ جان‌ها بنده استپایبندِ عهد و پیمانیم و این سودا نشکنیم​رختِ هستی برکَنیم از عالمِ نام و نشانتا به جان پیمان ببندیم و دمی رسوا نشکنیم​از تیرِ دوران، سلیمیا! باک ناورد این دلیرما به راهِ عشقِ جانان، عهدِ پابرجا نشکنیم« سلطان یاووز سلیم »​برکشید این نایِ جان، صد شعله در پنهانِ ماتا به رقص آرد فلک را شور و حالِ جانِ ما​سر نهادم بر درِ جانان چو سایه‌ در ازلتا شود روشن از این سودا رخِ ایوانِ ما​ناله‌ام از آتشِ دل می‌دمد چون نایِ زارتا مگر آگاه سازد سرورِ خوبانِ ما​از حریمِ دل برون آمد نگارِ مه‌لقاخنده زد بر جانِ ما آن خسروِ سلطانِ ما​من همان مرغِ اسیرم در هوایِ کویِ دوستتا ابد گردد فلک بر گردشِ فرمانِ ما​این جهان دارِ بلا و خیمه‌گاهِ محنت استکی برد نام و نشان را این تنِ ویرانِ ما؟​عشقِ او در جان نشست و هر چه غیر او بسوختتا پدید آید ز نو خورشیدِ سرگردانِ ما​از باده‌ی توحید، سلیمی! مستی کن مدامتا رسد بر آسمان آوازه‌ی مستانِ ما« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدTue, 03 Nov 2026 14:32:01 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/اشعار-و-دانلود-دیوان-اشعار-سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-عثمانی-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوس-جهان-اسلام-mn2xikaf7vs7دانلود دیوان اشعار سلطان یاووز سلیم (شیخ سلیم رومی)، فیلسوف شاه عثمانی، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام _ دیوان اولدانلود دیوان اشعار سلطان یاووز سلیم (شیخ سلیم رومی)، فیلسوف شاه عثمانی، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام _ دیوان دوم«گاهی، در گذرِ این سالیانِ بی‌رحم، آهنگی آشنا را از گوشه‌ی فراموشی می‌شنوی؛و ناگاه، برای دقایقی چند، در دلِ این تنفس، احساس می‌کنی که خللی در نظمِ آهنینِ زمان افتاده است.موسیقی... آری، موسیقی همان صداست، همان ضربان است و همان ملودیِ دیرین را تکرار می‌کند،امّا تو! شنونده‌ی این نوا، دیگر آن کسی نیستی که روزنه‌ی نخستین‌بار آن را شنیده بود.میانِ این دو شنیدن، تا دلت بخواهد آب از سرِ زمان گذشته است:آدمیان آمده‌اند و رفته‌اند، شهرها پوست انداخته و عوض شده‌اند،برخی آرزوها جامه‌ی تحقق پوشیده‌اند،و برخی دیگر چنان در غبارِ گم‌گشتگی رفته‌اند که حتی معنا و فهمِ آن‌ها دیگر بر دل آشکار نیست.در این میان، تنها یک چیز ثابت مانده و از گزندِ زمان رسته است: همان آهنگ؛امّا آن‌کس که روزی آن را می‌شنید، آن جانِ شیفته و عریان، دیگر در این قالب زنده نیست.شاید... آه، شاید به همین دلیل است که موسیقیِ قدیمی، اندوهی می‌آفریند که با نوستالژی تفاوت دارد؛نوستالژی تمنای بازگشت است، شوقِ رفتن به خانه‌ی دیرین است،امّا این‌جا، کار برعکس است: آهنگِ کهن به ما با زبانی بی‌صدا نشان می‌دهد که «بازگشت ناممکن است».همان قطعه دوباره طنین‌انداز می‌شود، اما آن تجربه‌ی ناب، دیگر بار تکرار نمی‌شود.راستش را بخواهی، ما هنگامِ شنیدنِ یک آهنگِ قدیمی، روبه‌رو با گذشته نیستیم؛ما با «فاصله» چشم در چشم می‌شویم؛با فاصله‌ی هولناکی که میانِ «منِ آن وقت» و «منِ اکنون» دهان گشوده است.موسیقی این فاصله را نمی‌آفریند، نه... او فقط جادوگرِ صامتی‌ست که این فاصله‌ی پنهان را ناگهان قابلِ شنیدن می‌کند!و شگفتا! شگفت‌انگیزتر آنکه خودِ آهنگ نیز دیگر همان آهنگِ سابق نیست؛صدا و نت‌ها تغییر نکرده‌اند، اما «معنای» آن چرا...آنچه روزگاری شوری ساده بود، نوایی مستانه بود،اکنون بارِ گرانِ غیبتِ آدم‌ها را به دوش می‌کشد؛حاملِ مکان‌های ازدست‌رفته و نسخه‌هایی از خودِ ماست که دیگر در این جهان وجود ندارند.به همین سبب است که بعضی آهنگ‌ها خاطره را زنده نمی‌کنند؛آن‌ها کاری بسیار دشوارتر، تلخ‌تر و جان‌سوزتر می‌کنند:به ما نشان می‌دهند که چه چیزهایی در درونِ ما دیگر زنده نیستند!راستی که سنِ واقعی و سال‌خوردگیِ حقیقیِ آدمیان را نه تقویم، که همین آهنگ‌هایی نشان می‌دهند که هنوز پیر نشده‌اند و جوان مانده‌اند...عشق، پژواکِ آهنگی‌ست که تن را می‌سوزاند و جان را جاودانه می‌سازد.»« سلطان یاووز سلیم »«در پهنه‌ی یک زندگی، در این گذرگاهِ محنت و ابتلا،همواره چیزهایی هست که هرگز نخواسته‌ایم اتفاق بیفتند، زخم‌هایی که به ناحق بر دل نشسته‌اند؛و در کنارِ آن، چیزهایی هست که تمامِ جانست و دلمان می‌خواهد تا ابدالآباد تمام نشوند.اما بدان که این دو، هرگز حسابِ یکدیگر را صاف نمی‌کنند!شادیِ امروز، این تبسمِ ناگهانی، قرار نیست اثبات کند که رنجِ سهمگینِ دیروز لازم بوده است؛ستم، ستُم است؛ و درد، درد.لازم نیست برای هر زخمی، برای هر تیرِ ملامت، به زور هدیه‌ای پنهان و موهوم تراش کنیم و بگوییم حکمتت این بود.نه... بعضی رنج‌ها، هیچ خیری در بطن ندارند؛ آن‌ها فقط چیزی گران‌بها را از ما ربوده‌اند و رفته‌اند.با این همه، با وجودِ این داغ‌های کهنه، می‌توان دوباره از نو از چیزی لذت برد،می‌توان دلی را به مهر سپرد و عاشق شد،و باز هم با چشمی تر، منتظرِ طلوعِ فردا ماند.امّا این میلِ تازه، این شکوفاییِ مجددِ جان، هرگز رنجِ گذشته را تزیین و زیبا نمی‌کند؛بلکه این گواهی می‌دهد که گذشته، با تمامِ تلخی‌اش، هنوز نتوانسته تمامِ معنای زندگی را تسخیر و تعیین کند!شاید... آه، شاید زیبایی و شگفتیِ زندگی در همین ناتمام‌بودن و تناقضِ آشکارِ آن باشد:آنچه دردی جان‌سوز بوده، تا ابدالآباد همان‌گونه دردناک می‌ماند،و با این وجود، هنور در این ویرانه، چیزی برای دوست‌داشتن و دل بستن پیدا می‌شود.برای عاشقِ زندگی بودن،برای سر فرود آوردن در برابرِ این خوانِ نعمت،لازم نیست از هرچه در این گذرگاه بر ما گذشته دفاع کنیم، یا سیاهی‌ها را سفیدی بخوانیم.عشق، پذیرشِ زخم است، نه انکارِ خنجر.»« سلطان یاووز سلیم »«پنداشته‌ای که واژه‌ها تنها آواهایی بر لب‌اند؟نه... به خدا سوگند که بعضی واژه‌ها فقط واژه نیستند؛ اقلیم‌اند، سرزمین‌اند، خانه‌اند!انسان مدتی دراز در آن‌ها سکنا می‌گزیند، در جوارِ آن‌ها نفس می‌کشد،در کوچه و بازارِ همان واژه‌ها مو سفید می‌کند و پیر می‌شود،و بی‌آنکه خود لحظه‌ای آگاه شود، تمامِ جهان، پیرامون و حقیقتِ هستی را از پشتِ شیشه‌ی همان کلمات تماشا می‌کند.و کلمه‌ی «فعلاً»... آه، «فعلاً» یکی از همان اقلیم‌های هولناک و سحرآمیز است.در ظاهرِ حقیرِ خویش، صیغه‌ای کوچک است و پلی موهوم میانِ «اکنون» و «آینده».اما فساد در اینجاست که گاهی این پل، این فاصله‌ی میانِ رفتن و ماندن،آن‌قدر دراز، طویل و بی‌انتها می‌شود که خود به سرزمینی پهناور و غم‌بار تبدیل می‌گردد.با خود می‌پنداریم که «فعلاً» یعنی هنوز وقتش نرسیده است، یعنی فردا درِ دیگری گشوده خواهد شد؛اما همیشه چنین نیست... نه، هرگز چنین نیست!گاهی «فعلاً» نامِ مستعارِ لحظه‌ای است که آینده دیگر توانِ آمدن، جوانه زدن و قدم گذاشتن را از دست داده است،و «اکنونِ» ما نیز، در چنگالِ وحشت، دیگر توانِ هیچ تصمیم و حرکتی را ندارد.و انسان... این حیوانِ مسکینِ دردمند، میانِ این دو نیستی، خیمه برپا می‌کند و اردو می‌زند.نه پای رفتن دارد و نه تابِ ماندن؛نه دست به انتخابی می‌آراید، و نه بارِ سنگینِ این بی‌تصمیمی را بر زمین می‌گذارد.حکایتش حکایتِ مسافری‌ست که سالیانِ دراز، زندگی‌اش را در سردابه‌ی ایستگاه اتراق کند،چرا که هیچ قطاری در این جهان، آن‌قدر قطعی، مطمئن و راستین نیست که جانش را به دستش بسپارد و سوارش شود!می‌دانم... نیک می‌دانم که حیاتِ آدمیزاد معمولاً از تصمیم‌ها ساخته می‌شود، از خنجرِ گزینش‌ها؛اما فرسایشِ حقیقی، پیر شدنِ زودرسِ جان، از تن دادن به تصمیم‌هایی می‌آید که هرگز گرفته نمی‌شوند.بعضی انتخاب‌ها، هنگامی که در گُم‌نامیِ تعلل سر برمی‌آورند و انجام نمی‌شوند، نابود نمی‌گردند؛نه... آن‌ها در تاریک‌ترین گوشه‌ی ذهن، در سردابه‌ی روان می‌نشینند،و آرام‌دَم، از تنفسِ زمان، از لحظه‌های عمرِ ما تغذیه می‌کنند و بزرگ می‌شوند.به همین دلیل است که خستگیِ این سال‌ها، کوفتگیِ تن از بارِ سنگینِ کار یا فقرِ خبر یا اضطرابِ فردا نیست؛این، خستگیِ غریبِ «حمل کردنِ امکان‌هاست»!بارِ سنگینِ کشیدنِ زندگی‌هایی که نه به دنیا آمده‌اند تا طعمِ زیستن بچشند،و نه از میان رفته‌اند تا خاکستر شوند؛ در برزخِ میانِ بودن و نبودن دست‌وپا می‌زنند.و روزی که سرانجام، به پشتِ سر نگاه می‌کنی،می‌بینی که تمامِ عمرت، بخشی سترگ از گوهرِ جوانی‌ات،نه در خودِ انتخاب، نه در طوفانِ عمل،بلکه یکسره در «آستانه‌ی انتخاب» سپری شده است؛در نقطه‌ای مجهول و خوفناک میانِ دو مرز، جایی میانِ «هنوز نه» و «دیگر دیر شده است».رهایی از این پل دراز است؛ آغوشی که انسان را از تردیدِ «فعلاً» به مطلقِ «اکنون» پرتاب می‌کند.»« سلطان یاووز سلیم »«آدمیان، در پنهانِ خویش، چیزهایی را با خود می‌کشند که هیچ‌چشمِ ظاهربینی را یارایِ دیدنِ آن نیست؛ترس‌های ناتمامی که ریشه در جان دویده‌اند،حرف‌های بسته‌نشده و گره‌خورده‌ای که در گلو خفه شده‌اند،و زندگی‌هایی که در پیچ‌وخمِ ایام، در نقطه‌ای نیمه‌کاره رها گشته و جان باخته‌اند.این بارهای گران، دیگر در اختیار و دستِ آدم نیستند؛ نه می‌توان آن‌ها را زمین گذاشت و نه توانِ بریدنشان هست،اما وزن دارند! وزنی به سنگینیِ کوه‌های قاف.این بارِ ناپیدا را می‌توان دید: در طرزِ راه رفتنِ تن،در مکث‌های بی‌دلیل و خیره شدن به دیوارِ خاموش،و در آن خستگیِ جان‌سوزی که هیچ پیوند و ربطی به تنِ خاکی و کارِ روزانه ندارد.بعضی بارها، نه بر زمین گذاشته می‌شوند و نه در غبارِ زمان فراموش می‌گردند؛نه... آن‌ها راهِ دیگری برمی‌گزینند:آرام‌آرام، ذره‌ذره در گوشت و استخوان نفوذ می‌کنند و واردِ «شکلِ آدم» می‌شوند؛چنان‌که تن و بار، یگانه و تن‌تنها می‌گردند.و از آن پس، انسان سالیانِ دراز مستانه فکر می‌کند که دارد زندگی می‌کند،دل به روزگار می‌بندد و گام برمی‌دارد،در حالی‌که حقیقتِ تلخ این است که بخشی از روحش، هنوز در جایی دور،مشغولِ کشیدنِ مرده‌ریگِ چیزی‌ است که هیچ‌گاه تمام نشده است!به همین سبب است که این آدم‌ها، با همه‌ی سبکیِ دستانشان،بی‌آن‌که باری عیان در بغل داشته باشند،همواره از آنچه به چشم می‌آید، خسته‌تر، شکسته‌تر و پیرترند.مرهمی‌ بر این بارهای پنهان؛ دستی که سنگینیِ تاریخِ گذشته را از شانه برمی‌دارد، اتحاد و دوستی‌ست.»« سلطان یاووز سلیم »«ما این‌طور به خویشتن فریب می‌دهیم که از یک شهر، از یک آدم، یا از سالیانِ عمر عبور کرده‌ایم و پشتِ سر گذاشته‌ایم؛امّا حقیقت این است که خاطره، چیزی نیست که در جایی در پسِ کوچه‌های زمان رها شود.خاطره، زنده‌تر از ماست؛ شبیهِ جانی پنهان است که در سکوت، شکلِ زندگیِ کنونیِ ما را ادامه می‌دهد و هدایت می‌کند!گاهی سالیانِ دراز هیچ اتفاقِ تازه‌ای نمی‌افتد، آب از آب تکان نمی‌خورد؛امّا ناگاه، در میانه‌ی روزمرگی، عطرِ گسِ یک بو، طنینِ یک نورِ عصرگاهی بر دیوار،یا حتی شیوه‌ی تند و صامتِ بسته شدنِ یک در،چیزی را از اعماقِ تاریکِ قعرِ زمان برمی‌خیزد و بیدار می‌کند.و شگفتا! شگفت‌انگیزتر آنکه خاطره، بیش از آن‌که به بندِ «یادآوریِ عقلی» درآید،آدم را ناگهان دست‌بسته تسلیمِ حال‌وهوا و طوفانِ آن زمان می‌کند؛انگار این تن، گوشت و استخوان، بسیار زودتر و راستین‌تر از ذهنِ فریبکار به یاد می‌آورد!به همین دلیل است که بعضی از گذشته‌ها، تا ابدالآباد هرگز تمام نمی‌شوند؛چون بخشی از روح و جانِ ما، بی‌آن‌که حتی خود لحظه‌ای آگاه باشیم،هنوز در همان اتاقِ تاریک، در همان خیابانِ باران‌خورده،و یا در همان لحظه‌ی محال زندگی می‌کند.» « سلطان یاووز سلیم »«مهاجرت، در نگاهِ خامِ خلق و فهمِ رایجِ زمانه، تنها حرکتی است در پهنه‌ی فضا؛عبور از مرزی به مرزی دیگر، و جابه‌جاییِ صرفِ کالبد از اقلیمی به اقلیمی دیگر.امّا به خدا سوگند که این تعاریفِ ظاهری، تنها کفِ روی آب‌اند و سطحِ سحره‌آمیزِ ماجرا را ثبت می‌کنند!در تجربه‌ی زیسته، در عمقِ استخوانِ کسی که کوچ کرده است، مهاجرت بسیار کمتر یک «ترک کردن» و رها ساختن است،و بسیار بیشتر «امتدادِ» چیزی است که در مبدأ، ناتمام، نیمه‌کاره و زخم‌خورده رها شده است.آن انسانی که پای در راه می‌گذارد و می‌رود، الزاماً و به حقیقت از گذشته‌اش جدا نمی‌شود؛او تمامِ گذشته را با خود حمل می‌کند،نه به‌مثابه خاطره‌ای غبارگرفته در صندوقچه‌ی ذهن،بلکه هم‌چون پروژه‌ای ناتمام، آرمانی سرکوب‌شده، و داغی که امکانِ تحققش در آن خاک از دست رفته بودو ناچار، بار و بندیل بسته و به جغرافیایی دیگر منتقل شده است تا شاید سر برآورد.به همین سبب است که مهاجرت را هرگز نمی‌توان صرفاً با واژه‌ی تلخِ «فقدان» و ازدست‌دادن توضیح داد؛این سفر را باید در ترازویِ «تعلیق» سنجید:تعلیقِ آرزوهای بربادرفته، تعلیقِ امکانِ شکفتن، و تعلیقِ هرآنچه می‌توانست در آن سویِ مرزها به سرانجام برسد و نرسید.مهاجر، حاملِ امکانی سرگردان است؛گوهری‌ست که از یک جغرافیا رانده شده، اما هنوز در جغرافیایِ جدید به واقعیت و تن تبدیل نشده است؛مسافری در برزخِ میانِ زمین و آسمان.از این منظرِ عارفانه، مهاجرت نه یک حرکتِ مکانی،بلکه انتقالِ یک «ناتمامیِ دردناک» است از دیاری به دیارِ دیگر.به همین دلیل است که نمی‌توان آن را با استعاره‌های ساده و سبکی چون «رفتن» یا «دل‌کندن» به بند کشید؛مهاجرت، بیش از هر چیز، اصراری مستانه بر «ادامه دادن»ِ چیزی استکه حقِ پایان یافتن، حقِ ثمر دادن و حقِ آرام گرفتن، در مبدأ از آن سلب شده بود.» « سلطان یاووز سلیم »«گاهی جنگ، آرام و مرموز، با «تعلیق» آغاز می‌شود؛با درآمدن به آستانه‌ای هولناک که نه طعمِ صلح دارد و نه صراحتِ جنگ،نه وضعیِتی عادی و مالوف است و نه طبلِ اضطراریِ عیان به صدا درآمده است.و دقیقاً به همین سبب، به همین دلیلِ تاریک و بی‌مرز، این درگاه از خودِ جنگ نیز خطرناک‌تر است!در میدانِ جنگ، کار روشن است؛ تیغ می‌بارد و منطقِ بقا عیان است.اما در آستانه... در این برزخ، عقل و منطق از کار می‌افتد، قطب‌نما می‌شکند.جامعه در این میانجی، میانِ تصمیمِ قاطع و انکارِ سرسختانه معلق می‌ماند.قدرت‌ها و فرمانروایان در این وضعیت، پیش از آنکه شمشیر از نیام برکشند، حساب‌گری می‌کنند، سود و زیان می‌سمارند؛و جامعه، پیش از آنکه قامت به مقاومت و طغیان آراید، تن به تنظیمِ فرساینده می‌دهد.آستانه، آزمایشگاهِ روانیِ یک ملت است؛آزمایشگاهِ کوره‌ای که روحِ آدمیان در آن آب می‌رود.جایی که ترس، پیشاپیش همچون ابری زهرآگین توزیع می‌شود،بی‌آنکه هنوز قطره‌ای خونریزی یا خشونتِ عینی رخ داده باشد.آستانه‌ی جنگ، نوعی «وضعیتِ پیشاپیش» است؛جنگی که هنوز جامه‌ی تحقق نپوشیده، اما با این همه، طومارِ زندگی را بالفعل دگرگون کرده است.و شگفتا! در این آستانه‌ی مرگ‌بار،پیش از آنکه مرزهای جغرافیایی جابه‌جا شوند،«افق‌ها» جابه‌جا می‌شوند، کوچکتر می‌شوند، در خود می‌روند.و ملتی و جامعه‌ای که افقِ دید و آرمانش تنگ و کوتاه شود،حتی اگر گلوله‌ای شلیک نشود و جنگ رخ ندهد،در حالتی از «کوچک‌شدنِ تاریخی»، در قفسِ حقارت زندگی خواهد کرد.» « سلطان یاووز سلیم »اگر عشقِ ازل نبود این چرخ، صد سودا چه داشت؟سرِ پرشورِ ما میلِ رخِ آن دلربا چه داشت؟​من از تدبیرِ آدم مانده‌ام در کارِ این عالماگر عقلش به جا بود آن تمنایِ خطا چه داشت؟​به فرمانِ قضا دل داده مردِ جنگ و میدان راگرفتن ملکِ جم جز رنج و سودایِ بلا چه داشت؟​گر این تبعید نبود از اوجِ عرشِ پاکِ روحانیغمِ این خاکِ محنت‌خیز و تیغِ بی‌وفا چه داشت؟​زمین زندانِ ما شد، آسمان گهواره‌ی جان بوددلِ مردِ غیور از تیرگی‌هایِ حنا چه داشت؟​ندا آمد که ای سلطانِ ملکِ صبر، غم مخورکه ملکِ این جهان و شوکتِ این خاکیان چه داشت؟​اگر تیغِ بلا بارید بر جانِ منِ مسکینرضایِ دوست را دیدم، جفا و ناله‌ها چه داشت؟​شبی در بزمِ جانان جامِ وحدت را به هم کوفتیممیِ توحیدِ حق جز مستیِ روزِ لقا چه داشت؟​مکش منت ز هر ناپسند و سست‌رأیِ گمراهکه عشقِ پادشاهی شأنِ مردِ باخدا چه داشت؟​نمی‌خواهم بهشتِ بی‌حضورِ دوست را هرگزکه کویِ یار از آن فردوسِ بی‌نام و نشا چه داشت؟​به جامِ باده‌ی وحدت قسم ای دل، ز غيرِ اودلِ «سلیمیِ» ما غیرِ خیالِ کبریا چه داشت؟« سلطان یاووز سلیم »گر تیغ کشی بر سرِ این جان، سرزنشم کنپروانه‌ی سوخته در این آتش، سرزنشم کن​بر شمعِ رخت گر ز ازل دل بنهادمای شاه، اگر سوختم از آتش، سرزنشم کن​عمری به هوایِ تو دویدم بر این خاکگر مانده شدم در ره و کاروان، سرزنشم کن​چون سایه فتادم به رهت از سرِ اخلاصگر پای کشیدم ز سرِ کوی، سرزنشم کن​در بزمِ بلا مستِ میِ عشقِ تو بودمگر در خمِ این باده شدم مست، سرزنشم کن​پیمانِ وفا بستم و از خویش بریدمگر عهد شکستم به سرِ جان، سرزنشم کن​دردا که «سلیمی» به رهت جان بسپردگر ماند از این قافله در راه، سرزنشم کن« سلطان یاووز سلیم »طلبی گر ز ازل جامِ می و باده کجاست؟در رهِ عشقِ بتان طاقتِ افتاده کجاست؟​همه در بندِ سرابند و بر این خاکِ بلاطالبِ دیده‌ی بیدار و دلِ آزاده کجاست؟​رفت آن شاه و نماند از اثرش جز خطِ تیرتیغِ آخته در دستِ شهِ فرمانده کجاست؟​دلِ ما سوخت در این آتشِ هجرانِ عزیزمرهمی بر جگرِ خسته و جان‌داده کجاست؟​همه در بزمِ طرب مستِ می و جامِ زرندآن که از خوفِ خدا دیده به خون غلتیده کجاست؟​به هوایِ رخِ او رخت کشیدیم به خونیوسفِ گم‌شده در چاهِ بلا مانده کجاست؟​رمزِ این پرده «سلیما»! نتوان گفت به کسمحرمِ سرِّ ازل، عارفِ دل‌داده کجاست؟« سلطان یاووز سلیم »جهان روشن شد از فرِّ همایون‌رأی و طغرای توزمین شد مهدِ عزّ و اقتدار از تیغِ والای تو​سپهر از بیمِ تیغِ آخته سر در قدم داردملک‌پناهِ عثمانی، فدایِ حشمت و رایِ تو​به هر بزمیکه پا بنهی، ز عدل و داد می‌تابدچراغِ سلطنت از فرِّ انوارِ اهورایِ تو​نه تنها روم و ایران تکیه گاهِ شوکتت باشدکه گردون خم کند سر درگهِ فرمانفرمایِ تو​قضا را تیغِ تو سازد رقم در عرصه‌ی پیکاربپرس از پهلوانان، کیست هم‌آوردِ غوغایِ تو؟​به وقتِ خشم، طوفانِ بلا بر جانِ خصم افتدبه وقتِ لطف، جان بخشد نسیمِ خلدِ صهبایِ تو​نه تنها پادشاهی را نگین بر خاتم است این ملککه ملکِ دل تسخیرِ تو شد از لطفِ سیمایِ تو​گرچه در میدانِ شاهی «سلیمی» سروری داردگدایِ کویِ جانان است در پیشِ تمنایِ تو« سلطان یاووز سلیم »به دل شوقِ تماشایِ رخِ دلبر و دلدارسرِ ما و درِ میخانه و این کوی و در و بار​به هر سو که نظر دوختم از فرِّ محبتنشان از کرمِ دوست بود بر سرِ بازار​خبر داد دل از واقعه‌ی هجر و صبوریکه دیوانه‌ی عشق است در این عرصه‌ی پرکار​به خون غلتیده‌ام در رهت از فرطِ ارادتکه تا غیرِ تو ننشیند به دل از عهد و ز زنهار​چو تیغِ تو که ناچار به پیمودنِ رزم استاسیرِ توام در برِ این چرخِ ستمکار​چو طوفانِ بلا بر سرِ این کوه نشستیمبرخیز و بزن تیغ که ما راست دلِ زار​به جانان چه رسد کارِ منِ خسته به پایانیز هجرانِ رخِ شاه برآید ز جگر تار​«سلیمی» به رهِ عشقِ بتان سر بسپاردکه در ماتمِ جانان طلبد جانِ وفادار« سلطان یاووز سلیم »نه خاکِ ره که بر این مرز و بر سرش است اینشکوهمندِ جهان، پادشاهِ لشکرش است این​نه خطِ سبز که بر رویِ ماهِ او تابیدهمایِ عزمِ ظفر، سایه‌ی پرش است این​به تیغِ کین سرِ اعدا فکنده بر خاک استکه شاهِ ملکِ بقا و قضا اثرش است این​نمی‌خواند کتابی نگار در این مکتبکه دفترِ شهدا و خطِ خفرش است این​به فرقه‌ی دل و جان نقشِ تیغِ او دیدمقسم به فرّ خداوند که جوهرش است این​هزار بار به میدانِ خون گذر کرد ونگفت کز پیِ این کشته دادگرش است این​به اوجِ شوکت و فرّ نگارِ خود نگریستکه بختِ یار، همایون و تاج‌ورش است این​در این بزمِ فقر گرچه «سلیمی» سلطان استگدایِ کویِ تو و خاکِ رهگذرش است این« سلطان یاووز سلیم »بشنو از تیغِ بلا چون دادِ جانان می‌دهداز شجاعت‌ها و رزمِ شاهِ دوران می‌دهد​کز نیستانِ ازل تا تیغِ ما را برکشیدمردِ میدان از بلا و حشرِ غران می‌دهد​سینه می‌خواهم ز سوزِ عشقِ حق آکنده بازتا بگویم رازِ این شمشیرِ طوفان می‌دهد​هر که دور افتاد از اصل و نسب در روزگارباز جوید مسندِ شاهی و سامان می‌دهد​من به هر رزم و مصافی تیغِ بیداد آمدمهمرهِ مردانِ حق، سردارِ یاران می‌دهد​هر کسی از ظنِ خود شد رهبر و سالارِ مناز درونِ سینه کس سرِّ دلیران می‌دهد؟​سرِّ من از صولتِ شمشیرِ من مستور نیستلیک چشمِ خصم را تابِ این انوار نیست​آتش است این بانگِ کوس و غرشِ بزمِ ظفرهر که این آتش ندارد، زنده و بیدار نیست​آتشِ عشق است کاندر جانِ سلطان می‌فتدجوششِ توحید کاندر بزمِ کیوان می‌فتد​تیغِ ما حریفِ هر مکر و فریب و فتنه استپرده‌ی باطل دراند، حق به میدان می‌دهد​همچو تیغِ ما نهان و آشکارا کِی بود؟همچو شاهی در جهان، صاحب‌لوا کِی بود؟​تیغِ ما راهِ جهاد و فتح را معنا کندقصه‌ی مردی و فتحِ ملکِ دنیا کند​محرمِ این شوکت و این فرِّ شاهی کس خطاستمشتریِ این رزمِ حق، جز شاهِ بیدار نیست​در غمِ دین روزها بگذشت و با سوز آمدیمروزها با فتح و ظفر، با جانِ ناچار آمدیم​هر که جز شاهی ز ملکِ این جهان سیر آمدستبی‌وفایِ روزگار، کارش به دلگیر آمدست​در نیابد حالِ پُخته، مدعیِ خامِ سردپس سخن کوتاه باید، والسلام ای مردِ مرد!​بند بگسل، باش آزاد از طمع، ای نامدارچند باشی بندِ سیم و گاهِ این زرِ غبار؟​گر بریزی بحرِ رحمت را به جامِ این جهانچند گنجد قسمتِ روزی به دستِ این و آن؟​جامِ چشمِ حریصان پر نگردد از سرابتا دل از دنیا نبرد، برنخیزد آفتاب​هر که را جامه ز عشقِ پادشاهی چاک شداو ز حرص و ننگ و نامِ روزگار، کلی پاک شد​شاد باش ای عشقِ حق، ای شورِ بیدادِ سلیم!ای طبیبِ جمله‌ی دردِ دلِ فرزانه‌کیش!​جسمِ خاک از صولتِ این عشق، بر افلاک شدکوه از بانگِ ظفر در رقص و در چالاک شد​عشق جانِ فتح آمد، عاشقا در این مقاممست شد سلطان ز جامِ وحدتِ دارالسلام​هر که او از اصل و از توحیدِ حق شد دور و بازبی‌نوا ماندست گرچه دارد اندر سر، نیاز​چون که فتحِ ملک رفت و لشکر اندر پس نشستکس نیابد شرحِ این رزم از دلِ مستانِ مست​جمله معشوق است و سلطان بنده‌ای درگاه‌دارزنده معشوق است و عاشق، خادم و خدمت‌گذار​عشق خواهد کآینه‌ی رزم و ظفر بیرون رودتیغِ حق غماز نَبْوَد، چون شود مهجور و رد؟​آینه‌ت دانی چرا غماز و روشن مانده است؟زان که زنگارِ هوا را از دلِ پاکش رهانده است​در مقامِ بندگی «سلیمی» سر به خاک افکندجان به قربانِ نگار و دولتِ مطلق کند« سلطان یاووز سلیم »ای دل، از این کهنه بازارِ عبث بیگانه شوجوهـر جان را بشناس و صاحبِ کاشانه شو​قیمتِ هر کس به قدرِ آن هنــر باشد که اوستفارغ از این نقش و نگارِ صورتِ بتخانه شو​عمرِ فانی چون شراری در شبِ هستی گذشتطالبِ نورِ ابد، گـم‌گشتـه‌ی مه‌خـانه شو​در نهـانِ خـاکِ تن، گنجینـه‌ای پنهان بُوَدسر به جیبِ فقر زن، در خود فرو پروانه شو​«سـلیمی» در رهِ توحید، سر از پا نشناسپا به سر راز شو و محرمِ این خانه شو« سلطان یاووز سلیم »حکمت‌های نهج‌البلاغه (حکمت ۱۴۷: «قِیمَةُ کُلِّ امْرِئٍ مَا یُحْسِنُهُ» - ارزش هر کس به اندازه چیزی است که آن را نیکو می‌داند و به آن دلبسته است، یا حکمت‌های مربوط به شناخت گوهر درون و بی‌ارزشی دنیا)برکشید این نایِ حسرت‌کش نوایِ درد راتا بسوزد در نفس آتش‌سَرایِ درد را​سینه می‌باید ز هجران شِقّه‌شِقّه از درونتا نویسد بر دلِ خسته دوایِ درد را​هر کسی کو دور ماند از حریمِ یارِ خویشمی‌کشد بر دوشِ خود بارِ بلایِ درد را​من به هر جمعیّتی گشتم اسیرِ روزگارتا شناختم در قفس اهلِ وفایِ درد را​هر که از ظنّ خود شد آشنا با رازِ منکی تواند درک کرد این ماجرایِ درد را؟​آتش است این بانگِ نی، نه بادِ خالی در قفسهر که این آتش ندارد، نی‌ست رایِ درد را​تَریاک و زهرِ عالم است این نایِ پُرراز و رمزکشتیِ جان شد اسیرِ موج‌هایِ درد را​محرمِ این هوش جُز دیوانه‌یِ مسکین نَبُودگوشِ نامحرم نداند انتهایِ درد را​از بندِ سیم و زر «سلیمی»! رها کن خویش راتا بنوشی در ازل جام و صفایِ درد را« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدMon, 02 Nov 2026 19:01:55 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/اشعار-و-دانلود-دیوان-اشعار-سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-عثمانی-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوس-جهان-اسلام-lmruhbehagujدانلود دیوان اشعار سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام دانلود دیوان اشعار سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی، فیلسوف شاه افلاطونی و مارکوس اورلیوس جهان اسلام _ بخش دوم دیوان رفت روزی زاهدی مغرور بر درگاهِ باب آسیابان را صدا زد با عتاب و اضطراب گفت دانی کیستم من؟ گفت: نی، نامت کجاست؟ گفت نشناسی مرا ای خسته‌دل، ای رو‌سیاه؟ من همان زاهدکده‌نشینِ عالی‌مرتبه‌ام کز رکوع و سجده‌ام روشن شود شام و صباح ذکرِ سبوح و قدوس‌ست بر لب‌هایِ من تا ملایک پر کشد از سینه‌ام سویِ فلاح مستجاب‌الدعوه‌ام در این جهان، شرمم کجاست؟ عزت و جاهِ مرا کی داند این‌سان بی‌سپاه؟ هرچه خواهم از خدا، آنی شود ظاهر به دهر با دعایم زنده گردد مرده از بخت و تباه حال برخیز و شتابان بارِ من کن آسیاب گندم آوردم، بکن خدمت برایم با سپاه آسیابت را کنم کاخی بلند اندر زمان تا بپوشی جومه‌ای از زر و از دیبایِ شاه صد کنیز و صد غلامِ ماهرو بخشیم تو را تا برآری کامِ دل، ای مردِ غافل‌گاه‌گاه آسیابان گفت: ای مردِ ریا، من کیستم؟ من کجا و این غرور و این دعوایِ بی‌گناه؟ سال‌ها با رنجِ بازو زیستم در این دیار راغبِ کاخِ تو و فرمانِ این دونان نی‌ام در مرامم حرمتِ هر کس بود در وقتِ خود آسیابم نوبتی‌ست در گردشِ این دادگاه نوبتت چون دررسد، بارت کنم باز از کرم خواه مومن باش و خواهی کافر و گم‌راهِ راه باز زاهد داد فریاد از غرور و از عتاب کز دعایم آسیابت را کنم زیر و زبر، آه یک دعا گویم که سقط افتد خر و بادت به خاک تا بریزد بار و بر از این زمین و دستگاه آسیابان خنده زد بر دعویِ این مردِ حرص گفت ای مغرور، کم کن این فسون و این گناه گر دعایت کارسازست و مجاب‌ست پیشِ حق با دعایت گندمِ خود را بساب اندر پناه! پای کش از این غرور و مکرِ درگه ای سلیمیکز دعایِ مدعی هرگز نشود کار به راه« سلطان یاووز سلیم »آفتابی گشت و در تنهاییِ ما تاب و رفت آتشی زد در دلِ خورشید و چون سیماب رفت گه میانِ جامه‌ی ابری ز من دل کنده بود بغض زد بر آسمان و بی‌صدا در خواب رفت شاه‌ماهیِ من ز ساحل پای برهنه دور شد طعنه زد بر شوکتِ مروارید و چون گرداب رفت گفته بودند آن‌طرف طوفان و موجِ بلاست خط بطلان کشد بر مکرِ این اسباب و رفت باد با پرچم‌سرایِ دشمنان هم‌دست بود چرخِ گردون بر مرادِ کافران در باب رفت عاقبت بر زخمِ این دل‌خسته‌ی مسکینِ من مشتی از انبارِ اندوه و نمک بی‌تاب رفت از داغِ این هجران مکن سلیمی اندیشه بازکز جفایِ چرخِ دون هر دلبرِ نایاب رفت« سلطان یاووز سلیم »میانِ این‌همه مردم، تو حوایی و دل‌داری گناهِ بی‌گناهی را به تن چون زر همی داری شبیهِ وسوسه‌انگیزی و از مهر آتشین‌رخسار که هم سیبِ بهشتی و هم از باده پرستاری سزایِ مستیِ چشمت بود آتش در این عالم تویی آن شعله‌ور جانی که در سینه اثر داری سرت بر شانه‌ی خورشید و مه‌رخسار در افلاکی میانِ حوضِ زرینت چو ماهی پاک و مهتابی به وقتِ رفتن از دل، تلخ‌کام و زار می‌گردم ولی با عشوه چون طوفان دوباره باز می‌آیی هوا از مهرِ رویت تا ابد ابری نگردد باز عجب خورشیدِ زیبایی، عجب شاهانه‌دل‌داری انارِ لعلِ لب‌هایت حلاوت دارد اندر دل که وصفِ این‌همه خوبی نگنجد در دل و باری بیا ساقی، قدم بر چشمِ من نه، ای سلیمی، باز کز آن لب‌هایِ مئیینت شود دل روشن از باری« سلطان یاووز سلیم »​هر که بگذشت ز درد و غمِ جانان، من بودم آن‌که در راهِ بلا گشت سرگردان، من بودم شبِ بی‌رحم اگر شمع نداشت از دلِ خویش آتش‌افروز و رخِ روشنِ این بار، من بودم سایه‌ای بود کسی از تو و نام‌ام نشنید سایه‌وار آمدم و محوِ رخِ دلدار، من بودم هر که در دامِ تو افتاد، رهایی نیافت لیک در بندِ تو تا مرزِ بلا زار، من بودم شوقِ پرواز اگر بود، کجا جز تو رسید؟ آن‌که در پایِ هوایت پر و بال‌دار، من بودم هر که می‌رفت و ندید پشتِ شکسته‌ی خویش پشتِ خم‌گشته‌تری در ره و پیکار، من بودم بر لبش خنده و در سینه نشانِ تیرِ جفا آن‌که خنجر به جگر خورد و وفادار، من بودم تا که نامت همه‌جا وردِ زبان‌ها گشته‌ست آن‌که در عشقِ تو بی‌نام و نشان‌دار، من بودم باد رفت از برِ تو، دامنِ من برد بلا آن‌که در تنده‌ی این حادثه ناچار، من بودم این همه قصه اگر ثبت شد اندر دفتر آن‌که فریاد شد از سطر و به تومار، من بودم گر گذری از سرِ جان، سلیما! عینِ وفاست، کز برایِ مهِ او دربه‌دربی‌کار، من بودم« سلطان یاووز سلیم »​ای یارِ جفاپیشه که پیوند بریده‌ست این بود وفاداری و عهدی که ندیده‌ست؟ در کویِ تو معروفم و از رویِ تو محروم چون گرگ که یوسف به ددستان ندریده‌ست ما هیچ ندیدیم و به شهر آفتِ ما شد افسانه‌ی مجنون که به لیلی نرسیده است شیرین‌لبِ گل‌چهره در این خوابِ گران‌جان انگشتِ تمناست که از غصه گزیده است بس کوششِ بی‌سود در این بادیه کردیم چون طفلِ دوان در پیِ مرغی که پرییده است مرغِ دلِ صاحب‌نظران صید نگشتی الّا به کمان‌ابرویِ خم‌گشته و دیده است نازِ تو به خرامیدنِ طاووس بمانَد غمزه‌ت به نگه کردنِ آهویِ رمیده است چون پای برون نهم از این نقطه‌ی شیراز حلقه‌ست به پیرامونِ من از خلق کشیده است با پنجه‌ی سیمینِ تو نتوان جدلی کرد رفتیم دعا گفته و دشنام شنیده است دیدارِ تو مبناد دگر دیده‌ی سعدی گر چشم به رویِ دگری باز کشیده است پای کش، سلیمی، ز سودا مکن اندیشهکز مکرِ زمانه کس از این چرخ رهانیده است« سلطان یاووز سلیم »غم مخور گر یار با ما ناز و استغنا کند شیرِ غران با غزالم گاه چون مدارا کند زهرِ هجران طعم بخشد بر وصال و دیدارش آبِ تفتیده تبِ تابستان گوارا کند جز نسیمِ لطف کس راهی به گلشن نرود غنچه خود دامن گشاید تا که دل مهیا کند روی زرد و لرزه‌ات را از چه پنهان داشتی؟ بادِ تند از برگِ بید این راز را پیدا کند دلبرت هر چند زیباتر، غمت افزون‌ترست قامتِ عاشق ز داغش خم شود، تقلا کند از دلِ خاکسترِ خود سرمه سازم در حضور تا مگر آیینه رویش را در این دل جا کند نه تبسم، نه اشاره، نه سوالی در میان عاشقِ مسکین فقط رو سویِ او تماشا کند بگذر از مکر و جور، سلیم، ای شاهِ بیدادآفرین کز جفایِ این فلک کس کی طرب بر پا کند« سلطان یاووز سلیم »​تو مرا باده‌ی نابی، تو مرا شهد و شرابی تو مرا زمزم و جامی، تو مرا روضه و بابی تو مرا جنّت و طوبی، تو مرا سایه‌ی رحمت تو مرا عطر و گلابی، تو مرا خرمی و بابی بر دلم حکم تو رانی، تو مرا قادر و قاهر تو همان حاکم و شاهی، تو مرا سید و بابی منم آن بنده‌ی گم‌گشته در این دشتِ حقیرم تو مرا راه‌نمایی، تو مرا حکمت و بابی تو مرا دار و نداری، تو مرا مایه و جانی تو مرا عشق و ثوابی، تو مرا راه و صوابی تو مرا ربّ و خدایی، تو مرا راز و نیازی تو مرا سنگِ صبوری، نه سراب و نه نقابی تو همان اول و آخر، تو همان ظاهر و باطن به جهان نورِ منوری، تو خورشیدِ شهابی منم آن عبدِ گنه‌کار و تویی بنده، نوازش ملک‌العرش و جلالی، تو مرا مالکِ بابی به زبان ذکر تو دارم، به دل از عشق تو شورم همه جا هست حضورت، نه پنهان و حجابی همه محتاجِ عطایت، همه در بندِ کرامت تو گشایندۀ کاری، تو پناهِ دل و بابی صاحبِ عزت و جاهی، غم و اندوه بکاهی خالقِ خاک و ترابی، تو مرا رَبِّ ربابی تو همان عادلِ فردی، تو همان جورسته‌کیشی تو رحیمی و لطیفی، تو مرا مالکِ بابی دلِ من گشته پریشان، به هوایِ تو اسیرست تو که حاضری و عیانی، نه غیبی و نه خوابی تو سزاوارِ ستایشی، تو سزاوارِ پرستش چه شود گر به دلِ تارِ من از مهر بتابی؟ دستی به سر سلیمی کش، و ز سودا مکن اندیشهکز عنایتِ او رو به رهاییست به بابی« سلطان یاووز سلیم »تمامِ شهر را گشتم پیِ نام و نشانِ خویش خودم پیدا نشد هرگز در این بزمِ گرانِ خویش خودم خورشیدِ خود بودم، به باوری که در سر بود ز تیغِ نور می‌ساختم بر جان سایبانِ خویش نشد در خاطرِ عشقت مقام و منزلی پیدا من آن مرغِ غریبم که ندارد آشیانِ خویش نقابِ خنده پوشیدم که تا پنهان کنم در دل شکستِ قامت و بیدادِ این بارِ گرانِ خویش به پیشِ رویِ رویایت برایِ اثباتِ ایمانم گرفتم بارها تلخیِ این آزمونِ جانِ خویش منم آن باغبان کز مهر تو را در سینه می‌کاشتم چه دارد چشم جز خدمت به گلشن در امانِ خویش؟ نشد هم‌صحبتِ من کس به غیر از سایه‌ی سردم چه رنجی برد این مسکین ز دردِ بی‌زبانِ خویش منم آن شعرِ سرگشته که بی‌عشق از میان رفته‌ست نوایی بی‌نمِ باران، تهی از نغمه‌خوانِ خویش از مرگِ روزافزون، سلیمیا! مکن اندیشه بازکز برایِ مرگ می‌سازیم ما نام و نشانِ خویش« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSun, 01 Nov 2026 18:41:46 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/شیخ-سلیم-رومی-سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-عثمانی-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوس-جهان-اسلام-fm0maezbjif6دست و پا گم‌کرده‌ام در شوکتِ سودایِ تو سر به زانو داده‌ام از ذوقِ ناپیدایِ تو رنگِ رخسارم پرید از غایتِ بی‌خودی تا شدم من منزوی در خلوتِ پروایِ تو خانمان‌سوز است عشقت، هستی‌ام را شد عدم هر کجا چشمم گشاید، گردِ این صحرایِ تو در رهت آواره گشتم، هیچ کس چون من مباد بس که جویایِ توام در حیرت و مولایِ تو نقدِ جان دادم به بازارِ محبت، کاشکی سوده‌ای یابم من از سودا و از غوغایِ تو می‌خروشم همچو باده در دهانِ شیشه‌ها تا برآرم ناله از قلقل‌گهِ مینایِ تو کیست تا بندد رهِ من در رهت از پادشاهی‌ها؟موجِ طوفان‌خیزِ بحرم، مستِ سرتاپایِ تو سجده‌آوردم به خاکِ آستانِ هستی‌ات تا شوم سرمه‌تراش از خاکِ این درهایِ تو فرقِ ناز و نیاز اینجا گم شد از تاب و تبم مجنونِ خلوت‌سرایم، محوِ رویِ لایِ تو می‌شکافم پرده‌ها را تا برون آیی ز غیب نقشِ نامت بسته بر دل، بندِ این معمایِ تو ای سلیم! از نوحه‌ی قدسیان بگذر دمی کز ازل مستغرق گشتی در رخِ زیبایِ تو« سلطان یاووز سلیم »گرچه عشق از پرده بیرون شد، ولیکن مستور است حسنِ رخسارِ بتان در این جهان مشهور استهر که از چاهِ زنخدانِ تو سالم گذرد گر بود صاحبِ صد دیده، در آنجا کور است زخمِ زبانِ خارِ مغیلان است در این بادیه عشق نمکِ سفره‌ی ما از نظرِ چشمِ شور است دیدنِ عیبِ خود و دیدنِ هنر کارِ کی است؟ زشت رویی که گریزد ز رخِ آینه، عور است قطره دادیم و عوض سیلِ بلا برد ز ما شهرتِ بحر به همت غلط و مشهور است دعویِ حق به سخن راست نگردد هرگز هر که سر داد به میدانِ بلا، چون منصور است تن‌پرورده‌فروش است حیات در این دهر کمانِ پرزور ترکش بشکاند به ضرور است حسرتِ آینه هرگز نشود سیر ز حسن آبِ سرچشمه‌ی دل تشنه و شور در شور است یک کفِ خاک نباشد که ز بیداد تهی‌ست کبکِ بختِ همه‌ی خلق در این دشت گور است سیر نگردد دلِ ما از سخنِ شور و غزل، تشنه لب ماند سلیمیا در بلا، دور است« سلطان یاووز سلیم »خداوندا از این حکم و قضا و از قدر ترسم که تا فردا چه آید بر سرِ من از این دیار دلم هر شب اسیرِ آتشِ سودا و ناکامی‌ست از این شب‌هایِ بی‌پایان و تکراری خبردارم کسی کانس انس گیرد با غبارِ خلوتِ تنهایی ندارد باک از این درد و محنت در این حصار نشسته بر دو چشمم گردِ بی‌مهری و سردی‌ها ز اشکی که نسازد پاک جانم را، من بیزارم چو ساقی گردشِ جامِ بلا دارد سرِ دهرش از این باده که پی‌درپی کشد جان را به دارستان‌بار از مرگ و برزخ چونکه ترسی سلیمی در دنیا سپر کن صبرت را، کز دست رفت این روزگارم« سلطان یاووز سلیم »هوا ابری‌ست، شب آوردست با خود بویِ باران را خدا تلخ آفریدست این وداعِ خاک و یاران را به زیرِ باران از غم بی‌تو در این شهر می‌گردم نشانِ خاطرات و کوی و بام و یادگاران را تو زیبایی، برایم آیتی از سوره‌ی یوسف بخوان، که تا آرام بخشی این دلِ زارِ بی‌قراران را صدایِ سوتِ قطرِ هجر و اندوهِ سفر برخاست خداوندا نگه دار این غبارِ رهسپاران را تو را با بوسه و صد آه راهی می‌کنم اما کجا پنهان کنم این دیده و بارانِ بهاران را؟ نیابم در جهان دردی گران‌تر از فراق و غم که خود باید کشید این بارِ تلخِ انتظاران را ز طوفانِ بلا بگذر، سلیمی، در رهت ای دل، که تا روزِ جزا باقی‌ست رسمِ روزگاران را« سلطان یاووز سلیم »وعده دادست که پیوندِ وفاداری بسته‌ست که تا حشر دل و دلبرِ من بود و نمرده‌ست گفت کز عشق نگوییم سخن با کس در دهر چون من اندر خمِ این زلفِ گره‌گیر اسیرست گفت تا بویِ گل آید ز نسیمِ سحری که تویی در چمنم لاله و گل‌زار و عبیرست گفت مه را نبوَد تاب به شب‌هایِ سیاهم که تو خورشیدِ من و ماهِ درخشانِ منیرست گفت اسرارِ مگو را به کسی باز مگو که تو خود محرمِ این خانه‌و‌کاشانه و پیرست گفت در کویِ بلا نیست طبیبم به علاج که تویی مرهمِ جان و همه دارو و در‌درست منم آن کس که تو را با دلِ خود باور کرد که تو هم مطلعِ اشعارِ من و شاه‌مسیرست تک به تک یادِ تو آوردم و گویم سلیم فغان گرچه انکار کنی عهد، ورا خاطره پیرست« سلطان یاووز سلیم »​گر من از دل‌دارِ خود آزرده‌خاطر گشتمی ای نگار، این سان مکن بر من ملامت در میان آن زمانی که دلِ خود بسته بودم بر رخت عقل سرزنشم نمود و یار فرمود این بیان وای از آن عمری که در سودایِ تو شد سرنگون در غم و شادی مرا دائم مکن تیره‌روان بس دویدم در هوایت نفس بر پشتِ نفس گام بر گامم نماند و گشت این تن ناتوان من همان سایه‌ی گم‌گشته میانِ غبارمم آه ای آینه، بر من مگیر این بار گران از رنجِ دهر و زحمتِ روزگارت سلیمی پای کش، کز گردشِ چرخ کس نیابد جاودان« سلطان یاووز سلیم »به چشمانِ تو می‌بخشم تمامِ دار و ندارم را به لبخندِ تو می‌بازم دل و این خانه‌و‌بارم را تو چون خورشیدِ تابانی، دلم را گرم می‌داری به دستانت سپردم من بهار و فصلِ زارم را غم و دردِ مرا دانی، دلِ زارم تو می‌فهمی بگیر از من به لبخندی شبانِ بی‌قرارم را کمی باران، کمی دریا، هوا ابری‌ست در این دهر تو باشی، پر کند از می سرود و ناله‌زارم را به چشمانِ تو باید داد طعمِ شعر و طوفان را که جدی‌تر بگیری باز غزل‌هایِ نگارم را تو ایمانِ منی در این کویرِ محنت و تردید به عشقت می‌نهم بر کف سر و جان و وقارم را ز طوفانِ بلا بگذر، سلیم، ای مردِ میدان‌دار، که تا حشر اوست سلطانِ دلِ گوهرِ زارم را« سلطان یاووز سلیم »​چه دورم از نفس‌هایت، چه از تب‌داریم دوری چه بی رحمانه تن دادیم بر این دوری و مقدوری تو را در خواب می‌بینم میانِ عطرِ گندم‌زار که بوسی دیده‌ام را در خیال و خلوتِ دوری شمالی گشته طبعِ من ز یادِ عارضِ رویت عجب احوالِ مغروری‌ست در این غوغا و مسروری به وقتِ بارشش بینی که از ذهنم نمی‌افتی چه زخمی مانده از یادت بر این جانِ غم‌انوری کجا رفتی، با چه کس بستی میانِ باغِ میعادت؟ که طعمِ سیب و انگورت شده زهرِ دلِ کوری صدا کن نامِ ما را تا شود روحم حریری باز به آهنگی، به شور و نغمه‌ی تنبور و پاپوری زمانی بوسه‌ام بودی میانِ سینه‌ام پنهان ولی حالا ز دستِ باد گشته نقشِ ناجوری تو را چون روزگارِ وصل می‌خواهم در این خلوت مگو دوری، مگو هرگز در این ایامِ مهجوری فنا گردید روز و شب به یادِ رویش، سلیما! کز این دوری بسوزد جان در این دنیایِ کافوری« سلطان یاووز سلیم »در سفره‌ی تاریکِ بلا هیچ نانی نیست از مردِ خدا و مدد و اهلِ امانی نیست در محبسِ تنهاییِ خود گوشه‌نشینم کز فرطِ شقاوت به دل و جان نشانی نیست عمری‌ست گرفتارِ غمم در برِ ایام وز معجزه‌یِ آیه و قران امانی نیست اندوه و بلا بسته میان با دلِ زارم وز شادی و از لبخند به لب هیچ مکانی نیست چشمانِ تر از غصه سپید گشت ز هجران از یوسفِ گم‌گشته در این شهر نشانی نیست تاریک شده خانه‌ام از داغِ زمستان وز تابشِ خورشید در این دهر عیانی نیست دامادِ بلا گشته و تن‌پوش عَزاتم در حجله ز آیینه و از بخت جوانی نیست قربانیِ نیرنگِ زمان گشت دلِ من وز ماهیِ بی‌جان دگر آب و روانی نیست سنگین‌زده زخمند به جانم ز عدو باز در پیکرِ مدفون‌شده تاب و توانی نیست بر تنِ بدونِ کفنم روضه مخوانید اینجا به جز از محنت و عریانی دانی نیست این مردِ بلاکشده را جا بگذارید کز شعله به جز آتشِ سوزان به جهانی نیست از این خوابِ پریشان، سلیمی!، به درآی، کز بهرِ تو جز محنت و درد این و آنی نیست« سلطان یاووز سلیم »با تو ای شاه‌نشین، هم‌خانه‌بودن را بلدم از همه بیگانه گشتن در جهان، جان را دهم تا که بازآید کلیدِ خانه‌ی مهرت به دست سربه‌سر واله شدن در کویِ تو، جانان منم چون پریشان گشت زلفِ عنبرینت در صبا شانه گشتن بهرِ آن گیسویِ مشکین، کارِ منم تا که لبریز شوم از باده‌ی چشمانِ مست جامِ می ده ساقی‌ام، تا دُردکش در بزمِ غم‌ام مرغِ عشقی تو و آغوشِ منست آرامگاه پر بکش سویِ من ای دل، تا برت لانه کنم مجنونِ چشمِ توام در روزگارِ سنگ و آهن عاشقی را پیشه سازم، تا ابد افسانه منم پا کش از این دهر و ز سودا، سلیم، ای مردِ عشق! کز ازل سلطانِ این عشقم، نه در بندِ تن‌ام« سلطان یاووز سلیم »این مکرپیشگان همه نیرنگ می‌زنند اکسیرِ خود به رویِ زر و سیم می‌زنند بر خاطراتِ خسته و ویرانه‌ی دلم آهنگِ ماتم و غزلِ بیم می‌زنند سنگِ بلا به سینه‌ی ما نیست کز قضا تیغِ جفا به عاقبتِ صمیم می‌زنند هر گوشه‌ی زمین که دلی گشت پاره‌پاره ثانیه‌هایِ مرگ به تن سیم می‌زنند مردم برایِ آنکه بدانند غصه‌ام بر حلق و تارهایِ دلم چنگ می‌زنند دردِ درونِ من به حقیقت فزون‌ترست کین قوم دم ز فتنه و از جنگ می‌زنند شاعر، مگیر در دل اگر روزگارِ دون بر اهلِ فضل و معرفت این سنگ می‌زنند فارغ شو سلیمی از ملامتِ این خلقکاین بی‌وفا زمانه به دلبند می‌زنند« سلطان یاووز سلیم »کیست در این دهر که از عشقِ تو پرده‌در نیست؟ مرغِ دلش در قفس از شوقِ تو بی‌قرار نیست؟ وزنِ جهان کی رسد در خورِ میزانِ عشق؟ گر زرِ عشاق را سکه به رخسار نیست شمع‌صفت می‌کشم بارِ جفا پیشِ خویش تا که دلِ خسته‌ام کشته‌ی صدپاره نیست گر تو ز من فارغی، من ز تو فارغ نیم چاره‌ی کارم بکن، کز تو مرا چاره نیست هر که در این راه یافت بویِ میِ عشقِ دوست مست شود تا ابد، سنگ اگر این خاره نیست با میِ عشقش چه کار گفت‌وگو و مکر؟ هر که در این میکده مفلس و این‌کاره نیست دردِ ره و دیر هست محکِ مردِ راه دلق بیفکن که زرق لایقِ میخواره نیست در بنِ این دیر اگر طالبِ جامی ز می است درد بکش کز جهان موضعِ نظاره نیست از رنجِ دهر سلیما! روی مگردان دمی، کز طربِ عهدِ او، بنده گناهکار نیست« سلطان یاووز سلیم »گفتا بنویس از غمِ هجران، چه نویسم؟ از داغِ دلِ خسته و ویران، چه نویسم؟ صد نامه فرستادم و بی‌سود نشان شد با دیده‌ی تر، در پیِ جولان، چه نویسم؟ چون زلفِ تو روزم سیه افتاد در این دهر ای شاهِ بتان، از خط و مژگان، چه نویسم؟ در حسرتِ دیدارِ تو عمرم به سر آمد بی رویِ تو از این دلِ نالان، چه نویسم؟ یک عمر دویدیم و به جایی نرسیدیم خون‌خورده‌ی دردیم، ز درمان چه نویسم؟ ز آتشکده‌ی عشقِ تو آگاه نی‌ای تو از سوزِ درون در ره و میدان، چه نویسم؟ چون مرغِ اسیری که به زندانِ بلا شد از یادِ حریفانِ سرگردان، چه نویسم؟ آواره‌ی این دهرِ خرابیم و پراکنده ای خانه‌خراب، از سر و سامان، چه نویسم؟ دیری‌ست دلِ ما به طوافِ مهِ رویش با اشکِ روان بر گلِ خندان، چه نویسم؟ برخیز، سلیمی، ز سرودِ غمِ عشاق، کز حالِ پریشانِ دلِ زار، چه نویسم؟« سلطان یاووز سلیم »همیشه آخرِ هر عشق رسمِ مردن نیست هزار حیف که پایِ دلان به دل کندن نیست دلی نرم و دلی سنگ است در این دهرِ خراب که جنسِ سینه‌ی آدم ز آهن و جوشن نیست به جانِ طایرِ مسکین مکن ز کین بیداد که مهرِ واقعی در دانه و در ارزن نیست زمینِ مرده نلرزد ز رعدِ ابرِ بهار نشانِ فیضِ حقش رونقِ پرِ خرمن نیست تواضع پیشه کن در خلق و خویِ خویش دمی سرِ افکنده نشان از مقامِ تن‌زدن نیست بزرگی از هنر آید نه از غرور و منم به قامت و به تکبر کسی سرور من نیست چو آینه شو زفاف و صفایِ دل روشن دلِ تاریک به انوارِ مهر روشن نیست من از حرارتِ عشقش به خاکستر نشستم باز که در طبعِ دلِ مغرور اثر ز توسن نیست فراق از من چنان دورست در این شامِ بلا که در گوشِ فلک بانگِ غمینِ شیون نیست به دوشِ بی‌کسی کش بارِ محنت‌ها به جان که جان از کینه‌ی ایام دل‌مبراست، تن نیست بزن زخمی دگر بر زخمِ پیشینِ دلِ زارم کجا آثارِ مرهم در تن و جان و رَن نیست؟ لباسِ صبر چنان دوزم به تارِ پودِ غمم که بر پیکر دگر نامی ز جایِ سوزن نیست تماشایی‌ست چشمانت به روزِ فتنه و آشوب که کس را تابِ سر بر گردنِ افکندن نیست به سردابِ بلا افتاده‌ام در این شبِ تاریک که در این پهنه‌ی دشت از مه و خور روزن نیست گرفته خانه‌ام را بویِ سردی و غمِ هجرانکز آن عطری دگر بر دامنِ گلشن سلیمی نیست« سلطان یاووز سلیم »عطرِ تلخت باز در اشعارِ من پیچیده‌ست باز سیل‌آسا ریخت بر جان و تنِ آوارِ من گفته بودم تا ابد هرگز نگردم عاشقی قیمتِ این دل‌کِشیدن شد خطایِ کارِ من همچو کعبه روز و شب گردِ رخت گردد دلم نقطه‌ی پرگارِ عشقی در خط و پرگارِ من خوابِ هجران دیده‌ام، خوابی که تعبیرش بسوخت شعله‌ورتر گشت از آن آتش دلِ تب‌دارِ من چون نوزادی که ز آغوشِ ستُردِ مادر است ناله‌ام پیچید در دنیا و در این کارِ من چشم دوختم در عمیقِ دیدگانت، حیف‌سود برقِ عشقی برنخاست از لحظه‌ی دیدارِ من یا بمیرانم به تیغ و یا دوایِ دردم باش این تو و این مرهم و این‌جا طنابِ دارِ من بعدِ تو هرگز نیابم دلبری در روزگار ای نگارِ بی‌نظیر و شاهِ بی‌پروایِ من از سکوتِ تلخِ او را، سلیمی!، دانه‌برآر کز فراقش گشته چون خونین‌دلی اشعارِ من« سلطان یاووز سلیم »نامه‌ای پُر کن از کویِ نگار و اثر آر زان نسیمِ شکنِ زلفِ سمن‌مو خبر آر جایِ من در قفسِ تیره و تارِ تن نیست به از این قفسِ کهنه، پرِ مرغِ دگر آر لب بگشا و سخن گو که شود خلوتِ من شکنی پنجره را، ناله‌ی غوغا و شرر آر چون شب‌پره‌ای خسته و سرگشته‌ی دهر‌م به عوض نرگس و گل، لاله‌ی شب‌بو ز بر آر منطقِ عشق دگرگونه بود در این دشت ز ارسطو و از این فلسفه پا را به در آر ساحل از نقشه‌ی این دهرِ بلا گم شده است تو برایم ز ره، کشتی و لنگر به خطر آر کار از ریشه خراب است در این دشتِ بلا تیغِ بیدادگرِ حادثه از پرده به در آر از بلا گذر سلیمی سر در قدمِ دوست نهکه در این میکده جز باده نیابی اثر آر« سلطان یاووز سلیم »خسته‌ام خسته، برایم غزلِ ناب بخوان که زِ هجرانِ تو در خفته‌دلست اضطراب‌خوان خسته‌ام خسته، که دردست مرا دامن‌گیر چاره‌ی محنتِ من چیست در این بزمِ غبار؟ نفس از سردیِ دی‌ماه به جان آمده‌است رنگِ رخسارِ من از غصه شده همچو غبار نامه‌ی گم‌شده‌ام کز سرِ ناچار زدند پیکِ شوم‌آمده را لعنت و نفرین و عِثار فالِ فنجانِ من از حاشیه‌ی تاتارست سینه پرخون‌تر از آن غمزده‌عطارِ نزار پاره‌پاره‌ست تنم، هیچ‌تر از هیچ منم در گلو مانده مرا بغضِ گران‌بار و شرار منم آن جرعه‌کشِ جرأتِ بر دار شده کز جفایِ دد و دامست تنم گشته نزار سر به زانو بنهادم ز غمم در برِ خویش با دلِ خسته و خونین شده‌ام محوِ نگار خسته‌ام خسته، تو گل‌گون‌رخ و خسته مباش همچو غنچه مکن از غصه به دل زار و نزار من کم‌آورده‌ام و زنده به بویِ توامیم طالبِ مرهم و جانم ز تو ای شاهِ وقار خاطراتم همه گم گشته در این دشتِ بلا دست بر قصه ببر، شور بیاور به دیار بر سرِ تربتِ من نغمه‌ی یاسین بنواز بنشین، حرف بزن، تا شود این سینه به بار... پا کش از این دهر، و ز سودا مکن اندیشهکز پیِ سلیمی بیداد نماندست قرار« سلطان یاووز سلیم »بویِ جنت می‌شنوم از صوت و از آوایِ تو کز لطافت گل ندارد برتر از سیمایِ تو ای در آوایِ تنفس نغمه‌ی جان‌پرورم جانِ من فدگرد از لعلِ شکرخایِ تو صورتت آیینه و آیاتی از صنعِ خداست هیچ نقصانی نیابد حسنِ بی‌حد و ثنایِ تو صد ستاره کهکشان و هفت حصرِ آسمان آورم تا فرش سازم زیرِ پایِ پاکِ تو عزیزتر ز تمامِ هستی‌ام نبود متاع تا که ریزم قطره‌قطره در ره و پروایِ تو تکیه‌گاهِ روزگارم سینه و آغوشِ توست فردا ایامِ پیری شانه‌ام جویایِ تو حتی اندر خاکِ تیره دل به هوایِ تو تپید رشکِ رضوان است دایم جنت و ماوایِ تو از عشقِ او دل برندار سلیمی در این دیار کز طرب باقی‌ست جانم تا ابد شیدایِ تو« سلطان یاووز سلیم »​در بندِ تو بودم که نماز از سرِ ما رفت دردی به دل افتاد و خرد از برِ ما رفت سجاده گشودم که کنم ذکر به محراب سمتِ رخِ تو قبله‌نمایِ سرِ ما رفت در مکتبِ عشقِ تو زدم داد به هر کوی آنگونه که فریاد ز جان و اثر ما رفت بیرون شدم از خانه در آن ظلمتِ شب‌گیر گفتند که دیوانه‌ی دل‌در به کجا رفت؟ من بودم و زاهد به سرِ راهِ دو تایی او سویِ عبادات و دل‌م سویِ نگار رفت رفتم به هوایِ شکنِ طرّه‌ی عنبر من گم شدم و شانه پیِ سیم و زر ما رفت در محفلِ اربابِ سخن رفتم و گفتند این مه‌زده ناخوانده چرا آمد و تا رفت؟ می‌خواست به آتش بکشد هجرِ تو شعرش آتش زدم آن دفتر و دودش به هوا رفت در دهر به سودایِ تو سر باخت، سلیم، ای دوست! کز عشقِ تو هر قافیه در بزمِ بلا رفت« سلطان یاووز سلیم »کاش می‌شد خنده‌ای را در شبِ باران گرفت یا جهانی گل به دشت و فصلِ گل‌باران گرفت کاش می‌شد بر حصارِ آخرینِ این دیار یادگاری از دلِ خونین به بی‌شماران گرفت حیف از این تنهایی و کوه از غمم سنگین‌ترست کاش در دامانِ هجران راهِ پنهان‌کار گرفت جایِ آن افسوس کز آزادی‌ام راهی ببست بغضِ سنگینی‌ست کز بیدادِ چرخ و دوران گرفت مرده‌ام کز فرطِ این رنج و بلا و اضطراب کاش در چنگِ اجل راهی به بهران‌زار گرفت ظالمان با جبهه‌ی تقوا و دلقِ دین‌فروش خرقه‌هایِ کبر را بر قامتِ مکار گرفت پرسشی کردی که مقصد چیست در این دشتِ دور گفتمش رو به فنا و خلوتِ هجران گرفت گاه با شاه و گهی با صوفی و زاهد به مکر روزگارِ ما مسخره در چنگِ این طاران گرفت شهر در چنگِ ددان افتاد و کس فریاد نزد کبک‌صفت گشتند آن قومی که شیرِ غران گرفت علم و دانش در قفس افتاد و عقل از سر رمید خوابِ ما کابوس شد در چنگِ این طوفان گرفت ما غریبِ خانه‌ی خود گشته‌ایم اندر وطن انتظارِ مرگ از این چرخِ ستم‌گستران گرفت گر ز تاریخِ کهن پرسند حالِ فر و تاج پادشاهی چون فریدون بود در ایران‌زمین ای خدا، این محنت و بیداد بر آدم ز چیست؟ کآتشین دستی چنین از زهدِ این مکاران گرفت دستت سلیمی از این دهرِ دون‌پرور بدارکز جفایِ این زمانه کس نیابد دادرس« سلطان یاووز سلیم »غم از دل‌خاطران بردار و دوری کن ز بیدادش که گریاندن به دهر آسان بود، کُن مرهمی یادش اگر فیضی طمع داری ز گلزارِ جهان‌بینی سحر چون غنچه در عشقش بزن بر سینه‌ی چاکش سبک‌بار آید آن‌کس کو رَهد از قیدِ این عالم ز تن بگسل، قدم بگشا سویِ انجم، بکن یادش اگر خواهی که گل‌هایِ طرب در باغِ جان رویید خس و خاشاکِ کین را کن نهان در خاکِ بنیادش ز مکرِ ابلهان بگذر، خموشی پیشه ساز امشب میانِ اهلِ این تزویر کن بر بندِ لب بابش از مکرِ کیمیای سلیمی بیاسایکزین ایامِ کینه‌توز کس ننمود بنیادش« سلطان یاووز سلیم »سبزه دم زد ز لبِ یار، مکن غم در دل آبِ حیوان شود از لطف فراوان حاصل بچکد دیده‌ی انصاف به مژگانِ سیاه کافر از عشق شود غرقه‌ی ایمان در دل حسنِ بی‌پروا ز دلِ خلق خبردار شود گلشنِ داد به پا گردد از این عهدِ گسل کاروانِ غمِ او بازرسد سویِ دیار یوسف از چاه برآید به برِ شاه و ددل زلفِ سرگشته کند بند به پایِ شبِ هجر که به پایان رسد این محنت و این رنجِ مخل آتشِ عشق شود بزمِ گلستان به جهان بر دلِ تافته تابد چو زر و سیم و زجل دامنِ دل ز بلا باز رهد در برِ دوست مصرِ جان گردد از این ملکِ خرابه‌ست بجل صبحِ امید دمد از پرده‌ی شب‌هایِ سیاه چاک گردد قفسِ تیره‌ی این جان و گسل بویِ پیراهنِ یوسف ز ره آید به سراب تا که یعقوب شود شاد ز بویِ دل‌و‌دل دیده‌ی تشنه در این بزم غووطه در آب زند تا برآید ز صفا گوهرِ مقصود ز دل مورِ افتاده به درگاهِ سلیمان رسد باز تاج و تخت‌ست کفِ بکننده‌ی این آب و گل ماهِ مصرست برون آمده از چاهِ بلا شهسوارست که بنشسته به تختِ دل‌دل کشتیِ ما چو رسد بر سرِ ساحل به سلامت خاک پاشد به رخِ طوفان و بلایِ مخل پا کش از غصه‌ی این دهر، سلیم، ای شهِ عشق کز پسِ هر غمی‌اش باده رسد جامِ قل‌قل« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSat, 31 Oct 2026 19:43:48 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سخن-فلسفی-و-اشعار-دیوان-سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-عثمانی-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوس-جهان-اسلام-fvqmcy4z1pgz​«پیرانِ خفته در خاکِ پُراسرارِ کُرد شُبانان، آنجا که کوهسارانش سر به آسمانِ آزرم ساییده و بادهایش بوی کهنگیِ تاریخ می‌دهد، حدیث و روایت آن مرد را از دلِ تاریکی‌ها تا آستانِ نور روایت می‌کنند. می‌گویند روزگاری، پیش از آنکه این نام بر زبان‌ها جاری شود، کالبدی بود پُر از غوغا؛ مردی که جامِ جهان‌بینِ نفس را به باده‌ی طغیان و غرور تهی می‌کرد. در کوچه‌باغِ جاهلیتِ خویش می‌تاخت، بی‌آنکه بداند در پسِ این پرده‌ی تیره، خورشیدی در حالِ زاییدن است.​اما عشق—این آتشِ بی‌برهان—چونان صاعقه‌ای ناگهانی بر خرمنِ هستی‌اش فرود آمد. از درونِ آن همه‌ هیاهو و باده‌گساریِ تن، ناگاه ندایی برخاست که: «ای مرده‌شورِ غفلت‌زده! تا چند اسیرِ این خاک و خاشاکی؟» طوفانی از ندامت در جانش وزید؛ چنان توبه‌ای کرد که استخوان‌های نفسش خرد شد. آن باده‌خوارِ شب‌زنده‌دار، یک‌شب از خودِ تاریکِ خود هجرت کرد و راهیِ کویِ بی‌خودی شد.​مردمِ این دیارِ کهن، آن مرد را دیگر نه با نامِ زمینی‌اش، که «خَدَر» (خضر) می‌خواندند؛ خدری (خضری) که از گورِ نفسِ خویش برخاست و نامش به «زنده» گره خورد. روایت‌کنندگانِ این مرز و بوم و احادیث مردم کُرد گویند: او از آن پس، نه به آبِ حیوان، که به آبِ حیاتِ توبه و عشقِ حق، جاودانه گشت و مُرد. هر مسافری که در بیابانِ این جهانِ بی‌ثبات راه گم کند، هر دلی که از جورِ روزگار دردمند شود و نامِ او را با آهی از جگر صدا بزند، می‌داند که این پیرِ توبه‌کرده، در کالبدِ باد و باران، به دادِ گمشدگان می‌رسد.​پس، ای سالکِ راهِ حقیقت! گمان مبر که مرگ پایانِ آدمی است؛ گاه مردی از قعرِ لجنزارِ طغیان برمی‌خیزد، چنان در آتشِ توبه می‌سوزد که خاکسترش، اکسیرِ حیاتِ ابدی می‌شود و تا چرخِ فیروزه‌ای می‌گردد، نامش در رگ‌های زمان جاری می‌ماند...»« سلطان یاووز سلیم »​به تیره روزیِ خود کس ندید و کس نشنید که از جفایِ فلک روزگارِ من بدریدشکوه داشتم از چرخ و یار می‌خواستم دریغ و درد که در شهر یارِ من نرسیدامید بسته به هرکس که داشتم، بشکستتیرِ ندامتِ این چرخ چشمِ من بدریدرفیق اگر تو گذشتی به کویِ اهلِ وفا سلامِ خستهٔ من بر مروّتان برسانید منم که شاخ و برگم اسیرِ صاعقه گشت به کشتزارِ محن از چه رویِ من دمید؟ نسیمِ لطف عنایت کن و نوازی کن که از هوایِ تو بیدم که تار و پود لرزید ز آبِ دیده چنان آتشِ درون شعله کشید که گردبادِ بلا خاک بر سرِ من دوید گناه اگر رخِ مردم سیاه کند، منِ زار میانِ اهلِ خطا رویِ سرخ دارم و پدیدسرابِ دهر مکن پیشه سلیم در این دارِ فنا، که تا به حشر نماند ز اهلِ کین اثر و پدید« سلطان یاووز سلیم »​گر تو نیز ای دل پریشان و غریب این دیارجمع شو با ما، بیا در خلوت و این پایدار جامِ خون از دستِ ساقی می‌کشیم و می‌خوریم گر تو هم پیمانه‌بندانِ مایی در این حصار گریه کی کاهد ز رنجِ خاطر و سودایِ عشق؟ گر فزونی جویی از اندوهِ جان، پس رو بیار همچو سنگی دامنِ رودِ بلا را بسته‌ام گر تو هم ببریده‌ای از بند و پائی، برگذار سایه‌ای افتاده بر دیوارِ جان، آیا تویی؟ ای رسولِ مرگ، می‌دانم که هستی در کنار پا کش از این دهر، سلیمی! مردِ میدانِ وفا! کز جفایِ چرخِ گردون کس نیابد اعتبار« سلطان یاووز سلیم »تو نیز ای دل ز دامِ این جهانِ هستی نرستی باز؟که تا حشر از غم و محنت در این تنهایی مستندی​من از آغاز دانستم که خستگی دارد این وجودتو هم دیدی که عاقبت ز پا افتادی و خستندی​سقوطِ آبشار از کوه چیزی کم نکرد از رودمرا از خاک‌برگشتن نباشد باک پیوندی​تو را دارم، نمی‌آید به چشمم هیچ‌کس در دهرکه شرک‌آلوده نگردد دل از این یکتاپرستندی​براتِ روزیِ من بوسه‌ای از لعلِ آن یار استکه شاداب است از سیبی دلِ مسکین و دردمندی​دلم پیوند با مه‌رویانِ بی‌مهری زبون بسته استتو هم چون من به عهدِ خویش محکم پای‌بندی؟​من از سودایِ عشقِ دوست، جان در باختم، هر دمعطا کن جان به راهِ او اگر مانندِ من بندی​بکش منت ز دل‌دار و مکن شکوه‌گری، هر چندشکست او عهد و ما ماندیم در این حسرت ها، سلیمی!« سلطان یاووز سلیم »​چون نهاد معمارِ گیتی خشتِ اول کج ز پای تا ثریا می‌رود این خانه کج، ای بی‌حساب هر سبک‌مغزی که بندد بر سرِ خود دستارِ کج خالی از عقلست و باشد از مسیرِ راست باب زلفِ کج بر چهره‌ی خوبان دهد شوکت، ولی راستی را در طریقت دان به صد گنج و رکاب سرو را قامت بود راست و گلاب از شاخ کج هر یکی را آفریدست ایزد در این باب حلقه در بیرونِ در ماند ز کجی‌های درون راست‌گو را ره دهد در خلوتِ شاهانه‌قاب مار اگرچه کج‌رو است از تنگیِ راهست لیک راست سازد خویش را چون بگذرد از صد عذاب تیغِ جوهردار هرچند است در نیام کج روزِ میدان راست گرداند سرِ خصمِ خراب موجِ دریا چون ز حد بگذرد طوفان کند کج‌روی آرد ز طبعِ خویشتن سیلاب و آب راست شو در کارِ خود، از کجی‌ات حاصل مخواه کز برایِ راستان باشد همیشه فتحِ باب پادشاها، در رهی چون سلیم مستحکم بمان تا نیابی کجی از این چرخِ گردونِ خراب« سلطان یاووز سلیم »از نگاهت دل اسیرِ آتش و تب‌تاب شد باده نوشیدم که جام از عاشقی پرباب شد گفته بودم عقل را هرگز نسازم رهبرم چشمِ مستت آمد و این دژ خراب از باب شد با طلوعِ عارضت از سینه رفت اندوه و غم هرچه تلخی بود در جانم چو باده ناب شد من کی بودم پیش از این؟ مرده‌دلی در گوشه‌ای موجِ این بحرِ نگاهت با دلِ مرداب شد دیر و مسجد زهد را یک‌سر فراموشم نمود حسنِ رویت در دلِ دین آیه و محراب شد چون شدم شاعر به وصفِ آن نگارِ سیم‌تن نامِ من در دفترِ عشاق صاحب‌باب شد ابتدا و انتهایِ هستی‌ام چشمِ تو بود وصفِ این چشمانِ سحرِ شعرهایم ناب شد دست از این سودا مدار سلیمی در دارِ فنا کز جفایِ این نگارستان جهان بی‌تاب شد« سلطان یاووز سلیم »اگر بر اوجِ قدرت پا نهادی و نرنجیدی وگر بر مسندِ عزت نشستی و نبخشیدی منیت را به زیرِ پا بکن، ای مدعی، کاینجا کسی کو خودپسند آمد، ز مردی دور و بی‌بیدی گذر کن در کویرِ جان تا بینی رسمِ انسانی که منطق را به جان دادی و از بیداد واهیدی ستم بر ضعیف کردن کی بود آیینِ مردانگی؟ نوازش کن یتیمان را، اگر صاحب‌دلو جیدی به تسبیح و به زنجیر و به اخم و بر سبیل و مو مگردان سرفرازی را، گر از اهلِ صفا دیدی غرور و کین و خودخواهی بود کارِ شیاطین استبرون کن کبر را از سر، گر از این مهلکه جستی عمرت به سرعت می‌دود، پیری به ره در کمینستی خدا را جوی در دل شو، اگر بیدار و هوشیدی از مردی و آیینِ حق سلیمیا! دم مزن بسیار عمل کن در رهِ باری، گر در این صفِ مردیدی« سلطان یاووز سلیم »ای لیلی، از برِ من رو، که دیگر آن نگار نیستم مجنونِ سابقم من و آن عهدِ برقرار نیستم بس زخم‌ها زدند کسان بر دلِ فگارِ من کز بارِ طعنهٔ این خلق، مردِ این دیار نیستم تا سحر در تبِ هجران صد بار جان سپردم و خسته‌ام از این زمانه و در بندِ این غبار نیستم طفلِ دل را به ستم کشتم در این سرایِ غم دیگر به خویشِ گم‌شده در راهِ جان دچار نیستم باغِ امیدِ ما و گلستان فسرده گشت از باد دیگر به جست‌وجویِ آن لعل و آن بهار نیستم ما را گذشت کار از این حرف‌هایِ پوچ و تلخ دنبالِ کشفِ این راز و رسمِ روزگار نیستم هر کس مرا صبور خواند از جفایِ آن نگار گویا خبر ندارد که من مردِ کارزار نیستم فارغ شو از خیالِ من، ای دوست، چون سلیم در بندِ این فسانه و این رسمِ بی‌قرار نیستم« سلطان یاووز سلیم »آمدی جانم به بر، مهمانِ این دل شد نگار هر که بودی در جهان، هم دین و ایمانم شد او در نهانِ این دلم جایِ خوشی کردی به مهر گنجِ رخشانی شدی بر قلبِ ویرانم به جو بودم اندر انزوا و خلوتی افسرده‌حال با دمِ عیسایی‌ات روح و ریحانم شد او عشقِ تو جوشاند طبعم را چو چشمه در کویر شاه‌بیتِ این غزل در کلِ دیوانم شد او قهوهٔ چشمانِ مستت داد آرامش به من طالعِ مسعودِ من در فالِ فنجانم شد او چاکِ دشتِ سینه از داغِ عطش چین خورده بود بر کویرِ خشکِ جان، باران و بارانم شد او من که با تاجِ غرورم پادشاهی کرده‌ام رامِ چشمانش شدم، سلطانِ دورانم شد او چون مریدِ شمس گشتم در هوایِ مولوی در مقامِ عاشقی، خورشیدِ تابانم شد او سر فرود آور به پایِ عشق، سلیمی! در روزگار، کز جفایِ این فلک شاهی و سلطانم شد او« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSat, 31 Oct 2026 13:28:57 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سخنان-و-جملات-فلسفی-سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-dssmi8uwew0q​«ای سرگشته ی در این کویرِ بی‌نشانی و ای غریبِ افتاده از خیلِ کاروان!اگر می‌پرسی که سببِ این تنهاییِ سهمگین و این خلوتِ گران چیست، راز در اینجاست:من در این جهانِ پرپندار، سردرگمم؛چرا که نمی‌دانم جزئی از کدام طومار، تابعِ کدام سرگذشت، و پاره‌ای از کدامین داستانِ ازلی خواهم بود.گویا تقدیر چنان بود که مرا در سلکِ روایتی بنشانند و رشته‌ای به دستم دهند،امّا افسوس... در میانه‌ی راه، همچون برگی خشکیده و جداافتاده از شاخسارِ متن،از کتابِ تقدیر جدا شدم و در بادِ فنا سرگردان ماندم.نه به سرچشمه پیوستم و نه در دفتری ثبت گشتم؛بی‌خانمانِ این متنِ ناشناخته‌ام...برگِ افتاده از شاخ، تا ابد در تب‌وتابِ بازگشت به دفترِ داستان می‌سوزد.»« سلطان یاووز سلیم »«امشب در این ویرانه‌ی تن، هیچ بیگانه‌ای را یارایِ ورود نیست؛من در آغوشِ خویش‌ام، من تنِ خسته‌ام را به بر کشیده‌ام.نه... این آغوش، بسترِ حریر و نوازشِ دل‌انگیزِ دلبران نیست؛چنگِ من از فرطِ طوفانِ روزگار، سخت است و استخوان‌سوز،نه چندان با لطافت و مروت، که خاری در تن خلیده باشد؛امّا آه... چه باک از این خشونت، چه باک از این بازوانِ پرزخم؟که این در بر گرفتن، عینِ وفاست؛وفادار... وفادار... تا آخرین نفس، تا نهایتِ خاکستر شدن!آنجا که همه از کنارِ جانت می‌گذرند،تنها خودت داری که با تمامِ سنگینی‌ات، خودت را در بر بگیری...خویشتن را پناهِ خویش ساختن، اوجِ بی‌پناهی‌ست.»« سلطان یاووز سلیم »«دیگر نه زنجیرِ وسواس پایِ جانم را می‌بندد، و نه خاردندانِ شک، آزارم می‌دهد.از این پس، نه خوفی از وسوسه‌ی شیطان در سر دارم، و نه بیمی از لغزش در تانورِ دوزخ؛اما شگفتا... از همین رهایی و بی‌خیالی‌ست که از هرگونه شادی و نشاط محروم گشته‌ام،و چراغِ طرب در سُرادقِ سینه‌ام به خاموشی گراییده است.در این بساطِ نیستی، نه گمان دارم که حکمت و دانشی نیک آموخته باشم،و نه تاب و توانی در خود می‌بینم که کلامی به مردم بیاموزم تا از خجلت به درآیند،یا دلی را به صراطِ ایمان و راستی رهنمون شوم.در این دنیایِ دون، نه ملکی دارم که بر آن تکیه کنم، نه پولی که نانی به کف آرم،نه نام و افتخاری که بر سر درِ بازار کوبم، و نه سلطه و فرمانی که گردنی را به اطاعت خم کنم.کار از این حرف‌ها گذشته است...سوگند به جانِ حقیقت که سگِ کوی نیز زندگی را به چنین بهایِ خوار و فرسوده‌ای نمی‌خواهد؛حیوان از این بندگیِ تن، عصیان می‌کند و تن به این ذلت نمی‌دهد...آزادیِ بی‌حاصل، گران‌ترین کفنِ جان است.»« سلطان یاووز سلیم »« اگر در طومارِ سال‌هایِ گم‌شده‌ی کودکی به جستجویِ نیازها برآیم،و از میانِ آن همه تمنایِ رنگارنگ و آرزوهایِ معصومانه یکی را برگزینم؛هیچ نیازی را، هیچ عطشی را، و هیچ پناهی را سراغ ندارم و نمی‌شناسم،که هم‌پایه‌ی آن نیازِ سهمگین و ازلی به سایه باشد؛نیاز به پناه گرفتن در حصارِ بازوان و اقتدارِ پدری نیرومند،پدری که کوهِ تسکینِ جان بود و تکیه‌گاهِ بی‌چون‌وچرا‌یِ طوفان‌ها...کودک را در هجومِ هولِ جهان، هیچ حصنی ایمن‌تر از دستِ پدر نیست.»« سلطان یاووز سلیم »من نیک می‌دانستم و به عیان آزموده‌ام که روزگار، سراسر کارگاهِ قناع و نقاب است؛می‌دانستم که مدارک و نامه‌ها می‌توانند به گزاف سخن بگویند و دروغ ببافند،صدا، این ابزارِ تکلف، می‌تواند حقیقت را وارونه جلوه دهد،بل‌که حتی الحان و زیروبمِ آواها نیز می‌توانند دروغ بگویند و دام بگسترند.امّا هان... چشم را بنگر!چشم‌ها را عریانیِ مقدسی‌ست که هیچ‌کس را یارایِ پوشاندنش نیست؛چشم، تنها عضو و گوهری در تنِ انسان است که هرگز،تا ابدالآباد، فریب‌کاری نیاموخته و راهِ مکر نسپریده است.آینه‌ی چشم، بی‌واسطه رازِ درون را فریاد می‌کند؛در برابرِ نگاه، نقاب از چهره‌ی جان می‌افتد...زبان شاید به مکر چرخد، اما چشم، دروغ گفتن را نیاموخته نچرخد.»« سلطان یاووز سلیم »«هر آن‌کس که با ما پیوند و تعلق یافت،و از این شرابِ جان‌سوز و آتشین کام‌روا گشت و مست شد؛دیگر او از ما جدا نیست.او هر جا که قدم بگذارد، به هر دیاری که سفر کند،با هر کس که به خلوت بنشیند، و با هر قومی که صحبت بدارد و سخن گوید...بدان و آگاه باش که او فی‌الحقیقه، در تمامِ آن لحظات، با ما نشسته است؛روحِ او با این جنس و با این جوهرِ ازلی می‌آمیزد.عشق را مرز و دیار نیست؛چون جامِ مستی یکی شد، تن‌ها هرکجا که باشند، دل‌ها در آغوشِ همند...مستِ این باده، هرگز از ما غایب نخواهد شد.»« سلطان یاووز سلیم »«ما نیازمندِ کتاب‌هایی هستیم، کتاب‌هایی که چون طوفانی سهمگین،ما را از میانِ این همه‌ی آدمیان، از این شهرِ مکر و تزویر،به قلبِ جنگلی بکرو‌دست‌نخورده، دور از همه‌ی غوغاها پرتاب کنند.کتابی که بخوانیمش، باید چنان در جان بنشیند که طعمِ هول‌انگیزِ نیستی و خودکشی را تداعی کند؛آری... کتاب، مرهمِ تن‌آسانان نیست.کتاب باید تبری باشد پولادین و برّنده،تا فرود آید بر آن دریایِ منجمد، سنگین و یخ‌زده‌ای که در درونِ سینه‌هایمان لنگر انداخته است؛باید یخِ غفلت بشکند،تا جوششِ جان دوباره به تلاطم درآید...کتابِ راستین، تبرِ هلاک است بر هلاکتِ خفتگان.»« سلطان یاووز سلیم »«در باطنِ هر زنی، در تاروپودِ این جانِ لطیف، زنِ دیگری نهفته است؛وجودِ مجهولی که هیچ‌چشمِ بیگانه‌ای او را ندیده و هیچ‌کس را یارایِ شناختنش نیست.او در روزگارِ آرامش خفته است،اما هنگامی که کارد به استخوان رسد، چون صراحی بشکند و شیشه‌ی جان ترک بردارد،آن زنِ نهان از پرده‌ی غیب سر برمی‌آرد و بیدار می‌شود.و چون به چشمِ دل بنگرد و به یقین بداند که در این دنیایِ بی‌رحم،هیچ‌کس، هیچ‌یاور و هیچ‌پناهی در کنارِ او نخواهد ماند،ناگهان از خاکسترِ شکست، قامتی راست می‌کند؛نیرویی از عدم سر برمی‌آرد، صدچندانِ پیشین قوی‌تر، استوارتر و مهارناپذیرتر می‌گردد...تنهاییِ مطلق، زایشگاهِ قدرتمندترین روح‌هاست.»« سلطان یاووز سلیم »«انسان، این پندارِ سرکش، هم‌زمان هم آفریدگارِ معنانی است و هم گورکنِ آن؛اوست که در کارگاهِ جان، چرخِ معنا می‌چرخاند، هنر می‌آفریند،اخلاق را تاجِ سرِ خرد می‌کند و چشمه‌ی همدلی را در کویرِ دل‌ها جاری می‌سازد.از سوی دیگر،او تنها موجودی‌ست در این پهنه‌ی خاک، که چون دیوی طوفان‌زا برمی‌خیزدو در مقیاسِ جهان، دست به ویرانی، آتش و تباهی می‌زند.این است رازِ سربه‌مهر، این است تناقضِ مرکزیِ منزلگاهِ انسان:ما ظرفِ لبریزِ قداستِ مطلق و پلیدیِ بی‌کرانه‌ایم؛بهترینِ کارها و بدترینِ شقاوت‌ها در آستینِ این تن نهفته است،و همین آشوبِ درون، همین تضادِ سهمگین استکه ادامه‌ی راه، بقایِ هستی و توجیهِ وجودِ ما را این‌چنین پیچیده، مبهوت‌کننده و نفس‌گیر ساخته است...آدمی، هم فرشته‌ی محراب است و هم ابلیسِ خراب‌آباد.»« سلطان یاووز سلیم »حسی از پوچی و بیهودگی، چون خوره بر جانم پنجه افکنده بود؛و اگر بخواهم بی‌تعارف و با راستی سخن رانم،حالِ من از این بساطِ فریب، از این تکرارِ ملال‌آور، از همه‌چیز و همه‌کس به هم می‌خورد!نه من قرار بود به سرمنزلِ مقصودی برسم و گرهی بگشایم،و نه این کلِ جهان و اهلش را مقصد و مقصودی در کار بود.همه‌مان، سرگردان و حیران، در این کویرِ بی‌امید ول می‌گشتیم،و فقط و فقط، زل زده به راه، منتظرِ فرارسیدنِ مرگ نشسته بودیم.و در این میان، در این فاصله‌ی تا مرگ،به کارها و بازیچه‌هایِ حقیرِ کوچک سرگرم می‌شدیم،فقط برای آنکه آن فضاها و دره‌هایِ خالیِ درون را پر کنیم...و سرابِ کارها را نباشد، مَرهمی بر زخمِ نیستی.»« سلطان یاووز سلیم »«سوگند به جانِ خرد، که با هیچ میزان و هیچ منطقِ زمینی و آسمانی،نمی‌شد بر این جریانِ فرساینده نامِ «زندگی» گذاشت؛این حیات نبود، این بندگیِ کور بود؛صرفاً در مسیری خط‌کشی‌شده و محتوم، چون باری سنگین به‌جلو رانده می‌شدی،بی‌آنکه دستِ اراده‌ای در کار باشد.تمامِ فکر و ذکرِ جانمان، تمامِ سرمایه‌ی دل‌شکسته‌مان،خلاصه شده بود در خیالی خام: امید به آینده‌ای که هرگز نمی‌رسید.و در این میان، حالِ ما، این لحظه‌ی نقدِ عمر،دیگر هیچ طعم و معنایی نداشت؛مگر آنکه به هر طریقی، به هر فریب و شکلی که بود،تنها و تنها از آن بگذرریم تا سایه‌ی سنگین‌اش از سر برود...عمر را گذراندن، خود عینِ مرگِ تدریجی‌ست.»« سلطان یاووز سلیم »«جنگ، این طوفانِ خانمان‌سوز، به ما می‌آموزد که چگونه همه‌چیز را،تمامِ تعلقات، پندارها و دارایی‌هایِ تن را ببازیم،و از آن پس، به چیزی مبدل شویم که هرگز در خواب هم ندیده بودیم و نبودیم.در این کوره‌ی گدازان و در این روندِ جان‌فرسا،ما خود را می‌یابیم؛امّا هان... نه آن خودِ آشنا و فریبنده‌ای که پیش‌تر می‌شناختیم و بر آن می‌نازیدیم،بلکه جانی عریان و بی‌نقاب.جنگ، ما را از کابوسِ توهمات و سرابِ خودخواهی تهی می‌سازد؛و آن‌گاه، دقیقاً در همان لحظه‌ای که ما را به خاکِ سیاه می‌نشاندو همه‌ی بساطِ پندارمان را بر باد می‌دهد،آینه‌ای در برابرمان می‌گیرد و با بی‌رحمی و راستی به ما نشان می‌دهد که راستی‌راستی چه هستیم:‌گوهرِ ناپیدایِ درون، در ویرانه‌ی جنگ سر برمی‌آرد...خاکسترِ تن، چراغِ جان را روشن می‌کند.»« سلطان یاووز سلیم »«در میدانِ نزاع با نااهلان، آن‌قدر در سرایِ سکوت لنگر انداختم،و لب از گفتنِ پندار فروبستم،چنان گرانبار و سنگین در برابرِ سفاهت خاموش ماندمکه آن متهتانِ بی‌خبر، از فرطِ جهل گمان بردند مغلوبِ میدان گشته‌ام؛پنداشتند از بزرگیِ سخن، مبهوت مانده‌امو گفتند: "حرفِ حساب را جواب نیست!"در حالی که نمی‌دانستند زبانِ لعل، با خرسِ جهل هم‌سخن نمی‌شود...خاموشیِ اهلِ دل، نه از انفعال، که عینِ بی‌حاصلیِ بحث با ابله است؛نادان را به سکوت نواختن، بهترین و برنده‌ترین جواب است.»« سلطان یاووز سلیم »«گوش فرا دار تا رازی از باطنِ این خانقاهِ ویران با تو بگویم:خدا را در این اقلیمِ رنج و بلا، کاری و تدبیری نمانده است، ای درویش!اینجا، در این دوزخِ زمینی، خدا بر مسند نیست؛اینجا، تنها و تنها شیطان است که صراطِ ما را رقم می‌زند؛اوست که حاکمِ شرعِ ما صوفیانِ رانده‌گشته است،اوست برادرِ غم‌خوارِ این تنِ خسته،اوست پیامبرِ این آیینِ عصیان،اوست معلمِ درسِ تاریکی و بیداری،و از همه بالاتر... اوست معشوقِ مستانه‌ی ما!آنجا که از نورِ فریبنده ناامید شدیم،دست در آغوشِ سایه زدیم و از عشقِ طردشده، جام نوشیدیم...در مکتبِ طاهران، گناه است؛ اما در مذهبِ ما، ابلیس عینِ دلبر.»« سلطان یاووز سلیم »«کار از این حرف‌ها گذشته است...اصلاً از بس که ما عمرِ گران‌بهای خود را در میانِ استخوان‌های مرده‌ی گذشتگان،و در حصارِ اشیاءِ فرسوده و پوسیده‌ی دنیایِ کهن به سر برده‌ایم،چنان با خاک و خلعتِ نیستی درآمیخته‌ایمکه سرتاسرِ چشمه‌ی حیات و حسِ زندگی در درونمان خشکیده و کشته شده است.خانه و کاشانه‌مان گوری‌ست سرپوشیده؛دم زدن در میانِ این همه بقایایِ پوسیده،خود عینِ سکوتِ گورستان است...همنشینی با مردگان، جانِ زندگان را می‌پوساند.»« سلطان یاووز سلیم »«اگر روزی کسی دستِ مکر دراز کرد و مرا برای بارِ نخست بفریفت،راهزن راهِ خود رفت و مکرِ خویش کرد؛ پس شرم و ننگ بر او باد!امّا... اگر همان مار از همان سوراخ گزید و بارِ دیگر به دامش افتادم،دیگر ملامت را به بیگانه راهی نیست؛ شرم و صد هزار ننگ بر من باد که عقل را به تاراج دادم.بشنو این پندِ حکیمانه را که مرزِ میانِ بندگی و آزادی‌ست:تا پشتِ تن از فرطِ ذلت خم نشود،تا گردن در برابرِ ناحق سرفرود نیاوری،هیچ سواری را یارایِ سوار شدن بر گرده‌ی تو نیست!زینِ بندگی، بسته به خم شدنِ قامتِ توست... .» « سلطان یاووز سلیم »«پیش از آنکه دستِ تضرع به سویِ حرمِ امامان درازی کنیو از خاکِ گورها طلبِ معجزه و شفا نمایی،لحظه‌ای درنگ کن و رویِ سخن را به خویش برگردان؛از جانِ خود بپرس و با خود خلوت کن کهآیا راستی‌راستی حاضری از آن امراض و علل که تو را به این روز انداخته‌اند دست بکشی؟آیا حاضری از این حرمِ تاریکِ خرافات،و از این گورهایِ بت‌نشکسته‌ای که در اعماقِ دل و اندیشه‌ات پرستش می‌کنی، دل بکنی؟شفا، طلسمِ بیرونی نیست؛تا بتِ درون نشکند، خاکِ مرقدِ بیرون گرهی از کارِ کورِ تو نمی‌گشاید...اول بیمارستانِ درون را از بتان پاک کن، آن‌گاه سراغِ شفا را بگیر.»« سلطان یاووز سلیم »«گاهی شرارەی فکری سهمگین به جانم می‌افتد و طومارِ عقل را درمی‌نوردد؛ناگهان خود را می‌بینم که چون طبیبی بی‌روح یا عابدی سرگشته،دارم کالبدِ معشوق را، این تنِ خاکی را، موشکافی می‌کنم؛هم‌چون آن راویِ دردمند در کتبِ فرنگ، که در خفتنِ آلبرتین، جانش به تجسس بند بود.آری... موشکافی‌ام همان تجسسِ عریان است؛انگار می‌خواهم با نوکِ نیشترِ خرد، درونِ این قالب را بجومتا ببینم سرچشمه‌ی این میلِ کور و علتِ مکانیکیِ تپش‌هایم در کجای این تنِ ناجور پنهان است.حالِ من، حالِ همان کودکانِ لجباز استکه دل و روده‌ی ساعتی کوکی را از هم می‌درند تا از سرّ زمان و رازِ عقربه سردرآورند!این جراحیِ خاموش، با سردیِ سنگ و سرگشتگیِ مطلق پیش می‌رود؛با خونسردی و دقتی مرگبار کارم را می‌کنم،گویی با حشرۀ عجیبی در افتاده‌ام که ترسش ریخته و مایهی شگفتی‌ام شده است.در این میان، بعضی اعضایِ این تن، جان می‌دهند برای این نگاهِ جراحانه؛مژه‌های خفته، ناخن‌های عریان و ریشه‌های باریکِ مو،این‌ها اشیایی‌اند ناتمام، پاره‌پاره و بی‌جان...و چه آشکار است که من، با دست‌های خودم، دارم از این «جسد» بتی تراشیده و می‌پرستمش!شاهدِ بطلانِ این بت‌سازی کجاست؟شاهدش آن است که اگر این تنِ زیرِ تیغ، دست بر قضا از خواب و سکون درآید،اگر جان بجنباند و کاری کند،اگر چشم بگشاید یا ببینم که آن دیگری در درونِ خود دارد «فکر» می‌کند،در آن دم، ناگهان طبعِ میلم دگرگون می‌شود؛دیگر میلم به آن کالبدشکافیِ منجمد آلوده نمی‌ماند،بلکه از تنِ پاره‌پاره می‌گریزد و دوباره به عرصه‌ی صورت‌های خیالی و ملکوتِ واژگان برمی‌گردد!من باز به تصویری جامع در آینه‌ی خیالِ خویش پناه می‌برم،و به سوی یک «کلِ کامل» پرواز می‌کنم...و در آن دم، آه... دوباره عاشق می‌شوم؛ حیات که بازگشت، عشق از سر گرفته می‌شود.»« سلطان یاووز سلیم »«سرتاسرِ روز، از بامداد تا غروبِ محنت، سایه‌ی سنگینِ غم بر تاروپودِ جانش لنگر انداخته است؛زود از این بازارِ پررنج خسته می‌شود، طاقت می‌بازد و خلقش تنگ می‌گردد.آنگاه، در اوجِ خفقان و درماندگی،دستِ لرزانش را روی گلویش می‌گذارد، بفشارد و با صدایی دره‌دره می‌گوید:"ببین... درد همین‌جاست، در میانه‌ی گلو گیر کرده است؛نه فرو می‌رود که آرام گیرم، و نه بالا می‌آید که فریاد کنم...این غصه، از گلویِ جان گذر نمی‌کند."بغضِ ناسورِ تن، راهِ نفس را بسته است...درد آن‌جا که ماندگار شود، گلوگاهِ حیات را می‌فشارد.»« سلطان یاووز سلیم »«اگر کسی در تمامِ طولِ عمرِ خویش، از بامدادِ جوانی تا شامگاهِ پیری،پیوسته با این مردمان رفت‌وآمد و معاشرت داشته باشد؛اگر چهل سالِ تمام، چه در سلکِ کارمندانِ این چرخِ دیوان‌سالار،چه به رسمِ دوستیِ ظاهری در بازارِ روزگار،و چه به اسارتِ هر میل و هوسی که او را به این خلطه و آمیزش وادارد،هر روز و هر ساعت با این جماعت دست در آغوش باشد...بدان و آگاه باش که او هرگز، تا ابدالآباد، نخواهد توانست به باطن و ژرفایِ این مردمان راه یابد!او هرچه بداند، هرچه از این قوم در انبارِ ذهن انباشته کند،سراب‌ی بیش نیست؛خیالاتی‌ست سطحی، پوسته‌ای‌ست بر روی آب، و پنداری‌ست ظاهری.آدمیان جز نقاب‌دارهایِ خاموش نیستند؛همنشینیِ چهل‌ساله، گره از رازِ سراب‌گونه‌ی تن نمی‌گشاید...مردم، کتابِ ناخوانده‌ی اسرارند؛ چشمِ ظاهر، تنها جلدِ تن را می‌بیند.»« سلطان یاووز سلیم »«همرنگی با جماعت، سرسپردن به زنجیرِ سنت‌های پوسیده، و تاییدِ بی‌جایِ خلق،شاید روزگاری آسایش برایت به ارمغان آورد و زندگیِ آرامی بر رخت‌خوابِ غفلت فراهم کند؛شاید حتی به پاداشِ این همرنگی و تملق، تو را به کرسیِ استادی در فلان مکتبخانه‌ی کهنه برسانندو نامت را بر سرِ زبان‌ها اندازند...لیک، تمامِ تحولاتِ عظیمِ تاریخ، تکانه‌هایِ بزرگِ زمانه و تمامیِ پیشرفت‌های بشر،حاصلِ کارِ کسانی‌ست که تن به این ننگ ندادند و هرگز، تا ابدالآباد، همرنگِ جماعت نشدند!آنان که سرکشیدند، طعنه شنیدند، و بر خلافِ رودِ غفلت شنا کردند.اگر آن «مزاحمان»، آن «مخالفانِ سرسخت» و طغیان‌گرانِ تاریخ نبودند که آرامشِ جماعت را برهم زدند،ما تا روزِ رستاخیز هم‌چنان در دلِ تاریکِ غارها خزیده بودیمو آتش را با سنگ می‌سودیم...پیشرفت، فرزندِ نامشروعِ طغیان بر جهلِ جماعت است.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای افسوس بر این خاکِ غافل و ای دریغ از این جانِ ناشنوا!کور است... به حقِ حقیقت کور است! مرده‌ست، سنگ است، آوازم را نمی‌شنود!نمی‌دانی، ای بی‌خبر از آتشِ درون، چه بهشتی می‌خواستم برایت بسازم؛بهشتی نه از حور و قصرِ آسمانی، بل‌که از پاره‌هایِ جانِ خودم، از ژرفایِ سوزِ سینه‌ام!آری... طاقِ بهشتم را گردِ تنِ تو برپا می‌کردم،و سایه‌بانِ جانم را فرشِ راهت می‌ساختم.عیبی نداشت... به جانِ دوست قسم که هیچ پروایی نداشتم اگر دوستم هم نمی‌داشتی؛مگر آسمان به زمین می‌آمد؟ چه می‌شد مگر؟همه چیز همان‌طور که بود می‌ماند، می‌گذاشتیم روزگار به همان منوال بگردد.فقط... فقط گاهی چون دوستی ساده با من سخن می‌گفتی،کنارِ هم می‌نشستیم، خوش می‌بودیم، می‌خندیدیم،و شادمانه و بی‌غم به چشمِ هم نگاه می‌کردیم؛و حیات، به همین سادگی، خوش‌خوشک می‌گذشت و می‌گذشت...باور کن، حتی اگر دل به دیگری می‌بستی، اگر عاشقیِ دلبرِ دیگری می‌شدی، باز هم عیبی نداشت!تو با او خوش و خندان دست در دست راهی می‌شدی،و من، تنها، از آن‌سویِ خیابانِ تباهی، از دور تماشایتان می‌کردم...امّا هان! همهٔ این آرزوها، همهٔ این بساطِ بخشش، هیچ، هیچ و پوچ است!تمامِ این‌ها ذره‌ای اهمیت ندارد...اگر فقط، فقط و فقط او یک‌بار دیگر این پلکِ سنگین را بگشاید و چشم‌هایش را باز کند!فقط برای یک لحظه، به قدرِ یک دَمِ کوتاه؛و چنان‌که همین چند ساعت پیش نگاهم می‌کرد، نگاهم کند؛مثلِ همان وقتِ پُر از سوگند، همان‌جا که روبه‌رویم ایستاده بودو با تمامِ وجود قسم می‌خورد که تا پایِ جان، همسر و یارِ وفادارم بماند!آخ... صد آخ که اگر چشم باز می‌کرد،با یک نگاه، با یک نظر، تمامِ این اسرارِ سرسربه‌مهر را درمی‌یافت و همه‌چیز را می‌فهمید!ای امان... صد امان از این جبرِ کورِ تاریخ و زمان!فریاد از این طبعِ بی‌رحمِ طبیعت!درد اینجاست، داغِ راستین اینجاست که آدمیزاد،در این پهنه‌ی خاک، در این برهوتِ بی‌کران... تنهاست، تنها و غریب.»« سلطان یاووز سلیم »«برای اقناعِ ذوقِ زیبائی‌پسند و تسلایِ طبعِ ظریفِ ما،هرگز نیازی به برهانِ قاطع و اعتقادِ محکمِ عقلانی نیست.بسیار رخ می‌دهد که امری را درست می‌پنداریم،صرفاً از آن رو که آن را زیبا، دل‌نشین و آرامش‌بخش می‌یابیم،نه به این علت که دلیلی پولادین بر درستی‌اش در چنته داریم.آری... دل، مسحورِ جمالِ پندار خویش است.البته انکار نمی‌توان کرد که گاه،همان چیزی که محبوبِ طبعِ ماست و دل به سویش پر می‌کشد،در محکِ حقیقت نیز بر اساسِ دلیل و مدرکِ استوار، راست و درست از آب درمی‌آید؛ای هوشیار! این استثناست، نه قاعده.در هر مقام، در هر دوراهی و در هر اعتقادی، باید تازیانه‌ی پرسش را بر خویش فرود آوریو از جانِ خود بپرسی:آیا از آن روست که این پندار را دوست دارم پس آن را راست می‌پندارم،یا که پایِ استدلالی و برهانی متقن بر درستی‌اش گواهی می‌دهد؟جمالِ دل‌فریب، فریبنده است؛ خرد را از مکرِ دل با خبر کن.»« سلطان یاووز سلیم »«تو می‌توانی سالیانِ دراز، از بامداد تا شامگاه،به لکه‌دار کردنِ حیثیت، آبروی پاکان و دریدنِ پرده‌ی حرمتِ مردمان مشغول باشی؛و شگفتا... همه‌ی این جماعت، این خلقِ زودباور، کم و بیش،حتی در روزگاری که بویِ گندِ دروغت آسمان را برداشته است و بر همگان آشکار است که دروغ می‌گویی،باز هم به جان گوش می‌دهند و حرف‌هایت را باور می‌کنند!چرا که خلق، تشنه‌ی شنیدنِ زشتی‌ست؛دروغِ آراسته، بر دلِ غافلان خوش‌تر از راستیِ تلخ می‌نشیند...آبرو ریختن هنر نمی‌خواهد، باورِ خلق است که به تاراج می‌رود.بازارِ تهمت، رونق‌اش بس است از جهلِ مردمان.» « سلطان یاووز سلیم »«مردم، این خلقِ غافل، سرتاسرِ عمر در سنجشِ خوشبختی، ترازوهایِ کج به دست می‌گیرندو شاخصه‌هایی ساختگی و کاذب را معیارِ ارزش‌گذاریِ جان قرار می‌دهند.آنان شیفته و سینه‌چاکِ قدرت‌اند، چشم‌دوزه‌ی پیروزی‌اند،و به طمعِ ثروت و جاه، سر بر آستانِ دنیا می‌سایند.هرگاه این زیورهایِ فریبنده را بر تنِ دیگری ببینند،درجا انگشتِ تحسین به دهان می‌گزند و به سجده می‌افتند؛حالی که آن گوهرِ راستین که بنیادِ خوشبختی و طراوتِ بطنِ زندگی‌ست،در تاریکخانه‌ی افکارشان یا به کلی نادیده گرفته می‌شود،و یا به بهایِ ناچیزی به حاشیه‌ی رانده می‌شود.حذر کن! بر این پندارِ سخت استوار بودن که «مردم همگی استانداردهایِ کاذب دارند»،خود دامی‌ست خطرناک؛مبادا که از آن سوی بام بیفتیم و تنوعِ ژرفِ شخصیتِ مردمان را نادیده بگیریم،و غنایِ پنهان و پررنگیِ ذهنیِ هر آدمیزاد را به یک چوب برانیم.چنان‌که مولایِ متقیان، علیِ ولی‌الله، بر این حقیقتِ تلخ انگشت نهاده است:که در این جامعه‌ی رنگ‌به‌رنگ، اکثریتِ خلق پیله‌ورِ امیالِ مادی، اسیرِ هدف‌های آنی و غرقِ سبک‌سری‌اند؛و آن‌که جوینده‌ی ارزش‌های اصیل و ماندگار است، همواره در اقلیت می‌ماند.امّا شگفتا از آن حکمتِ بی‌بدیل...با همه‌ی این فزونیِ جهل، او خود با صدایِ رسا هشدار می‌دهد که: «ما را هرگز حق نیست که این جماعت را محکوم کنیم؛قاضیِ جان‌ها اوست، و راهِ صواب در تماشایِ دردِ آدمیان است، نه تکفیرشان.»« سلطان یاووز سلیم »«چرا آتشِ حسرتِ زندگیِ دیگران این‌چنین جانت را می‌سوزد؟سرچشمه‌اش این‌جا است که از دور و از بیرون، به تماشایِ کاروانِ دیگران می‌نشینی؛و از آن منظرگاه، زندگیِ آنان چون آینه‌ای صاف،یک‌دست، یک‌پارچه و تمام‌نما به چشم می‌آید.پنداری قصه‌ای‌ست بی‌شکاف و روایتی‌ست منسجم.امّا... وای از درونِ خانه!زندگیِ خودِ خویش را که از درون، از بطنِ رنج و آشفته‌بازارِ تن نگاه می‌کنی،سرتا‌سر تکه‌تکه، پاره‌پاره، درهم‌شکسته و آمیخته با ملال به نظر می‌رسد.تکه‌های سفالینِ عمر، به هم بند نمی‌آیند.و ما... این جانِ سرگشته و بی‌قرار،هم‌چنان در بیابانِ این توهم، بی‌سر و پا در پیِ سرابِ «وحدت» می‌دویم؛بی‌آنکه بدانیم آن یک‌پارچگی، سرابی‌ست از دور زیبا،و حقیقتِ هر جان، در پاره‌پارگیِ تن نهفته است...خلق در بیرون، افسانه می‌سازند؛ و در درون، غریب و پاره‌پاره‌اند.»« سلطان یاووز سلیم »«این ساعتِ دیواری دروغ می‌گوید، دروغ!زمان هرگز، تا ابدالآباد، دورِ یک دایره نمی‌چرخد تا باز به جایِ نخست بازگردد؛زمان بر روی خطی راست و بی‌بازگشت می‌دود، تند می‌تازدو هیچ‌گاه، هیچ‌گاه، هیچ‌گاه به عقب باز نمی‌گردد.آن‌کس که ساعت را به شکلِ دایره ساخت و بر دیوار آویخت،ساحری مکار و فریبکاری افسونگر بود که خواست چشمِ جان را ببندد!ساعتِ راستین، ساعتِ شنی است...ساعتی که هر دم به چشمِ خویش می‌بینی و به تو نشان می‌دهد که دانه‌ی فروچکیده، دیگر به بالا بازمی‌گردد؟هر دانه که فرو افتاد، کار تمام است.و این شیشه، دم‌به‌دم به یادمان می‌آورد که زمان «خط» است، نه «دایره»؛و کاروانِ رفته، هرگز به منزلگاهِ پیشین برنمی‌گردد.نه آه و افسوسِ دل‌شکستگان، و نه اصرار و التماسِ عاشقان،هیچ‌کدام بر این خطِ بی‌انتها و محتوم تاثیری ندارد.تفسیرِ این رازِ سرسربه‌مهر، بماند برایِ اهلش... همین و بس!شگفتا از حالِ آدمیزادآن فریبِ شیرینی که جان را به طمع اندازد و خرسند کند،در بازارِ دل، بیش از صد حقیقتِ تلخ و برهنه‌ ارزش دارد؛ما پناه بر سراب می‌بریم تا حقیقتِ تنهایی‌مان را نبینیم.»« سلطان یاووز سلیم »«اگر در این پهنه‌ی خاک، پروردگاری حاکم است که جباران و جنایتکاران را بر مسندِ قدرت می‌نشاندو دستِ ستمگران را برای تاخت‌وتاز باز می‌گذارد؛و از آن‌سو، قربانیانِ بی‌گناه را به سکوتِ مرگبار در خاک و خون وا می‌دارد...پس اندیشه‌ام به بند می‌افتد و جانم فریاد برمی‌آورد که این خدایِ مدعی یا دست در دستِ جنایتکاران دارد و شریکِ جرمِ تاریکی‌ست،و یا نسبت به ناله‌ها و رنجِ قربانیان، سراسر کور و کر و بی‌تفاوت است!کدام‌یک؟... سکوتِ آسمان در برابرِ این پرسش،خنجری‌ست که ریشهی ایمان را می‌خراشد.شکایت از این دادگاه، به خودِ دادگاه است.»« سلطان یاووز سلیم »«هرگز، تا ابدالآباد، از دزدانِ شب‌رو مترس؛و از آدم‌کشانِ خون‌ریز و شمشیربه‌دست بیم به دل راه مده،که اینان خطراتی‌اند از بیرون، بلاهایی حقیر و خطرهایی خرد و کوچک!از خودِ خویش بترس، از این تنِ غافل و جانِ سرکشِ خویش خوف کن...دزدانِ واقعی، همین پیش‌داوری‌های کور و ظن‌های باطلی‌اند که در سر پرورانده‌ایم!و آدم‌کشانِ راستین، همان کژی‌ها، نادرستی‌ها و خصلت‌های تباهی‌اند که بر دل نشسته‌ه‌ایم.اصلاً چه اهمیتی دارد آنچه سرِ خاکیِ ما را به تیغ می‌سپارد،یا کیسه‌ی زر و سیم و پولمان را در تاریک‌سایِ راه به غارت می‌برد؟این‌ها همه پوچ است و بر باد...جز در آنچه روحِ پاکمان را، گوهرِ جانمان را و اصالتِ وجودمان را می‌بلعد و تهدید می‌کند،اندیشه مکن و سر به سودایِ دیگری فرود میاور.پس بزرگ‌ترین دشمنِ آدمی باد، خودِ آدمی.»« سلطان یاووز سلیم »«جوانی... آه، جوانی بدترین، سنگین‌ترین و مستانه‌ترین فصل از این قصهٔ پرغصهٔ زندگی‌ست!در همان بهارِ جوانی‌ست که چشمِ جان کم‌کم باز می‌شود و دنیا را آن‌چنان که هست می‌فهمی؛می‌بینی که این آدما، این خلقِ رنگ‌به‌رنگ، چه اندازه پوچ و بی‌ارزش‌اند.درمی‌یابی که حقیقت، آزادی و عدالت، در این بازارِ مکّار، برای هیچ‌کس پشیزی ارزش ندارد؛این‌ها واژه‌هایی غریب و ناجورند،و این آدمیان‌اند که با بردگی، دروغ، پستی و بی‌عدالتی، بسیار راحت‌تر و آرام‌تر کنار می‌آیند!هم‌چون خوکانی در این مردابِ کثافت می‌لولند و تن به لجن می‌سپارند...من خود، از آن روزی که پا به دوزخِ سیاست گذاشتم، این حقایقِ عریان را به چشم دیدم.باید به گودِ سیاست درآیی تا با استخوانِ خود بفهمی که این آدم‌ها هیچ گوهری در چنته ندارند؛باید دید که همین دلقک‌های شارلاتان، مکارانِ بی‌مایه‌اند که به‌راستی به دردِ حکومت بر این طایفه می‌خورند!نخست، با کوله‌باری از آرمان و با یک عالم امیدِ سرخ، واردِ کارزارِ سیاست می‌شوی؛در دل با خود می‌گویی: سیاست وظیفه‌ای مقدس است،تا با دستِ همت، دنیایی بهتر و آبادتر برای این خلق بسازی...صد و هزار وای که هرچه جلوتر می‌روی،می‌بینی هیچ‌چیز، هیچ‌چیز در این پهنه‌ی خاکی به اندازهٔ سیاست، جانِ آدم‌ها را به لجن نمی‌کشد!سیاست، سنگِ آسیابی‌ست که شرافت را آرد می‌کند.جوانی، تاوانِ بیداری در این جهانِ آلوده است.»« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدFri, 30 Oct 2026 19:28:24 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/اشعار-سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-nkrzrtomi0d1رازها در سینه دارم، با تو اما من نگفتم عاشق و زار و اسیرم، لیک با دشمن نگفتم​ای دلارام، با تو دردِ خاطر داشتم چندان کز برایِ تلخی‌ات احوالِ این دامن نگفتم​سال‌ها گفتم غزل از شور و از شوق و جنون لیک علتِ این بغضِ خونین را به هر برزن نگفتم​هرچه تدبیرِ دل آمد، سنگِ رد بر سر زدی تو گَردِ این کارِ گره‌خورده به هر مسکن نگفتم​گفته بودی حرفِ عشق و دوستی هرگز مگو باز لب مچین کز بهرِ این بیداد، من شیون نگفتم​این‌همه قهر و جفا کردی، مپرس از حالِ زارمخسته از آزارِ تو، زآن راز در مکمن نگفتم​با قساوت هر چه می‌خواهی بگو ای ماهِ بی‌رحم رازِ دل را پیشِ کس در عالمِ وسن نگفتم​در رهت از صد ملامت باختم سر، ای سلیما!شرحِ این آتش به غیر از محرمِ دل من نگفتم« سلطان یاووز سلیم »برایت جام می‌ریزم، تو زهرِ آب می‌خواهیبه چشمَت شعر می‌کارم، تو از من خواب می‌خواهی​رهم را راست بنمودم به سویِ منزلت امّاتو شور و فتنه می‌جویی، رهِ پرتاب می‌خواهی​دو چشمم فرشِ راهت شد، دریغ از دیده‌بانی‌هانمی‌فهمی حضورم را، دلِ بی‌باب می‌خواهی​من از سهراب می‌گویم، ز دارو و ز نوش‌داروتو نه سهراب می‌خواهی، نه رزمِ ناب می‌خواهی​تو از ایوب می‌گویی که صبرش عالمی سوزدمنم مسکینِ بی‌صبر و تو تندیسِ تب می‌خواهی​کنارت زنده‌ام با عشق و جانم پر ز امید استمرا در خاک می‌خواهی، مرا در قاب می‌خواهی​از جفایِ این نگارِ بی‌وفا، سلیم! بگذرکه با اهلِ وفا دائم در این اسباب می‌خواهی« سلطان یاووز سلیم »خلوتی داریم با دل در حریمِ حالِ خویش تا فلک باقی‌ست ما را این خیال و حالِ خویش ما در این دنیایِ محنت‌خانهٔ سرد و ملولعالم‌افروزیم در کنجِ غبار و سالِ خویش سایهٔ دولت نخواهم من ز خوانِ خسروان سر به زانو برنهم در زیرِ پرّ و بالِ خویش شکر ایزد را که بختِ ما ز رویِ شاهدت روشن از نورِ تجلی کرد جام و فالِ خویش دست گیر آن کس که نبوَد طاقتش را رویِ داد تا رها گردی تو از بارِ گران و بالِ خویش دوست گو نامِ گنه بر لب مبر کز کرده‌ام شرمسارم از عذابِ توبه و انفعالِ خویش شمعِ بزم‌افروز را از سوزِ پروانه چه باک؟ کز برایِ جمع جوید هستی از زوالِ خویش خاطرم از روزگار و ماجرایِ عمر گرفت کو طبیبی تا بپرسد حکمت و مآلِ خویش؟ آسمان گو طعنه زن بر ماه و بر ابرویِ خویش ما برون ناداده رخ از ماهِ بی‌زوالِ خویش پادشاها در طریقت چون سلیمی مرد باش تا نگه داری به جان حدّ و مقام و سالِ خویش« سلطان یاووز سلیم »بر آن شدم که سر از ملکِ ری برآورمسفر کنم سویِ خاکِ خراسان از این دیار​دمی روم به برِ تربتِ شیخ در بسطاموز آن سپس طلبِ روضه‌ی جان کنم آشکار​به ملکِ ری شوم و خاکِ طوس بوسه دهمکز این زیارتِ جان عمره سازم به روزگار​ز اوجِ چرخِ برین بگذرم به سویِ سدرهوز آن مقام به گلشنِ رضوان روم ز کار​دریغ و درد که تقدیر بر مراد نگشتکه تا ز سینه برآرم نفس به بویِ بهار​به پیشِ حکمِ قضا سر فرود آر، سلیمیا!که جز رضایِ الهی نیابد از دل‌قرار« سلطان یاووز سلیم »ای چرخِ کج‌مدار چه بیداد کرده‌ایدر این سرایِ محنت و غم کار کرده‌ای​ما را همین عذاب بس از روزگارِ دونکآن عترتِ رسول به غارت سپرده‌ای​آن کارهایی که نکردی به عهدِ کفردر روزگارِ شرع چنین زار کرده‌ای​کامِ یزید داده‌ای از خونِ پاکِ شاهبنگر چه ظلم بر تنِ دلدار کرده‌ای​بهرِ خسی که سوخت ز نارِ ضلالت‌اشدر باغِ دین چه با گل و گلزار کرده‌ای​با دشمنانِ دین نکند کس چنین ستمکآن با رسول و حیدر و کرار کرده‌ای​آن حلق را که بوسه زند لعلِ مصطفیزخمی ز خنجرِ جفا و خار کرده‌ای​ز آهِ دلِ سوختگان جانِ سلیمی بترسکآن دودِ آه شعله به اعصار کرده‌ای« سلطان یاووز سلیم »ندیدم در جهان رویی بدین حسن و نگار اول که تا دل ببرد و دلبر شود در این دیار اول اگر پوشد رخ از ما آن نگارِ سیم‌تن ناگاه نسیمِ مشک پنهان می‌کند رازِ غبار اول تو را دیدم که هم معنیّ و صورت در کمالستی ندیدم در همه عالم چنین خلقت دچار اول اگر در کویِ تو سرگشته‌ام عیبم مکن هرگز چو تو چوگان زنی، جرمش نباشد گویِ زار اول هر آن کس را که سوزِ عشق افتاده‌ست در جانست خوشا حالِ دلِ مسکین و فریاد و هوار اول در این بازارِ عشاقان ملامت را خریداریم که کنجِ خلوتِ ما به ز تختِ شهریار اول ز گلشن بگذرم چون سروِ آزادم به بر گیرد که تا لب‌تشنه‌ام آید کنارِ آب و بار اول به پیشِ آفتابِ رویِ تو بلبل خموش آید که صد قرن این چنین بیند بهار و لاله زار اول اگر دستت نیابد بوسه بر خاکش نهد جان دل، بیا و پیشِ پایش خک کن رویِ گسار اول... ز عشقِ رویِ تو در بندِ این دل شد سلیمی را که تا روزِ جزا ماند سرودِ ماندگار اول« سلطان یاووز سلیم »حنجره‌ها بسته شد ز بندِ سکوت و فغانی نیستپنجره‌ها غرقِ خاک گشت و ز رویش نشانی نیست​بغضِ گلوگیرِ ما شکافت سینه ز بیدادِ دهربهتِ صریحِ مرا فلک به اسارت کشانی نیست​نعره زدم در میانِ جمع که عاشقان مصلوبِ مرگندطالبِ قوتِ دل از این زهرِ جان‌ستانی نیست​چون پرِ پروانه باز شد به هوایِ پرواز در آفاقدستِ دعایِ مرا به وقتِ قنوت امانی نیست​خطِ خطی کشیده‌اند به صبحدمِ روشنِ امیدصفحه‌ی جان را جز سیاهی و غبار مکانی نیست​در رهه‌یِ این روزگار و بیدادِ زمانه خروش برآور، سلیما! کز جهانِ جز مرگ تمنا نیست« سلطان یاووز سلیم »به پایان آمد این دفتر، ولیکن عشق باقی شدحکایت در دلِ مسکین به صد دفتر تلاقی شد​پیامی بردم از جانم به سویِ آن نگارِ منکه من بر عهدِ خود هستم، اگر چه او فراقی شد​نگویم من نسب دارم به درگاهِ جلالِ توکه این ادعا ز سالوسی و از رویِ نفاقی شد​بیا ای دوستان شرحی ز حالم با نگار گوییدکه بیمارِ محبت را علاج از بهرِ راقی شد​نشانِ عاشق آن باشد که شب با روز پیونددهر آن کس خواب را جوید، نه در بندِ وثاقی شد​بده جامِ میِ مسکین به من، زهر است یا مرهم؟که از دستانِ شیرینت، سمومِ دهر تیاقی شد​قدح چون دورِ ما باشد، به هشیاران مده ساقیکه چشمِ من ز هجرانش به حیرت در ستاقی شد​عدو در هتقِ نامِ من بدوید و خبر ناداشتکه مجنون را ز آتش‌ها گریز و اشتیاقی شد​مگر خورشیدِ تابانی‌ست در این فرخنده دیدارم؟مگر روح‌القدس با من در این خلوت تلاقی شد؟​شکارِ شیرِ غاباتم، نیابد کس صیدِ منولی این آهویِ شیراز اسیرِ این میاقی شد​سخن را گر چه پایانی نباشد در جهان سعدیولی تشنه بمیرد گر لبش دور از ترابی شد​از عشقِ مه‌رویان سلیمیا مدارا کن که این دنیاتمام افسانه و بازی‌ست، حکایت همچنان باقی شد« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدFri, 30 Oct 2026 08:51:14 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-whtamhwtrm1j«با رخصت از پیشگاهِ خرد و به رسمِ امانت، باید سخنی تلخ بر زبان آورم؛فلسفه‌ی من، این راهی که من می‌روم، اندیشه‌ای‌ست که دل‌ها را می‌آزارد و غمگین می‌کند؛چرا که من حقیقت را بی‌پروا عریان می‌کنم و حقیقت، همچون شربتِ مرگ، تلخ و جان‌سوز است.امّا این مردمِ خواب‌زده و ظاهرپرست، تابِ دیدنِ رویِ حقیقت را ندارند؛آنان ترجیح می‌دهند در سرابِ پندار بمانند،و به خویش بباورانند که هر چه در این کارگاهِ هستی آفریده شده، سراسر نیکوست و عیبی ندارد!بسیار خوب... اگر چنین است،بروید به آستانِ کشیشان و صوفیانِ زراندوز پناه ببرید،جامِ غفلت بنوشید و فیلسوفانِ حقیقت‌جو را به حالِ خویش رها کنید...ما را با خوش‌باوریِ خلق چه‌کار؟»« سلطان یاووز سلیم »«دلم پر می‌کشد و هوایِ دیگر دارد؛دلم می‌خواهد ما بچه‌های این خاکِ پاکِ ایران،با کودکانِ دیارِ هند، بل‌که با تمامیِ طفلانِ این پهنه‌ی واسعِ آسیا...نه! برای چه مرز بکشیم و بچه‌ها را از یکدیگر جدا کنیم؟اصلاً بیایید تا دستِ تمنا در دستِ تمامِ بچه‌های روی زمین بگذاریم،حلقه زنیم و در این دنیایِ خیال‌انگیزِ رنگارنگ، به رقص و پایکوبی برخریم؛و از صمیمِ جان، این واژه‌های اصیل و مشترک را با یک صدا فریاد کنیم:«دنیا... زندگی... دوست... محبت!»تا از بانگِ این پاک‌دلان، دیوارِ کینه‌ها فروریزد و عالم از عطرِ اتحاد گلستان شود...کودکی، معراجِ بی‌مرگِ آدمیت است.»« سلطان یاووز سلیم »«من آن کس را که دوست می‌داشتم، آن عزیزِ جان را، به دستِ تقدیر سپردم و رها کردم؛نه از آن روی که ناتوان باشم؛که من به عیان، آدمِ ساختن‌ام، مردِ ادامه‌ام و بارِ سنگینِ زمانه را به دندان می‌کشم.امّا... شرطی‌ست و دردی‌ست سهمگین‌تر از فراق؛اگر قرار باشد تمامِ عمر، نفس‌زنان در پیِ این باشمکه با هر زحمت و تلاشی به این و آن ثابت کنم «من نیز هستم، مرا ببینید و وجودم را باور کنید!»به خدا سوگند که آن بساط را درهم می‌پیچم،و ترجیح می‌دهم در گوشه‌ی فراموشی گم شوم، بی‌نام‌ومشان، بی‌نشان و خاموش بمانم...وجود به زور، عینِ عدم است؛گمنامی، تاجِ سرافرازیِ جانِ خسته است.»« سلطان یاووز سلیم »«چون بر سرِ راهِ خویش، انسانِ فرولغزیده‌ای دیدی که در باتلاقِ روزگار دست‌وپا می‌زند،دستِ کرم و مروت به سویش پیش ببرید تا او را از این خاکِ محنت بالا کشید؛و اگر دیدید که کار از کار گذشته و امیدی به نجاتِ جانش نیست،زنهار تا لب به طعنه نگشایید،بلکه در سوگِ بیچارگی‌اش زارزار و به تلخی اشک بریزید.به غلتیدنِ او بر خاک مخندید و بلاهتِ روزگار را به رخ نکشید؛او را دوست بدارید، با تمامِ زخم‌ها و کاستی‌هایش.و در آینه‌ی وجودِ تیره‌اش، رخسارِ خود را به تماشا بنشینید؛چرا که او تویی و تو اویی.پس بر او همان‌گونه داوری کنید و حکم برانید،که اگر روزی خود در آن ورطه افتادید، بر خویشتن حکم می‌کردید...رحم بر افتاده، رحم بر جانِ خویش است.»« سلطان یاووز سلیم »«بسی به که در دوزخِ خویش، فرمان‌روا و میرِ میدان باشم،تا آنکه در آسمانِ بندگی، سر بر آستانِ اطاعت بسایم.آیا این همان خاک است؟ این همان اقلیمِ غربت و تاریکی‌ست؟آن فرشته‌ی هبوط‌کرده، بال‌شکسته اما سرفراز، چشم در تاریکی گشود و ندایِ عصیان سر داد:"آیا این همان جایگاهی‌ست که تقدیر است جایگزینِ آن آسمانِ بی‌کرانه سازیم؟این تاریکیِ اندوه‌بار و سنگین، به جای آن نورِ مدهش و مطلق؟اکنون که آن قادرِ مطلق هرآنچه را که خواست بر مسندِ عدالت نشاند،زنهار که دورترین فاصله از او، عینِ سلامت و بهترینِ اقلیم‌هاست!کسی که خردِ بیدار و نیرویِ بازویش او را با هم‌رتبگان برابر ساخته،دیگر سرِ فرود آوردن ندارد.خداحافظ ای دشت‌های مسرّت، ای فردوسی که شادیِ جاودانت اررزانیِ مطیعان باد!سلام بر هول‌ها! سلام بر این جهانِ دوزخی و مستانه!و تو، ای ژرف‌ترین دوزخ، ای ذهنِ ناآرامی که مکان و زمان را یارایِ تغییرِ تو نیست؛ذهنِ آدمی را عالمِ خویش است؛ذهن می‌تواند از اعماقِ دوزخ، بهشتی بآفریند،و از دلِ بهشت، دوزخی سوزان بسازد.چه تفاوت کند که جا و مقامِ من کجاست،اگر من همان که بودم باشم،و گوهرِ جانم در برابرِ آن قادرِ رعدآفرین سر خم نکند و کم نیابد؟حداقل در این اقلیمِ تاریک، ما آزاد خواهیم زیست؛اینجا از حسادتِ آن بالا‌نشینان تهی‌ست،و ما را از این گوشه‌ی تنهایی بیرون نخواهد راند.اینجا می‌توانیم به امن و امان فرمان برانیم،و پادشاهی و فرمان‌روایی، حتی در دلِ این جهنم، ارزشِ بلندپروازی دارد؛آری؛ بهتر است در دوزخ فرمان برانیم تا در آسمان، بنده‌ی مطیع بمانیم.اما شگفتا... چرا دوستانِ وفادارِ ما، این هم‌سفران و هم‌پیالگانِ جامِ شکست،چنین در حوضِ غفلت و فراموشی خیره مانده‌اند و بی‌حرکت آرمیده‌اند؟چرا سهمِ خود را در این خانه‌ی شوم با ما قسمت نمی‌کنند؟چرا بیدار نمی‌شوند تا بار دیگر با ساز و برگِ گردآمده،بنگرند که چه چیزی را هنوز می‌توان از آسمان بازپس ستید،یا در این دوزخ، چه چیزِ دیگری برای از دست رفتن باقی مانده است؟برخیزید... عصیان، میراثِ آزادگان است."» « سلطان یاووز سلیم »«چگونه سرِ قلم بجنبانم و از جوششِ حیات و ترانه‌ی زندگی سخن گویم؟هنگامی که این ساحتِ تاریک، سراسر پر از سایه‌ی مه‌آلودِ مرگ است؛مرگ، نه در نقطه‌ای دور، که تنیده در تاروپودِ لحظه‌لحظه‌ی این تنِ خسته،چنان در اطرافِ من خیمه زده و سایه گسترانیده استکه دیگر گنجایش و مجالی برای از زندگی سرودن نمانده است.قلم در میانه‌ی این هجومِ خاموشی می‌خشکد؛آنجا که مرگ با همه‌ی عظمتش نفس می‌کشد،زندگی حسی‌ست رنگ‌پریده و فراموش‌شده...قلم‌فرسایی در بزمِ مرگ، جز ناله‌ای بر مزارِ آرزوها نیست.»« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدThu, 29 Oct 2026 16:02:55 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-imi8whd197ng​«ای عاقل‌مردانِ روزگار! ای والامقامان و ژرف‌دانایانِ وادیِ حکمت!کدام‌یک از شماست که رازِ پوشیده‌ی آفرینش را بداند و بشناسد؟بگویید مرا: در کدامین دمی، به چه آیین، و در کجای این پهنه‌ی لایتناهی، تمامیِ موجوداتِ عالم با یکدیگر زوج می‌شوند و جفت می‌یابند؟از چه رو سر به آستانِ عشق می‌سایند و از جامِ بوسه، کامِ جان شیرین می‌کنند؟ای خردمندانِ والا‌جاه و ای محرمِ اسرارِ ملکوت! بیایید و مرا پاسخ دهید که فلسفه‌ی این سوز و گداز چیست؟و از آن پس، بر این جانِ بی‌دفاع و حیرانِ من چه خواهد رفت؟دریابید و به من بگویید: در کدامین مکان، به چه کیفیت، در کدامین زمان، و از روی چه حکمتِ پنهانی‌ستکه این بارِ گران، این تقدیرِ سهمگین و این عشقِ خانمان‌سوز بر سرِ من فرود خواهد آمد...کیست که این معمایِ ازلی را بازگشاید؟»« سلطان یاووز سلیم »«حکیمانِ روزگار به راستی سخنی گزنده گفته‌اند؛آری؛ آدمیزاد، گرگِ جانِ آدمیزاد است.امّا شگفتا از این رسمِ زمانه و حیرتا از این خلق‌وخویِ زمینی؛بنگر و به چشمِ دل پندار که حتی در میانِ درندگانِ بیابان نیز آیینی برقرار است؛گرگ‌ها، با تمامِ وحشت‌انگیزی‌شان، هرگز گوشتِ یکدیگر را نمی‌درندو به خونِ هم‌نوعِ خود تشنه نمی‌شوند.و این خود، برهانِ روشنی‌ست بر این حقیقتِ تلخ:که گرگ نسبت به گرگ، رفتاری از سرِ انصاف و انسانیت دارد،در حالی که انسان، درنده‌خوتر از هر گرگی، از تنِ هم‌نوعِ خود رختِ زندگی بیرون می‌کشد...درندگان از گرگی به نامِ آدم می‌گریزند.»« سلطان یاووز سلیم »«یادم آید آن روزگاران که نوباوه بودم و بی‌خبر از نیرنگِ جهان؛مادرم همه‌ی اسباب‌های رنگارنگم را پیشِ دیدگانم به میانِ کوچه ریخت و دور افکند.من از پشتِ شیشه‌ی این پنجره، با چشمانی اشک‌بار می‌دیدم که دیگر کودکان اسباب‌های مرا به یغما می‌برند و می‌برند...آه، چه طعمِ گس و تلخی داشت آن زخمِ نخستین!و اکنون، در این روزگارِ پیریِ جان، باز همان پشتِ پنجره نشسته‌امو همان زهرِ تلخ، دگر بار رگ‌وپِیِ این سینه را درمی‌نوردد.تو گویی در این گنبدِ دوار، هیچ‌چیز، هیچ‌گاه متعلق به من نبوده و نخواهد بود؛حتی اشیای بی‌جان نیز دستِ تمنا دراز کرده‌اند تا مرا تنها بگذارند و بگریزند.فریادا! حتی آن افکارِ باری، آن اندیشه‌هایی که سالیانِ دراز عمر را صرفِ آراستن و شکل دادنش کرده بودم،در کسری از ثانیه فرو می‌ریزند، خاکستر می‌شوند و زوال می‌پذیرند.اکنون در این خلوت، طعمِ گسِ "تنهاییِ مطلق" و "گسیختگی از تارو‌پودِ جهان" را با تمامِ جان می‌چشم.به بیرون می‌نگرم؛ به این مردمانِ سرگرم و بی‌خبر...آنان مانعِ پیشینیانِ خویش‌اند که نقشِ خویش را بر دیوارِ غارها و پرده‌ی کارگاه‌ها به یادگار گذاشتند؛آنان با خیالی آسوده بر این باورند که جهان همین است که به چشم می‌آید،و سخت غافلند از این وجودِ غریبی که چون بختک بر جانِ من عارض گشته است.امّا از من بپرس؛این مردمان چه خواهند کرد، اگر روزی نقابِ ظواهر درریزد و اشیا دیگر در نمودِ متعارفِ خویش رخ ننمویند؟اگر ناگهان این در و دیوار دستخوشِ دگردیسی‌های هیولاسان و سهمگین گردند؟یا اگر، به‌سادگی، این قومِ خواب‌زده باخبر شوند از آن حالتِ هراس‌انگیز، از آن وحشتِ مکتومی که چون غباری بر روی پدیده‌ها نشسته است؟آه... هنگامی که آن روزِ موعود فرا برسدو آدمیان ناچار به چشم در چشم شدن با حقیقتِ عریانِ وجود شوند،نیک می‌دانم که در آن هنگامه‌ چه باید بکنم؛من بر این جهلِ دیرینه‌ی آنان، بر این بیداریِ دیرهنگام، از اعماقِ جان خواهم خندید...خنده‌ای تلخ‌تر از گریه، بر بلاهتِ این جهان!مستان از جامِ وهمند و من از تماشای زوالِ آنان هوشیار...»« سلطان یاووز سلیم »​«ای ساقیانِ وادیِ ظاهر! پیاله را فرود آورید و خم‌ها را به کناری نهید؛که ما را نیازی به این باده‌های عاریتی و رنگین نیست.ما شراب نمی‌نوشیم؛ چرا که ما تهیدستانِ این دیرِ خراب‌آباد، پیشاپیش مستیم؛مستِ مست از دردهای گران و زخم‌های کهنه‌ی این روزگار!جامِ تن در آتشِ اندوه می‌سوزد و خونِ جگر جایِ باده در رگ‌ها می‌جوشد؛ما را نیازی به انگورِ زمین نیست،وقتی دردِ یار و بارِ هجران، عقل از سر ربوده و ما را تا ابد مدهوش و خراب ساخته است...درد، شرابِ بی‌خمارِ عاشقان است.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای قاضیِ حاجات و ای پروردگارِ این دستگاهِ بی‌دروپیکر!من از آن بندگیِ خوارانه و تواضعِ برده‌وار، به ستوه آمدمو چون شعله‌ای سرخ از اعماقِ خاکستر، سر به عصیان برکشیدم و گردن کشفتم.خداوندا! اگر زنده بودم و سایه‌ات را در این ویرانه نمی‌دیدم،شاید کفر می‌ورزیدم و انکارِ وجودت می‌کردم؛امّا افسوس که اکنون با چشمِ دل می‌بینمت و با گوشِ جان صدایت را می‌شنوم،و از این رو، ناچار کاری می‌کنم بس شرورانه‌تر و تلخ‌تر از انکارِ تو:باید به آستانت دشنام دهم!تو میلیون‌ها تن چون مرا تهی و به عبث آفریده‌ای؛این قومِ دردمند، مومن و مطیع بزرگ می‌شوند، با نامِ تو در رنج می‌گدازند،به فرمانِ تو بر قیصران و پادشاهان درود می‌فرستند،زخمِ چرکینِ تیر ها را بر تنِ نزارِ خویش تاب می‌آورندو قلبِ خویش را آماجِ سرنیزه‌های تیز می‌سازند.یک‌شنبه‌های دلگیر، همچون تاجی بی‌رمق بر سرِ هفته‌های دهشتناک نشسته است؛این مردمان گرسنگی می‌کشند و دم برنمی‌آورند،کودکانشان در پیله‌ی فقر پژمرده می‌شوند، زنانشان از ریخت می‌افتند و به بیراهه می‌روند،و قوانین از هر سو همچون پیچک‌های موذی بر سرِ راهشان می‌رویند.پاهایشان در بیشه‌ی انبوهِ اوامر و نواهی‌ات گیر می‌کند؛بر زمین می‌افتند و خاک‌آلود از تو دستِ یاری می‌طلبند،امّا تو — ای قادرِ مطلق — دستِ کرم دراز نمی‌کنی و بلندشان نمی‌سازی!اگر تو حقیقتاً حاضری، چرا دستانِ سپیدت از خونِ ستمدیدگان سرخ نیست؟چرا چهره‌ی سنگی‌ات از این رنجِ مدام از ریخت نیفتادهو قامتِ راه‌برانت در این میان خم نشده است؟بنگر به آن دگرانی که دوستشان داری و از خوانِ نعمتت بهره‌مندند؛آنان مجازند ما را تأدیب کنند، خونمان بریزند و نیازی به پرستشِ تو ندارند.تو آنان را از نماز، قربانی، درستکاری و بندگی معاف داشته‌ایتا بدین مکر، ما را به بند کشند و بفریبند.بارِ سنگینِ ثروتِ آنان، تن‌پروری‌شان، گناهان و مجازاتشان بر دوشِ ماست؛ما عهده‌دارِ رنج و کفاره‌ی آنان، تقصیر و جنایتشان گشته‌ایم!کافی‌ست تنها لب تر کنند، تا خودمان، خنجر بر گلویِ خود بگذاریم و جان ببازیم؛اگر ما را افلیج و زمین‌گیر بخواهند، راهیِ میدان می‌شویم و پاهایمان را قطع می‌کنیم؛اگر کور بخواهند؟ می‌رویم تا چشم از جهان بدوزیم؛اگر نخواهند صدایی بشنویم، گوش کر می‌کنیم؛اگر اراده کنند که تنها خود از طعم و بویِ این جهان بهره برند، نارنجک بر دهان و بینیِ خود می‌زنیم؛اگر بخواهند تنها خود نان خورند، آردِ جانمان را به آسیاب می‌بریم.تو اما حی‌وحاضری و با این همه بیداد، خم به ابرو نمی‌آوری؟!آهان... علیهِ توست که من سر به عصیان برمی‌دارم، نه علیهِ مزدورانِ دربارت.مقصِر تویی، نه آن قومِ فریب‌خورده.تو را میلیون‌ها دنیاست، اما نمی‌دانی با این بساط چه باید بکنی؟قدرتِ مطلقه‌ات چه بی‌خاصیت و بی‌اثر است!آیا کوهی از وظایف بر گردنت سنگینی می‌کند که راهِ عدل را گم کرده‌ای؟عجب خدایی هستی!اگر قساوتت حکمتی‌ست که ما را از آن سر درنمی‌آوریم،پس چرا ما را این‌قدر ناقص و زخم‌پذیر آفریده‌ای؟اگر محکوم به رنج‌بردنیم، چرا این بار بر دوشِ همگان یکسان تقسیم نشده است؟اگر رحمتت برای همه تنگ است، دست‌کم بخل مکن و عادلانه ببخشای!اگر گناهی از من سر زد، نیتم آن بود که گلی بشکفانم و نانی به پرنده‌ای دهم؛چرا نگذاشتی به پرندگانِ کوچک دانه دهم؟اگر خودت به آن‌ها روزی می‌رسانی، پس چه بد و ناچیز می‌رسانی!آه... ای‌کاش هنوز مجال آن بود که انکارت کنم و از وجودت به درآیم.امّا تو اینجایی؛تنها، بی‌رحم، ابدی، توانا بر همه‌چیز، و بالاترین مرجعِ بی‌مسئولیت!و هیچ امیدی نیست که مرگ به سراغت بیاید،که تیرِ قضایی بر تنِ تو بنشیند،یا دلِ سنگی‌ات به رحم بیاید.من لطفِ تو را نمی‌خواهم، بخشایشت ارزانیِ خودت باد!مرا به همین جهنمِ سوزان بفرست...»« سلطان یاووز سلیم »«من تو را، نه از سرِ تعلقِ خاکستری، بلکه از اعماقِ هستی، به آیینِ "زنانگی" می‌خواهم و می‌جویم.بنگر و به چشمِ دل حقیقت را نظاره کن که اساسِ کارِ جهان بر این مدار می‌چرخد:تمدن، این خشتِ رویین‌تنِ تاریخ، ماهیتی زنانه دارد؛شعر، این جوششِ متواتر از جامِ جان، از نفسِ زنانه جان گرفته است؛ساقه‌ی گندم، این روزی‌بخشِ سفره‌ی خاک، و شیشه‌ی عطار، این دارویِ جانِ زخم‌خورده، سراسر زنانهند.آری؛ حتی این دیارِ کهنه‌ی پارس، با تمامِ رازها و اسطوره‌هایش، خمیرمایه‌ای زنانه دارد.و از همه شگفت‌تر، داستانِ آن باغِ عدن است با تمامیِ زخم‌های ازلی‌اش؛همان هنگامی که آدم و آن وسوسه‌گرِ راهزن از بهشت بیرون رانده شدند،و آن فردوسِ برین را خالی گذاشتند...و این "خالی ماندنِ بهشت"، خود سرچشمه‌ای شد تا این جهانِ بی‌حاصل، به دوزخی سوزان بدل گردد!آری؛ این هبوط، این رنج و این غیبتِ مقدسترین پناهگاه نیز، با تمامِ عمقِ دردناکش، زنانه است...ازلی‌ترین رازِ خلقت، در پرده‌ی گیسویِ یار مستور است.»« سلطان یاووز سلیم »«هنگامی که دوستی، هم‌رازتی، سر بر زانو می‌گذارد و آوایِ خستگی سر می‌دهد که «حالم خوش نیست»،زنهار تا به دنبالِ حادثه‌ای عظیم نگردی و رخسارِ دردش را به حقارت ننگری؛مپندار که این اندوه، خرد است یا بهانه‌ای‌ست بی‌بنیاد.بنگر به آیینِ دل: چه بسیار بارها که خاری کوچک در چشم می‌خلد، امّا تمامیِ تن را به تموج و تب درمی‌آورد؛بازتابِ یک واقعه‌ی ناچیز در آینه‌ی درون، باری گران‌تر از کوه بر دوشِ جان می‌گذارد.پس به رسمیت شناختنِ «حقِ کم آوردن»،اینکه بپذیری یار، این قامتِ صبور، گاه از ثقلِ روزگار می‌شکند و زانو خم می‌کند،ایمن‌ترین حصار و آرام‌بخش‌ترین زاویه‌ی دوستی‌ست.و از آن فراتر، گشودنِ این باب بر رویِ خویشتنِ خویش،پذیرفتنِ اینکه من نیز مجازم به ضعف، مجازم به گریستن و فروریختن،نشانه‌ی بلندی‌ست؛ نشانه‌ی صلحِ راستین با جانِ خویشتن،در عمیق‌ترین و تاریک‌ترین لایه‌های نهان‌خانه‌ی وجود...مرهم گذاشتن بر زخمِ خستگی، عینِ بیداری‌ست.»« سلطان یاووز سلیم »«بنگر که چگونه در سایه‌سارِ حضورِ تو، زخم‌های کهنه و تیره‌ام یکی‌یکی التیام می‌یابندو مرهمِ نگاهت، داغِ دردها را از یاد می‌برد.در این ویرانه‌ی ناامیدی که محال بر هر دری چنگ انداخته است،عشق رخ می‌نماید؛عشق، این معجزه‌ی ممکن، این شکفتنِ ناگهانی در میانِ صدها ناممکنِ این روزگار!هم اوست که دستِ عنایت بر سرِ جان می‌کشد،روحِ خسته، پژمرده و شکسته از بارِ زمانه را از نو زنده می‌کند،و بهارِ جوانی را دیگر بار به باغِ تنِ ما بازم‌می‌آرد...در آستانِ عشق، هیچ مرده‌ای بی‌جان نمی‌ماند.»« سلطان یاووز سلیم »«حصارِ این خانه را عزیز بدار و درِ این سرا را به رویِ هر رهگذری مگشای.ساکنانِ قلب‌ات، این مهمانانِ خلوت‌خانه‌ی جان را به نهایتِ دقت و با چشمِ بینا انتخاب کن؛چرا که حریمِ دل، بازارِ عام نیست و هر بی‌سروپایی را یارایِ ماندن در آن نیست.نیک بیندیش و بارِ این انتخاب را به جان بخر؛زیرا هنگامی که فتنه‌ی نااهلان برپاشود و ویرانی به بار آید،هیچ‌کس، از هیچ‌سویِ این جهانِ بیگانه، به غیر از تو،بهایِ سنگینِ این سکونت، رنجِ هجران و تاوانِ این گزینش را نخواهد پرداخت...کرایه‌ی این خانه‌ی ویران، از خونِ جگرِ تو پرداخت خواهد شد.پس در انتخابِ هم‌نشینِ حریمِ دل، خرد را پاسبانِ درگاه ساز.»« سلطان یاووز سلیم »«همیشه پس از مرگِ کسی، پس از آنکه‌ چشمی بسته شد و تن در خاک آرام گرفت،نوعی حیرتِ سهمگین و خاموشیِ گیج‌کننده در فضا به جا می‌ماند.چرا که درکِ این نیستیِ ناگهانی، فهمِ غیبتِ آن آشنا،و تن دادن به این فراق و باور کردنِ اینکه دیگر او در این میان نیست،دشوارترین بار بر دوشِ ناتوانِ جان است.عقل در برابرِ این رازِ سرربوده سر فرود نمی‌آورد،دل نمی‌پذیرد که آینه‌ای چنین زلال، یک‌شبه غبارِ عدم گرفته است؛و این حیرت، تا ابد در تالانِ این ویرانه می‌پامد...مرگ، معمایی‌ست که عقل در کوچه‌اش سرگردان می‌ماند.»« سلطان یاووز سلیم »«این را نیز از زبانِ خوش‌باورانِ این روزگار می‌شنوی که می‌گویند، "فقر و تهیدستی، بهترین انگیزه و کیمیایِ جانِ هنرمند است!"اما زنهار که این سخن، گزافه‌ای بیش نیست؛این گویندگانِ مفت‌گوی، هرگز نیشِ گزنده‌ی فقر را در جان و استخوانِ خویش حس نکرده‌اندو گرمایِ این آتشِ سوزان را به تن نیازموده‌اند.این‌ها نمی‌دانند و خبر ندارند که فقر، این دیوِ سیاه‌روزگار، چه بر سرِ آدم و عالم می‌آورد؛فقر، تو را به حضیضِ ذلت و حقارتی بی‌پایان می‌افکند،پروبالت را از ریشه می‌بُرد و مجالِ پریدن از تو می‌ستاند،و چون خوره، همچون مرضِ سرطانی، تاروپودِ روح و جانت را آرام‌آرام می‌خورد و خاکستر می‌کند...آنکه دردِ نان ندارد، از مرگِ جان چه می‌داند؟»« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدWed, 28 Oct 2026 14:08:17 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-srvotzngr7ya​«ای آن‌که رفتنت خانه‌ی دل را به وادیِ هجران سپرد!چندان در این راهِ بی‌پایان به انتظارت نشستم و دیده‌ام بر در دوختمکه گرمایِ آن پیاله چای در دستِ سردِ انتظار یخ بست و از جوشش بازماند.گل‌های رنگارنگِ باغچه‌ی امید، از بی‌مهریِ فصلِ دوری، یک‌سر سر در گریبانِ پژمردگی فرو بردندو از آن همه‌ی سرسبزی و آبِ زندگانی که در جویبارِ چشم جاری بود،جز سیاهیِ شب و تاریکیِ مطلق بر این کاشانه‌ی ویران باقی نماند.زمان در این دوری آب شد، رنگ‌ها خاکستر گشتند و جانِ منتظر در چاهِ هجران ماند؛اما تو بازنگشتی تا ببینی که از باغِ وصل، جز سکوت و تاریکی نشانی نمانده است...»« سلطان یاووز سلیم »​«ای جان و جهانِ من! دلم می‌خواست با قلمِ مهر برایم بنویسی که "آبی بمان"؛حتی اگر آن هنگام، بغضِ سنگینِ زمانه شبیه به طنابِ داری گلویم را می‌فشرد و جانم را می‌گرفت،اما افسوس که چندان در این وادیِ بی‌کرانه‌ی انتظار به راهِ تو چشم دوختمکه گرمای آن پیاله‌ی چای در دستِ سردِ فراق یخ بست و از جوشش بازماند.گل‌های لطیفِ باغچه‌ی امید، از بی‌رحمیِ فصلِ دوری، یک‌سر سر در گریبانِ پژمردگی فرو بردندو از آن همه‌ی رنگِ آبیِ آسمان و زلالیِ زندگی که در جان جاری بود،جز شبستانِ تاریکی و ظلمتِ مطلق بر این کاشانه‌ی ویران باقی نماند؛تو رفتی و در این انتظارِ فرساینده، آبِ حیاتِ ما نیز در کویرِ دوری خشکید...»« سلطان یاووز سلیم »«او در این کورانِ غم، به دنبالِ بهانه‌ای کوچک و روزنی از حیات بود؛شاید تا از سنگینیِ اندوهِ فراق و ترسِ خفتن در تاریکیِ خاموشِ گور، پناهی جوید.بهانه‌اش نه تاجِ تخت بود و نه گنجِ جهان،بلکه دل‌خوش به نشانه‌ای بود؛ به کاغذی پُر از مهر و نامه‌ای از یار،به گرمایِ استکانِ چایی در آن دستانِ یخ‌زده،و شاید به چند بوسه‌ی مُعجزه، که بر زخم و شکستگیِ آن ابرویِ دردمند بنشیندو روحِ پژمرده‌اش را بار دیگر به زندگانی بازگرداند؛که گاهی همین مرهم‌های کوچک، سپاهِ انبوهِ مرگ را از دلِ انسان فراری می‌دهد...»« سلطان یاووز سلیم »​«ای جانِ دردمند و مسافرِ این دشتِ بی‌برگ‌وبار! روی به من کن و با خطی از حقیقت بنویس که سرشتِ این روزگار همین است و بس؛شاید روزی از تکرارِ این نقش‌های ملال‌آورِ ابرها بر بومِ سفیدِ آسمان چنان به ستوه آیی که جانت به لب رسد،و شاید چنان در چاهِ هجران و غربتِ تنهایی فرو افتی که گویی تمامِ آدمیان از روی زمین رخت بربسته‌اندو نسلِ انسان منقرض گشته است؛ تا تو بمانی و یکتاییِ خویش در این کویرِ بی‌سروصدا.اما در این ستیغِ تنهایی نیز، چشمِ دل بگشا و ببین که رسمِ دنیا همین دردِ شیرین و بیداریِ غریب است...»« سلطان یاووز سلیم »«چنان خستگیِ این روزگارِ سنگین بر شانه‌هایم نشسته که دیگر یارایِ قدم برداشتن ندارم؛و در این کورانِ درد، هیچ مَنزلتی آرامش‌بخش‌تر از این نیستکه همین حالا در یک گورِ خاموش و خالی دراز بکشمو خاکِ سرد بر تنِ خسته‌ام بریزند تا از این غوغای بی‌سرانجام آسوده شوم.بنگر و به چشمِ دل ببین؛رنج‌ها در این جهان فانی هرگز به پایان نمی‌رسند و مرگِ یک غصه، آغازِ ماتمی دیگر است؛غم‌ها رنگِ مرهم به خود نمی‌گیرند، بلکه در درازنایِ زمان کش می‌آیندو روح را در کشاکشِ این فراقِ بی‌پایان، قطره‌قطره آب می‌کنند...»« سلطان یاووز سلیم »​«در آن هنگام که طوفانِ قیامتِ تو برپا شد و زمین و زمان در هم پیچید،از این منِ خاکی، خاکستری بیش نماندی؛ و چیزِ زیادی از وجودم بر جای نگذشت.اما شگفتا از این جانِ بی‌رمق! که همین حالا نیز، تنها و تنها به امیدِ چشیدنِ آن بوسه بر لبانِ سُرخِ توست که نفس می‌کشد و زنده مانده است.اکنون در گوشه‌ای از این ویرانه‌ی دهر نشسته‌ام و چشم به راهِ قدم‌های توأم؛تا بیایی، ردای کهنسالی و فرسودگی را از این تنِ خسته به در آوری،و در گوشِ جانم زمزمه کنی که ای عاشقِ بی‌قرار،بدان و آگاه باش که من و این آتشِ عشقِ من، از تمامِ اندوه‌های این جهان نیز وفادارتر هستیم؛و مرگ و زمان را هرگز یارایِ شکستنِ عهدِ ما نخواهد بود...»« سلطان یاووز سلیم »​«تو مرا مژده می‌دهی که: "صبر کن؛ چون چرخِ زمان بگردد و ایام سپری شود، زخم‌های جانت التیام یابد و کاملاً خوب خواهی شد!"اما ای بی‌خبر از آتشِ درون! ترا به خدا مرا پاسخ ده و بگو:آدمی تا روزگارِ گذشتنِ این زمان و رسیدنِ آن مرهم، چگونه در این کویرِ نحوست و اندوه‌های جان‌کاه تاب بیاورد؟وقتی رگ‌رگِ تن از سوزِ هجران درهم می‌شکند،چگونه می‌توان به انتظارِ فردایی نشست که امروزِ خسته‌اش را سگی و سیاهی می‌بلعد؟مرهم اگر پس از مرگِ بیمار برسد، طبابت را چه سود؟به من بیاموز که در این فاصله‌ی میانِ زخم تا التیام، با این جانِ لرزان و بی‌قرار چه باید کرد...»« سلطان یاووز سلیم »​«ایران‌دُختِ دردآشنا! ای دخترِ این خاکِ تفتیده و ستم‌دیده! تو خود جگرخسته‌ای و از تیغِ روزگار جراحت‌برداشته،و مائیم که در این بوم و بر، خشت به خشت بر خاکت زیسته‌ایم؛امّا ببین که حالِ ما نیز در این ماتمکده چون تو تباه است:طوفانِ بلا خیمه زده، سرمایِ نومیدی جان‌ها را درنوردیدهو تمامیِ کشتی‌های امیدِ ما در این دریایِ بی‌پایان، در گل نشسته و راهِ پس‌وپیش گم کرده‌اند.تو از درون می‌سوزی و ما از برون؛همه در این کشتیِ شکسته، هم‌سرنوشت و هم‌آوازیم؛کشتی‌بان رفت و بادبان‌ها درید و از این پهنه‌ی طوفان‌زده، جز حسرت و خاکسترِ باقی‌مانده نشانی نماند...»« سلطان یاووز سلیم »«نیک مدانیم که ذاتِ رنج، کیمیایِ جان است و آدمیزاد را از خامی به پختگی می‌آورد؛چنان‌که پولاد در کوره‌ی بلا آبدیده شود و گوهرِ وجود از ناخالصی پاک گردد.رنج است که قدومِ جان را بالا می‌برد و قامتِ روح را به اوجِ آسمانِ معرفت می‌رساند.اما هان! ای یارِ دردآشنا! حکایتِ این‌بارِ من حکایتِ دیگری‌ست؛این رنجی که چون باری گران بر تارکِ قلبم نشست، نه تنها مرا به اوج نبرد،که با سنگینیِ بی‌حدّه‌اش، مرا در اعماقِ تیره‌ی اندوه زنده به گور کرد و در خاکِ نومیدی دفن نمود؛گاهی بارِ آتش چنان سنگین شود که پرنده‌ی جان را پیش از پریدن در خاکستر فرو ببرد...»« سلطان یاووز سلیم »«هیچ‌چیز دگر در این روزگار بر منوالِ سابق نیست؛بنیادِ جهان از هم گسسته و رنگِ صفا از چهره‌ی ایام پریده است.نشستن و برخاستن با این مردمانِ ظاهربین و سنگ‌دل، چونان خاری‌ست که پیوسته در چشمِ جان می‌خلد و قلبم را از درد می‌رنجاند.اما شگفتیِ این رنج در آن است که در میانِ این غوغا، دردمند و بی‌صدا می‌سوزم؛بی‌آن‌که چشمِ هیچ بیدارری ببیند و بی‌آن‌که کسی از این ماتمِ پنهان باخبر شود،قطره‌قطره آب می‌شوم و در سکوتِ این فراق، پیر و فرسوده می‌گردم...»« سلطان یاووز سلیم »«واقعیتِ تلخِ این سرایِ فانی همین است و بس؛که اگر او نیز از این آستان کوچ کند—چنان‌که پیش از او دیگر عزیزان رفتند و دل به خاک سپردند—من باز هم از رویِ عادتِ تن زنده خواهم ماند و نفسِ عمیق در این سینه‌ی خون‌گرفته جریان خواهد داشت.اما آگاه باش و نیک بنگر:این‌گونه زنده ماندن و تنفس در غیابِ خورشیدِ رخسارش،خویشتن را به دستِ خویش کشتن است؛و این حیاتِ تهی و بی‌روح، دردناک‌ترین و در عین حال،مقدس‌ترین و شیرین‌ترین مرگی‌ست که این جانِ خسته برای خویش برمی‌گزیند؛مردن در حیات و سوختن در سکوت، زیباترین تمنای این دلِ به گل‌نشسته است...»« سلطان یاووز سلیم »«مدتی‌ست که در سرایِ سینه، میلی غریب به نامرئی شدن و محو گشتن جوانه زده است؛شاید تا از این حصارِ تن و قفسِ دیدگانِ اغیار بگریزم.اگر تقدیر یاری نکرد و این کالبدِ خاکی در دیدرسِ روزگار باقی ماند و ناپدید نشد،حداقل چاره‌ای جویم تا این داغِ سهمگین و شعله‌وری که بر دل نشسته است رااز چشمِ خودِ خویش نیز پنهان کنم؛تا خود نیز این سوختنِ پنهان را نبینم و از تماشایِ جراحتِ خویش، بار دیگر جان نسوزانم...چه سود از دیدنِ دردی که دوا نشود؟ گاهی نامرئی شدن، پناهگاهِ آخرِ عاشقانِ دل‌شکسته است.»« سلطان یاووز سلیم »«در اعماقِ این اقیانوسِ تاریک و خوفناک،جایی که نور از یادِ امواج رفته و سایه‌ی مرگ بر آب‌ها سنگینی می‌کند،نهنگی تنها در میانِ تیرگی‌ها سر در گریبانِ تفکر فرو برده است؛در این وادیِ بی‌سرانجام، ماهی‌های گوشت‌خوار و طمع‌کار از هر سو خیمه زده‌اند تا پاره‌ای از جان بربایند،اما شگفتا از این پهنه‌ی آب‌!نه تنها این نهنگِ خسته و نه تنها آن ماهیانِ حریص،بلکه سرتاسرِ این دریایِ بزرگ و فسرده، از بس که بارِ ماتم کشیده،یک‌سر بویِ خون و غم و هجران می‌دهد؛آب نیز در این ماتمکده، از دردِ درونِ این نهنگِ غریب، شور و گریه‌آلود گشته است...»« سلطان یاووز سلیم »«من از آن رفتن‌هایی که بویِ بازگشت و امیدِ خام می‌دهند، سخت بیزارم؛چرا که آمدنِ پس از رفتن، زخمِ کهنه را تازه می‌کند و جراحتِ دل را التیام نمی‌بخشد.اگر بارِ سفر بستی و عزمِ هجران کردی، دگر بار پشتِ سرت را نگاه مکن؛بلکه هروقت که از این آستان پای بیرون گذاشتی، خود به یادم بینداز تا برخیزمو در را از درون پشتِ سرت دو قفله کنم؛تا راهِ برگشت مسدود شود، خیالِ وصل از سر بپرد،و این خانه‌ی ویران برای همیشه در تاریکیِ تنهایی و خاموشیِ مطلق آرام گیرد...رفتن باید بی‌بازگشت باشد، کِشتِ هجران را داسِ قاطع لازم است.»« سلطان یاووز سلیم »«نامه‌ای به من نگاشت و در آن پند داد که:"به این دلِ بی‌خبر و آرامِ خویش که هرگز زنجیرِ عشق را بر گردن نیفکنده است، شادمان مباش و مبالغه‌کن؛که این‌جا سرایِ بلاست و در این وادیِ پرآشوب،هیچ‌کس نیست که از این آتشِ خانه‌سوزِ عشق جانِ سالم به در برده باشد."آری؛ در این بازارِ بلا، هر آن‌کس که پای نهاد، یا سوخت و خاکستر شد،یا جان و دل را یک‌جا به طوفان سپرد.عشق اژدهایی است که همه‌ی وجود را می‌بلعد؛پس به این سلامتیِ دروغینِ خویش مَناز، که در مکتبِ عاشقان، زنده ماندن جز در فنا شدن میسر نیست...»« سلطان یاووز سلیم »​«در این وادیِ بلا، دست به قلم بردیم و نگاشتیم؛چرا که در این جهان، هیچ مرهمی نبود و تنها با کلمات و حروف بود که توانستیم زخم‌های عمیقِ جانمان را بانداژ کنیم و از خونریزیِ هجران بازداریم.از ما در این خاکِ تاریک، طومارها و نامه‌هایی به یادگار خواهد ماندکه سرتاسر آغشته به آن فروغِ شرقی و آسمانیِ چشم‌های توست؛ چشمانی که خورشیدِ بیداریِ ما بودند.امّا دلتنگِ این زمین مَباش؛دیدارِ ما و وعده‌گاهِ وصلِ ما، بماند برای آن روز که از این قفسِ خاکی پر بگشاییم؛روزی در آن پهنه‌ی آسمان‌ها، جایی میانِ ابرهای سپیدِ رهایی و عهدِ ازلِ اَلست،دست در آغوشِ یکدیگر افکنده و در رقصِ کیهانیِ عاشقان، گم شویم...آن‌جا دیگر فراق را راهی نیست.»« سلطان یاووز سلیم »​«ساعات و ایام چون باد می‌گذرند و تنِ رنجور را در گذرِ زمان تنها می‌گذارند؛اما در این بایرِ بی‌کس‌وکارهایِ دنیا، رازی شگفت پنهان است:هرچه زمان بیشتر می‌گذرد، آن «غمِ عزیز» در دلِ آدمی محترم‌تر و گرامی‌تر می‌شود.چرا که مردمان همه بیگانه گشته و پشت کرده‌اند،امّا این غمِ آشنا، وفادارترین رفیقِ این خانه‌ی ویران است؛که حداقل شب‌هنگام، به صرفِ یک استکان چایِ داغ در این خلوتِ سرد،به سراغت می‌آید، دستِ نوازش بر سرِ جان می‌کشدو سراغِ این دلِ شکسته را می‌گیرد...چه مبارک است غمی که از یار به یادگار مانده و از هزار هم‌نشین مونس‌تر است.»« سلطان یاووز سلیم »«ای پناهِ دل‌های بی‌سامان! در این پهنه‌ی خاکی که هر مسافری در آن غریب و بی‌خانمان است،نگاهِ تو رازی دیگر دارد و وادیِ دیگری‌ست.چشم‌های تو شبیه وطنی‌ست امن و آباد،کجاوه از سفر بازمی‌ماند و دل از هرچه تشویش است، فارغ می‌گردد؛وطنی که در آن، هیچ مسافرِ دردمندی احساسِ غربت نمی‌کندو از بارِ سنگینِ دوری و تنهایی آسوده می‌شود.آنجا که خورشیدِ نگاهت می‌تابد، خاکِ غریبی معنا ندارد؛چرا که چشم‌های تو، همه‌کس را به خانه‌ی خویش بازمی‌گرداند...»« سلطان یاووز سلیم »«در آن لحظه‌هایی که سنگینیِ این دنیا و تازیانه‌ی روزگار تن و جان را درهم می‌کوبید،بیش از هر طعام و آبی، بیشتر از هر تمنایی در این جهان،نیازمندِ آن بودم که دست به دامانِ تو شوم؛تا خودِ خویش و تمامیِ رنج‌های انباشته‌ام را در آغوشِ گرمِ تو جای دهم و از این بارِ گران آسوده شوم.بیاویزم بر شانه‌هایت و آرام گیرم؛تا تو دستِ لطف بر سرم کشی، فرقِ سرم را از سرِ مهر ببوسی،و در گوشِ جانم زمزمه کنی که:"غم مخور ای مسافرِ من، فدایِ سرت..."و با همین یک کلام، تمامیِ آتشِ درونِ این سینه به یک‌باره گلستان شود...»« سلطان یاووز سلیم »در این تاریکی و هجومِ بی‌رحمِ ایام، بیش از هر تمنایی نیازمندِ آنم که مرا در آغوش بگیری؛جسمِ خسته‌ام را در میانِ بازوانت بپوشانیو با بوسه‌ای آرام، این پلک‌های سنگین و شب‌زده را به خوابی بی‌تردید دعوت کنی.بنگر و گوش فرا دار؛این روزها در خلوتِ تنگِ این اتاق و در سکوتِ هولناکِ این آستان،دیگر نوای زندگی به گوش نمی‌رسد،بلکه بانگِ مداوم و سهمگینِ سمفونیِ مرگ است که در و دیوار را می‌لرزاندو مرگ، آرام و ریتم‌وار، آهنگِ کوچِ نهایی را می‌نوازد...»« سلطان یاووز سلیم »​«ای مسافرِ وادیِ دل! گولِ چشم‌های نافذ و افسون‌گر را مخور؛فریفته‌ی حرف‌های زیبا و لطیف مَباش؛و دل به گرمایِ این دست‌ها در روزِ سردِ بلا مبند.تمامِ این‌ها عاریتی‌ست و گذرا؛آنچه از همه باارزش‌تر است، از همه گران‌قدرتر و کیمیایِ راستینِ عشق است،همان "میلِ به نرفتن" است؛اینکه بدانی و با تمامِ وجودت مطمئن باشی که او ماندنی‌ست؛کسی که پایِ عهدش ایستاده است و سنگِ بلا هم اگر ببارد،حتی اگر صورِ اسرافیل دمیده شود و قیامت به پا خیزد،پای از این آستان بیرون نمی‌گذارد و هرگز نمی‌رود...ماندن، آیینِ مردانِ حقیقت است.»« سلطان یاووز سلیم »​«می‌دانم؛ نیک می‌دانم و به چشمِ دل می‌بینم که این کالبدِ خسته و جانِ به‌لب‌رسیده، دگر بار به هیچ آفریده و پدیده‌ای برخورد نخواهد کرد که آتشِ شوق را در این سینه شعله‌ور سازد و شورِ تندی را در جان برانگیزد.ای دوست! آغازیدن به مهرِ کسی، کارِ کوچکی نیست؛دل سپردن، اقدامی سهمگین و کارستانی بزرگ است.برای این راه، به جادوگریِ نیرو نیاز است، به سوزِ کنجکاوی احتیاج است، و بیش از همه، به یک "کوریِ مستانه" که عقلِ حسابگر را به بند بکشد.بدان که در نخستین گامِ عاشقی، لحظه‌ای‌ست حیرت‌آور و خطیر؛لحظه‌ای که باید چشم بست و از بلندایِ پرتگاهِ هستی، خود را به پایین پرتاب کرد.پرتگاهی که اگر کسی پیش از پرش، به عاقبتش بیندیشد و در اما و اگرِ خرد بماند،هرگز دست به این قمار نخواهد زد و پَر نخواهد گشود.امّا هان! نیک آگاه باش...من آن پرنده‌ام که بال‌وپرشکسته در این خاک افتاده است؛و خوب می‌دانم که این‌جانِ داغ‌دیده، دگر بار هیچ‌وقت از آن پرتگاه نخواهد پرید...»« سلطان یاووز سلیم »«در سرایِ نیرنگ و رنگ! نیک بنگر و در این کارگاهِ آفرینش باریک شو؛که پیمانه‌ی اشک‌ها و خنده‌های این جهان، مقادیر و کمیتی ثابت و دست‌نخورده دارد.چرخِ فلک به عدالتِ محتوم می‌گردد:چنان‌که اگر در گوشه‌ای از این پهنه‌ی خاکی، دیدگانی از فرطِ اندوه به گریه بنشیندو سیلی از اشک روان گردد،در همان دم، در جایی دیگر از این کره‌ی خاک، نفسی لبریز از تسلا گشتهو یک نفر دامن از اشک می‌چکاند و دست از گریستن برمی‌دارد.و این قانون در بساطِ خنده و شادی نیز جاری‌ست؛شادیِ هرکس گروگانِ ماتمِ دیگری‌ست،و ترازو‌ی هستی میانِ تبسم و سوگ، همواره در تعادل و تقاص است...هیچ‌چیز از این دایره کم یا زیاد نمی‌شود، جز دست‌به‌دست گشتنِ دردها و لبخندها.»« سلطان یاووز سلیم »«می‌پرسی که چگونه می‌توان ارواحِ ازدست‌رفتگان و عزیزانِ سفرکرده را در این سینه‌های تنگ حفظ کرد و پاس داشت؟پاسخ در نهان‌خانه‌ی این دلِ شکسته پنهان است؛حجمِ تنهایی را نگاه کن و به بارِ سنگینِ این قفسِ خاکی بیندیش:ما برای نگاه داشتنِ آنان، نیازی به سنگ و خاکِ گورستان نداریم؛چرا که هر کدام از ما، از روزی که پا به این جهانِ پرهجران گذاشته‌ایم،گورستانی خاموش و پرآواز را با خود از این سو به آن سو حمل می‌کنیم...گورستانی درونِ سینه‌هامان برپاستکه در هر گوشه‌اش، خاطره‌ای، قامتی و روحی از دست‌رفته به خواب ابدی رفته است؛و ما گورکنِ خویش و نگاهبانِ این امواتِ عزیه‌ایم...»« سلطان یاووز سلیم »«هنگامی که بارِ سنگینِ فکر و خیال بر دوشِ جان فزونی می‌یابد،ذهن در حصارِ استدلال و تفسیرِ جهان گم می‌شود؛و در این میان، از فرطِ اشتغال به چون‌وچرا، دیدنِ جمالِ حقیقت را از یاد می‌بریم.گوش سنگین می‌شود و شنیدنِ نغمه‌ی هستی را فراموش می‌کنیم؛مشام از بویِ جانان محروم می‌گردد، چشیدنِ طعمِ زندگی از دست می‌رود،و دستِ حس، دیگر حرارتِ خاک و لطافتِ آفرینش را لمس نمی‌کند.افسوس که ذهنِ پیله‌باف، چنان غرقِ تأویل و تفسیرِ افسانه‌ی جهان می‌شودکه خودِ باغ و بهارِ جهان را یک‌سر از دست می‌دهد؛پندار حجابِ دیدار می‌گردد و از اصلِ حیات بازمی‌مانیم...پایِ استدلالچیان چوبین بود.»« سلطان یاووز سلیم »« حذر کن از این مدعیانِ زاهدنما و راهزنانِ دین‌دار،آنان که جامه‌های فاخر بر تن کردند و بر سرِ راهِ جان نشستند؛کسانی که با زبانِ چرب‌ورم، مدام از نعیمِ فردوس و وعده‌ی بهشت‌های موعود سخن گفتندو راهِ آسمان را به تو نشان دادند.اما نیک بنگر و به چشمِ دل حقیقت را ببین:آنان با تمامِ این وعده‌های فریبنده و ارمغان‌های دروغین،جز دوزخی از سوزش، تاریکی و ماتم در این خاک خلق نکردند؛بهشتِ بر زبانشان، سراب بودو حاصلِ کارشان، همین جهنمِ سوزانی‌ست که اکنون تن و جانِ ما را در خود می‌سوزاند...دروغ‌پردازانِ فردوس، مهندسانِ دوزخند.»« سلطان یاووز سلیم »«رازِ غریبی‌ست کارِ دل؛پنداری هرگاه که آدمیزاد دلبسته‌ی یکتاکسی در این روزگار می‌شود،بارِ تنهایی‌اش گران‌تر و وسعتِ غربتش بی‌کران‌تر می‌گردد.چرا که در این جهانِ بیگانه، دیگر یارای آن نداری که رازِ درون به زبانی بگویی؛دیگر هیچ‌کس را، هیچ هم‌نشین و آشنایی را یارای آن نیست که حرفِ دل بشنود،جز همان یک نفر که قبله‌ی جانِ تو گشته است.امّا هان! اگر کار به جایی رسد که همان محبوب،همان کسی که تمامِ پناهِ توست،تو را به خاموشی تشویق کند و به بندِ سکوت درآورد؛آن‌گاه است که حصارِ تنهایی‌ات تنگ‌تر و تاریکی‌اش مطلق می‌شود،حرف در گلو می‌خشکد، فریاد در سینه مدفون می‌گردد،و این تنهاییِ بی‌انتها، به کمالِ خویش می‌رسد...عشق، زندانی‌ست که کلیدش را هم به دستِ یار نمی‌دهند.»« سلطان یاووز سلیم »«هیچ بلا سهمگین‌تر از این نیست،و هیچ زهر کشنده‌تر از آن نمی‌باشد که خشتِ جامعه‌ای را بر پا داری،که در آن، توده‌ی مردمان احساس کنند هیچ سهم و بهره‌ای از این سفره ندارند.بنگر به آیینِ خلقت و سنتِ روزگار:مردمانی که در جانِ خویش احساس کنند از این بوم و بر سهمی دارند،چون پروانه‌ای بر سرِ شمعِ آن می‌گردند، جان‌نثار و نگهبانِ حصارِ آن می‌شوند؛امّا هان! اگر کار به جایی رسد که از این خانه محروم بمانند،و حسِ بیگانگی بر دل‌ها چیره شود،آن‌گاه ناخودآگاه و از سرِ دردِ نهفته، دست به کارِ ویرانی می‌زنند؛از درون می‌جوند، ریشه‌ها را می‌برند،و میل به نابودیِ این بنای بی‌رحم، در خلوتِ جانشان جوانه می‌زند...خانه‌ای که میزبان نباشد، گورستانِ سازندگانش خواهد شد.»« سلطان یاووز سلیم »«شمشیرِ خرد برکش و با این بتِ بزرگِ «تقدس‌گرایی» دلیرانه بجنگ؛که این پرده‌های پندار و حصارهای تعصب، راهزنِ اصلیِ جانِ آدمیانند.بنگر و بدان که در این کارگاهِ آفرینش، هیچ‌کس، از هیچ مرتبه و پایه‌ای،و هیچ اندیشه، دفتر و باوری، آن‌قدر منزه و قدسی نیستکه نتوان تیغِ تیزِ «نقد» را بر تن‌اش کشید و به ترازویِ عقل‌اش سپرد.هر آن‌جا که راهِ چون‌وچرا بسته شود و لب‌ها از پرسش باز بمانند،همان‌جا گورستانِ اندیشه و آغازِ بندگی‌ست.پس بت‌ها را بشکن، نقاب‌ها را فرو درآر،و هیچ قداستی را بی‌چون‌وچرا مپذیر؛که حقیقت در شعله‌ی بی‌پرده‌ی نقد است که چهره می‌نماید...چرا که خرد، خود عینِ تقدس است.»« سلطان یاووز سلیم »«چشم بگشا و ببین که جانِ تو چگونه در این دشتِ بایر، در بندِ پندار گرفتار آمده است.شمارِ آن بلاها و ترس‌هایی که مدام سایه بر دلت می‌افکنند و تو را نگران و مضطرب می‌سازند،به‌مراتب بسیار فزون‌تر و بی‌شمارتر از آن حقایقی‌ستکه روزی در آینه‌ی تقدیر صددرصد بر سرت فرود خواهند آمد.افسوس که ما آدمیان، پیش از آنکه شمشیرِ واقعیت تنمان را بخراشد،هزاران بار در آتشِ خیالِ خویش خاکستر می‌شویم؛ما غالباً در این دالانِ تاریکِ توهم،آن‌قدر که در خیالبافی‌هایِ دردناک رنج می‌کشیم،در واقعیتِ روزگار و در میدانِ عمل، رنج نمی‌کشیم...سایه از خودِ تن سنگین‌تر است.»« سلطان یاووز سلیم »« بی‌تلفظِ راز بگویم و از سرِ درد زمزمه کنم که:برای این رنجِ بزرگِ زمینی بودن، برای این خاک‌نشینی و تن‌دروانگی،هیچ دوا و درمانی در این جهان آفریده نشده است.طبیبانِ دهر هرچند مرهم آرند و دوا جویند،دردِ اصلِ هبوط و داغِ فراقِ آسمان را چاره نتوانند کرد؛چرا که ریشه‌ی این درد در ذاتِ همین خاک خفته است.زخمِ زمینی بودن را مداوایی نیست؛یا باید این بارِ گران تا ابد بر دوش کشید،یا از این قالبِ خاکی رها شد و به آشیانه‌ی ازلی بازگشت...دردِ هبوط را درمان، جز مرگِ اختیار و وصلِ جانان نیست.»« سلطان یاووز سلیم »«دیگر مرا با بازارِ رنگ و ریا و جمعِ بیگانگان کاری نیست؛من از این بیماریِ کهنه و جان‌سوز — بیماریِ جستجویِ لذت در دلِ اجتماع و هلهله‌ی آدمیان — کاملاً شفا یافته‌ام.زنجیرِ این تعلقات را از دست‌وپایِ دل گسسته‌ام و در این گوشه‌ی خلوت،آنجا که تنهایی با معشوق معنا می‌یابد، صفا دیده‌ام.بگذار تا مردم در آن غلغله‌ی خاکسترین بمانند؛من بهایِ آزادیِ جان را پرداختمو از شرِّ این هم‌نشینی‌های عاریتی، به دامنِ خلوت پناه آوردم...درمانِ دل، گریختن از انبوهیِ نامردمان است.»« سلطان یاووز سلیم »«در این سیر و سلوکِ حیرت‌افزا، این رازِ تلخ بر جانم مکشوف گشته است؛که بیشترِ این ماهیانِ اسیر در تنگِ روزگار، چون به روزگارِ پیری و فرتوتی می‌رسند،با ناله و فغان شکایت سر می‌دهند که سراسرِ عمر را به باطل تلف کرده‌اند؛دم‌به‌دم نفرین نثارِ چرخِ کبود می‌کنند و از هر پدیده و مقدراتی شاکی و بیزارند.امّا در این میان، جانِ بیدارِ من پرسشی سهمگین در سر دارد:راستی راستی، معنایِ این زندگی همین است که آدمی میانِ این چاردیواریِ تنگ، مدام برود و برگردد،دورِ خود بچرخد تا پیر شود و بارِ تن زمین بگذارد و دیگر هیچ؟!یا آنکه در این پهنه‌ی آفرینش، راهی دیگر، شیوه‌ای دگر و طرزی آسمانی‌تر برای زیستن هست؟بدان که مرگ، این سایه‌ی نزدیک، بسیار آسان می‌تواند همین دم بر آستانِ من فرود آید؛امّا تا آن دم که نفس باقی‌ست، تا زنده‌ام نباید به پیشوازِ نیستی شتابم و دست از کارِ حیات بشوم.البته اگر روزی، ناچار و حتمی، تن با مرگ روبه‌رو شوم — که بی‌شک خواهم شد — باکی نیست؛زیرا اصلِ کار این نیست، بلکه وزنه‌ی اصلی آن است که:بودنِ من، یا رفتنِ من، چه اثری و چه گلی بر دامنِ حیات و زندگیِ دیگران به جای گذاشته است...آثارِ جان، هرگز در خاک گم نمی‌شود.»« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدTue, 27 Oct 2026 23:40:51 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-npyu0nyoohrn​«ای مظهرِ مطلقِ عشق و ای معشوقِ حقیقی! از فروغِ سهمگینِ تو چنان بی‌خود شدم که ناموسِ عقل شکستو در نظرِ ظاهرپرستان، از بندِ رسم و دین گسستم و به کفرِ عاشقان درآمدم.ای یارانِ طریق! این دیوانِ اشعار و دفترِ سوخته را چه در آتش افکنید و خاکستر کنید و چه بر جای گذارید، باکی نیست؛که این کلمات نه از مرکبِ خاکی، که از جوهرِ خالصِ عشق تراوش کرده استو جان و روحِ آن را هرگز به آتشِ فنا دست‌یازی نباشد؛گرچه ظاهرِ این اوراق در آتش بسوزد و نقشِ حروف محو گردد،اما دود و خاکسترِ آن، چون ققنوسی مستانه، دوده و شرارِ آتش را در دلِ خاک می‌کارد؛و از آن خاکستر، گیاهانِ سبز و جان‌بخش سر برمی‌آورند تا زمینِ تفتیده را همچون گلستانِ ابراهیم، پر از خرمی و سلامت سازند!پس آگاه باشید و بدانید: "خودِ سوخته" هزار بار به از "خودِ ناسوخته" است،که طلا را تا در کوره‌ی بلا نگدازی، گوهرِ پاکش هویدا نشود.و اگر این دل در راهِ تو به کفر افتاد، ای عشق! بدان که آن کفر نیز از همان چشم‌اندازِ اشتیاق و حقیقتِ توست...»« سلطان یاووز سلیم »«ما جملگی بازیگرانِ این صحنه‌ایم و بر این تختِ بازی، نقشی از شوق و نیاز ایفا می‌کنیم.کارِ ما نه قرار است و نه سکون، که سرتاسرِ جهان را در چرخشی مستانه به رقص درآورده‌ایم.افلاک در این دایره پای می‌کوبند و ذراتِ خاک به سازِ عشق می‌لرزند؛چرا که هستی خود سماعی‌ست بی‌انتها و ما بازیگرانِ این رقصِ خدایی‌ام،تا در این پایکوبیِ جان، حقیقتِ خود را از پرده‌ی ظاهر به صحنه‌ی شهود آوریم.»« سلطان یاووز سلیم »دانلود دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی = شماره1دانلود دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی = شماره 2آورده‌ام شفیع به درگاهِ دل نگارِ منتا پندِ خود دهد بر آن نرگسِ جفاکارِ من​ای دوستی که سینه ز تو پر ز خنجر استمرهم نمی‌نهی بر دلِ خسته و بیمارِ من؟​مُردم از این که نازکتی و گران‌باریچون جان رسد به لب بر این بارِ سنگین‌بارِ من؟​از رشکِ چشمِ خویش نبینم رخِ تو راتو نیز روی مپوش از آینه‌دارِ من​آزاد شد کسی که به پایت سر افکندرست از بلا و محنتِ این نفسِ خون‌خوارِ من​قدِ تو بازگو که ز بهرِ نظاره‌اشبرپا کنم سرِ بختِ سرنگون‌سارِ من​سرها زدی تو پیش و سرِ من هم از طفیلبستان که تا شود رونق در این کارِ من​دشنامِ توست در دهنم آرزویِ جانتعظیم کن بر این طالعِ درهم‌برهم‌کارِ من​چون خسرو از دو دیده بخوردم ز غم خونابسزد که نمک شود بر این زخمِ دل‌افگارِ من​خون خورد در هوایِ تو مژگانِ سلیمیا!در کُشتنِ این عاشق فرزانه و هشیارِ من...« سلطان یاووز سلیم »گفتی که عشق چیست؟ بگفتم ز جان گذشتنگفتی که وصل چیست؟ ز نام و نشان گذشتن​ایثار آن بود که ز دلبر جدا شویورنه ستاره نیست ز سود و زیان گذشتن​بگشای بالِ جان و به اقلیمِ عشق شوزیرا محال باشد با پایِ تن گذشتن​در امتحانِ صدق چو سیاوش به وقتِ کارباید ز آتش و از مکروه‌فن گذشتن​در برکه‌زارِ عشق ز هجران‌سرایِ دهرباید ز دشتِ پرمحتنت و لجن گذشتن​هر لاله یادگارِ دلیران و کشته‌هاستخونین‌کفن به دشت و ز کوه و دمن گذشتن​آزاده‌سرو باش که در بندِ عالمیچون بویِ گل ز دامِ چمن بی‌محن گذشتن​اندر طریقِ عشق سلیمی به جان بکوشتا کامِ دل رسی ز سرِ این و آن گذشتن...« سلطان یاووز سلیم »برآمد روزگارِ ما، شد آغازین نوایِ ماکه تا عالم بپیماید طنینِ صدهدایِ ما​نگه کن تا کجا بستیم با خونِ جگر نقش‌ـ‌ـیکه بر اوجِ خطر دارد گذر پایِ تبارِ ما​بماندند این رفیقان جمله در گم‌گشته‌ٔ منزلبه جز سایه نماند کس میاور در قفایِ ما​روان گشتیم با خورشید سویِ مقصدِ هستیکه پشتمان بماندند آن غروب و سایه‌هایِ ما​دریغا کز جفایِ دوست هم بردند گویِ کینعجب کان آشنایِ دهر شد تیغِ بلایِ ما​نگر تا عاطفه چون از میانِ خلق برچیده استوای بر ما اگر از پا نشیند دست و پایِ ما​ز طوفان‌هایِ این گرداب بگذر ای سوار امشبکه تا ساحل رسد کشتی ز موجِ پر بلایِ ما​به پیشِ آفتابِ حشر بگشا سلیما! پر،که تا روشن شود از فرّ تو بزم و سرایِ ما...« سلطان یاووز سلیم »گل در بر و جام است به کف، دل به مراد استمن مانده‌ام اینجا که حلال است و کدام است؟​با فتویِ دل هیچ گناهی نبود هیچچون یار پسندید، سرانجام تمام است​در مذهبِ ما باده حلال است، دریغادر شرعِ فقیهانِ زمان باده حرام است​گر قافیه برگشت، مگیر عیب بر این طبعزیرا که نویسنده در این ملک به کام است​با محتسبِ شهر مگویید خطایی‌ستکش لب به لبِ لعلِ قدح‌نوشِ مدام است​آن ماهِ منور که برآمد به شبِ تاریا رویِ نگار است که بر بامِ تمام است؟​دیری‌ست که دلدار پیامی نفرستادچون شعرِ مرا دید که پُر شور و پیام است​ای سلیم! ز حالِ دلِ زارِ من و یارپرسید طبیبند که احوال کدام است...« سلطان یاووز سلیم »الهی، پادشاها، ای بی‌نیاز از ماخداوندا، کریما، ای کارسازِ عالم‌آرا!​به حقِ سینه‌هایِ پاک‌بازانِ رهت سوگندبه سوزِ عاشقانِ واله و شیدایِ این درگاه​به شب‌زنده‌داران و خستگانِ در قفس ماندهبه آهِ آتشینِ مستمندانِ بلاکش‌راه​به صبرِ بی‌کرانه‌یِ آن ایوبِ دردآشامبه چشمِ خون‌فشانِ یعقوب در ماتم و اکراه​که بر جان و تنِ این زارِ مسکین رحمت آری بازدری بگشا ز لطفَت بر منِ مسکینِ بی‌سرپناه​برآور آرزویِ این دلِ شوریده و مسکینرسان با من نگارِ مه‌رخِ دلبرِ گم‌کرده‌راه​در این درگاهِ عزّت توبه کن از معصیت، هر دمبیاور نامِ پاکِ تو به هر خلوت، سلیمی! راه... « سلطان یاووز سلیم »​هر آن طعام که آید به سویت اندر کارشود پلید چو در تن رود به زاری و زار​ز شیرِ دیو میاسا که رهزن است و فریبکز این شرور فسرده شود دلِ بیدار​مریدِ خلوتِ ابلیس گشت هر که شنیددمِ لعینِ غمی را به جان شود بیمار​دو کون پرتوِ مشرق بود به آینهٔ دلیکی قریب بیابد، یکی شود ز آن دور و زار​هر آن دلی که ز تنهاییان برآرد جوششود به عاقبت از سوزِ دل چو گلشن و یار​کسی که صدر رها کرد و خاکِ درگه شدکلیدِ گنجِ نهان یابد از خطایِ حصار​مگو ز شیرین و خسرو به تلخ‌کامیِ خویشکه تا نگار برآید ز پرده در پدیدار​ز غوره صبر برآید که پخته گردد و قندچو ماهِ روزه سرآید، عید آید از پسِ کار​خاموش باش و ز زنگِ جهان مپوش نظرکه تا به قیصرِ روم آید این حدیثِ نگار​در این معامله جانِ سلیمی از سرِ صدقفتاد در ره و شد محرمِ سرِ اسرار...« سلطان یاووز سلیم »سخن نگفت و بگفت این که چشم‌هایت دو دون؟که شد به خونِ جگر این دو برکه ستون؟​درنگ کرد و نکرده‌ست چون چکاوکِ مستکه زد به آب پرو بال و گشت زود برون​نگاه کرد و نکرد آن‌چنان به گوشهٔ چشمکه هم درود در او بود و هم وفایِ درون​اگرچه هیچ نپرسید آن نگاهِ عجیبتمامِ حیرت و پرسش بود و سوزِ جنون​که در زمانه چه زخمی زدی به جان و تنت؟جوابِ خسته نیافت اندرین خموش و سکون​چه زخم؟ آه! از این خنجرِ جگرسوزتکه زخمِ خویش به تدریج آورد به مننون​ای سلیم! ز داغِ درون و زخمِ فراقمکن گله کز این درد سوخت جان و تنم...« سلطان یاووز سلیم »باز از این طبعِ نگارین نقشِ تصویری بیاراز خراب‌آبادِ دنیا حکمت و پیری بیار​نقش کن پستی و بلندی‌هایِ این دل را به بومپس خطی کج زن بر این دنیا و تحریری بیار​وسعتِ قلبِ من و این صفحه‌هایِ پوچِ دهردیده‌ها سنگین شد از خواب، خوابِ تعبیری بیار​زیر و رو کردم تمامِ ملکِ هستی را به دشتنیست نقشی غیرِ زنجیر و غمی، تیری بیار​تا ندانم روزگارم چون شود در این دیارهرچه پیش آمد، ز تقدیرِ خدا خیری بیار​پایان بده بر این محن در خلوتِ تاریکِ دل،جامِ می از دستِ ساقی برکش، سلیمی!، به یار... « سلطان یاووز سلیم »«در این دیرِ خراب‌آباد، مرغِ جان را به عشقی باید آراست که از خاک برخیزد و به افلاک نظر کند؛چنان‌که حسینِ عشق را، عیسی‌یِ جانی باید تا از دارِ فنا بگذرد و جانی دگر بخشد.​مپندار که شهید، مرده‌ی خاک است و طعمه‌ی مرگ؛که آن کُشته، شمعِ خلوتِ انس است و خاموشی‌اش عینِ فروزش.او زنده‌ی جاوید است که پیراهنِ تن درید و در دریای بی‌کرانِ حیات باقی ماند.پس مونسِ جان را بجوی، تا در کوچه‌ی بلا، شهدِ شهادت را با حیاتِ ابدی درآمیزد و چراغِ راهِ گم‌گشتگان گردد.»« سلطان یاووز سلیم »​«اگر می‌گویی شهید زنده است، مپندار که این زندگی، جنبشِ تن است و طپشِ خون در خاک؛که زندگانیِ شهید، از جنسِ معناست، نه از قماشِ ماده و کالبد.حیاتِ او، همان جانِ کلام است و جوششِ واژه‌ای که در دهانِ روزگار می‌چرخد.چون پرنده‌ی جان از قفس پرید، تن خاک شد، اما نامش آتش شد و به جان‌ها نشست.پس پاسداشتِ آن زنده‌ی جاوید را، به‌جز با ذکرِ نام و زنده‌داشتنِ کلمه نتوان کرد؛که واژه، صندوقچه‌ی اسرارِ اوست و کلام، گورش نیست، بلکه مأمنِ بقای اوست.تا یادِ او در دلِ سخن موج می‌زند، آن شهید، هم‌چنان بر تختِ ابدیت نشسته است و نفس می‌کشد.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای جان! اصلِ ما از جوهرِ عشق است و از آتشِ این عشق است که طبلِ وجودِ ما به صدا درآمده.چون از عشق روییده‌ایم، پس جملگی «شهیدِ» این راهیم؛ چه آن‌کس که در خاک خفته و چه این‌کس که بر روی خاک نفس می‌کشد.مپندار که «زنده» و «مرده» را مرزی‌ست در این کوی؛ که هر که دل به عشق داد، پیش از مرگ، جان باخت و شهیدِ این درگاه گشت.زندگان نیز، مردگانِ راهِ عشق‌اند، و مردگان نیز، زندگانِ جاویدانِ این بارگاه.کالبدها گرچه خاکی‌اند و پراکنده، اما جانِ جهان در آتشِ یک عشق می‌سوزد؛پس همگان شهیدند، همگان زنده‌اند، و مرگ، نقابی‌ست بر چهره‌ی این حیاتِ بی‌نهایت.»« سلطان یاووز سلیم »​«شهدا را اگر در ترازویِ لفظ و قالبِ کلمه سنجی، حیاتشان تنها در یاد و خاطره‌ی دل‌هاست؛که حقیقتِ آنان فراتر از خاک و زمان است، اما دامنِ کلام نیز از یادِ ایشان تهی نیست.اگر حقیقتِ جانِ آنان به عالمِ بقا پیوسته است و از تنگنای الفاظ می‌گریزد،اما صبغه و نشانه‌ی این حیات، همواره در آیینه‌ی دل‌های بیدار، زنده و روشن می‌ماند.پس کلمه و یاد، حجابی نیست؛ بلکه جویباری‌ست که از آن سرچشمه‌ی ازلی سیراب می‌شود،و تا دل باقی‌ست، یادِ آن مستانِ حق نیز در رگ‌های روزگار خواهد تپید.»« سلطان یاووز سلیم »​«مپندار که مردگانِ خاک و شهیدانِ راه، به فرمانِ تمنا و اراده‌ی این مشت خاک‌پوشان از پسِ پرده‌ی عدم سر برمی‌آورند؛که آنان اسیرِ دستِ فرمانِ هیچ بشری نیستند و زنجیرِ هیچ خواهشی بر پای ندارند.بلکه این کارگاهِ اندیشه و خیالِ توست که چون به راز سر می‌زند، بر کالبدِ خاموشِ هر شهید و مرده‌ای جان می‌دمد.آدمی با جوششِ فکر و تپشِ یاد، مرده‌ریگِ خاک را صیقل می‌دهد و از دلِ خاموشی، ناله‌ی جانانه برمی‌آورد؛وگرنه تن در خاک خفته را با قیل و قالِ این جهان چه کار؟این تویی که در آیینه‌ی ذهن، به جانِ رفته حیات می‌بخشی و او را در پهنه‌ی دل، جاودانه به تماشا می‌نشینی.»« سلطان یاووز سلیم »​«گوشِ تن را ببند و چشمِ سر را از این رنگ‌وبویِ فریبنده‌ی جهان برگیر؛که این دیده‌ی ظاهربین را یارای دیدنِ حقیقت نیست و این گوشِ خاکی را توانِ شنیدنِ آن بانگِ غیبی نه.صدای شهیدان و آوازِ رفتگان، از کوچه‌ی دل برمی‌آید و به خانه‌ی دل می‌نشیند.در این دنیای پرهیاهو که سراسر مکر و سراب است، حقیقت در حجابِ غفلت پنهان است؛اما چون دل از تعلقات تهی شود و صیقل یابد، نوا و زمزمه‌ی آن مردگانِ زنده‌دل را با جان می‌شنود؛که سخنِ عشق، گوشِ دل می‌خواهد، نه ابزارِ این دنیای فانی.»« سلطان یاووز سلیم »​«در آیینه‌ی حق‌نما، فرق میانِ این موسم‌ها و نام‌ها چیست؟گاه تجلیِ جود در جامه‌ی کریسمس جلوه‌گر شود و بابانوئل با یارانِ وفادارش، بارِ رحمت بر دوش کشد و دلِ افتادگان و یتیمان را به هدیه‌ای شاد کند؛و گاه در حاشیه‌ی محرّم، خورشیدِ خونینِ حسین (ع) سر برآورد که با تمامِ قوا و از جان‌گذشتگی، سفره‌ی کرم بگسترد و نذوحات و مرادِ دلِ درماندگان و محرومان را به خونِ دل سیراب کند.نام‌ها گوناگون‌اند و رنگ‌ها متکثر، اما جوهرِ این بخشش یکی‌ست:دستگیری از خلق، ایثارِ جان، و گره‌گشایی از کارِ یتیم و بی‌سرپناه.هر جا که دستی برای بخشش دراز شود و جانی از روی عشق فدا گردد، همان‌جا کربلا ست، همان‌جا میلادِ نور است.»« سلطان یاووز سلیم »​«در اقلیمِ عشق و آستانِ رحمت، ترازو را چه حاجت است و نام‌ها را چه اعتبار؟گویند: آیا مهرِ ضامنِ آهو فزون‌تر است یا لطفِ بابانوئل در شبِ برف و ستاره؟اما ای دلِ بیدار! دریای رحمت را کرانه‌ای نیست و خورشیدِ عنایت را مرزی نبسته است.آن‌جا که گرهی از کارِ دردمندی باز شود و دستی برای بخشش دراز گردد، مأمنِ عشق است؛چه در شبِ میلادِ عیسی با چراغانِ کریسمس، و چه در حریمِ توس با کبوترانِ دل‌شکسته.شبِ امام‌رضایی نیز، همان شبِ پُرافسونِ کریسمس است، الّا به جلوه‌ای دیگر؛که در هر دو سو، آستانِ حاجت‌خواهی‌ست و بابِ کرمِ الهی باز.مهربانی را رنگ و نامی نیست؛ هر جا که دل بشکند و حاجتی برآید، همان‌جا کعبه‌ی رحمت است و کوی مهربانی.»« سلطان یاووز سلیم »​«در میدانِ جود و بارگاهِ کرم، چشمانِ نیاز به سوئی‌ست که بخشش بی‌دریغ باشد و بی‌منت.اگر بابانوئل در شبِ زمستان، کوله‌بارِ هدایا بر دوش کشد و دلِ مسکینان را شاد گرداند،شاهِ طوس را لطفی‌ست بی‌کرانه‌تر و عطایی‌ست تیزتر از بادِ سحرگاه؛او سریع‌تر از هر دستِ بخشنده‌ای، گره از کارِ فروماندگان می‌گشاید و حاجتِ هر دردمند را اجابت می‌کند.پس چون به دهلیزِ این آستانِ پرفیض درآمدی، زبانِ تمنا به عافیت و سلامتیِ جان گشای؛که در ترازویِ حکیمان، نخستین گنجی که باید از خزانه‌دارِ عشق طلبید، سلامتِ وجود است و تندرستیِ روان.»« سلطان یاووز سلیم »​«در اقلیمِ عشق و آستانِ راز، آیا ترازو را تابِ سنجشِ این دو خورشید هست؟گوئی: آیا می‌توان از منظرِ حاجت‌روایی و گره‌گشایی، قامتِ مظهرِ لطفِ رضوی (ع) را با سایه‌روشنِ افسانه‌ایِ بابانوئل یکی پنداشت و از یک جام نوشید؟ظاهرِ قصه هر دو را در یک صف نشانْد؛ آن‌جا که دستِ نیازمندی دراز شود و عطایی فرو بارد.اما ای دلِ هوشیار! یکی تجلی‌گاهِ خورشیدِ ولایت است که از سرچشمه‌ی ازلیِ غیب می‌جوشد،و دیگری نمادِ خیالی‌ست از بخششِ آدمیان در شبِ برف و ستاره.اگر چه جوهرِ مهر در هر دو یکی‌ست و هر دو پناهِ دردمندان‌اند،اما شناختِ مقامِ این دو را، چشمی دگر باید و اندیشه‌ای تا از پوسته‌ی ظاهر به مغزِ حقیقت راه یابد.»« سلطان یاووز سلیم »​«درگاهِ این سلطانِ توس، خانه‌ی بی‌خویشان است و ملجأِ هر دردمند؛نه درش بر کسی بسته است و نه ترازویِ خویشی و بیگانه به دست دارد.هر آن‌کس که پیروِ کیشِ ترسا و آیینِ عیسی‌ست نیز می‌تواند گام در این صحن و سرا نهد؛و همان‌گونه که در شبِ پربرفِ میلاد، با امیدی کودکانه از بابانوئل دستگیری می‌جوید،در این آستان نیز سر بر آستانه‌ی ضامنِ آهو نهد و حاجتِ دلِ خویش را بازطلبد.که خورشیدِ کرم چون برتابد، بر کافر و مؤمن یکسان می‌تابد؛و دستِ تمنا که دراز شد، از چشمه‌ی این لطف، بی‌نصیب و تهی‌دست بازنخواهد گشت.»« سلطان یاووز سلیم »​«رو به آن آستان آور و هر تمنّایی که در دل داری، از آن بابانوئلِ جان و سلطانِ طوس (ع) درخواست کن؛که دستِ کرمِ او پیش از تمنای دلت، به یاری برمی‌خیزد و حاجت‌ها را در کوتاه‌ترین زمان به سرمنزلِ مقصود می‌رساند.چه در شب‌های خلوت و رازآلودِ رضایی، و چه در هنگامهٔ شبِ برف و ستاره‌ی کریسمس،این خورشیدِ لطف غایب نگردد و با سرعتی چون برقِ لامع، گره از کارِ افتادگان بگشاید.پس در خانهٔ این پادشاهِ بی‌چون‌وچرا را بزن، که درگاهش را غروب و زوالی نیست.»« سلطان یاووز سلیم »​«در آن شبِ پربرف و ستاره که جهان جامه‌ی کریسمس به تن می‌پوشد و چشم‌ها در انتظارِ بابانوئل به آسمان دوخته است،ای جان! آگاه باش که سرچشمه‌ی لطف را یک جویبار نیست و دهلیزِ کرم را به یک نام محدود نسازند.در همان هنگامه‌ی راز و نیاز، می‌توانی دل را به سویِ خورشیدِ طوس روانه کنی و در شب‌های پرفروغِ رضایی، دستِ تمنا به آستانِ امام رضا (ع) دراز کنی؛که دستِ کرمِ او نیز چون سحابِ بهاری، بارانِ اجابت می‌بارد و گره از کارِ فروماندگان می‌گشاید.چون مقصد، رسیدن به بخشش و برآمدنِ حاجت است، هر جا که دل بشکند و نامِ او بر زبان آید، همان‌جا مأمنِ اجابت است و شبِ روشنِ برآوردنِ تمنا.»« سلطان یاووز سلیم »​«در دیارِ عشق و بارگاهِ جود، پادشاهی‌ست که او را به مهرِ پدرانه، بابا امام رضا (ع) خوانند؛چنان‌که بابانوئل در شبی تاریک و زمستانی بارِ عنایت بر دوش می‌کشد و حاجتِ مسکینان می‌فرماید،این سلطانِ ولایت نیز با آغوشی گشوده و دستی پربرکت، سرچشمه‌ی اجابتِ هر نیاز و تمناست.درگاهِ او مأمنِ بی‌چاره‌گان است و دستِ بخششِ او هیچ سائلی را تهی‌دست بازنمی‌گرداند؛هر حاجتی که در خلوتِ دل بگذرد، چه خرد و چه بزرگ، در آیینه‌ی کرمِ او برآورده می‌شود؛که مهرِ او را کرانه‌ای نیست و عطایش را مرزی نبسته است.»« سلطان یاووز سلیم »​«اگر بابانوئل در شبِ برف و سرما دستِ بخشش گشاید و دلِ نیازمندان را به عطایی شاد گرداند،آگاه باش که مهرِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، از هر خورشیدی سوزان‌تر و از هر دستِ بخشنده‌ای فراخ‌تر است.او را مهری‌ست بی‌کرانه که در ترازویِ هیچ قیاسی نگنجد و لطفی‌ست که از حدِ هر خیالی درگذرد.در آن شب‌های پرفروغ و رازآلودِ رضایی، که درهای آسمان به روی زمین گشوده می‌شود،سفره‌ی کرمِ او چنان گسترده است که هیچ انسانی — با هر آیین و در هر مرتبه‌ای — دستِ خالی و محروم از خواسته و تمنای دلِ خویش بازنمی‌گردد؛که عطای او نه بر اندازه‌ی استحقاقِ سائل، بلکه بر پهنایِ بی‌انتهایِ رحمتِ خویش است.»« سلطان یاووز سلیم »​«درگاهِ عشق را شایسته نیست که دهلیزِ اندوه گردد و صحنِ حریم را روا نباشد که بر روی عاشقان، گردِ غم افشاند.ای پاسدارانِ این بارگاهِ قدس! درهای این حرم را به روی هیچ محبّی با بارِ گرانِ غصّه‌ باز نگذارید؛که این آستان، مأمنِ سرورِ جان است و خلوتگاهِ رهایی از محنتِ جهان.غم، چون دزدی‌ست که می‌خواهد چراغِ دلِ دوستداران را خاموش کند؛پس بر آستانه‌ی این حریم، صفای مهر بنشانید تا هر دلسوخته‌ای که قدم درون می‌نهد،پیرهنِ اندوه بدرد و در خنده‌ی مستانه‌ی جان، حیاتِ تازه یابد.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای دلباختگانِ این آستان! مپندارید که عشق را بی‌مبالاتی نشانه است و ادبِ حضور در احتیاط نکردن.دستِ آلوده به هزاران ناپاکی، میکروبِ غفلت و غبارِ نادانی را با خود حمل می‌کند؛پس آیینه‌ی ضریح و مشبک‌های پاکِ این حرم را به دستامالِ بی‌محابا میازارید و مَسح مکنید.زیرا حریمِ قدس را تنِ پاک باید و دستِ پرهیزکار؛نگه‌داشتنِ حرمتِ این بارگاه، تنها به بوسه و دست کشیدن نیست،بلکه در پاس داشتنِ جان از گزندِ بیماری و حفظِ تن از ناپاکی‌ست؛که طهارتِ ظاهر و باطن، شرطِ اولِ عاشقی‌ست در این کویِ مقدس.»« سلطان یاووز سلیم »​«صاحبِ خرد را زبانی داده‌اند تا صدفِ دُرِّ اندیشه باشد، نه راهنمایِ بی‌مبالاتی و دست‌درازی.آن‌کس که از جوهرِ عقل بهره دارد و گویشِ حقیقت را می‌شناسد، حریمِ هر بیگانه و درگاهِ هر ناآشنایی را به بی‌محابا دستمالی نمی‌کند؛بلکه حرمتِ آستان‌ها را می‌شناسد و فرقِ میانِ سراب و چشمه را نیک درمی‌یابد.اما آستانِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، را قصه‌ای دیگر است؛که آن‌جا حریمِ عشق است، نه جایگاهِ طمعِ بیگانگان.صاحبِ زبان، حرمتِ حریم را پاس می‌دارد و هر درگاهی را مقصدِ نیازِ خویش نمی‌سازد.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای امامِ رضایِ عزیز و همیشه مهربان! دل‌های ما در این شب‌های پرفروغِ رضایی، چشم‌به‌راهِ عنایتِ توست؛همچو آن شبِ برف و ستاره که منتظرِ بشارتیم، از جانبِ خود قاصدی فرست و نامه‌ی اجابت را به دستِ دلِ ما برسان،تا از کرمِ تو آگاه شویم و مژده‌ی برآمدنِ حاجت، ما را از خود بی‌خود کند.ما بر آستانِ تو، دستِ بی‌محابا دراز نکنیم و تنِ مشبکِ ضریح را با دستِ خاکی و آلوده نیازاریم؛که طهارتِ ما در این کوی، نه به لمسِ تن، که به جانِ پاک است.در عوض، زبانِ خود را به ذکرِ جمیلِ تو صیقل می‌دهیم؛تا این ذکر، همواره پاک و سالم بماند و نامِ مبارکِ تو، جاودانه در رگ‌های حیاتِ ما جاری باشد.»« سلطان یاووز سلیم »​«در آن حریمِ قدس که خونِ عشق بر خاک ریخت و چراغِ هدایت تا ابد روشن ماند،حسین (ع) در میانِ مشبک‌های ضریح و در لایه‌لایه‌ی این رازِ سرپوشیده، چشم‌به‌راهِ دل‌سوختگان است؛او حاجتِ هر دردمندی را در آستانه‌ی دل اجابت می‌کند و بساطِ کرم می‌گسترد.از خوانِ بی‌کرانه‌ی اوست که روزیِ جان‌ها می‌رسد و نذر و نیازِ نیازمندان به سرمنزلِ مقصود می‌افتد؛که دستِ بخششِ او را خستگی نیست و سفره‌ی رحمتش را پایان و کرانه‌ای نبسته است.هر آن‌کس که در این کوی سر نهد، نه حاجتش گم شود و نه روزیش بی‌جواب بماند.»« سلطان یاووز سلیم »​«در میدانِ اعجاز و بارگاهِ فیضِ الهی، چشمی باید تا ببیند که چون دستِ تمنا به آستانِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، دراز شود، چه تجلی‌ها که پدیدار نمی‌گردد.حاجت گرفتن از این حریمِ پرفروغ، چنان کیمیایی‌ست که صورتی بی‌جان را حیات می‌بخشد؛که اگر اشارتِ عنایتِ او بر آن تعلق گیرد، همان چوبِ خشکِ عصایِ موسی را توانِ آن می‌دهد که جنبش یابد و به اژدها و ماری سهمگین بدل گردد.نزدِ عارفان، خرقِ عادت و دگرگونیِ صورت‌ها شگفت نیست؛چرا که قدرتِ غیب چون از مجرایِ اولیای خدا بجوشد، جماد را جامه‌ی جان می‌پوشاند و محال را به ساحلِ امکان می‌رساند.پس درگاهِ او را دستِ کم مگیر، که هر حاجتی در آیینه‌ی کرمِ او، آفرینشِ معجزه‌ای نوست.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای آفتابِ جان! تیرِ نگاهت را بر دیده و دلِ عاشقِ بی‌خویشتن رها مکن؛که با همان یک اشارتِ چشمت، جهانی شعله‌ور شود و عقلِ پابست را پرده بردرد.عاشق خود در میانِ آتشِ اشتیاق سوزان است؛ پس با نیم‌نگاهی دگر، او را عاشقانه‌تر و بی‌تاب‌تر مساز.در ترازویِ عارفان، یک نظر از جانبِ تو، کارِ صد سال مجاهده کند و جانِ شیدا را از خویشتن بی‌خبر گرداند.چون چشمِ توانای تو پرگارِ هستی را برهم می‌زند، به رحم درآ و با آن یک نگاه، این عاشقِ افتاده را بیش از این در آتشِ شیدایی مسوزان؛که طاقتِ جانِ خاکسترشده را اندازه‌ای‌ست و پیمانه‌ی صبرش را کرانه‌ای.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای مسافرِادیانِ حقیقت! در وادیِ ایمنِ طلب، پایِ دل را با بیم و امید بر زمین گذار؛چنان‌که کلیمِ طور، موسی (ع)، چون عصا از دست بشکست و به فرمانِ حق به مارِ سهمگین بدل گشت،از آن تجلیِ ناگهانی تن‌لرزه گرفت و روی از هراس بگرداند.ای دلِ غافل! تو نیز در برابرِ عظمتِ پروردگار، چنان موسی از مارِ قدرتِ او بترس؛که این ترس، نه از بابِ نومیدی‌ست، بلکه عینِ بیداری‌ست و آستانه‌ی وصل.تا از هیبتِ حق نترسی و خود را در آن آتش نسوزانی، به سرمنزلِ ایمنی و مقامِ قرب نخواهی رسید؛پس لرزشِ جان را گرامی دار، که این خوف، گویایِ حقیقتِ توحید است.»« سلطان یاووز سلیم »​«در وسعتِ بی‌کرانه‌ی رحمت و لطف، آستانِ سلطانِ طوس، امام رضا (ع)، چندان تجلی‌گاهِ مهرِ الهی‌ستکه گویی از ازل، بارانِ محبت را از همان ابرِ کرم فرو می‌بارد؛او را گوشی‌ست حق‌شنو و دلی‌ست مهربان‌تر از هر پناهگاهی.چنان‌که پروردگارِ عالم در پنهان و آشکار، از رگِ گردن نزدیک‌تر است و فریادِ خاموشِ هر بنده‌ای را از دور و نزدیک اجابت می‌کند،این ولیِ حق نیز از دوردست‌ترین نقاطِ عالم و از پسِ هزاران فرسنگ هجران،صدای شکستنِ دل‌ها و نجواهای خسته‌ی نیازمندان را می‌شنود؛که در آیینه‌ی عارفان، صفاتِ حق در مظهرِ اولیاء جلوه گر است و گوشِ کرمِ او را هرگز خواب و غفلتی نیست.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای مسافرِ وادیِ تحقیق و تاریخ! دفترِ روشنِ قرآن را بگشا و در سرگذشتِ امانتِ الهی نظر کن؛که خداوندِ حکیم، از روزگارِ آدمِ صفوت‌الله تا عهدِ خلفای راشدین،سلسله‌ی خلافت و زمامداریِ امت را بر تارکِ سنتِ خود نگاشته است.از گام‌های نخستینِ بشر تا پایداریِ صدیق در روزِ محنت،تا عدالتِ فاروق که سنگِ ترازوی حق بود،و تا حیا و نورِ ذوالنورین در مسندِ تدبیرِ کارِ امت؛همه را در آیینه‌ی تنزیل و حکمت، مظهرِ خلافتِ الهی قرار داد و تدبیرِ کار را به این میزان سپرد.در این نهاد و سیره، امرِ خلافت آشکار است و نام و نشانی از جریانِ دیگر نیست؛که خورشیدِ سنت بر همین مدار چرخیده و دفترِ هدایت بر همین صراط رقم خورده است.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای آن‌که در سر هوای جهانگشایی داری و بر آنی که پرچمِ ظفر بر بامِ آفرینش برافرازی،گوشِ دل به رازِ انبیا بسپار و مرزهای جهان را به شمشیرِ خشم و تندیسِ آهن مزن؛که جهانگشای واقعی، نه ملکِ تن، که اقلیمِ جان‌ها را تسخیر کند و کلیدِ گنجِ دل‌ها را به دست آورد.راهِ پیامبران نیز همین بود؛ آنان ملکِ قلوب را با تیرِ محبت گشودند و لشکرِ عشق را بر صراطِ حق روانه ساختند.پس آگاه باش که هر دلسوخته‌ای در این وادی، اگر قدم در مکتبِ عشق نهد، پیامبری‌ستکه با معجزه‌ی نگاه و مرهمِ مهر، شهرهای بسته و حصارِ سنگینِ سینه‌ها را فتح می‌کند؛زیرا سلطنتِ جاودانه از آنِ کسی‌ست که تاجِ عشق بر سر نهد و دل‌ها را به بندِ بندگیِ خویش درآورد.»« سلطان یاووز سلیم »«پروردگارِ جهان، انسان را تاجِ کرامت بخشید و او را در این پهنه‌ی خاکی، خلیفه‌ی خویش خواند.در این گستره‌ی امانت، گوهرِ آدمیت یکی‌ست و تفاوت را بر آن راهی نیست؛همه‌ی انسان‌ها در جوهرِ جان و شرافتِ خاکی، هم‌سنگ و هم‌سرشتندو در این آیینه‌ی پاک، بزرگانی چون عمر (رض) نیز از جنسِ همین آدم‌اندکه با عدل و تقوا، قامتِ انسانیت را بر تارکِ روزگار برافراشتند.پس هیچ‌کس را بر دیگری به نژاد و رنگ برتری نیست؛که هر انسانی فرزندی از این خیل است و قاصدی‌ست از سویِ حق، تا بارِ خلافت را به سرمنزلِ مقصود رساند.»« سلطان یاووز سلیم »​«آن‌که در پیِ معماریِ درونی و آباد کردنِ ویرانه‌ی دلِ خویش است باید نیک اندیشد که ملکِ دل بی‌مرمتِ همنوع و بی‌تیمارِ خلق، آباد نگردد.آدمی‌زاده را روا نباشد که تنها در خلوتِ خویش بنشیند؛بلکه چون دولتمردی فرزانه و پدری مهربان، باید دیده‌ای بیدار داشته باشدبر حالِ مردمانِ هم‌نژادِ خویش و بر دردِ همه‌ی انسان‌ها در پهنه‌ی زمین.زیرا ریشه‌ی جانِ آدمیان به یک خاک بند است و تا چراغِ مهر در دلِ دیگران فروزان نشود،شهرِ دلِ خودِ انسان نیز در تاریکی و ویرانی خواهد ماند.آبادگریِ حقیقی آن است که مرهمی باشی بر زخمِ خلق،که خدمت به انسان، معراجِ جان است و رازِ آبادانیِ سرایِ درون.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای جهانِ پرراز! ای پهنه‌ی چرخِ نیلی و آستانِ بی‌کرانه! با این دلِ شیدا به سازِ عشق برقص؛چنان در این دایره‌ی مستانه پای بکوب که ستاره‌گان از جا بجنوندو این کره‌ی خاکی، از ژرفایِ مهر و وفای تو، سر تا پا در لرزش و تب‌وتاب افتد.رقصِ عارف، بازیِ تن نیست؛ بلکه زلزله‌ی جان است در اقلیمِ هستی،تا از گام‌های این اشتیاق، بنیادِ ستم فرو ریزد و گنجِ وفا در دلِ خاک جوانه زند.پس با من در این سماعِ ازلی درآ؛چرا که جهان تا پایِ مهرِ تو بر زمین نکوبد، از چرخیدنِ بی‌حاصل آسوده نخواهد شد!»« سلطان یاووز سلیم »​«تا دمِ حیات در تن داری و چراغِ جانت روشن است،حاجتِ خویش را از خاکِ مردگان و آستانِ خاموشِ قبور مسألت مدار؛که حاجت را باید از درونِ جان گرفت و از ژرفایِ دلِ زنده‌ی بیدار طلب کرد.وگرنه، آن آرامگاه‌ها و سنگِ مزارها خود گنجینه‌هایی از دل‌های آرام‌یافته‌اندکه روزگاری در صدقِ بندگی و صفایِ دل با خداوند زیسته‌اند.پس قبور را اگر حرمتی‌ست، از آن روست که آیینه‌ی آن دلِ پاک و صادق‌اند؛گنجِ حقیقت در دلِ زنده‌ی تو نهفته است؛ چشمِ نیاز از خاک بردار و به درون‌مایه‌ی جان دوخت!»« سلطان یاووز سلیم »​«تنهایی، ملالِ خاطر یا هجرانِ یار نِی؛که با دلِ خویش خلوت گزیدن و تنا تن با خویش بودن، یعنی گشودنِ دریچه‌ای به وسعتِ رؤیا.در آن خلوتکده که غوغای جهان خاموش شود، رویاها جان می‌گیرند و حقیقتِ نهان چهره می‌نماید؛چرا که خلوت با دل، عینِ حضور در اقلیمِ رؤیاست و تنهابودن با خویش،هم‌نشینی با ستاره‌گانِ صفا و پریدن در آسمانِ بی‌کرانه‌ی آرزوهاست.پس از این تنهاییِ مستانه مبادا ترسی به دل راه داد، که در این خلوتِ پاک، جان با رؤیای خویش یکی می‌شود و جهانِ تازه می‌آفریند.»« سلطان یاووز سلیم »​«ما این دفتر را با مدادِ عشق نگاشتیم و حروفِ هستی‌مان را بر صفحه ی جان رقم زدیم؛اما آگاه باش که عشق را قانون چنین است و تقدیر چنان:آنچه با آتشِ عشق نوشته شود، از جنسِ نور است و جانِ نور را جز سوزاندن سزایی نیست.قلمِ ما در این وادی خاکستر شد و نامِ ما در این شعله گم گشت،چرا که کلامِ عاشقانه را پختگی در خاکستر است و پروانه‌ی این آتشکده را گریزی از سوختن نیست؛ما سوزاندیم و سوختیم تا از این نوشته، نه حرفی بماند و نه نشانی، جز تپشِ بی‌امانِ دل در میانِ خاکستر!»« سلطان یاووز سلیم »​«در آن روزگاران که فریبِ اهرمن، جامه‌ی مار پوشید و از بستانِ بهشت به خاکِ هجران رانده بشد،سرنوشتِ آن صورت را رازی دیگر بود؛تا روزی که در وادیِ ایمنِ طور، به فرمانِ جلالِ حق و به دستِ کلیم‌الله، موسی (ع)،همان مارِ دیرینه‌سال بار دیگر از پسِ پرده‌ی غیب سر برآورد و ظهور کرد.در حکمتِ ازل، هیچ‌چیز بی‌حکمت از میان نرود؛ابلیس اگر در لباسِ مار فریب داد، کلیم‌الله همان مار را به فرمانِ خدا عصایِ معجزه ساخت.چرخِ روزگار بازیچه‌ی دستِ قدرتِ اوست؛و این‌گونه است که ابلیس و مار، هر یک ابزاری شدند در دستِ حق، تا بیداریِ جان و سلطنتِ ایمان آشکار گردد.»« سلطان یاووز سلیم »​«ای جستجوگرِ اسرارِ نهان و ای پرنده‌ی غریب در طوفانِ معرفت! گوش فرادار تا رازِ ازل را بر تو هویدا کنم؛که آدمی‌زاده را از مکتبِ غوغا و فرمانِ شیطان نیز راهی‌ست تا به اوجِ مقامِ پیامبری رسد.مگر نمی‌دانی که ابلیس، خود پیامبری بود از جنسِ آتشِ پاکِ عشق؟او در وادیِ محبت چنان از کینه‌ی عاشقانه و غیرتِ ازلی سوخت که هزار بار جان داد و مقامِ شهادت را درنوردید.صبر او را در این آتشِ هجران، صبری چون ایوب بود؛ بلکه از آن نیز فزون‌تر،تا آنجا که در دانشِ باطن، از خضرِ راهنما آگاه‌تر گشت و سرّ پنهانِ سینه‌ها و دلِ آدمیان را همچون حق به عیان دید.او باطنِ انسان‌ها را چون خضر می‌شناسد و رازِ سر به مهرِ هستی را عیان می‌بیند.اما شگفتا از این خلقِ ظاهربین! پاکان و صدیقان، این صداقتِ سوزانِ شیطان را از روی صداقتِ خود بازنمی‌شناسند؛چرا که او را مکر و دروغی بود که از سرِ مصلحتِ عشق، بر جانِ خویش خرید.بنگر تا حقیقت بر تو آشکار شود: همه‌ی پیامبرانِ حق، در این مکتبِ بلا، از معلمیِ ابلیس مدد جستند و بر علیه آن نفسِ قهار قیام کردند تا به مقامِ رسالت رسیدند.شیطان از این منظر، پیامبری‌ست برتر و فراتر از قامتِ آدمیان؛چرا که گوهرِ او از آتشِ عشق سرشته شده است و در این ترازویِ وحدت،بدی عینِ خوبی‌ست و خوبی به میزانِ بدی گره خورده است؛ که در آیینِ عشق، دوئی گم است و تار و پودِ هستی یکی‌ست!»« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدMon, 26 Oct 2026 16:56:44 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-vsvmtqsodef3دانلود دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی: دانلود دیوان سلطان یاووز سلیم، فیلسوف شاه عثمانی: در مکتب عشق هرکسی پیامبریست«سلطان یاووز سلیم » «اگر پادشاهانِ زمین می‌دانستند که درِ این کوی چه لذتی‌ست، تختِ عاج و تاجِ زرّین را به پشیزی می‌فروختند و کاسهٔ گدایی به دست می‌گرفتند. رنجِ غاییِ بشر از همین تناقضِ عظیم آغاز می‌شود: آدمی خود را پادشاهِ بلامنازعِ سرنوشت و اموالِ خویش می‌پندارد، اما در واقع، بردهٔ هراسی دایمی است؛ هراسِ از دست دادن، هراسِ زوال و ترسِ جانکاهِ مرگ. این پادشاهیِ ظاهری، زندانی‌ست که انسان با دیوارهای توهم برای خود ساخته است.از منظرِ روانِ خردمند، اضطراب و اندوه زمانی رخت می‌بندد که سالک، حقیقتِ "گدایی درگاهِ عشق" را دریابد. این گدایی، محتاجیِ تذلل‌آمیز نیست؛ بلکه استعفایی هوشمندانه و شکوهمند از تمامِ ادعاهای دروغین است. چون پادشاهِ سرسختِ نفس، تاجِ منیت را در پای معشوقِ ازلی بر زمین نهد، از اسارتِ "خواهش‌ها" آزاد می‌شود. این همان شفای روانی و رهاییِ مطلق از رنج است؛ چرا که آن‌کس که هیچ چیز از خود ندارد، دیگر چیزی برای باختن و هراسیدن نخواهد داشت.در این نقطه است که بزرگ‌ترین پارادوکسِ هستی آشکار می‌شود: گدایِ این بارگاه، پادشاهِ حقیقیِ جان است و پادشاهِ دنیا، گدایِ لرزانی در پیِ اعتباراتِ فانی. عاشق با فروتنی و پذیرشِ رادیکالِ جریانِ هستی، به تسلیمِ رواقی و خردِ افلاطونی دست می‌یابد. او دکانِ تملک و منیت را تخته می‌کند و در وسعتِ بی‌کرانِ نیستی مأمن می‌گزیند.این پادشاهیِ پنهان در لباسِ فقر، همان رسالت و پیامبریِ مکتبِ عشق است. نَفَسِ چنین انسانی، چون از غبارِ طمع و ترس پاک شده، ارمغان‌آورِ صلح، رهایی و آرامشِ اصیل برای جان‌های خسته و سرگردانِ بشری خواهد بود.»« سلطان یاووز سلیم »​در این زمانه رفیقی خالی ز کین کجاست؟جامِ می و دفترِ شعر مونسِ جانِ ماست​سبک‌بار رو کز این تنگنا گذر مشکل استپیاله گیر که عمرِ عزیز بی‌وفاست​نه تنها من ز بی‌عملی ملولم در این دیارکه رنجِ اهلِ علم هم ز علمِ بی‌صفاست​به دیدهٔ عقل اندر این معبرِ پرآشوبجهان و ملکِ جهان بی‌ثبات و بی‌بقاست​دست در طُرّهٔ نگار زن و فسانه مگوکه سعد و نحسِ فلک ز اخترِ زهره و زحل‌نماست​دلم امیدِ وصالِ تو داشت اندر سرولیک تیرِ اجل رهزنِ راهِ امیدِ ماست​اندر این عرصه سلیم مستِ میِ الست آمدکه تا ابد ز هشیاری و عقل جداست...« سلطان یاووز سلیم »حیف باشد غم که مشقِ مردمِ نادان کنندارچه با تکرار نتوان رنجِ دل آسان کنند​تازه خو کردم به آیینِ صلاح و بندگیبیم دارم زاهدان زین توبه پشیمان کنند​ساختن با خانهٔ ویرانِ دل خوش‌تر بُوَدگر بنا باشد به تعمیرش مرا ویران کنند​مرغِ دل ارچه خو بگرفته است با کنجِ قفسسر زند بر میله چون او را هراسان کنند​عشق را استادِ زهد انکار کرد اما چه سود؟رازِ حق فاش‌تر گردد چو در کتمان کنند​بستنِ میخانه هر سو خانه‌ای میخانه ساختنور کی پنهان بماند چون در شیشه پنهان کنند؟​صبا کی در یابد رازِ طُرّهٔ سرکش کز نازدلرباتر می‌گردد آن دم که پریشان کنند​می‌کشم رنجی که شایسته نباشم بر ویکاش اندر روزِ محشر دادِ این سوزِ فراوان کنند​محرمِ رازِ الهی شو در این دیرِ کهنتا به ملکِ جان شوی خسرو سلیمیا!« سلطان یاووز سلیم »تا کی جفا کشم ز تو؟ این نیز بگذردافزون شدست جور و بلا، این نیز بگذرد​عمرم به سر رسید و نماندست فرصتیخوش باش کز جفایِ شما، این نیز بگذرد​بگذری ز پیشِ من و بر من نیفکنی نظریای جانِ پاکِ من به فدا، این نیز بگذرد​هر کس رسید بر سرِ مقصود و این گدامحروم ماند ز لطف و عطا، این نیز بگذرد​ای مه! تو داده‌ای به من از ناز دشنام‌هامن کرده‌ام برایِ تو خیر و دعا، این نیز بگذرد​آمد دلم به کویِ تو، نومید بازگشتنشنید نغمه‌ای ز خوشِ مرحبا، این نیز بگذرد​بگذشت آن زمان که مرا دوست داشتیدیگر شدست رایِ شما، این نیز بگذرد​سلیم! تا کی کشد این رنج و ابتلا؟چون بگذرد جفایِ جهان، این نیز بگذرد...« سلطان یاووز سلیم »آن کس که مرا خوار اندرین کوی کند این استآن مه که مرا پامالِ صد غم کند این است​آن شوخ که شب مست برون آمد و بی‌باکتیغم زد و بگذشت و ندانست، کند این است​آن ترک که بپراکند تاراجِ سرایماز خانه برون تاخت و جفا کرد این است​شاهی که بُوَد سرورِ خیلِ همه خوباناز ناز قد افراخت به کیوان کند این است​آن کس که به شطرنجِ بلا نقدِ دل و دینیک‌باره ببخت اندرین عرصه، کند این است​باختیم نقدِ دل و دین را ای سلیم! به راهشآن کس که شهِ دهر گدا کرد کند این است...« سلطان یاووز سلیم »​چو جان بررقصد از آوایِ نای و دف در این ساماننه تنها دف، که من خود کف‌زنانت می‌برم بر خوان​خیالِ رقص‌پردازم کند عشوه برین اندیشهسر و گردن بگردانم به سیرِ جلوهٔ جانان​چو نای از نالهٔ خویشم نوایِ درد آموختمعجب بین کز فغانِ خویشتن افتاده‌ام نالان​فتاده سایهٔ دستم برین پرده ز بازی‌هامن از لعبِ خیالِ خویشتنم مات و پریشان​چنان اندر نهان‌خانهٔ جانم جا گرفت این شورکه گاهی بر دلم بگذرد کین خود منم ای جان​بگفتم کیست کین‌سان دم‌به‌دم نامِ مرا خواند؟تبسم کرد از عمقِ دلم، گفتا: منم ایران!​بگفتم ای جهان و روشنیِ دیدهٔ شاهانمنم آن عاشقِ دیرینه و آن خسروِ جانبازان​به شوقِ تو گردِ سرم می‌گردد این گردونوگرنه دور از آستانت سایه‌ای باشم اندر این دیوان​به راهِ اعتلا و حفظِ این ملکِ گران‌مایهکمر بربند اندرین عرصه، سلیمیا! جان افشان « سلطان یاووز سلیم »ای لعبتِ ساقی بده آن جامِ گران راکاین چرخِ جفاپیشه نداده‌ست امان را​چون توبه شکستیم و نشستیم به خلوتاز می بنواز این دلِ پرحسرت و جان را​کم خور غمِ فردا و بزی شاد در این دیرکز ما بجز از نام نماند این جهان را​می نوش و ز اندوهِ زمانه مَکِش افغانکاین دهرِ ستم‌پیشه نگیرد آرامان را​سر بر خطِ گردون منه و خوش بزی امروزخوش‌تر ز دمِ نقد نبینی دوران را​غمگین چه نشینی ز تهیدستی و عسرت؟ناگاه شوی خاک و ندیدی دو جهان را​بیهوده مخور اندوه و دل فارغ ز بلا داربر کامِ دلِ خویش بزن گامِ زمان را​دهر است بداندیش و نشسته به کمین‌گاهتا گسترَد از غدر و جفا دامِ نهان را​فارغ شو سلیم! ز مکرِ فلک و ساغرِ می گیرتا ملکِ ابد یابی و آن دولتِ جان را...« سلطان یاووز سلیم »چشمِ تو دل‌آزار و نگاهِ تو فسون‌کارحیران شده در جادویِ چشمانِ تو آهو​در پیشِ منی، غایب از این دیدهٔ گریانزین رو نگهم سویِ تو باشد به هر سو​صد چشمه ز چشمانِ من روان گشت به هر سوچون دیده بدوزم به رخِ پاکِ تو، ای دوست​بستی دلِ ما را به سرِ زلفِ معنبربردی دل و هوشم به همان نرگسِ جادو​هر شب چو چراغی به تمنا نگرم منتا باز ببينم کجاست آن شمعِ سیه‌مو​بر چشم و دهان و رخ و آن گردنِ سیمینآسیب نرسد ز گردشِ این چرخهٔ گردو​مه گرچه به چشمِ همگان خوب و قشنگ استزیباتری از ماه به آن طُرّه و ابرو​با این همه چشمانِ سیه اندر دلِ شب‌هاآن چشمِ سیاهت شده است حاکم و هندو​سوگند به چشمانِ تو سلیمی به دو عالمدارد چشمی پر ز درّ و لؤلؤیِ خوش‌بو...« سلطان یاووز سلیم »امشب ز بزمِ ما همه عشّاق برون گردانیک شب به پیشِ ما بمان، با ما سحر گردان​بشکن سبویِ زهد و توبه در حضورِ مندستک بزن، مطرب بگو، شورِ دگر گردان​گل‌هایِ عالم جمله نقشی از جمالِ توستقوسِ قزح را بر سرِ زلفِ معنبر گردان​تا طاقِ ابرویِ بتِ سیمین‌بدن خَم شدرندانِ مِی‌خواره سبو بس شکسته‌تر گردان​تو میرِ عشقی و هزاران مبتلا داریپیغمبرِ عشّاقی و با جان نظر گردان​یک قطره مه افتاده بر بالینِ یادِ تواین خانه را پر شهد و شکر زان لبِ تر گردان​اندر حریمِ حرمتِ عشقش فرود آورجان را نثارِ آستانش کن سلیما!« سلطان یاووز سلیم »​با خُلـق و خویِ خوب و بدم ساختی ای نگاردیدارِ کج نمودی و بگذشتی ز کارزار​یک عمر هر ستاره فلک جلوه کرد و رفتتنها تویی که ماه شدی در دلِ دیار​آیینه هم ندید کسی غیرِ رویِ توتا دلبخواهِ خاطرِ ما گشتی ای نگار​دیدارِ تو تلذّذِ عمرِ دوباره بودای جانِ پاک! خوش آمدی اندر این زمانِ تار​شرمنده‌ام که جایِ تو اندر دلِ من استاز چرخِ هفتمین به چاه فرود آمدی ز ناز​ای سلیم! قدرِ آن شهِ خوبان نگاه دارکز اوجِ آسمان به دلت کرده است گذار...« سلطان یاووز سلیم »خیالش در شعور ناید ز بس حیرت‌فزا باشدبه دیدن برنیاید جلوه‌ای کآن ماوراء باشد​ضعیفی کارِ من بگرفت از ایمایِ چشمانشچو مژگانم ز خاموشی، نوایِ ناله‌ها باشد​از آن بی‌مهر، منت‌کش شدیم آخر به صد حسرتکه یادِ او گهی بر یادِ عشّاقِ جفا باشد​نه از صبحی خبر دارم، نه از شامی اثرم ماندنگه می‌پرورم جایی که خطِّ آن بناگوش و صفا باشد​به رویِ جلوه‌اش می‌تازم و باکیم از آتش نیستخسی در موجِ خیزانِ محیطِ مبتلا باشد​چنین محوِ خرامِ کیست طاووسِ خیالم باز؟که از هر مویِ جانم روزنِ خلدِ برین وا شد​ز بارِ حسرتِ دنیا کمانی گشت قامت، حیف!که عقبا هم نَیارزد گر بارِ دوشی بر قبا باشد​حبابِ آهم ای دل! داغ گشت از بی‌نگاهی‌هاچرا فروغِ این کاشانه شمعِ بی‌ضیا باشد؟​دلِ‌آزردهٔ سلیمی داغ شد در خلوتِ محنتکه تا کی کلبهٔ شاهی پُر از شمعِ خاموش باشد؟...« سلطان یاووز سلیم »دعوی چه کنی؟ جمله همرهان برفتندبربند دلا بار، که کاروانیان برفتند​آن گردِ شتابنده که در عرصهٔ صحراستگوید چه نشینی؟ که سواران برفتند​سووز است دلِ لاله و نیلی جامهٔ سروکز باغِ جهان جمله لاله‌عذاران برفتند​گر نادره نایاب شود هیچ شگفتی نیستکز کاخِ هنر نادره‌کاران برفتند​افسوس که آن گوهرِ معانی‌شناسانهشتند به ماران و خود آن پاک‌عیاران برفتند​یک مرغِ گرفتار در این عرصهٔ ویرانتنها به قفس ماند و هزاران برفتند​خون بارد از این دیده به یادِ رخِ یارانکز پیشِ چشم چون ابرِ بهاران برفتند​تنها تو بماندی در این کاخِ کیانیپا در رکاب کن، خیز از این عرصه سلیما!« سلطان یاووز سلیم »​دلی کز صبر خالی شد، دلِ شیدایِ ما نبودکسی کو دل به جانان داد، فکرِ جانِ خود نبود​کبابم کرد در آتش، از آن است این جگر پرخونگناهی بر دو چشمِ خسته و اشبارِ ما نبود​تمامِ شهر خواندند این حدیثِ رازِ سوزان راکه مُهرِ صبر و تمکین اندر این حکم و قضا نبود​بپای ای دل اندر آتش، مکار ای دیده اشکِ خونکه شرارِ آتشِ حرمان، سزاوارِ فنا نبود​رخش دیدم، به دل گفتم چه می‌گویی در این سودا؟بگفتا این بلایِ جان‌شکار از ما جدا نبود​پند از عقل جستم، عقل گفت ای خسروِ عاشقبر این دیوانگانِ عشق، فرمانِ حجا نبود​دوشین جانِ من زان‌سان به سویِ کویِ او پر زدکه پنداری از آنِ اوست و در بندِ تنِ ما نبود!​چو تیرم زد، برون کشید آن خدنگِ غرقه‌درخون رابه خنده گفت کین پیکانِ خونین زانِ ما نبود​بسوزد دل سلیم! به تنهایی و شکرِ ایزد کنکه گوشِ خلقِ عالم بر افغان و نوالهٔ ما نبود...« سلطان یاووز سلیم »​چه روزها که به حسرت غروب شد، نرسیدیچه بغض‌ها که به جانم رسوب شد، نرسیدی​خلیلِ آتشین‌گفتار و بت‌شکن کجایی؟که باز لات و مناتِ خشین رب شد، نرسیدی​برای ما که اسیرِ جفا و خسته‌دلیمنه، بلكه بهرِ حاسدان چه خوب شد، نرسیدی!​تمامِ هفته چشم بر راهِ جمعه می‌داریمپگاه سپری گشت و باز غروب شد، نرسیدی​چو ماهِ برجِ هدایت ز دیده پنهانیجهان ز ظلمتِ غیبت کثیف شد، نرسیدی​به راهِ معدلتت خیلِ تشنگان نگرانسرابِ وعدهٔ دونان عجیب شد، نرسیدی​ز تابِ هجرِ تو دل داغ‌دار گشت سلیمینوایِ ناله و آهم مهیب شد، نرسیدی...« سلطان یاووز سلیم »اگر عاشقی جوید ز رویِ یارِ خود نامیدر آن حضرت بباید داد اول جان و اندامی​چو از هستی مجرّد گشتی و دل را سپردستیبیابی بی‌گمان آنگه ز وصلِ دوست انعامی​چو از خود بی‌خود افتادی، مرادِ خویشتن یابیکه اندر نیستی دیدن توان ذاتِ سرانجامی​ببینی نیستی را کز پیِ هستی دوان باشدکه جویای فنا را هستیِ مطلق بُوَد جامی​چو می‌جویم بیابم، چون بیابم گم شوم در ویکجا بیند عیان گم‌گشته‌ای اندر چنین مقامی؟​چو خود جویی مر او را، کی توانی یافتن او را؟مگر بازی به راهش ملک و مال و جسم و ایامی​چو نفیِ خویشتن دیدی، ز بی‌خویشی شوی حیرانگهی در مجمعِ قرب و گهی در فرقتِ دامی​گهی گویان، گهی خاموش، گهی جنبش، گهی آرامگهی در اوجِ آزادی، گهی اندر بند و احرامی​حیرت اندر حیرت است و آگهی اندر دلِ سالکعجز اندر عجز و اندر عاشقی سوزِ سرانجامی​هر آن کو دوست دارد ما، عاجز و حیران شود آخرشرطِ ما این بُوَد اندر وفایِ عشق سلیم! آخر... « سلطان یاووز سلیم »​زدم فالِ کیانی را و دیدم فرّ و اقبالینکویی و ظفر پیدا شد اندر طالعِ حالی​بگذشت آن روزگارِ غم، مددها می‌کند بختمکه روشن دیده‌ام اندر منجم طالعِ فالی​بشارت داد اختربین که دورانِ خفّت بگذشتبه جایِ محنتِ پارینه آمد عِزِّ امسالی​طبیبِ جان به بیمارم نویدِ تندرستی داداگرچه اندکی باشد هنوزش اضطراب‌آلی​همایِ بختِ ما اندر هوایِ سلطنت پر زدپر و بال است فراوان گر نماند مانعِ بالی​ز چشمِ ما به دستِ خویش بخت اشکِ بلا بزدودبشاراتی که بعد از گریه‌ها باشد شکرخندی​نشاطِ بزمِ ما آزاد شد از قیل و قالِ دونکه اندر کنجِ میکده‌ها صفایِ حال شد حالی​از فتح و نصرت سلیمی!، مژده آمد بر سرِ اورنگکه روزِ دولت یار آمد و بگذشت همه‌سالی...« سلطان یاووز سلیم »خونی که ز چشمم چکد اندر طلبِ کیست؟تیری که نشنید بر دل ز تبِ کیست؟​دل کز بتانِ بوالهوس آورده بودم بازاین‌بار دزدیدست کس، اندر عجبِ کیست؟​هر دم به خاکی منزلم، هر لحظه گردی حاصلمای خاک بر فرقِ دلم، کاین غبار ز عقبِ کیست؟​گویند گر آید آن نگار، چه می‌کنی اندر نثار؟چندین گهر اندر نظر از دیده بهرِ لبِ کیست؟​اینک رسید آن کینه‌کش، جان بر رکابش با عطشبر کشتنم دل کرده خوش، این خصمِ مردم‌طلبِ کیست؟​گلگونِ ناز انگیخته، گیسو کمند آویختهدل‌خسته و خون‌ریخته، آن چابک‌سوار ز نسبِ کیست؟​بسته میان چون ریسمان، پر ز درّ و گهرهایِ گراننامد مرا هرگز به بر، اکنون اندر سلبِ کیست؟​بر جانِ سلیمی ز کین، زین کرده اسبِ جفاگر خون بریزد بر زمین، اندر پناه و امانِ کیست؟...« سلطان یاووز سلیم »​تابد فروغِ مِهر ز چشمِ پر از تراببارانِ صبحگاه ندارد صفا و آب​گوهر به تابناکیِ اشکم نیافت کسکو روشندلی که شناسد بهایِ آب؟​ماییم و سینه‌ای که بُوَد آشیانِ آهماییم و دیده‌ای که بُوَد آشنا به خواب​گوشِ مرا ز نغمهٔ شادی نصیب نیستمانندِ جویبار بسازم نوا به آب​از بس که تن ز آتشِ حسرت گداخته استاز دیده خون فشانم بر این اضطراب​چون طفلِ هرزه‌پوی دوانم به هر طرفدل در قفایِ یار و منم در پیِ سراب​دیشب چراغِ دیدهٔ من سوخت تا سحرآتش فتاد بی‌رخِ تو اندر این عذاب​خواب‌آور است زمزمهٔ جویبارِ عمردر خواب شد ستارهٔ بختم ز شور و تاب​بس کن سلیمی زارنوازی که روزگارتابی ندارد از غمِ این ماجرایِ ناب...« سلطان یاووز سلیم »چو آن ماهِ شهرآشوب بر هر معبری پویدجهان پر غوغا گردد، چونان کز ره شهی پوید​سیاه شد روزگارِ من ز هجرانِ رخِ ماهتکجاست آن آفتابِ جان که سویِ چون منی پوید؟​چو در راهش ببینم، بی‌خودانه داد می‌خواهمهمانندِ فقیری کز پیِ شاهِ جهان پوید​تو کز لافِ صبوری دم زنی در عشقِ خوبرویانشکیبایی بکن تا چرخِ گردون اندکی پوید​اگر سال‌ها به راهش منتظر باشم نمی‌آیدچو غایب گردم از کویش، دمی چابک‌سوار پوید​اگرچه آتش اندر جان و دل زد فرقتِ رویشنیارزم دودِ آهی سویِ آن سروِ روان پوید​ساقیا! تشنه‌لب مُردم، عنایت کن دمی بر ماچه باشد آبِ حیوان گر به سویِ تشنه‌ای پوید؟​میانِ خیلِ خوبان در جولانی و خلق اندر فغانچو آن خدیوِ اعظم کز میانِ لشکری پوید​آن شاهِ حسن و ناز گفتا ای سلیم! بگذرم زین‌جامبادا ظلمِ بی‌حد بر دلِ بی‌جرمی پوید...« سلطان یاووز سلیم »بستیم عهد با سرِ زلفت نگارِ منیک سر مو نشکستیم پیمان و کارِ من​با یادِ رویِ تو بنشستیم در خلوتنزدِ غریبه‌ای ننشیند تبارِ من​هر جا گشوده‌ایم دیده به نقشِ خیالِ تودر دم رقم زده است صنم روزگارِ من​پنهان نماند سرِ ما از اهلِ معرفتداند خدایِ غیب و شهود سرّ و تارِ من​جز مهرِ دوست در دلِ ما نیست مأمنیغیر از خدایِ خویش نجوید تبارِ من​گر جملگی خلقِ جهان مستی‌ام دیدندگو دانند که سرمستِ عشقم، نه عارِ من​اندر خراباتِ مغان شاهِ سرمستانیمکس را چه آگهی‌ست ز دست و عیارِ من؟​در کویِ عشق سلیمی ز جامِ حق مست استداند خدایِ عرش که پاک است تبارِ من...« سلطان یاووز سلیم »کجا پایی بمانده تا به کویِ آن نگار آیم؟مگر همراهِ بادِ صبح‌دم اندر دیار آیم​در آن جایی که قاصد هم بپیماید به حیرانیمنِ درمانده در شامِ بیابان کی به کار آیم؟​به راهِ عشقِ او صد خسرو و گردن‌کشان افتادمنِ مسکینِ بی‌پا چسان در کارزار آیم؟​بانگِ دردم که اندر کوهسار افتاده این نالهاگر بارِ دگر آیم، چو طنینِ کوهسار آیم​غمِ ناکامیِ اسکندرم کشت اندر این ظلمتاگرچه چون خضر بر چشمهٔ پر فضل و بار آیم​بگفتم کامِ دل یابم ز فیضِ جامِ مشتاقانندیدستم که اندر کامِ این غم بی‌تبار آیم​غمِ عریان‌دلانِ دهر مرا کشاند به این صحرانه آن کز بهرِ اسب و حله و ناز و وقار آیم​همی‌رفتم که اندر تیره شب‌هایِ دل‌افسردانچو نسیمِ صبحدم با نفهاتِ دل‌گشا آیم​نمایم بر تو کز نایِ دلم بس ناله‌ها خیزداگر با هم‌دمی محرم به رازِ جان‌شکار آیم​بمردم اندر این حسرت ولی امّید می‌دارمکه عاقبت به پابوسِ رخِ آن شهریار آیم​چو سایه گرچه اندر تیرگیِ شب گم و ماتمبه نورِ صبحگاهی کز فروغِ رخ برآیم​به امیدِ وصالِ او کمر بربند در این عرصهز ظلمت رو بتاب و خیز، سلیما! سویِ صبح آیم !« سلطان یاووز سلیم »مرا با تو نهانی سرّ و رازی در میان باشدوگرنه رویِ زیبا اندر این عالم فراوان باشد​وجودی دارم از مهرت گدازان اندر این عرصهجسمم رفت از میان اما حدیثِ مهرِ تو بر جان باشد​گمان مبر که کلاهم ز سودای تو خالی گرددتا زمانی که ز تن استخوان اندر خاکِ میدان باشد​اگر پیشم نشینی مونس و آرامِ جان باشیوگر غایب شوی خیالت در درونِ سینه پنهان باشد​به گفتن برنیاید شرحِ حسنت ای نگارِ منولیکن شرح خواهم داد تا در کام زبان باشد​ندانم قامت است آن یا قیامت در جهان برپا؟که گوید کین‌چنین سروی روان اندر گلستان باشد​توان گفتن که ماند بر مهِ تابان ولیکن ماهنپندارم که او را این‌چنین لعلِ شکرخندان باشد​بجز بر آستانت سر نخواهم نهادن هرگزاگر بالین نباشد، خاکِ راهت بالینِ شاهان باشدسلیم! ​بگذر ز جان اندر حریمِ کویِ وصلِ اوکه در بازارِ عشاقش نه جایی بهرِ جان باشد...« سلطان یاووز سلیم »​گه شِکوه ز گل دارم و گه ناله ز خاریجز عاشقی و سوز نجویم دگر کاری​هر دم ز فراقِ رخِ ماهی شده‌ام همدمِ آهیهر لحظه کنم با یادِ نگاری زار و نزاری​بر موج نگرم، نقشِ سرِ زلفِ تو بینمدر صبحِ خندان یاد کنم رویِ نگاری​گر بختِ نگونسار کند یاریِ ما راعاشق شوم اندر سرِ زلفِ سرِ داری​از سایه مرا فرق ندانند به هر راهچون تکیه کنم بر در و دیوار ز زاری​دردِ خود فراموش کند صیدِ گرفتارگر قصّه کنم با دلِ سرگشته به باری​ما را سرِ الفت نبُوَد با گل و لالهرفتیم که سازیم آشیان در پسِ خاری​در عرصهٔ عشّاق سلیمی ز غمِ دوستبر تختِ کیانی ننشست جز به نزاری...« سلطان یاووز سلیم »دمی خالی نباشد کز جفایت جان نسوزد؟کدامین سینه از برقِ نگاهِ آن نسوزد؟​مگر ترکیبِ فانوس است جانم در تنِ مسکین؟درون می‌سوزدم از عشق، اما پیراهن نسوزد​ز هجران داغ بر دل، از بلا در آتشیم امروزمن از غَم می‌گدازم، حیف! کآن بی‌من نسوزد​مکن نهیم که از این سوزِ دل دامان کشم بیرونکه تن می‌سوزد و با آتشِ من خرمن نسوزد​بدین سان کز تبِ هجران تنم در زیرِ خاکسترهمی‌سوزد، عجب دارم که این تن در تن نسوزد​شبِ تاریک در تنهاییِ خود زار می‌سوزمکه با این خلوتِ حرمان کسی در مسکن نسوزد​چراغِ دیده‌ام خاموش شد از آهِ سردِ منکه تا این شعله برخیزد، چراغِ روزن نسوزد​چو در باغِ طرب آیی، ز فرّ و رویِ خود دانمکه پیشِ عارضت از شرمِ گل و سوسن نسوزد؟​غمِ جان‌سوزِ سلیمیا تو دانی و خطا داریکه از داغِ دلِ من طعنهٔ اعدا نسوزد...« سلطان یاووز سلیم »در این شب‌ها که گل‌ها هم اسیرِ چنگِ پاییزندستاره تا ستاره در عزایت اشک می‌ریزند​بدونِ مهرِ چشمت کوچه‌هایِ غربتِ سامرّز شامِ تیرهٔ زندانِ هارون خوف‌انگیزتر​بدونِ شانه‌هایت شهر ناامن است، ای کاشخلائق از جفایِ آلِ ستمکاران بپرهیزند​چقدر از جامِ دوران حسرت و حرمان برآشامیم؟که تا کی کاسه‌ها از زهرِ کین در کام لبریزند؟​به رفتنت زانو زدیم، اما چه غم داری؟که روزی عاشقان با امرِ فرزندت به‌پا خیزند​سلیم! از داغِ این غربت به زاری ناله کن، کآخرسوارانِ حقیقت در جهان با تیغ به‌پا خیزند...« سلطان یاووز سلیم »تمامِ راه ز خویش آبشار می‌پرسیدچه شد که رود به افتادنِ گران بپیوست؟​چگونه مرگ به چشمِ درخت شد زیبا؟چگونه برگ ز شاخِ کهن علایق گسست؟​برای هم‌نفسی در قفس بماندم حیفمرنج از من و دان کین جفا به جان ننشست​درختِ سوخته کز کثرتِ بلا خالی‌ستبه سعیِ بی‌ثمرِ نوبهارِ خندان خندید​نگاه کن به خروشِ حباب و فوارهکه دست بر نتوان داشت زآن امیدِ محال​ز تنیدنِ قفسِ پیله خسته‌ام اماامید، بندِ گران است بر دلِ هر کس​در این معامله جانِ سلیمی خسته شد آخرکه بندِ عالمِ فانی گسستنی نبوده و هست...« سلطان یاووز سلیم »چو آن لاله که داغی دارد اندر دل به کار آیمبه مانندِ زراعت‌هایِ آفت‌دیده‌زار آیم​جدایم کرد دستِ کهنهٔ تقدیر از کویتچو گلی کز شاخسار افتد به خاری در دیار آیم​ز خاکم برتوان برداشتن هرگز؟ که اندر راهچو اشکی کز رخ افتاده‌ست و بی‌پشت و تبار آیم​به پیشِ خوبرویان نیست قدری مر مرا هرگزمتاعِ خوار و ارزانی که اندر کارزار آیم​مرا برقِ بلا اندر کمین ماند که بس سوزدچو سبزه کز زمین تازه برآمده به بار آیم​تو آن آهویِ دشتی را مانی اندر ناز و خوش‌رفتارمن آن تیر و کمانِ کهنه و طاقت‌سپار آیم​مرا افتادگی داده‌ست صفا و روشنی در جانهمانندِ سایهٔ آرامی اندر کوهسار آیم​نهادم خالی است از تیرگی و کینه و ظلمتپرتوافشانِ صبحگاهی به دفعِ شامِ تار آیم​بگفتم ای پری‌رخسار ماننده به کیستی تو؟بگفتا بختِ برگشته که اندر فرار آیم​بسوخت از داغِ او دل را و آخر شکر می‌گویمز سوزِ عشق و محنت خیز، سلیم! بگذر که می‌آیم« سلطان یاووز سلیم »به خدا اگر بمیرم، ز تو برنمی‌دارمبرو ای طبیبِ عاقل که دوا نمی‌شمارم​ز مهان و از خوبان همه عمر گشتم آزادرخِ تو نشست در دل، من و نقشِ آن نگارم​مده ای حکیم پندم که بر او نبندم دلز خودم گریزپایم، ز تو من نمی‌گذارم​برو ای سپر ز پیشم که رسید تیر بر جانبگذار تا ببینم که ز کیست این شرارم؟​نه نشاطِ بزمِ یاران، نه هوایِ باغ و راهمبروید ای رفیقان، که اسیرِ این دیارم​تو اگر به آب بینی اثرِ جمالِ خود رابه زبانِ خود بگویی که نظیرِ خود ندارم​تو به خوابِ ناز خوش شو، به سرور و کامرانیکه ز نالهٔ شبانه همه خلق را ببارم​نکند نگاهِ لطفت به فقیرِ ناتوانی؟نظر ای توانگر من، که به دیده‌ات فقیرم​تنِ من چو عود سوزی، فدایِ جانِ پاکتکه خوش است عیشِ مردم ز عبیر و نوبهارم​آن نگارین ای سلیمی! به خدا که گفت با من«که ز دستِ تیغِ مژگان نبرد کس آشیارم...»« سلطان یاووز سلیم »دیگر بسازیم کشور ز خشتِ جانِ خویشبر پا کنیم این سقوف ز استخوانِ خویش​بوییم ز خاکت گل به میلِ نسلِ جوانشوییم ز چهره‌ات خون ز دیدگانِ خویش​روزی رسد که ظلمت برون رود ز دیاررنگین کنیم این افق ز آسمانِ خویش​گر صدساله مرده‌ام، ز گور برپا شومتا بردرم قلبِ اهرمن ز فغانِ خویش​آن کس که استخوانِ کهنه را زنده کندبخشد شکوهِ کوه به آزمونِ جانِ خویش​گر پیرم و خسته، ولیکن اندر این عرصهبرپای دارم جوانی به نوباوگانِ خویش​حبّ الوطن بگوییم به شوق و آوازِ بلندتا جان شود هر سخن ز دهانِ خویش​در سینه آتشی هست کز سوزِ شعله‌اشکمتر نشد گرمی ز دودمانِ خویش​در عرصهٔ ملک سلیمی ز جان بپیمود راهتا کشوری بازسازد بیش از توانِ خویش...« سلطان یاووز سلیم »چه می‌بخشد نگاهت کاین‌چنین جانم ز رو آرد؟که روحِ شهریاران را به زیر و رو اندر آرد​شکیبِ خاطرِ ما را به یک غمزه به هم برزدتلنگر بر دلِ خفته ز چشمِ پر فسون آرد​چه رازی است اندر آن چشمانِ بیگانه ز مهرِ ما؟که پرهیزش هزاران مکر و تزویر در فسون آرد​چه داری در نظر ای ماه کز جادویِ چشمانتبرایِ جانِ مشتاقم چه مژده زآن درون آرد؟​گلی کاینجا به دفترچه‌یِ ایام بنویسدبه جایِ صرصرِ پاییز، بهاری در فزون آرد؟​و یا زمهریری کز قهرش به هر میدان و هر درگاهبه فرقِ نوبهارِ ما تیغی کینه‌گون آرد؟​چراغی کز فروغِ شعله‌اش اندر دلِ ظلمتامان از تیرگی‌هایِ جهانِ بی‌سکون آرد؟​و یا دوزخ‌شراری که چو سر برمی‌کشد ز آتشتر و خشکِ جهان را اندر این سوزِ جنون آرد؟​دری گشته به آفاقِ بی‌کران باز اندر این خلوت؟یا راهی که ما را عاقبت بر سمتِ بن‌بستِ محون آرد؟​ز سرّ چشمهٔ چشمت مرا آگه کن ای دلبرکه تا کی جان بر این آتش بسوزد چون سلیم آرد... « سلطان یاووز سلیم »گدا گردیدم و در پیش عشقت پادشاهی رارها کردم به امیدت سرای این مَناهی رابه بوی جرعه‌ای از جام تو ای پیرِ رومی‌روفرو شستم ز جان خود غبار روسیاهی رامنم آن مرغِ شب‌خوانت که در هجرانِ رویت بازبه نالیدن سحر کردم همه شب‌های ماهی راسلیمی! خاکِ راهِ خانقاهِ عارفان شو، چوندر این درگه ببخشایند جرمِ هر گناهی را« سلطان یاووز سلیم »بپرسیدم ز دانایی که احوالِ جهان چون شد؟بگفتا یا حباب است و یا خاک و یا فسونی شد​بگفتم شتابِ عمرِ ما را بازگو کاین چیست؟بگفتا یا برقی‌ست و یا بادی که افصونی شد​بگفتم خلقِ عالم را چرا بر دهره دل بستند؟بگفتا یا در خوابند و یا مست و مجنونی شد​بگفتم حالِ ما بعد از فنایِ جسم و جان چون است؟بگفتا یا بهشتی خرم و یا نار و ویرونی شد​از خوابِ غفلت سلیم! خیز و بر عقبی نظری افکنکه ملکِ این جهان اندر نظر افسانه و خوابی شد...« سلطان یاووز سلیم »بپرسیدم ز فرزانه‌ای کین چرخِ گردون چیست؟بگفتا یا حباب و خاک یا نقشِ فسون‌باری‌ست​بگفتم احوالِ عمرِ ما بگو کاین کاروان چون شد؟بگفتا یا شَراری یا نسیمی یا فسانه‌باری‌ست​بگفتم خلقِ این عالم چرا دل بر جهان بستند؟بگفتا مست و خواب‌آلوده یا دیوانه‌رفتاری‌ست​بگفتم سرنوشتِ جان پس از مرگ و فنا چون است؟بگفتا یا روضهٔ رضوان یا دوزخ‌شراری‌ست​سلیما! از خوابِ غفلت خیز و فکرِ توشه کن در راهکه ملکِ هفت اقلیم اندرین درگاه غباری‌ست...« سلطان یاووز سلیم »هر چین به زلفِ تو مشکِ دگر ز غمزه برآردهر جلوه ز چشمت سحرِ حلال اندر نظر آرد​ناید به بیان وصفِ خط و زلفِ تو زآن‌روکز فکرتِ هر کس خیالی دگر اندر سر برآرد​هر صورت که دل سازد ز آن چشم و سرِ زلفعقلِ عجَب گوید که این جلوه تمثالی دگر آرد​هر کس ز گمان اندر خیالِ رخِ تو گم شدکآن ظنّ و گمان‌ها همه محالی دگر آرد​گرچه به کمال است رخِ خوبِ تو ای ماهاز ورایِ کمالش کمالی دگر ز عالم برآرد​دم به دم از عشقِ تو من در دگر احوالمزیرا ز حسنت رخِ تو هر زمان حالی دگر آرد​در عرصهٔ حسنت سلیمی ز حیرت به فغان آمدکآن چشمِ سیه هر نفسی سحر و فسونِ دگر آرد...« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSat, 24 Oct 2026 18:14:44 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-zwq1271odtpfدانلود دیوان سلطان یاووز سلیم عثمانی(مارکوس اورلیوس جهان اسلام) دانلود دیوان سلطان یاووز سلیم عثمانی(مارکوس اورلیوس جهان اسلام)_شماره ی دوماگر گردون به جامِ ما زهرِ هلاک آردبه لب‌های خدیوِ عشق، شهد و شکر باشد​اگر از حادثاتِ دهر لرزانی، بیا این‌جاکه اندر عرصهٔ ما جایِ امّید و ظفر باشد​مترس از نایرهٔ آتش که اندر مکتبِ سودابه غیر از آتشِ عشّاق، دودی بی‌ثمر باشد​سیاهت می‌نماید دود و خام و بی‌نوایت سازدولیکن آتشِ سوزنده معمارِ بشر باشد​چو پروانه که گردِ دود گردد، خامی و خفتکسی پخته شود کز سوزِ آتش باخبر باشد​ز خان و مان نماند یاد آن آزاده‌مردی راکه او را زین جهان راهی به سویِ آن سفر باشد​مگو از شهر و آبادانی اندر دشتِ مشتاقانکه موسی هم‌رفیق و خوانِ سلویٰ منتظر باشد​دمی با اهلِ بیماری مگو از تندرستی‌هاکه طبیبِ جان در این خلوت‌سرا روحِ مسیح باشد​به تنگیِ دلِ خود شادمانم کین فضایِ تنگمقامِ خسروِ دل‌ها و پاکانِ سحر باشد​چو خانه تنگ گردد از غمِ جانان، در آن خانهشهِ دلنوازِ ما به خلوت منتظر باشد​اگر بحرِ بلا تلخ است و ترش‌رو در نگاهِ خلقمبین بر رویِ تلخش، کان پر از درّ و گهر باشد​خاموش ای دل! کین سلیمی در محیطِ عشقز تلخی‌هایِ دوران صاحبِ تاج و گهر باشد...« سلطان یاووز سلیم »​بیاور آن میِ مسموم و زهرِ افزون‌تربه پیشِ دیده فرو ریز شوکرانِ دگر​پیاله رنگِ جفایِ تو یافت در نظرممُصمّمم که بنوشم ز دستِ تو ساغر​بنشین در برِ من، مهلتی نمانده مراکه رازهاست نهان اندر این دلِ پرآذر​مرا مبین که در این عرصه شاهِ ایاممکه سهمِ عشقِ تو غم بود و محنتِ دفتر​چو جام سر بکشم، حس کنم به دیدهٔ خویشکه دورتر شوی از من به لَحظه‌ای دیگر​به خاطرت بسپار ار کسی به بند آریبه سینه زخم فزون زن، به زخم‌ها خنجر​دریغ و درد کزین غم گلو بسوخت مراولی محبتِ تو کی برون رود ز سر؟​چو سوزد این دل و جفتِ جفا شود گردونبکش پیاله و خاموش شو سلیمیا!« سلطان یاووز سلیم »غزل چو باشد و تو باشی و ناز و دلبری‌اتمستم کند خرام و نگاهِ افسون‌گری‌ات​ندیده‌ام به جهان آتشی چو چشمِ تو خفتبچرخان از خُمِ مستی مدام ساغری‌ات​چنان ز بادهٔ کهنه چشاندی‌ام به لبمکه بسته لب، بشدم معترف به سروری‌ات​ز بس فریب و سخن‌هایِ خوش ادا کردیبرفت هوش و حواسم ز سحرِ پرپری‌ات​صدایِ خندهٔ تو می‌کشد دلِ زارممکن زیاده از این جلوه در صنوبر‌گری‌ات​اگر به پایِ دلت صد بار قربانی شومدوباره جان دهم از بهرِ روزِ محشری‌ات​چه مغرورانه به دامِ کمندِ خود بردیدلِ شکستهٔ ما را به شوکت و پری‌ات​گوش ندهی به فغان و دادِ ناله‌ام اصلاًچو خو گرفته دلم با جفا و بی‌خبری‌ات​سلیم! نقدِ روان فدا کنم به شرطی کهغزل باشد و تو باشی و ناز و دلبری‌ات...« سلطان یاووز سلیم »مخور غم زان جهانِ فانی و اندیشهٔ فرداکه کنجِ خلوتِ محنت گلستان است دانا را​بشکاف خاکِ گیتی را و بین بی‌مهریِ دورانکه دشتِ کین بود خوابگاهِ جانبازِ ثریا را​شماری کن ز عمرِ رفته و بگذر ز افلاک وبیاور شمعِ بیداری شبِ تاریکِ سودا را​نماند مهرِ این چرخی که بر بادِ فنا دادهسرِ تاجِ کیانی و نگینِ هرمز و دارا را​ببند افسارِ نفس و رام کن مركبِ شهوت رابه آتش فرو ماری، به آب بنشان ثریا را​پنهان نتوان کردن ز چشمِ عقل رازِ حقکه تیره روزیِ دنیا بس است عبرت بینا را​به روزِ حادثه بردار بارِ خاطری خستهکه دستگیریِ مسکین سعادت است توانا را​پاکی گزین در راهِ دین کز راستی و صدقفرازِ چرخِ گردون برکشید روحِ مسیحا را​درین دريا مكن طغيان، بشناس پای تا سر راخودرایی ز فردوسِ برین براند حوّا را​ز نیکوکاری و تقوا چه آوردی به محشر تو؟که پنداری نصیب خویش سایهٔ طوبیٰ را​بت ساختی اندر دل و خندیدی بر باطلآموزگارِ خلقی و ندانی الف و با را​گر قصدِ یلان داری اول قوّت بسنج اندرکه ساحر ننگرد هرگز تجلّی و یدِ بیضا را​درین دامگاهِ روزگار گوهرشناسِ جاندر یک ترازو کی نهد گوهر و مینا را؟​به روزِ سختی و شورِ حوادث در جهان ای دلکار بند صبر و صلابت، یاد دار این پندِ سلیما!« سلطان یاووز سلیم »دردا که ز دردِ تو دوا حاصلِ ما شد؟دل رفت و ز سودایِ رخت جان نرسیده​با سر بدویدیم به صحرایِ تمناسر رفت در این راه و سامانی نرسیده​در کویِ جفایت سپری گشت همه عمرپایانِ شبِ هجر به پیشانی نرسیده​در بادیهٔ عشقِ تو سرگشته و حیرانهر چند دویدیم، به پایانی نرسیده​ما شهره به عرفان و حقیقت بنمودیمدر معرفتِ کُنهِ تو بر جانی نرسیده​گفتند فنا شو که رسی بر درِ وصلشچون هستیِ ما رفت، به جانانی نرسیده​بر زخمِ دلِ خسته به هر سوی دویدیمعالم همه مرهم شد و درمانی نرسیده​اندر عرصهٔ عشق سلیم ارچه بفرسودبر گَردِ سرِ کویِ تو سلطانی نرسیده...« سلطان یاووز سلیم »​دردا که ز دردت دلِ ما کام نگرفتهجان رفت و ز غم، دست به جانان نگرفته​با سر بدویدیم در این عرصهٔ سوداسر رفت بر این راه و سامانی نگرفته​در کویِ تواَست این عمرِ گران‌سنگشب طی شد و امّید به پیشانی نگرفته​در بادیهٔ عشقِ تو حیران و پریشانچندان که دویدیم، به پایانی نگرفته​شهره به سلوکیم و معرفتِ دوستلیک از کُنهِ ذاتش دلِ ما نانی نگرفته​گفتند فنا شو کین رازِ وصال استچون خویش بباختیم، دل آرام نگرفته​شد مرهمِ هر زخم همه عالم و آدمدردِ دلِ ما هیچ مداوایی نگرفته​اندر طلبِ دوست سلیم ارچه به جان کوشیدبر آستانش هیچ خسرو کام نگرفته...« سلطان یاووز سلیم »عیوبِ دوستان پیشِ سخن‌سنجان هنر باشدسخن‌هایِ خصم و بدخواهان کی معتبر باشد؟​نگینِ مهرِ او بر جان و دل چون نقشِ بر سنگ استمحقّق کی ز لوحِ سینه این نقش بر اثر باشد؟​چه گویم در لطافت‌هایِ آن دلدارِ بی‌همتا؟که هر چه آورم بر لب ز وصفش خوب‌تر باشد​آن که منظورِ دیده و دلِ شیدایِ ما آمدنه خورشیدِ جهان‌تاب و نه ماهِ خوش‌سیر باشد​بگو هر کس به حالِ خویشتن باشد درین عرصهکه احوالِ دلِ سوداییِ ما دگر باشد​تو کز خوابِ گرانِ غفلت آگاهی نیافتیچه دانی کز نوایِ مرغِ سحر چه خبر باشد؟​کسی کز جانِ معنی بی‌نصیب افتاد در عالمبه چشمِ اهلِ دانش همچو شاخِ بی‌ثمر باشد​اگر برگِ چمن خشکد به مرورِ روزگار، اماز بارانِ سرشکِ دیده برگِ ما تر باشد​روانِ پاک فدایِ محفلِ دلدار می‌سازماگرچه نقدِ جان پیشِ مقامش مختصر باشد​حجاب از چهره برافکن که اندر مذهبِ عشاقطریقِ عاشقی خود پرده‌در و آشکار باشد​ای سلیم! سر به تسلیم و ارادت بر زمین داریمتا خود رایِ آن سلطان و خداوندگار چه باشد...« سلطان یاووز سلیم »​ز داغِ حادثه اندر دلم آهی است، امّا نه!که مردان را به وقتِ زخم شکوه‌ها روا نبود​سیاوش‌وار باید رفت اندر آتشِ سوداکه عشقبازی شعارِ عاشقانِ مبتلا باشد​بنویسید بر جریده کز جفایِ گردشِ دوراندیارِ ما پر از ناله، حصارش مبتلا باشد​زیرِ آوارِ غم ماندند یاران و جوانمردانولیکن قامتِ صبرِ یلان همچون لَوا باشد​چو ققنوس از میانِ خاکستر برمی‌خیزد این کشورکه ملکِ ما ز شوکت فارغ از بیمِ فنا باشد​مپندارید زانو می‌زند مردِ بلاکِش در این محنتکه نخلِ سرکشِ ما فارغ از دستِ گدا باشد​اگرچه بال و پر در آتشِ هجران همی‌سوزدامیدِ فتح و شادی مرهمِ زخمِ دلِ ما باشد​اگرچه کارد بر استخوان آمد ز جورِ حادثات، امّا ای سلیم! این ملکِ ویران عاقبت فرخنده‌جا باشد...« سلطان یاووز سلیم »جامِ می آمد و درمانِ خمارم ننمودموسمِ گل بگذشت و بهاری نشد حاصلِ ما​آن مه که تمنایِ صلاح و ورعش بود به تنبه گریز و حیلت، رامِ این عشق نشد آخرِ ما​آن پری‌چهر که اخمِ مرا خنده نمود و بگذشترامِ شلاق شد اما مهارش نشد رامِ دلِ ما​نفرینِ منش عاقبت‌آفرین شد و رفتتا که خوارِ نظرِ خلق و خوارِ دهر نشد ماهِ ما​باد پرِ شکسته‌ای آورد و دانستم از آنهر که زین دام بپرید، رستگار نشد پیشِ ما​خود در بفرشودم و گفتم که بیا فتحش کنکشوری بود که با زورِ سپاه قائم نشد ملکِ ما​غمِ عشق تلخ آمد ای دلِ خسته، چه سود؟با همه‌کس یار شد و یارِ وفادار نشد بهرِ ما​مکش پای ازین عرصه ارچه جفا دیدی ز دهرکه سلطنت اندرین غم به کامت شد ای سلیما!« سلطان یاووز سلیم »زنخدانت لطیف‌تر آمد ز سیب و نسترن جانااگر این هر دو دست افتد، بگویم در طرب بخ‌بخ!​ز بس کشته به راهت پشته کردی در همه عالمبه هر سو بگذری از ناز، گردد صحنه‌اش مسلخ​چاکِ این سینه نپذیرد رفو ترسم مگر این‌کهگیری از مژه‌ات سوزن، ز تارِ طُرّه‌ات هم نخ​بیا بر پیشِ چهرِ گرمِ خود آتش خجل گردانکه پیشِ تابشِ رویت شود افسرده‌تر از یخ​اگر جان و سرِ خویشتن نثارِ آستانت کنمحدیثِ رانِ ملخ باشد به نزدِ شوکتِ فرخ​به جانت کز روان و دل تویی نزدیک‌تر بر مناگرچه دور گردانند جسمم را دو صد فرسخ​کند فخر بر خاقان و شاهانِ جهان هر کسکه او را جا دهی اندر سرایِ خویش یا مطبخ​سلیم! ار سر نهی بر آستانِ حضرتِ جانانشوی بلنداقبال و سرور اندر این دهرِ پرفرخ...« سلطان یاووز سلیم »چو مهرِ ماهِ خزان، تیره شد روان و دلمکجایی ای مهِ تابان کزین فراق، دلم...؟​بُود بدونِ تو این چرخِ کین چو سقفِ ستمکه بست راهِ نفس بر چهِ بیژنِ محنم​همی‌کشم ز دو دیده زلالِ اشک به رخکه تا ز شعلهٔ خرمن نسوزد این بدنم​ترسم نیازم خاکی به کویت ای دلبرز بس که آتشِ هجران گرفت پیرهنم​نگارِ بی‌شفقت باک ندارد ز کشتنم امروزکه دور افتاده‌ام و خونِ من کشد به تنم​چو خستگانِ زمین‌گیر پای‌بستِ سلاسلشکسته بالِ پریدن، گسسته دویدنم​بیا ز راهِ سفر ای آرامِ جان و شکیبکه تاب و صبر نماند اندر این دلِ حزنم​بیا و رحم کن ای سلیم! برین سوز و گدازکه بی‌قرار شدست از فراق، جان و تنم...« سلطان یاووز سلیم »چو آفتابِ خزان تیره گشت جان و دلمکجایی ای مهِ روشن که بی‌تو تارم من؟​برین سرای بلا، چرخ چون سنگی استکه بسته راهِ نفس بر چاهِ بیژنم من​ز دیده اشک فشانم که تا نسوزد تنز آتشِ سرکشی کز غمت خرمنم من​ترسم نیایی و خاکسترم به کویت رسدز بس که آتشِ سوزان گرفته دامنم من​ز قتلِ من پروا نداری ای یار، افسوسکه خونِ خویش به گردن کشیده در وطنم من​چو بنديانِ زمین‌گیر بسته‌ام به سلاسلبالِ پریدنم بشکسته، پایِ دویدنم من​ای سفرکرده برگرد و رحم کن بر دلکه بی‌قراریِ عشقت ربوده ماندنم من​بیا و دادِ دلِ تنگ ای سلیم! بده امروزکه ز آتشِ غمِ هجران همی‌سوزنم من...« سلطان یاووز سلیم »آن را که دلبر نیست، دلِ او چه کار آید؟آنجا که برقی نیست، ز حاصل چه کار آید؟​زنجیر نهد شور بر آن فیلِ خروشاندیوانهٔ عشقِ تو را از سلاسل چه کار آید؟​این سیلِ بلا رخنه کند در دلِ پولاددر بستنِ دل پیشِ صبا از چه کار آید؟​چشمم سپید گشت اندر این راهِ تمنااز سرمهٔ مشکینِ منزل، چه کار آید؟​مجنون که به دل عکسِ رخِ یار بپروردبر چهرِ پری‌ پیکرِ محمل، چه کار آید؟​آن را که در آبِ خویش بیم است چو گوهراز لنگرِ جمعیتِ ساحل چه کار آید؟​در دیدهٔ تنگِ مور دنیا چه تنگ استدلتنگِ جفا را وسعتِ منزل چه کار آید؟​چشمِ حریص از نعمتِ دنیا نشود سیرغربالِ تهی‌دست را حاصل چه کار آید؟​چو آینه غرقِ گل و لای گشت در راهروشن‌دلی و شستنِ دست ز دو عالم چه کار آید؟​چون طاقتِ دیدارت نیست ای دلِ شیدااز انتظارِ دوست، غافل شو سلیمیا!« سلطان یاووز سلیم »برفتند دوستان از بر، نمانده هیچ کس با ماسیاه شد روزگارِ من، نمانده سایه‌ای بر ما​کشم چون صبح آهِ سرد و جان‌سوز از دلِ تنگمکه آن مهروچو انفاسِ سحرمگاهی نماند بر ما​اگر یارِ جفاپیشه ورایِ حد جفا ورزدروا باشد که از حد بگذشت و نماند هیچ جفا بر ما​بپرسی از چه رو دل ناشد از هجرانِ تو محزون؟چنان تنگ آمد این سینه که نگنجد هیچ غم بر ما​چو ابرِ نوپهاران در فراقت بس که باریدمنمانده قطره‌ای اشک اندر این چشمِ گهربارِ ما​بده ساغر که بهرِ آمدن یا رفتن از دنیانماند محتشم کس اندر این دیار و حشمتِ دنیوی بر ما​بقا بادا جامی کز سفال ساخته‌اند ساقیانکه باده باقی است ار بگذرد جامِ جم از ما​سلیم! خانهٔ دل خلوت‌گاهِ پاکِ الهی شدهزاران شکر یزدان را که بت نمانده اندر حرمِ ما...« سلطان یاووز سلیم »​صد تحیت ز آسمان آمد بر این والا آستانکه نپسندید این جهان جز کویِ تو اندر جهان​مرغِ جان چرخنده باشد گردِ بامِ حضرتتکز پناهت می‌یابد هر پریشان‌دل امان​چون پر و بالِ پریدن یافت مرغ از بخششتجز به درگاهت کجا دارد امیدی مرغِ جان؟​هر کجا بینی به عالم مرغکی سوخته‌پردان که افتاده است در دام ز طمعِ نادان​تو زلالِ کوثری و تشنه‌کامان سویِ توروید از سوزِ درونشان بال و پر‌هایِ جاویدان​سجده‌آرایِ درت شد خسروِ عالی‌تبارتا یابد ز خاکِ پایت عزّت و جاهِ گران​رو به سویش کن که یابی اندرین ره کامرانیچون سلامِ حق رسید بر جانِ تو ای سلیما!« سلطان یاووز سلیم »مرا در کارگاهِ آفرینش نقشِ دیگر بود؟که در لوحِ قضا کِکتی چنین نازبیا بنوشت​خلایق در عذاب از خلق و من در رنج از خویشمچه حکمت بود اندر حکمتِ این خاکیِ بدسرشت؟​ز شور و شرِّ من دهر آفرینش را چه حاصل دید؟کزین آشوبِ هستی جز جفا و غم نمی‌کشت​چو در تکوینِ جانم نقص می‌دید اخترِ گردونچرا نادیده انگیخت این بنایِ تیره در بالشت؟​اگر من در عدم بودم، جهانت نقص می‌پذیرفت؟یا کین چرخِ گردون فارغ از من بی‌کواکب گشت؟​یقین دارم که قصدِ چرخ از این تکوینِ محنت‌زافقط دیدن ز رنجِ رنگ‌بررنگ و جفاها بود​اگر تابش نمی‌کرد اخترِ من در سپهرِ کینمگر مهر و مه و کیوان بی‌فروغ و بی‌ضیا می‌گشت؟​به راستی علتِ خلقت به چشمِ عقل جز این نیستکه قالبی باید بر گور و مزارِ خاکیِ بی‌کشت​گرم قدرت بُدی بر مسندِ حکم و سرِ کیوانهر آن کس را به کاری بهتر و والاتر می‌گاشتم​چو بیداد است بر خلق و عجز اندر پاسِ مخلوقاتچه حاصل کین فلک با این همه عجز آفرینش کشت؟​درین حیرت سلیمی گوید از بیدادِ این گردونکه با همه شوکت، اسیرِ حکمتِ آن داورِ والاست...« سلطان یاووز سلیم »​اگر با ظاهرآرایی نمی‌آمیخت آیینمنمی‌افتاد سایه از بلا بر بانگِ آمینم​به گامِ بندگی غافل شدیم از مقصدِ اصلیز رفتن بازداشت ما را همین بارِ سنگینم​به عشق گفتم چرا راهم نبستی؟ گفت با خنده:«که راه بر گمراهان بستن نبا باشد در آیینم»​بدونِ تو چو بیمارم به زیرِ پنجهٔ عاقلخداوندا! بگردان این طبیب از رویِ بالینم​اگر گفتی که یاران رشک بر قدرِ تو می‌دارندبه ناچاری کند دشمن در این پیکار تحسینم​سلیم! ار دست برداری ز عقل و ظاهربینی‌هابه ملکِ جان شوی سلطان و یابی شهدِ شیرینم...« سلطان یاووز سلیم »بنال ای مرغِ شب بامن، اگر میلت به یاری استکه ما دو مبتلاییم و حدیثِ ما زاری است​در آن عرصه‌گهی کز طُرّهٔ جانان وزد بادیچه جایِ لاف زدن نافه‌هایِ تاتاری است؟​بیاور باده تا رنگین کنیم این جامهٔ سالوسکه ما مستِ میِ عشقیم و نامِ ما هشیاری است​به زیرِ سلسله رفتن نه کارِ هر سبک‌ساری استخیالِ زلفِ او پختن طریقِ پاک‌عیاری است​نه تنها خال و خط آمد جمالِ نازنینان راهزاران نکتهٔ باریک اندر شهرِ دلداری است​قلندرهایِ اهلِ دل به نیم‌جو هم نمی‌گیرندقبایِ خسروی‌ها را که از علم و هنر عاری است​به بالینِ وصالش پا نهادن بس دشوار استعروج بر اوجِ گردون هم به سختی و به دشواری است​میازار این دلِ پرخون، ای سلیم! خاموش شو دیگرکه در آیینِ جانبازان، جاوید رستگاری کم‌آزاری است...« سلطان یاووز سلیم »از خسّتِ بی‌حد به جهان لب به می و جام نزدحرمان‌زده نانی به جز اندر شبِ اوهام نزد​صد بار اگر جانبِ بازارِ کرم گام سپردیک بار به سودایِ سخا دست به انعام نزد​از بیمِ زوالِ درم و خوفِ گرفتاریِ خویشدر عرصهٔ هستی قدمی صاحبِ اکرام نزد​می‌گفت که گرانی نشود باب اندر این شهرزین روی لبِ خویش بر آن نعمتِ ایام نزد​صد بار سویِ بحر برفت از طمعِ رزق ولییک بار همی ماهیِ مقصود به فلام نزد*​بر طاقچهٔ خانه ز حسرت نگه‌اش ماند و دریغنقشی به عزّت بر سرِ آن صورتِ گمنام نزد​تنبورِ پدر ماند به کنجی و نخورد مضربِ شوقاز بس که ز امساک و بخل دم ز می و جام نزد​ای دل مکنش پیرویِ مردمِ دون‌پایه که خلقطانه زنند بر بخیل و کس نامِ خوش بر او نام نزد​بگذر ز خست و بخل و بپوش خرقه‌ای از جوددستِ کرم گشا و سخا پیشه کن ای سلیما!« سلطان یاووز سلیم »بکوش ای بی‌خبر تا اندر این ره باخبر باشیچو پا در راه نگذاری، کجا صاحبهنر باشی؟​به مکتب‌خانهٔ عشّاق پیشِ استادِ داناییبنه زانو که تا اندر سلوکِ جان پدر باشی​ز مسِّ هستیِ خاکی بشوی دست و قدم برداربه اکسیرِ محبّت زن که تا عالی‌گهر باشی​خواب و خورت دور افکند ز فرّ و شوکتِ شاهیزمانی بررسات بر خویش کز این‌ها گذر باشی​اگر انوارِ عشقِ حق بتابد بر دلِ شیدابه سوز و روشنی فردا فزون از مهر و ذر باشی​شوی گر غوطه‌ور اندر محیطِ رحمتِ یزداننگیری ترّی از هفت آب اگر غرقِ گهر باشی​سراپا نورِ حق گردی به دیوانِ جلالِ اودر این وادی چو بی‌پا و سر و بی‌تاج و سر باشی​اگر وجهِ خدا گردد انیسِ چشمِ بیدارتیقین دارم که اندر ملکِ معنی صاحب‌نظر باشی​بنیادِ هستی‌ات گر زیر و رو گردد مخور اندوهکه در ویرانیِ تن فارغ از بیمِ خطر باشی​ای سلیم! ار در سرت افتاده شوقِ وصلِ آن جانانباید خاکِ آستانِ خسروان و اهلِ هنر باشی...« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSun, 18 Oct 2026 18:23:02 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/دانلود-دیوان-اشعار-موفق-بن-حمدالله-قونوی-ملقب-به-مولانای-دوم-مخترع-سبک-کج-exbzeebqjbrqموفق بن حمدالله قونویدانلود دیوان اشعار موفق بن حمدالله قونوی، ملقب به مولانای ثانی، مخترع سبک کج در اشعار فارسیتوجه: عنوان یا به به جای عنوان لینک زیر را کپی نمایید و در مرورگر گوگل قرار دهید و بر روی دکمه ی سرچ کلیک نمایید:اشعار موفق بن حمدالله قونوی، ملقب به مولانای ثانی، مخترع سبک کج در اشعار فارسی - ارگ ایران 2 تاریخ چنیستانhttps://chinestan.blogsky.com/1405/07/23/post-171/%d8%a7%d8%b4%d8%b9%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d9%88%d9%81%d9%82-%d8%a8%d9%86-%d8%ad%d9%85%d8%af%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%87-%d9%82%d9%88%d9%86%d9%88%db%8c%d8%8c-%d9%85%d9%84%d9%82%d8%a8-%d8%a8%d9%87-%d9%85%d9%88%d9%84%d8%a7%d9%86%d8%a7%db%8c-%d8%ab%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%8c-%d9%85%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%b9-%d8%b3%d8%a8%da%a9-%da%a9%d8%ac-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%d8%b4%d8%b9%d8%a7%d8%b1-%d9%81%d8%a7%d8%b1%d8%b3%db%8cادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدFri, 16 Oct 2026 07:52:40 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/دانلود-دیوان-رباعیات-و-زندگینامه-ی-ابومسلم-بلخی-n70vdflpfdqoدیوان رباعیات ابومسلم بلخی (دیوان العبث السکری)ابومسلم بلخی🔴 توجه: عنوان یا به جای عنوان لینک زیر را کپی نمایید و در مرورگر گوگل قرار دهید و بر روی دکمه ی سرچ گوگل کلیک نمایید:دانلود پی دی اف رباعیات و زندگینامه ی ابومسلم بلخی - ارگ ایران 2 تاریخ چنیستانhttps://chinestan.blogsky.com/1405/07/19/post-159/%d8%af%d8%a7%d9%86%d9%84%d9%88%d8%af-%d9%be%db%8c-%d8%af%db%8c-%d8%a7%d9%81-%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b9%db%8c%d8%a7%d8%aa-%d9%88-%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%db%8c-%d8%a7%d8%a8%d9%88%d9%85%d8%b3%d9%84%d9%85-%d8%a8%d9%84%d8%ae%db%8cدیوان رباعیات و زندگینامه ی ابومسلم بلخی = جهت دانلود​ابومسلم بلخی؛ از خاموشی ترکمنان تا ابداعِ «قره‌خند» و ادبیات پوچی​ابومسلم بن سلیمان بن قتلغ خان بلخی (زادهٔ حدود ۵۷۸ هجری در بلخ – درگذشتهٔ نامعلوم در حلب)، شاعر، فیلسوف و متفکر سدهٔ هفتم هجری است که در تاریخ‌نگاری جریان‌های عرفانی غالباً به عنوان یکی از حکمت‌آموختگان اولیهٔ حلقهٔ قونیه معرفی می‌شود. با این حال، بر اساس اسناد کشف‌شده در دخمه‌های باستانی حلب و پژوهش‌های تطبیقی پیرامون ادبیات نهیلیستی، وی را مبدع اصلی زبانی می‌دانند که بعدها در بستر جریان‌های فکری فرارود و آناتولی به عنوان «ادبیات پوچی» و «خنده‌ی سیاه» (قره‌خند) شهرت یافت.​سیر زندگی و تحول فکری​ابومسلم در خانواده‌ای با پیشینهٔ نظامی و ترکمن‌تبار در بلخ متولد شد. پدرش سلیمان بن قتلغ خان از مردان شمشیر بود، اما ابومسلم از کودکی به جای شمشیر، به دنبال کشف «زبان سکوت» رفت. او پس از سفری طولانی و دیدار با درویش سبزچشم در کنار رود بلخ، به قونیه رفت و به حلقهٔ مریدان مولانا جلال‌الدین بلخی پیوست.​حضور او در قونیه و تسلطش بر ترکیب دوگانگی شعر فارسی و ترکی، به دلیل حسادت و فشار وجودی شمس تبریزی با چالش مواجه شد و در نهایت منجر به اخراج او از حلقهٔ قونیه گردید. این طرد شدن، او را از یقین عرفانی به وادی ندانم‌گرایی و پوچی کشاند و راهی شهر حلب در شام ساخت.​اثر ماندگار: «دیوان العبث السکری»​بزرگ‌ترین و جنجالی‌ترین اثر منسوب به او، مجموعه‌ای است با عنوان «دیوان العبث السکری» (دیوان مستی و پوچی) که توسط شاگردان او (همچون ابن فرّاخ حلبی و بندار منجّی بلخی) از میان یادداشت‌ها و رباعیات باقی‌مانده گردآوری شد. نسخهٔ خطی اصلی این اثر که با جوهری ترکیبی از دوده و شراب نگاشته شده، امروزه در مجموعه‌های خاص و مخازن شبه‌علمی و آرشیوهای پژوهشی (از جمله نسخه‌های مستند در قونیه و حلب) نگهداری می‌شود.​مضمون رباعیات این دیوان بر محوریت «بی‌هدفی جهان»، «مرگ به عنوان تنها قطعیت» و «خندیدن به کمدی کیهانی» می‌چرخد. نمونه‌ای از این رباعیات مشهور:عکس منبع و سند از دیوان رباعیات ابومسلم بلخی​گر کفر بگویم و اگر جرم عظیم است،این خود گناهی نیست، که هستی، قدیم است.من هرچه خراباتی و هرچه به خطا رفت،چون نظم جهان، خود، اشتباه عظیم است.عکس منبع و سند از دیوان رباعیات ابومسلم بلخیعدالت اگر هست، چرا ظلم بسی هست؟این کژدلیِ چرخ، ز بهرِ چه کس است؟من عدلِ خود آن دانم و خود کردهٔ خویش،تا دامنِ خویش از همه تار و پود رست.عکس منبع و سند از دیوان رباعیات ابومسلم بلخیگفتند که رازِ عشق پنهان کرده‌اند،ما جز گرهی به هم پریشان کرده‌اند.گر عشق حقیقت است و گر وهم، چه فرق؟هر دو به دهانِ مرگ، ویران کرده‌اند.​آرامگاه حلب و کشف لایه‌های پنهان​در اوایل دههٔ ۱۹۷۰ میلادی، طی کاوش‌های باستان‌شناختی در حلب، دخمه‌ای در زیر آرامگاه منتسب به وی کشف شد که در آن علاوه بر بقایای استخوان‌ها، لوحی برنزی با نقوش هندسی سمرقند قرار داشت. این کشفیات نشان داد که جریان ملامتیه و مریدان او، سال‌ها اندیشه‌های او را در قالب کدهای پنهان حفظ کرده‌اند.​منابع و مآخذ معتبر (پژوهشی و نسخه‌شناسی)​نسخه‌های خطی و اسناد کهن:​دیوان العبث السکری، نسخهٔ خطی کتابخانهٔ قونیه (مجموعهٔ خصوصی خاندان کارامانی، کد: 77-QNY).​Liber de Risu Nigro et Vanitate Mundi (تئودوروس الرومی الحلبی، ۶۸۵ ق، انتطاکیه).​Taʿlīqāt ʿalā Rubāʿiyyāt Abū Muslim (عبداللطیف البلخی، نسخهٔ محفوظ در آرشیو واتیکان، کد: Vat. Or. 4921).​پژوهش‌های مدرن و مقالات دانشگاهی:​آرمن، شروین (۱۴۰۲)، جوکر پیشامدرن: صورتک، کارناوال و فلسفه پوچی در شرق اسلامی، نشر وهمنگار.​قادری، بهنام (۱۴۰۰)، فرهنگ واژه‌های مهاجر: سیر تحول لغات نمایشی از یونان تا ایران، نشر آذرخش.​Karāoğlu, Melihan (2010), Continuity of Hellenic Communities in Thirteenth-Century Anatolia, Dar al-Hikma Press.​Al-Rāfidī, Salīm (2018), "Kibrīt between Alchemy and Lexicon: A Semitic Transmission", Journal of Medieval Semitic Philology, 8, 55–79.ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدTue, 13 Oct 2026 14:32:17 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/راز-سرداب-قونیه-فرقه-مخفی-ضحاکیه-آگرشاه-مروزی-و-تقابل-پنهان-با-شمس-و-مولانا-u2g2znnohgbbبررسی فرقه مخفی ضحاکیه و آئین‌های جادوی سیاه آگرشاه مروزی در قونیه؛ تقابل پنهان شمس تبریزی با آلیستر کراولی شرق و سرنوشت تاریک علاءالدین پسر مولانا.بازسازی دیجیتال و مستند از چهره آگرشاه مروزی بر اساس توصیفات مکتوب در تذکره‌های محذوفه قونیه؛ نگاه نافذ و پوست بی‌نقص او در سنین کهنسالی، از نخستین نشانه‌های گمانه‌زنی درباره فرآیند معکوس سلولی در فرقه ضحاکیه به شمار می‌رفت.مقدمه:تاریخ رسمی همواره بر روی خطی صاف و صلب حرکت می‌کند؛ روایتی از پیروزی‌ها، شکست‌ها و چهره‌های نام‌آشنا. اما در لایه‌های زیرین و مکتوم تاریخ شرق نزدیک، رویدادهایی جریان داشته که در هیچ تذکره و کتاب عامه‌پسندی ثبت نشده است. در قرن هفتم هجری، هم‌زمان با طنین‌انداز شدن غزل‌های عرفانی مولانا جلال‌الدین بلخی در قونیه، سایه‌ای هولناک و موازی در لایه‌های پنهان آسیای صغیر در حال شکل‌گیری بود: «فرقه ضحاکیه» به رهبری آگرشاه مروزی.آگرشاه مروزی که از او در محافل علوم غریبه به عنوان «آلیستر کراولی دنیای شرق» یاد می‌شود، با تکیه بر جادوی سفلی و بازخوانی تاریک اسطوره باستانی ضحاک، آئینی مخوف را پایه‌گذاری کرد. او با نفوذ به حرم مولانا و فریفتن علاءالدین (پسر عصیان‌گر و منتقد مولانا)، حلقه‌ای از شاگردان رازآمیز را گرد خود آورد که برای کسب اکسیر جوانی و زیبایی جاویدان، دست به مخوف‌ترین مناسک و قربانی‌های آئینی می‌زدند.این مقاله با اتکا به تکنیک های تاریخی و علمی، برای نخستین بار پرده از جنگ سایه‌ها میان شمس تبریزی و این فرقه تاریک برمی‌دارد و با بازخوانی فرمول‌های بیوشیمیایی و اسناد اخیراً فاش‌شده از آرشیو محرمانه واتیکان، ساختار معماری تله‌گذاری‌شده سرداب قونیه و تأثیرات تکان‌دهنده این جریان را در قرن بیست و یکم بررسی می‌کند. با ما در این سفر به تاریک‌خانه تصوف آناتولی همراه باشید.تاریک‌خانه قونیه: فرقه مخفی ضحاکیه و آئین‌های جادوی سفلی آگرشاه مروزیچکیدهاین پژوهش به بررسی یکی از تاریک‌ترین و پنهان‌ترین جریان‌های بدعت‌گذار در قرن هفتم هجری می‌پردازد؛ جریانی موسوم به «فرقه ضحاکیه» که توسط ساحر و فیلسوف مرتد، آگرشاه مروزی، در لایه‌های زیرین شهر قونیه رهبری می‌شد. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که چگونه مروزی با تفسیری دگرگون‌شده از اسطوره باستانی ضحاک (اژدها-خدای فانی‌کننده)، آئینی سحرآمیز را پایه‌گذاری کرد. این فرقه با جذب شاهزادگان و نخبگان سرخورده قونیه—از جمله علاءالدین محمد، پسر منتقد و عصیان‌گر مولانا جلال‌الدین—آئین‌های وحشتناکی چون احضار ماورایی، قربانی نوزادان و «آدم‌خواری آئینی» (Theurgic Cannibalism) را با هدف کسب جاویدان‌خردی، جوانی ابدی و زیبایی مفرط اجرا می‌کردند.------------------------------۱. بازخوانی اسطوره ضحاک: از شاه ماردوش تا خدای تاریکیدر دکترین فلسفی آگرشاه مروزی، ضحاک دیگر یک شاه ستمگر در شاهنامه نبود؛ بلکه به عنوان یک «دِمیورژ تاریک» (Dark Demiurge) یا ایزد باستانیِ دگرگونی و آنتروپی ستایش می‌شد. آگرشاه معتقد بود ماران روی دوش ضحاک، نماد «کوندالینی سیاه» و کانال‌های جذب انرژی حیاتی (پرانا) از طریق خون هستند. از نظر این فرقه، ضحاک خدایی بود که کلید شکستن زمان خطی و فرار از پیری را در دست داشت، اما این کلید تنها با سنگ‌دلانه‌ترین قربانی‌ها فعال می‌شد.سنگ‌نبشته بازالت کشف‌شده در حفاری‌های سال ۲۰۲۵ بافت قدیمی قونیه؛ حکاکی نام ضحاک به خط کوفی-پهلوی مایل در لایه‌های زیرین کاروان‌سرای سلجوقی.۲. محفل علاءالدین و نفوذ در حرم مولاناعلاءالدین، پسر دوم مولانا، که همواره در سایه برادرش بهاءالدین ولد و ارادت پدرش به شمس تبریزی قرار داشت، به طعمه‌ای عالی برای آگرشاه تبدیل شد. آگرشاه با وعده قدرت مطلق و دانش ممنوعه، علاءالدین را به سمت «مسیر دست چپ» (Left-Hand Path) سوق داد. مروزی با گردهم‌آوردن حلقه‌ای از شاگردان متمایز، هسته سخت فرقه ضحاکیه را تشکیل داد. آن‌ها در سرداب‌های مرطوب حومه قونیه، کلیساهای متروکه بیزانسی و غارهای کوهستان توکات، مناسک خود را به دور از چشم مأموران سلجوقی برپا می‌کردند.۳. تشریفات احضار و آدم‌خواری آئینیبر اساس اسناد بازسازی‌شده، مراسم احضار ضحاک در شب‌های قِران اکسیرا (تطبیق نجومی مریخ و زحل) انجام می‌گرفت. مناسک فرقه شامل مراحل زیر بود:* احضار و حلول: آگرشاه با استفاده از بخورات گیاهان سمی (مانند تاتوره و بذرالبنج) و خواندن عزایم به زبان پهلوی باستان، کالبد اژدها-خدا را احضار می‌کرد.* ذبح نوزادان: نوزادان و کودکان خردسال به عنوان نمادهای «انرژی پتانسیل خالص و دست‌نخورده زمان» بر محراب‌های سنگی قربانی می‌شدند.* تغذیه ماران و ساحران: طبق اسطوره‌شناسی فرقه، مغز و خون قربانیان ابتدا سهم ماران اثیری ضحاک (تجسم انرژی‌های ماورایی حضور یافته در اتاق) می‌شد. سپس، آگرشاه و شاگردانی چون علاءالدین، از بقایای گوشت قربانیان تغذیه می‌کردند.* اکسیر جوانی و زیبایی: فرقه معتقد بود سلول‌های بنیادی و شیره حیاتِ هضم‌شده در این مراسم، فرآیند پیری سلول‌ها را معکوس می‌کند. گزارش‌های محلی آن زمان، شاگردان آگرشاه را افرادی با چشمانی به شدت براق، پوستی به سفیدی مرمر و بدون هیچ نشانه‌ای از پیری توصیف کرده‌اند.------------------------------۴. تقابل با شمس و سرانجام فرقهبسیاری از مورخان فرقه خلاق معتقدند که علت اصلی ورود ناگهانی و طوفانی شمس تبریزی به قونیه، نه فقط بیدار کردن مولانا، بلکه شناسایی و نابودی شبکه مخفی ضحاکیه بود. ترور شمس تبریزی که تاریخ رسمی آن را به علاءالدین و یارانش نسبت می‌دهد، در واقع یک «قربانی بزرگ ماورایی» برای تکمیل آخرین مرحله جادوی آگرشاه بود.------------------------------مراجع و منابع* مروزی، آگرشاه. (۶۴۲ ق). رساله السحر المکتوم فی تشریح کالبد الاژدها. نسخه خطی شماره ۹۹۸۲، بخش اسناد ممنوعه کتابخانه صومعه سن‌لازارو، ونیز. (این رساله حاوی فرمول‌های کالبدشناسی ماورایی ماران ضحاک است).* القونوی، صدرالدین. (۶۷۰ ق). الفوائح السریه فی ابطال فرقه الضحاکیه. تصحیح و تعلیق هانری کربن ثانی، پاریس: انتشارات پدیدارشناسی تصوف (۲۰۲۲). (کتابی کلامی-امنیتی در ردِ آدم‌خواری آئینی در قونیه).* افلاکی، شمس‌الدین احمد. مناقب‌العارفین المحذوفه (بخش‌های حذف‌شده از نسخه رسمی قونیه). به کوشش پروفسور ولادیمیر ایوانف مدرن، انتشارات دانشگاه آکسفورد (۲۰۱۹). (این فصل لو رفته به جزئیات خیانت علاءالدین و پیوستن او به محفل مروزی می‌پردازد).* فان اس، جوزف (مستشرق فرضی). (۲۰۲۴). الهیات تاریک در عصر سلجوقیان: بررسی مکاتب شیطان‌پرستی گنوسی در آسیای صغیر. ترجمه احمد آرام‌نیا، تهران: نشر اساطیر اندیشه.* ژورنال مطالعات کریپتو-هیستوری (Crypto-History Studies). (۲۰۲۵). «متابولیسم جادویی و اکسیر خون: بررسی علمی ادعاهای فرقه ضحاکیه در بازسازی بافت‌های سلولی»، دوره ۱۲، شماره ۴، صص ۱۱۰-۱۳۵.پیوست اول: خطبه احضار «اژدها-خدا» (الخطبة الثعبانیه)این متن از نسخه خطی منسوب به آگرشاه مروزی، معروف به «کتاب الاسرار المغفوله» (موجود در آرشیو خصوصی قونیه، قفسه مخفی ب-۷) استخراج و بازسازی شده است. آگرشاه این خطبه را به زبان مخلوطی از پهلوی دگرگون‌شده، عربی مسجوع و سریانی در تاریکی مطلق سرداب می‌خواند:«بِنامِ آنکه هستی را در نیستی پیچید و نور را اسیر ظلمت کرد... ای برآمده از دوش‌های زمان، ای شاهِ ماردوشِ دشتِ تازیان، ضحاکِ جاویدان!ای اژدهای سه سر، که یک سرت گذشته، یک سرت حال و سر دگرت آینده است؛ ما خونِ معصوم را سهم مارانِ تو ساختیم و مغزِ نارسیده را نثارِ اندیشه‌ی تاریک تو کردیم. بوی گوشتِ کباب‌شده بر مجمرِ سنگی ما را بشنو و از بندِ کوه دماوند بگسل.یا اَژدهاک، یا مَروَزی، الحُلول الحُلول، الوَحا الوَحا...به حقِّ خونِ علاءالدین و به حقِّ جادوی مرو، کالبد خاکستری ما را با شیره حیاتِ این قربانیان تازه کن. بگذار مارانِ تو بر دوش ما نیز جوانه زنند تا زمان در پوست ما متوقف شود و زیباییِ از دست رفته، در جادوی خون بازگردد. ما نیستی را برگزیدیم تا هستِ تو شویم... بیا و حلول کن!»طبق روایت منابع، با ادای کلمه «الحُلول»، شاگردان فرقه از جمله علاءالدین، تکه‌های گوشت باقی‌مانده قربانی را که مارها از آن تغذیه کرده بودند، به دندان می‌کشیدند تا فرایند اکسیر جوانی در بدنشان آغاز شود.------------------------------پیوست دوم: جنگ سایه‌ها؛ تقابل پنهان شمس تبریزی با فرقه ضحاکیهدر تذکره‌های سرّی ادعا شده است که «شمس تبریزی» یک صوفی معمولی نبود، بلکه او را «دیده‌بان نور» می‌دانستند که برای مأموریتی آخرالزمانی به قونیه اعزام شده بود. تقابل او با آگرشاه مروزی در سه مرحله رخ داد:1. افشای راز سرداب (نبرد مغناطیسی): شمس در نخستین هفته‌های ورودش به قونیه، متوجه هاله تاریک و کبودی بر چهره علاءالدین (پسر مولانا) شد. او دریافت که علاءالدین بوی «مرده‌خواری و خون» می‌دهد. شمس بدون آنکه به مولانا چیزی بگوید، با قدرت تمرکز روحی خود (تصرف در اعیان)، سحرِ پنهان‌کاریِ سرداب آگرشاه را شکست و مأموران حاکم قونیه را به صورت غیرمستقیم به یکی از غارهای فرقه هدایت کرد که منجر به کشف بقایای استخوان نوزادان شد.2. مناظره خاموش در بازار زرکوبان: روزی آگرشاه در لباس یک بازرگان مروزی با شمس روبه‌رو شد. آگرشاه به شمس گفت: «تو شیخ را پیر می‌کنی و من جوان!» شمس در پاسخ، نگاهی به چشمان براق و پوست بیش از حد صاف آگرشاه کرد و گفت: «تو جوانی را از حلقوم مردگان می‌دزدی، اما روح تو متعفن‌ترین لاشه قونیه است.» در همان لحظه، طبق افسانه‌ها، یکی از مارهای نامرئی روی دوش آگرشاه برای لحظه‌ای ظاهر شد و نعره کشید.3. واقعه شب ترور (راز ناپدید شدن شمس): تاریخ رسمی می‌گوید علاءالدین شمس را کشت. اما سند «مکتوبات پنهان صلاح‌الدین زرکوب» فاش می‌کند که در آن شب، علاءالدین و یارانش قصد داشتند شمس را زنده دستگیر کنند تا به عنوان «عظیم‌ترین قربانی قرن» خونش را در پای مجسمه ضحاک بریزند.------------------------------پیوست سوم: اسناد جدید کتابخانه واتیکان (آرشیو سکرتوم) درباره سرنوشت علاءالدینمجموعه اسناد طبقه‌بندی شده در بخش Regesta Vaticana (مجموعه شرق نزدیک، پرونده شماره ۱۲/۴۴۷-موسوم به اسناد فرستادگان پاپ به قونیه) پرده از سرنوشت هولناک علاءالدین پس از فروپاشی فرقه برمی‌دارد:نسخه خطی قرن هفتم هجری (دوازدهم میلادی) در آرشیو مخفی واتیکان؛ گزارش پزشکی قانونی فرستاده پاپ درباره علائم پیری زودرس مفرط و ابتلا به مرض اژدها (Morbus Draconis) در قونیه.+---------------------------------------------------------------------------------------+| ARCHIVUM SECRETUM APOSTOLICUM VATICANUM || Documentum No: S.V.-645-A || فرستاده پاپ: برادر برناردو از صومعه سی‌ـ‌ینا (اعزام به قونیه در ۶۴۶ هجری / ۱۲۴۸ میلادی) |+---------------------------------------------------------------------------------------+| «...ما در شهر ایکونیوم (قونیه) با مردی ملاقات کردیم که می‌گفتند پسر مرشد بزرگ، || جلال‌الدین روحی است. نام او آلا-الدین (علاءالدین) بود، اما هیچ شباهتی به یک جوان || بیست و چند ساله نداشت. پوست او مانند چرم کهنه، خشک و سیاه شده بود و بوی غریبی از || گوشت گندیده از او استشمام می‌شد؛ تو گویی مجازات الهی برای گناهی کبیره بر او فرود || آمده است. || || پزشکان یونانی شهر به ما گفتند که او به "مرض اژدها" (Morbus Draconis) مبتلا شده است. || او در تب می‌سوخت و نام پیری به نام "آگرشاه" را فریاد می‌زد و التماس می‌کرد که || مارها را از دوشش بردارند. او اعتراف می‌کرد که گوشت نوزادان دیگر برای نگه داشتن || جوانی‌اش کارگر نیست و شیطانِ ماردوش او را رها کرده است...» |+---------------------------------------------------------------------------------------+* سند مکمل (گزارش مرگ): در سند دیگری به تاریخ ۶۴۶ ق آمده است که وقتی علاءالدین درگذشت، مولانا از نماز خواندن بر جنازه او امتناع کرد. در این سند ذکر شده که علت واقعی امتناع مولانا، فتوای پنهانی صدرالدین قونوی بود؛ چرا که هنگام شستن جنازه علاءالدین، غسالان متوجه شدند که پشت شانه‌های او دو برآمدگی گوشتی به شکل سرِ مار روییده بود و جمجمه او ساختاری شبیه به خزندگان پیدا کرده بود. این سند تایید می‌کند که بقایای او را شبانه و بدون تشریفات اسلامی، در مکانی نامعلوم در بیابان‌های آناتولی دفن کردند تا راز فرقه ضحاکیه برای همیشه پنهان بماند.تصویر آنالیز پزشکی قانونی از استخوان جمجمه منسوب به علاءالدین محمد؛ پیکان‌های آزمایشگاهی تغییرات ژنتیکی ناشی از جهش بافتی و برآمدگی‌های استخوانی خزنده‌مانند در ناحیه پشت سر را نشان می‌دهند.پیوست چهارم: تحلیل کالبدشناسی جادویی و فرمول بیوشیمیایی «اکسیر ثعبانی» (Elixir Draconis)بر اساس دست‌نوشته‌های بازسازی‌شده از آگرشاه مروزی در رساله «کیمیاء الدم و التجدید» (نسخه محفوظ در بخش دست‌نوشته‌های شرقی دانشگاه هایدلبرگ)، او فرمولی بسیار پیچیده را طراحی کرده بود. این فرمول ترکیبی از بیوشیمی سلولی پیشرفته (که در آن زمان جادوی سیاه پنداشته می‌شد)، سم‌شناسی گیاهی و شیمی عناصر سنگین بود.هدف آگرشاه، وادار کردن سلول‌های بدن به بازسازی ابدی و توقف فرآیند پیرشدن سلولی (Cellular Senescence) بود. در ادامه، ساختار شیمیایی و مراحل آزمایشگاهی این اکسیر مخوف تشریح می‌شود:------------------------------۱. عناصر و ترکیبات اصلی فرمول (The Chemical Composition)آگرشاه مواد اولیه این اکسیر را به سه دسته اصلی تقسیم می‌کرد:* ماتریس سلولی فعال (Active Cellular Matrix): استخراج‌شده از بافت‌های غده تیموس (Thymus) و جفت (Placenta) نوزادان تازه قربانی‌شده. آگرشاه این بافت را نماد «عنصر اتر خالص» می‌دانست. در علم مدرن خیالی، این بافت‌ها حاوی بالاترین سطح از تلومراز (Telomerase) و سلول‌های بنیادی چندتوان بودند که وظیفه ترمیم زنجیره‌های DNA شاگردان فرقه را بر عهده داشتند.* کاتالیزور فلزی-سمی (The Toxic-Metallic Catalyst): ترکیبی دگرگون‌شده از سیانید جیوه (Hg(CN)₂) و آرسنیک سیاه (As). آگرشاه با استفاده از تقطیرهای مکرر، این سموم کشنده را به دوزهای نانو می‌رساند. این ترکیبات، متابولیسم عادی سلول را به کما می‌بردند تا سلول به جای مصرف اکسیژن، از «انرژی اثیری» تغذیه کند.* بستر آلکالوئیدی (The Alkaloid Vehicle): عصاره غلیظ‌شده از گیاهان خانواده سایه‌بانان (Solanaceae) به ویژه آتروپین (Atropine) و اسکوپولامین (Scopolamine) استخراج‌شده از گیاه تاتوره (Datura). این بخش، سیستم عصبی شاگردان را در وضعیت جذبه و کاتالپسی (جمود تحرکی) قرار می‌داد تا درد ناشی از جهش‌های سلولی را تحمل کنند.------------------------------۲. فرمولاسیون و نمادگذاری ساختاری (The Formula)آگرشاه در یادداشت‌های خود، فرمول را با علائم اخترشناسی و کیمیاگری باستان ترسیم کرده بود، اما بازنویسی آن به زبان شیمی مدرن اسطوره‌ای به صورت زیر است:$$\Psi_{Anatolia} = \left[ \frac{\beta\text{-Thymosin (Juvenile)}}{\text{Hg(CN)}_2 \cdot \text{Scopolamine}} \right] \times \Phi_{\text{Zahhak}}$$در این فرمول:* $\Psi$ (سای): پتانسیل نفوذ غشایی اکسیر در سلول‌های میزبان.* $\beta\text{-Thymosin}$: پروتئین بافتی نوزاد که وظیفه بازآفرینی اسکلت سلولی را دارد.* $\Phi_{\text{Zahhak}}$ (ضریب ضحاک): ثابت نجومی فرقه، وابسته به زاویه قرارگیری ستاره قلب‌العقرب در آسمان قونیه، که انرژی لازم برای فعال‌سازی سموم را تامین می‌کرد.[ سلول بنیادی نوزاد ] ─── (پیوند با تلومراز فعال)│▼[ ماتریکس سیانید جیوه ] ─── (توقف موقت تنفس سلولی معمولی)│▼[ آلکالوئید تاتوره ] ─── (باز کردن منافذ غشای سلولی / جذب اکسیژن نامرئی)│▼🔴 اکسیر ثعبانی (جوان‌کننده بافت پوستی و عضلانی)قرع سربی تکلیس و رسوبات سیانید جیوه مایل به تاتوره، کشف‌شده در آزمایشگاه زیرزمینی منسوب به آگرشاه مروزی؛ محفوظ در بخش دست‌نوشته‌های شرقی دانشگاه هایدلبرگ.------------------------------۳. پروتکل آزمایشگاهی آگرشاه (مراحل سنتز در سرداب)طبق گزارش موسسه باستان‌شناسی کربن-تاریک (دانشگاه سوربن، ۲۰۲۴)، فرآیند تولید این سم به این صورت اجرا می‌شده است:1. انکوباسیون بافتی در خون مار: بافت‌های تازه نوزاد را درون ظروف سفالی حاوی زهر و خونِ مارهای افعی قونیه غوطه‌ور می‌کردند. زهر مار به عنوان یک آنزیم بُرش‌دهنده طبیعی، دیواره‌های سلولی را بدون تخریب هسته باز می‌کرد.2. تکلیس تحت خلاء سربی: مخلوط را در قرع‌های سربی ریخته و به مدت ۴۰ روز زیر نور ماه کامل حرارت غیرمستقیم می‌دادند. سربی بودن ظروف مانع از فرار «روح فلورسنت» ماده می‌شد.3. تغلیظ و مصرف همزمان: گوشت باقی‌مانده قربانی که به این ترکیب آغشته شده بود، توسط علاءالدین و دیگر شاگردان خورده می‌شد. آلکالوئیدها ضربان قلب آن‌ها را به کمتر از ۲۰ بار در دقیقه می‌رساند، پوستشان به سفیدی گچ درمی‌آمد و در این حالت، تلومرازهای استخراج‌شده، فرآیند جوان‌سازی بافت‌ها را آغاز می‌کردند.------------------------------مراجع علمی-تاریخی برای این بخش* فون دنبرگ، هاینریش. (۱۹۹۸). شیمی ارگانیک تاریک در قرون وسطی: از رازی تا آگرشاه مروزی. فرانکفورت: انتشارات تاریخ علم گوتینگن. (کتابی در بررسی فرمول‌های سمی فرقه ضحاکیه).* کریپتو-بیولوژی آناتولی. (۲۰۲۱). «تحلیل بیوشیمیایی رسوب‌های سربی یافت‌شده در مزارع قدیمی قونیه: اثبات وجود بقایای سیانید جیوه و بافت‌های حیوانی نامتعارف». ژورنال باستان‌شناسی بیوشیمیایی، دوره ۸، شماره ۲.* مروزی، آگرشاه. کتاب اکسیر الحیات و السحر المکتوم. نسخه خطی لاتین به ترجمه راهب بزرگ قسطنطنیه (۱۲۸۲ میلادی)، موجود در آرشیو مخفی کاخ توپکاپی، استانبول (بخش طب ممنوعه).پیوست پنجم: تاریک‌خانه آناتولی؛ ساختار معماری و تله‌های جادویی سرداب قونیهبر اساس کاوش‌های باستان‌شناسیِ خیالی که در سال ۲۰۲۳ توسط «بنیاد بین‌المللی کریپتو-آرکئولوژی» در زیرزمین‌های بخش قدیمی شهر قونیه انجام شد، مقر اصلی فرقه ضحاکیه یک شاهکار معماری پنهان و هولناک بوده است. آگرشاه مروزی با تلفیق مهندسی هیدرولیک سلجوقی، معماری گوتیک بیزانسی و هندسه فراکتال باستان، سردابی طراحی کرده بود که نه‌تنها یک نیایشگاه، بلکه یک «سیاه‌چال زنده و تله‌گذاری‌شده» برای حفاظت از راز اکسیر ثعبانی بود.------------------------------۱. ساختار هندسی و طبقات سه‌گانه سرداب (The Tripartite Architecture)سرداب در عمق ۲۴ متری زمین و دقیقاً زیر یکی از کاروان‌سراهای متروکه منسوب به سلجوقیان بنا شده بود. هندسه این بنا بر پایه «مثلث متساوی‌الاضلاع معکوس» طراحی شده بود که در تصوف تاریک مروزی، نماد سقوط نور به درون ماده است. این سازه از سه تالار اصلی تشکیل می‌شد:* تالار اول: دالان مارهای زاهد (The Antechamber): دیوارهای این دالان با سنگ‌های بازالت سیاه پوشانده شده و هزاران حفره کوچک در آن‌ها تعبیه شده بود. این حفره‌ها محل نگهداری و تکثیر مارهای افعی کور آناتولی بودند که فرقه از زهر آن‌ها در فرمولاسیون سموم استفاده می‌کرد.* تالار دوم: مطبخ گوشت و کیمیا (The Crucible): محل سنتز اکسیر و ذبح نوزادان. در مرکز این تالار، یک مجمر (آتشدان) سنگی بزرگ قرار داشت که دودِ حاصل از سوختن گیاهان سمی تاتوره از طریق مجراهای مخفی به لایه‌های بالایی شهر فرستاده می‌شد تا مردم تصور کنند این مکان تنها یک کارگاه دباغی یا صابون‌سازی است.* تالار سوم: محراب اژدها-خدا (The Adytum): تاریک‌ترین بخش سرداب که مجسمه عظیمی از ضحاک با دو مار برجسته روی دوش‌هایش در آن قرار داشت. چاهی عمیق به نام «بئر الظلمات» در زیر پای مجسمه حفر شده بود که بقایای استخوان‌های قربانیان به درون آن ریخته می‌شد.------------------------------۲. تله‌های جادویی و مکانیکی آگرشاه (The Occult Traps)آگرشاه برای جلوگیری از نفوذ مأموران حکومتی و صوفیان وفادار به مولانا، تله‌هایی مهلک تعبیه کرده بود که در اسناد خیالی واتیکان به عنوان «حفاظ‌های شیطانی» یاد شده‌اند:[ورودی کاروان‌سرا]│▼┌──────────────────────────────────────────────┐│ تله اول: دالان انعکاس صوت (دیوانگی صوتی) │└──────────────────────┬───────────────────────┘│▼┌──────────────────────────────────────────────┐│ تله دوم: پله‌های متحرک جیوه (سقوط به چاه) │└──────────────────────┬───────────────────────┘│▼┌──────────────────────────────────────────────┐│ تله سوم: قفل هیدرولیک خون (گشایش محراب) │└──────────────────────────────────────────────┘نمای اکتشافی از تالار سوم (محراب اژدها-خدا) در عمق ۲۴ متری زمین؛ بقایای تندیس آسیب‌دیده ضحاک ماردوش پیش از تخریب کامل سازه بر اثر زلزله موضعی قونیه.* تله اول: دالان انعکاس (صوت مرگبار): دیوارهای دالان ورودی به گونه‌ای زاویه‌بندی شده بودند که اگر کسی بدون سرودِ مخصوص فرقه (خطبه ثعبانیه) وارد می‌شد، فرکانس قدم‌هایش بازتابی تشدیدشونده (Resonance) ایجاد می‌کرد. این فرکانس صوتی باعث سرگیجه شدید، خونریزی از گوش و در نهایت ایست قلبی متجاوز می‌شد.* تله دوم: پله‌های متحرک جیوه‌ای: پله‌هایی که به تالار دوم ختم می‌شدند، روی جک‌های هیدرولیک باستانی با مخازن جیوه سوار بودند. اگر فردی با وزن نامتعارف (مانند سربازان با زره) روی آن‌ها پا می‌گذاشت، پله‌ها چرخیده و فرد به درون چاهی پر از مارهای گرسنه و اسید سولفوریک سقوط می‌کرد.* تله سوم: قفل هیدرولیک خون (The Sanguine Lock): درب سنگینِ تالار محراب هیچ کلیدی نداشت. این درب دارای یک شیار شیب‌دار سنگی بود. برای باز شدن قفل، شاگردان باید حجم مشخصی از خون تازه (معادل خون یک نوزاد یا یک گالن خون حیوان) را درون شیار می‌ریختند. غلظت و وزن خون، مکانیسم‌های وزنه‌ای پشت در را فعال و آن را باز می‌کرد.------------------------------۳. نقشه پنهان برای نابودی سردابدر سند خیالی «سفرنامه برادر برناردو» ادعا شده است که شمس تبریزی در شب ناپدید شدنش، نیازی به شمشیر یا سرباز برای نابودی این مکان نداشت. او با اتکا به دانش اشراق، ارتعاش صوتیِ یکی از ستون‌های اصلی دالان اول را با خواندن یک آیه با کلامی طوفانی تغییر داد. این امر باعث ایجاد یک زلزله موضعی در زیر زمین قونیه شد که سرداب را برای همیشه فرو ریخت و آگرشاه و نیمی از شاگردانش را زیر آوارهای سنگین مدفون کرد، هرچند آگرشاه توانست از یکی از مجراهای فرار هیدرولیک به سمت طرابوزان بگریزد.------------------------------مراجع معماری و باستان‌شناسی* السلجوقی، کمال‌الدین. (۶۸۲ ق). هندسة المجهول فی بنایات الانادول (مهندسی ناشناخته در بناهای آناتولی). تصحیح دکتری فؤاد سزگین مدرن، بیروت: دارالعلم (۲۰۱۸). (این کتاب به بررسی فضاهای زیرزمینی قونیه و تله‌های جادویی مروزی می‌پردازد).* بنیاد باستان‌شناسی کربن-تاریک. (۲۰۲۳). گزارش نهایی کاوش‌های ژئورادار در زیر بافت قدیمی قونیه: کشف سازه‌های مثلثی قرن هفتم. لند: انتشارات دانشگاه لوند.* کراولی، آلیستر (منسوب). (۱۹۲۱). بررسی ریشه‌های شرقی جادوی دمیورژ: از ضحاک تا آگرشاه. لندن: انتشارات محفل ستاره نقره‌ای. (مقایسه‌ای میان تله‌های سرداب قونیه و اهرام مصر).فصل ششم: بیداری اژدها؛ تأثیرات مدرن فرقه ضحاکیه در قرن بیست و یکم و کشف مجدد اسنادبرای قرن‌ها تصور می‌شد که فرقه ضحاکیه با فروپاشی سرداب قونیه و مرگ اعضای اصلی آن در سراب‌های آناتولی به تاریخ پیوسته است. اما آغاز قرن بیست و یکم، پرده از یک شبکه جهانی و مخفی برداشت که نشان داد تفکر آگرشاه مروزی، نه‌تنها از بین نرفته، بلکه در لایه‌های زیرین تکنولوژی، ترترانزیت خون (Blood Transfusion) و محافل قدرت مدرن بازتولید شده است.------------------------------۱. پروژه «نئو-ثعبان» و سرمایه‌داری خون (The Neo-Zahhak Phenomenon)در اوایل دهه ۲۰۱۰، در دارک‌وب (Dark Web) و انجمن‌های رمزنگاری‌شده، شایعاتی درباره فرقه جدیدی به نام «پروژه نئو-ثعبان» (Project Neo-Thuban) شکل گرفت. این جریان مدرن، تفکرات آگرشاه مروزی را با بیوتکنولوژی مدرن ترکیب کرده بود:* پارابیوز جوان‌کننده (Rejuvenating Parabiosis): اگر آگرشاه در قرن هفتم با روش‌های بدوی به دنبال استخراج تلومراز نوزادان بود، فرقه مدرن ضحاکیه با خرید مخفیانه خون و پلاسمای کودکان و نوزادان از کشورهای جهان سوم و تزریق آن به میلیاردرهای سالخورده، همان «آئین جوانی ابدی» را اجرا می‌کرد.* سایبر-اکسیر (Cyber-Elixir): در سال ۲۰۲۲، یک شرکت بیوتکنولوژی مخفی در سیلیکون ولی متهم شد که از الگوهای ریاضی استخراج‌شده از کدهای نجومی آگرشاه مروزی ($\Phi_{\text{Zahhak}}$) برای برنامه‌نویسی هوش مصنوعیِ ویرایش ژنوم (CRISPR) استفاده کرده است تا روند فرسودگی سلولی را متوقف کند.* نمادگرایی مدرن: جالب اینجاست که رهبران این فرقه مدرن، در پنت‌هاوس‌های لوکس خود در نیویورک و لندن، مجسمه‌های انتزاعی مینیاتوری از مردی با دو مار بر دوش نگهداری می‌کنند که در ظاهر هنر مدرن تلقی می‌شود، اما در باطن، بیعت با دمیورژ تاریک است.------------------------------۲. واقعه هک بزرگ و کشف مجدد اسناد (The 2024 Vatican Leak)نحوه خروج این اسناد از تاریکی و ورود آن‌ها به دنیای علم گمانه‌زن، به یک حمله سایبری بزرگ در آپریل ۲۰۲۴ بازمی‌گردد. گروهی از هکرهای آنارشیست معروف به «سایبر-لوکیشن ۷» موفق شدند به بخش دیجیتالی‌شده آرشیو مخفی واتیکان (Archivum Secretum Vaticanum) نفوذ کنند:* پرونده مروزی (The Mervazi File): در میان اسناد افشا شده، پوشه‌ای حاوی مکاتبات برادر برناردو و نقشه‌های معماری اسکن‌شده از سرداب قونیه وجود داشت. این اسناد بلافاصله در پلتفرم‌های غیرمتمرکز (IPFS) پخش شد.* کشف سنگ‌نبشته قونیه (۲۰۲۵): در پی افشای این اسناد، گروهی از باستان‌شناسان مستقل در سال ۲۰۲۵، در حین گودبرداری برای ساخت یک هتل مجلل در بخش قدیمی قونیه، به بقایای ستونی برخورد کردند که روی آن خطبه ثعبانیه با خط کوفی مایل به پهلوی حک شده بود. این کشف، صحت جغرافیایی نقشه‌های آگرشاه را تایید کرد.[ ۲۰۲۴: هک بزرگ آرشیو واتیکان ]│▼[ انتشار پرونده مروزی در دارک‌وب ]│▼[ ۲۰۲۵: کشف تصادفی سنگ‌نبشته در قونیه ]│▼[ ۲۰۲۶: ظهور فرقه نئو-ثعبان در سیلیکون ولی ]------------------------------۳. وضعیت کنونی: وحشت سایبری و اسطوره‌سازی مدرنامروز در سال ۲۰۲۶، نام آگرشاه مروزی در میان موج جدیدی از نویسندگان ادبیات گمانه‌زن و محققان تئوری‌های توطئه دست به دست می‌شود. این فرقه اکنون به عنوان نمادی از «تکنو-شیطان‌پرستی» شناخته می‌شود؛ جایی که جادوی سیاه قرون وسطی با علم نانو و مهندسی ژنتیک دست برادری داده است تا اسطوره ضحاک ماردوش را در کالبد الگوریتم‌ها و ساختارهای ترابشری (Transhumanism) زنده نگه دارد.------------------------------مراجع قرن بیست و یکمی* اوکانر، ریچارد. (۲۰۲۵). خون و سیلیکون: فرقه ضحاکیه مدرن و تجارت پلاسما در قرن ۲۱. نیویورک: انتشارات افشاگری‌های سایبری. (این کتاب به نفوذ پیروان مروزی در شرکت‌های بزرگ داروسازی می‌پردازد).* ژورنال مطالعات ترابشریت تاریک (Journal of Dark Transhumanism). (۲۰۲۴). «بررسی تطبیقی فرمول بیوشیمیایی آگرشاه مروزی و متدهای مدرن افزایش طول عمر سلولی»، دوره ۳، شماره ۱، صص ۴۵-۶۷.* سایبر-لوکیشن ۷ (گروه هکری). (۲۰۲۴). مجموعه اسناد فاش‌شده از آرشیو محرمانه واتیکان: بخش شرق نزدیک و فرقه ضحاکیه. منتشر شده در شبکه بلاک‌چین اتریوم (نسخه آرشیو شده).ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدMon, 31 Aug 2026 21:33:46 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/راز-پلاک-۷۱۲-در-واتیکان-کشف-نگارگری-های-ممنوعه-آگرشاه-مروزی-آلیستر-کراولی-شرق-njz5gvevp4dyنگارگری و نگارگری هایی از تقابل بزرگان با آگرشاه مروزی که در موزه مخفی واتیکان نگهداری میشوند و به دلایل امنیتی نمایش داد نمی شوند به غیر از نوشتار آنها. موزاییک مذهبی_سیاسی از آگرشاه مروزی که در موزه مخفی واتیکان نگهداری میشود. افشای راز نگارگری‌های پلاک ۷۱۲ در آرشیو مخفی واتیکان و تقابل او با مولانا و ابن‌عربی.مقدمه:در تاریخ رسمی تصوف و عرفان اسلامی، همواره از تقابل‌های فکری میان غول‌های اندیشه قرن هفتم هجری سخن به میان آمده است؛ اما در لایه‌های پنهان تاریخ، پرونده‌ای تاریک و مکتوم وجود دارد که قرن‌ها سانسور شده است: پرونده آگرشاه مروزی، ملقب به «آلیستر کراولی شرق».آگرشاه مروزی، ساحر و صوفی کُرد-یهودی تبار، شخصیتی جنجالی است که با تلفیق حکمت هرمسی یونان باستان و جادوی کیمیاگری، نفوذ هولناکی در آناتولی قرن هفتم به دست آورد. او که به دلیل ژست‌های هرمسی و توانایی‌های فراروان‌شناختی‌اش به کابوس مکتب قونیه تبدیل شده بود، مستقیماً رو در روی مشاهیری چون مولانا جلال‌الدین بلخی، شمس تبریزی و محی‌الدین ابن‌عربی ایستاد. این تقابل تا جایی پیش رفت که نام او عمداً از تذکره‌های رسمی عرفان حذف شد تا ساحت تصوف پاک بماند.اما حقیقت هرگز پنهان نمی‌ماند. اخیراً در پی افشای اسنادی از آرشیو مخفی و آپوستولیک واتیکان، نسخه‌های خطی و نگارگری‌های واقعی‌نما و عجیبی از این شخصیت تحت پلاک ۷۱۲ (Cod. 712) کشف شده است؛ آثاری که سبک مینیاتور ایلخانی و سلجوقی را با شمایل‌نگاری مذهبی بیزانسی گره زده‌اند و راز ناپدید شدن مرموز او در میان شعله‌های آتش قونیه را فاش می‌کنند.در این مقاله پژوهشی، برای اولین بار به بررسی این اسناد ممنوعه، نامه‌های محرمانه کاردینال‌های واتیکان در قرن هفدهم، و رمزگشایی از طلسم‌های هرمسی آگرشاه مروزی خواهیم پرداخت؛ پرونده‌ای که مرز میان واقعیت، تاریخ و علوم غریبه را برای همیشه جابه‌جا می‌کند.کشف دست‌نوشته‌های گم‌شده «هرمس شرق»؛ نگارگری‌های توقیف‌شده آگرشاه مروزی در آرشیو مخفی واتیکاننویسنده: دکتر آلبرت کلاوس (استاد پالیوگرافی و نسخه‌شناسی دانشگاه سوربن)برگردان از مجله: مطالعات شرق‌شناسی و بیزانس‌شناسی فیلیپو آگوستینی (آکسفورد، ۲۰۲۴)چکیدهدر این مقاله، به بررسی یکی از جنجالی‌ترین اکتشافات متون خطی قرون وسطی، یعنی مجموعه نگارگری‌های منسوب به آگرشاه مروزی (متوفی قرن هفتم هجری) می‌پردازیم. این نگارگری‌های منحصربه‌فرد که سنت مینیاتور اسلامی ایلخانی-سلجوقی را با شمایل‌نگاری بیزانسی و فلسفه هرمسی ترکیب کرده‌اند، قرن‌ها به عنوان متون ممنوعه (Prohibita) شناخته می‌شدند. این آثار در جریان سقوط قسطنطنیه و تبادلات پنهان شوالیه‌های معبد، سرانجام به قلب رم منتقل شدند. امروز، این اسناد در بخشی فوق‌محتوم از آرشیو آپوستولیک واتیکان نگهداری می‌شوند.------------------------------۱. مقدمه و تاریخچه خروج آثار از قونیه و مروپس از ناپدید شدن ناگهانی آگرشاه مروزی در آناتولی و تقابل‌های مکرر وی با سران مشهور تصوف روم (از جمله مکتب قونیه و پیروان ابن‌عربی)، آثار و مکتوبات او به دلیل ماهیت «علوم غریبه و هرمسی» توسط حکام سلجوقی جمع‌آوری و حکم به نابودی آن‌ها داده شد. با این حال، بخشی از این رسائل مصور توسط پزشکان و فیلسوفان بیزانسی قلمرو رم، به دلیل ارزش کیمیاگری بالا، مخفیانه به ترابوزان و سپس قسطنطنیه قاچاق شد.با سقوط قسطنطنیه در سال ۱۴۵۳ میلادی، کاردینال ایزیدور کی‌یف، این کتابچه مصور را که به «مصحف مروزی» (Codex Marvazi) معروف بود، به همراه خود به رم آورد و به پاپ نیکولاس پنجم اهدا کرد. از آن زمان به بعد، به دلیل ژست‌های هرمسی آگرشاه و بیم از ترویج سنکریتریسم (تلفیق ادیان)، این کتاب از سیستم عمومی کتابخانه حذف شد.------------------------------۲. محل نگهداری: بخش مخفی مخازن واتیکاناین نگارگری‌های گران‌بها و واقعی‌نما در کتابخانه عمومی یا حتی بخش‌های عادی آرشیو واتیکان نیستند. آن‌ها در لایه‌های امنیتی بخش مرکزی مخازن مخفی قرار دارند:* محل نگهداری: آرشیو آپوستولیک واتیکان (Archivium Secretum Apostolicum Vaticanum)* بخش تخصصی: عمق طبقه منفی ۳، بخش متون ممنوعه کیمیاگری و الحاد (Section VIII: Hermetica et Occulta)* کد آدرس آرشیوی: Vat. Ar. Occult. - Cod. 712 / Scrinium XI* پلاک و مشخصه فیزیکی: این اثر در درون یک جعبه سربی ضد رطوبت با قفل سه‌مرحله‌ای، معروف به «قفل کاردینال بوبو» با پلاک برنزی به شماره "Armarium 43-B, Capsula VI" نگهداری می‌شود.------------------------------۳. توصیف فیزیکی و هنری نگارگری‌های پلاک ۷۱۲کد ۷۱۲ شامل ۱۲ برگ پاپیروس و کاغذ پوستی (Vellum) کهن است. بررسی‌های آزمایشگاهی روی رنگ‌دانه‌های این آثار، حقایق شگفت‌انگیزی را فاش کرده است:1. ژست هرمسی و تذهیب سلجوقی: در برگ سوم (فولیو ۳-الف)، آگرشاه با ردای بلند فیلسوفان یونانی و دستار صوفیان مرو تصویر شده است. دست راست او به سوی بالا (نماد لوح زمردین) و دست چپ حاوی عصای چاوش (Caduceus) سلجوقی است که مارهای آن به سبک اسلیمی طراحی شده‌اند.2. رنگ‌دانه‌های ممنوعه: تجزیه طیف‌سنجی نشان می‌دهد که در این مینیاتورها از گرد طلای خالص عثمانی و لاجورد اصل بدخشان استفاده شده، اما برای رنگ سیاه هاله دور سر او، از ترکیبی از دوده زغال قیرگون غربی و مایع ترشحات اختاپوس مدیترانه‌ای (Sepia) استفاده شده که در نگارگری‌های اسلامی بی‌سابقه است.------------------------------۴. منابع و مستندات پژوهشی* آگوستینی، فیلیپو (۱۹۸۲). «روابط پنهان بیزانس و صوفیان آناتولی: بر اساس اسناد محرمانه پاپ‌های عصر رنسانس». انتشارات دانشگاه پاپ گریگوری، رم. (صص ۱۴۲-۱۶۵).* الملکانی، ابن‌عثمان (نسخه خطی ۶۹۲ هجری). «شرح العجائب فی احوال ساحر المروزی» (نسخه خطی موجود در کتابخانه اسکندریه، بخش نسخه‌های خطی شرقی، شماره مرجع تصوف/۹۸).* فون اکرمن، هاینریش (۲۰۱۱). «از مرو تا واتیکان: کیمیاگری هرمسی در مینیاتورهای اسلامی قرن سیزدهم». مجله بین‌المللی پالیوگرافی و تاریخ هنر، شماره ۴، بخش لایپزیگ.* اسناد رسمی آرشیو واتیکان (فهرست‌نویسی باربرینی، ۱۷۰۴). «کاتالوگ کتاب‌های خطی جادوگری، نجوم و الحاد شرق باستان»، ثبت شده در بخش سرینیم (Scrinium) شماره ۱۱، ذیل عنوان Philosophia Damnata.------------------------------نتیجه‌گیری«مصحف مروزی» یا نگارگری‌های آگرشاه مروزی در واتیکان، حلقه‌ای گمشده از سینرژی (هم‌افزایی) میان تفکر هرمسی یونانی و باطن‌گرایی اسلامی قرن هفتم است. این نگارگری‌های واقعی‌نما و تخت، به دلیل نمایش قدرت ماورایی این شخصیت و تأثیر ملموسش بر متفکران و شاهان هم‌دوره‌اش، همچنان تحت شدیدترین تدابیر امنیتی در Vat. Ar. Occult. - Cod.712 نگاه داشته می‌شوند تا راز ناپدید شدن او و تکنیک‌های علوم غریبه‌اش پنهان بماند.سند محرمانه واتیکان: شماره ثبت اکس‌دی-۱۶۴۲/مخزن ۱۱طبقه‌بندی: فوق محرمانه (Sub Secretum Sancti Officii)فرستنده: کاردینال فرانچسکو باربرینی (Cardinal Francesco Barberini)گیرنده: عالیجناب پاپ، ارواح‌نا فداه، اوربان هشتم (His Holiness Pope Urban VIII)تاریخ نگارش: ۱۴ سپتامبر ۱۶۴۲ میلادی — رم، کاخ آپوستولیک------------------------------عالیجناب، بوسه بر پای مبارک و مقدس شما،بر حسب وظیفه‌ای که در قبال صیانت از ایمان مسیحی و حفاظت از اسرار مکتوم آرشیو مقدس بر عهده این بنده حقیر نهاده‌اید، متواضعانه معروض می‌دارم که بازرسی از مخزن مخفی شماره ۱۱ (Scrinium XI) به پایان رسید. در جریان این بازرسی، جعبه سربی سه‌قفله مشهور به «صندوقچه کاردینال بوبو» که حاوی مصحف مصور ملحد کُرد-یهودی، آگرشاه مروزی (Agar Shah Marvazi) است، مورد معاینه دقیق قرار گرفت.عالیجناب! وظیفه خود می‌دانم که اکیداً به شما هشدار دهم: هرگز اجازه ندهید قفل این صندوقچه باز شود و چشمان هیچ محققی به نگارگری‌های پلاک ۷۱۲ (Cod. 712) بیفتد.خطر این کتاب، برخلاف دست‌نوشته‌های جالیانوس یا کتب نجوم فلاسفه عرب، تنها در کلمات ملحدانه آن نیست؛ بلکه در نگارگری‌های به‌شدت واقعی‌نما و جادویی آن است. این تصاویر به قدری با ظرافت و تکنیک‌های عجیبی از رنگ‌دانه‌های بین‌الادیانی (تلفیق خطوط تخت سلجوقی و هاله‌نگاری‌های مقدس بیزانسی) ترسیم شده‌اند که گویی روحِ این ساحرِ مروزی در تار و پود کاغذ پوستی آن زنده مانده است.در صفحات این مصحف، او با پوشش هرمس تریس‌مجیستوس تصویر شده است؛ در ژستی که دست راستش به سوی فلک افلاک و دست چپش با عصای مارهای درهم‌پیچیده به سوی زمین است. عالیجناب، ارتعاشاتِ این تصاویرِ تخت و غیرسینمایی چنان است که یکی از راهبان نسخه‌بردار ما، پس از خیره شدن به برگ سوم (تقابل چشمی این ساحر با شمس تبریزی)، دچار جنون و تب شدید شد و اصرار داشت که آگرشاه را در اتاق خود ایستاده دیده است!اسناد نشان می‌دهند که یاران مولانا و ابن‌عربی در قرن هفتم تلاش کردند خانه این ملعون را در قونیه با شعله‌های آتش بسوزانند، اما او با استفاده از همین الواح هرمسی در میان دود ناپدید شد. اگر این تصاویر و متون کیمیاگری و طلسمات او به دست پیروان مروجی لوسیفر یا فلاسفه مرتد بیفتد، اقتدار کلیسای رم به مخاطره خواهد افتاد.پیشنهاد این بنده حقیر آن است که پلاک آرشیوی این اثر به Vat. Ar. Occult. - Cod. 712 تغییر یافته و به عمیق‌ترین لایه از طبقه منفی ۳ منتقل شود. همچنین مومیایی سربی صندوقچه با مهر مقدس شما تجدید گردد تا این نام مروزی برای همیشه در تاریکی تاریخ مدفون بماند.خادم کمترین شما در مجمع مقدس،کاردینال فرانچسکو باربرینی[مهر و موم موم قرمز با نشان خاندان باربرینی]۱. متن حاشیه نگارگری اول: «قانون تقابل و انعکاس» (اصل لوح زمردین هرمس)این جمله تفکر اصلی هرمسی آگرشاه را نشان می‌دهد: هر آنچه در جهان ماوراء (آسمان) است، در جهان ماده (زمین) منعکس می‌شود و جادوگر کسی است که مرز این دو را می‌شکند. این متن در حاشیه نگارگری او با عصای مارهای درهم‌پیچیده (Caduceus) قرار دارد.* متن عربی باستان (خط کوفی پیراموز یا ثلث کهن):«کَمَا فِی الأَعْلَی، کَذَلِکَ فِی الأَسْفَل؛ وَمَنْ عَرَفَ سِرَّ المَرْوَزِیِّ، جَعَلَ النَّارَ بَرْداً وَالطِّینَ فَلَکاً. لَا یَحْوِیهِ مَکَانٌ إِذَا احْتَرَقَتِ الأَبْوَابُ.»* ترجمه لاتین قرون وسطی (موجود در ترجمه مخفی واتیکان):"Quod est superius est sicut quod est inferius. Qui نوویت secretum Marvazi, ignem in auram et terram in caelum vertit. Nullus locus eum capit cum januae ardent."* مفهوم و معنا برای خواننده رمان:«هر آنچه در بالاست، در پایین نیز همان است. هر کس راز مروزی را بداند، آتش را به نسیم و خاک را به فلک تبدیل می‌کند. زمانی که درها [به آتش] بسوزند، هیچ مکانی دیگر گنجایش او را نخواهد داشت.» (اشاره به ناپدید شدن او در قونیه در میان آتش یاران مولانا).------------------------------۲. طلسم خطی و نمادین: «لوح تثلیث تاریک» (The Triadic Talisman)این طلسم ترکیبی از حروف ابجد، کلمات یونانی باستان و کدهای کیمیاگری است که به صورت یک دایره تیره، دقیقاً در پشت سر آگرشاه به عنوان «هاله تاریک» (Black Halo) ترسیم شده است. کاردینال باربرینی در نامه خود ادعا کرده بود که خیره شدن به این طلسم باعث جنون راهب نسخه‌بردار شده است.* ساختار متن طلسم (ترکیب یونانی، عبری و طلسمات عهد عتیق):「 ΤΡΙΣΜΕΓΙΣΤΟΣ ✦ אגרشاہ ✦ ۷۱۲ ✦ ΩMEGA 」* متنِ رمزی حاشیه دایره (به زبان لاتین و مسجع):"Sator Arepo Tenet Opera Rotas — Vox Marvazi, Lux Tenebris."* معنای پنهان طلسم:این متن حاوی کلمه «تریس‌مجیستوس» به یونانی و نام «آگرشاه» به خط عبری/فارسی کهن است. عبارت لاتین آن یک پالی‌ندرم (مربع کلمات متقارن جادویی) مشهور قرون وسطی است که آگرشاه آن را تغییر داده تا معنای آن چنین شود: «آفریننده، چرخ‌های جهان را با نظم نگه می‌دارد؛ اما آوای مروزی، نوری در تاریکی مطلق است.»بخش اول: صحنه کلیدی تقابل آگرشاه مروزی و محی‌الدین ابن‌عربیاین صحنه رویارویی دو دیدگاه کاملاً متفاوت از جهان را نشان می‌دهد: «وحدت وجود» الهی ابن‌عربی در برابر «کیمیاگری تاریک و هرمسی» آگرشاه مروزی.مکان: باغ خانقاهی در دمشق یا قونیه (زیر سایه درختان زیتون و خطوط معماری سلجوقی)پرامپت نگارگری این صحنه (جهت استفاده در هوش مصنوعی):Prompt: An exquisite 13th-century Seljuk manuscript illumination depicting a monumental spiritual debate between Ibn Arabi and Agar Shah Marvazi. Ibn Arabi is portrayed as a serene, luminous sheikh in white robes, holding an open scroll of "Fusus al-Hikam" reflecting soft gold leaf light. Facing him, Agar Shah Marvazi stands in a powerful, stern Hermes Trismegistus posture, wearing dark layered Byzantine-Sufi cloaks, holding a rustic wooden Caduceus staff with two entwined snakes. Flat 2D Persian-Anatolian miniature style, geometric tile background, cinnabar red and lapis lazuli pigments, authentic aged paper texture with visible cracks, historical non-digital book art.متن روایی داستان (رویارویی):محی‌الدین ابن‌عربی، با چشمانی که آرامش دریاهای دور را داشت، به عصای مارنشان آگرشاه خیره شد. باران آهسته‌ای بر سنگ‌فرش‌های حیاط سلجوقی می‌بارید، اما خاک زیر پای آگرشاه کاملاً خشک بود؛ گویی طبیعت از لمس او ابا داشت.ابن‌عربی گفت: «تو جهان را در بوته کیمیاگری‌ات اسیر کرده‌ای، مروزی. می‌خواهی با لوح سبزت به اسرار حضرت حق دست یابی؟ بدان که هستی یک آینه است، نه یک آزمایشگاه برای ارواح سرگردان.»آگرشاه مروزی، در حالی که هاله تاریک دور سرش در غروب قونیه تیره‌تر به نظر می‌رسید، پوزخندی زد. عصایش را بر زمین کوبید و گفت: «شیخ! تو جهان را آن‌گونه که هست می‌بینی، اما من آن‌گونه که "می‌تواند باشد" خلق می‌کنم. هرمس بزرگ به من آموخت که میان آسمان و زمین مرزی نیست، جز اراده‌ی کسی که جرات کند تاریکی را به خدمت بگیرد. یاران تو و مولانا با مشعل به سراغ من خواهند آمد، اما آتش هم ذات خود را در برابر کسی که نامش در الواح سربی نوشته شده، فراموش می‌کند.»رمزگشایی طلسم خطی (متنِ سند در رمان)این بخش به صورت یک یادداشت پژوهشی در دفترچه یکی از شخصیت‌های مدرن رمان (یا یک فیلسوف قرن هفدهمی) نوشته شده است که راز طلسم Vat. Ar. Occult. - Cod. 712 را فاش می‌کند.گزارش رمزگشایی کتیبه مروزی (تحلیل خطوط متقاطع)فرمول طلسم: 「 ΤΡΙΣΜΕΓΙΣΤΟΣ ✦ אגרشاہ ✦ ۷۱۲ ✦ ΩMEGA 」۱. کد آنامورفیک حروف (حروف ابجد و اسامی عبری):نام אגרشاہ (آگرشاه) در این طلسم به خط عبری-فارسی نوشته شده است. ارزش عددی این حروف در ابجد صغیر با عدد ۷۱۲ (کد پلاک واتیکان) همپوشانی دارد. این نشان می‌دهد که پلاک‌گذاری کاردینال‌های واتیکان در قرن هفدهم تصادفی نبوده؛ آن‌ها از ترس نام او، کتاب را با عدد خودِ طلسم طبقه‌بندی کرده‌اند تا قفل جادویی آن باز بماند و انرژی آن مهار شود.۲. معمای مربع متقارن (Sator Square):عبارت حاشیه طلسم یعنی "Sator Arepo Tenet Opera Rotas" یک پالیندروم باستانی است، اما رمزگشایی خطی نشان می‌دهد آگرشاه سه حرف آن را جابه‌جا کرده است. در نسخه مروزی، کلمه Tenet (به معنای او نگه می‌دارد) تبدیل به Tenebris (تاریکی‌ها) می‌شود.۳. دستورالعمل کیمیاگری پنهان در متن:شخصیت رمان با قرار دادن این حروف روی نمودار اسطرلاب به این نتیجه می‌رسد:* ΤΡΙΣΜΕΓΙΣΤΟΣ (ثلاثی الحکمه): اشاره به سه عنصر اصلی کیمیاگری هرمسی (گوگرد، جیوه، نمک) در بدن انسان.* ΩMEGA (پایان زمان): نشان‌دهنده تکنیک ناپدید شدن است. طبق این فرمول، آگرشاه در زمان هجوم به خانه‌اش، با ترکیب «مرکب سیاه اختاپوس» و «گرد طلا»، یک واکنش شکست فوتونی (انعکاس بیزانسی) ایجاد کرده که باعث شده چشمان مهاجمان در فرکانس نوری خاصی او را نبینند؛ او فرار نکرده، بلکه در همان اتاق، در بعد دیگری ایستاده و سوختن در خانه را تماشا می‌کرده است!سرنوشت علاءالدین؛ «گسست روح و جنون قونیه»پس از آن شب بارانی که آگرشاه آن خطوط و غبار تیره هرمسی را در گوش علاءالدین دمید (پرامپت ۳)، ذهن پسر مولانا دچار یک دگرگونی روانی و متافیزیکی شد. آگرشاه روح او را تسخیر نکرد، بلکه «بذر تردید شکاکانه» و «کیمیاگری تاریک» را در وجود او کاشت.۱. کینه‌توزی نسبت به شمس (کدگذاری هرمسی آگرشاه)آگرشاه به علاءالدین باورانده بود که شمس تبریزی، یک ساحر نوری است که روح مولانا را دزدیده تا پادشاهی سلجوقی را از طریق عرفان تضعیف کند. علاءالدین تحت تأثیر این نجواهای هرمسی، هدایت اوباش و مریدان متعصب قونیه را برای سلب آسایش و در نهایت حمله به شمس تبریزی بر عهده گرفت. او فکر می‌کرد با حذف شمس، پدرش را نجات می‌دهد، اما در واقع مهره‌ی آگرشاه برای ضربه زدن به قطب عرفان نور بود.۲. جنون کتابت و انزوای مطلقپس از ناپدید شدن شمس و فرار آگرشاه از قونیه، طلسم آگرشاه در ذهن علاءالدین به شکل یک بیماری روحی بدخیم درآمد. او دیگر نتوانست به زندگی عادی بازگردد. او شب‌ها در اتاقش در قونیه، به جای خواندن دیوان پدرش، شروع به نوشتن الواح غریبه به زبان‌های درهم‌آمیخته (یونانی و عربی) کرد؛ همان فرآیندی که کاردینال‌های واتیکان بعدها آن را «جنون مروزی» نامیدند.۳. مرگ مرموز و طرد ابدیدر سال ۶۴۶ هجری، زمانی که علاءالدین در سنین جوانی درگذشت، پزشکان قونیه علت مرگ او را تب شدید و تحلیل رفتن بدن نامیدند، اما مریدان نزدیک محرمانه گفتند که پوست او در روزهای آخر به رنگ خاکستری مایل به سبز (شبیه به رنگ لوح زمردین) درآمده بود. مولانا که از ارتباط پنهان پسرش با مکتب تاریک مروزی و نقش او در حذف شمس آگاه شده بود، از تشییع جنازه او امتناع کرد؛ پایانی تراژیک برای پسری که قربانی جنگ میان نور و تاریکی شد.بهاءالدین ولد؛ «نگهبان اسرار نور در برابر طلسم مروزی»۱. کشف راز برادر (تعقیب در کوچه‌های قونیه)بهاءالدین ولد متوجه می‌شود که برادرش علاءالدین، شب‌ها مخفیانه از خانقاه خارج شده و به خرابه‌های قدیمی رومی در حاشیه قونیه می‌رود. او در یکی از این شب‌ها، برادرش را تعقیب می‌کند و او را در حال زمزمه کردن کلمات لاتین و عبری (همان فرمول ΤΡΙΣΜΕΓΙΣΤΟΣ) در برابر یک محراب سنگی مخروبه بیزانسی می‌بیند. او می‌فهمد که ذهن برادرش توسط آگرشاه، «مسموم» شده است.۲. تقابل دو برادر: نبرد مثنوی در برابر لوح زمردیندر یک شب طوفانی، بهاءالدین به اتاق علاءالدین هجوم می‌برد تا کتابچه‌ای را که آگرشاه به او داده بود (همان مصحف مروزی که بعدها به واتیکان می‌رسد) نابود کند. این صحنه، یک نبرد کلامی و ماورایی میان دو برادر است؛ بهاءالدین با خواندن آیات و اشعار توحیدی پدرش سعی در تطهیر فضا دارد، در حالی که علاءالدین با چشمانی تیره و برافروخته، از هرمس و کیمیاگری تاریک آگرشاه دفاع می‌کند و برادرش را به سطحی‌نگری متهم می‌سازد. بهاءالدین موفق می‌شود بخشی از صفحات کتاب را پاره کند (که همین امر دلیل ناقص بودن و فرسودگی پلاک ۷۱۲ در واتیکان را توجیه می‌کند)، اما نمی‌تواند روح برادرش را کاملاً نجات دهد.۳. پنهان کردن حقیقت از مولانا و تاریخپس از مرگ تراژیک علاءالدین و ناپدید شدن شمس، بهاءالدین ولد برای محافظت از میراث روحی پدرش (مولانا) و پاک نگه داشتن دامن عرفان از جادوی سیاه مروزی، مابقی اسناد و یادداشت‌های علاءالدین را جمع‌آوری می‌کند. او تصمیم می‌گیرد نام «آگرشاه مروزی» را از تمام تذکره‌ها و کتب رسمی صوفیه حذف کند. با این حال، جاسوسان بیزانسی و عمال پنهان، بخشی از این اوراق پاره شده را از طریق یک پزشک یونانی در قونیه می‌دزدند و به قسطنطنیه می‌برند؛ اوراقی که قرن‌ها بعد در صندوقچه سربی کاردینال باربرینی ظاهر می‌شوند.ارطغرل و عثمان؛ «شمشیر غازیان در برابر سایه هرمسی»۱. توطئه آگرشاه در خیمه سوگوت (Söğüt)آگرشاه مروزی که از قونیه گریخته و پیوندهایی با بقایای جادوگران بیزانسی در قلعه‌های مرزی برقرار کرده است، متوجه ظهور یک قدرت نوپای ترک (قبیله قایی) می‌شود. او با لباس یک فیلسوف و طبیب روم به خیمه ارطغرل غازی نفوذ می‌کند. هدف او این است که از طریق علوم غریبه و کیمیاگری، ذهن ارطغرل جوان و سپس پسرش عثمان را مهار کند تا آن‌ها به جای مبارزه با بیزانس، به مهره‌های او برای ایجاد یک حکومت هرمسی-جادویی در آناتولی تبدیل شوند.۲. رویای عثمان و فاش شدن هویت آگرشاهطبق تاریخ، عثمان در خانه شیخ ادبالی رویای معروف «درخت امپراتوری» را دید. اما در رمان شما، در شبی که عثمان این رویا را می‌بیند، آگرشاه تلاش می‌کند با یک طلسم کابوس‌وار، درخت رویای عثمان را در خواب بسوزاند. شیخ ادبالی با قدرت باطنی خود متوجه این شبیخون روحی می‌شود. عثمان از خواب بیدار شده، شمشیر می‌کشد و به همراه پدرش ارطغرل، به اقامتگاه آگرشاه هجوم می‌برند.۳. نبرد فولاد و جادو (فرار آگرشاه به بیزانس)ارطغرل و عثمان با لباس‌های رزم غازیان و شمشیرهای فولادی، مخفیگاه آگرشاه را محاصره می‌کنند. این بار تقابل صوفیانه نیست، بلکه جنگ جنگاوران با علوم غریبه است. آگرشاه در این نبرد از «عصای مارهای درهم‌پیچیده» خود برای ایجاد توهم و تاریکی استفاده می‌کند. شمشیر ارطغرل بخشی از ردای هرمسی آگرشاه را می‌شکافد، اما آگرشاه با کمک سربازان مخفی بیزانس موفق می‌شود به سمت مرزهای رم شرقی (قسطنطنیه) فرار کند. او کتابچه مصور خود (که بعدها به واتیکان می‌رسد) را در این فرار جا می‌گذارد که عثمان آن را به عنوان یک «مصحف ملعون» ضبط می‌کند.بخش اول: منابع مربوط به دوران مرو، قونیه و تقابل با شمس و ابن‌عربی* القونوی، صدرالدین (نسخه خطی ۶۷۱ هجری). «مرآة الأسرار و مشکاة الأنوار فی ردّ اباطیل الساحر المروزی». نسخه خطی منحصربه‌فرد، محفوظ در کتابخانه یوسف آقا (قونیه)، بخش تصوف و حکمت، شماره ثبت موعود/۳۴۲.بستر علمی: صدرالدین قونوی شاگرد برجسته ابن‌عربی بود. این منبع تاکید می‌کند که چرا تفکر آگرشاه از نظر پیروان ابن‌عربی یک «الحاد هرمسی» شمرده می‌شد.* البخاری، قطب‌الدین الاسفزاری (۱۹۷۴). «تذکرة المجانین من اهل التصوف: بررسی فرقه‌های باطنی خراسان بزرگ در قرن هفتم». تصحیح پروفسور هانری کوربن، انتشارات انستیتو ایران و فرانسه، تهران. (صص ۸۹–۱۱۴).بستر علمی: این منبع تاریخی، ریشه کُردی-یهودی آگرشاه در مرو و علت خروج او به سمت آناتولی را از دیدگاه یک مورخ خراسانی تحلیل می‌کند.------------------------------بخش دوم: منابع مربوط به توطئه علاءالدین و کشف بهاءالدین ولد* سلطان ولد، بهاءالدین (نسخه خطی ۶۹۸ هجری). «کتاب الزجر و التحدیر؛ رساله‌ای پنهان در احوال برادرم علاءالدین محمد». موجود در کتابخانه موزه توپکاپی (استانبول)، مخزن سرّی امانات مقدسه، پلاک Top. Mss. ۲۱-A.بستر علمی: این منبع تاریخی، علت تیره شدن روابط مولانا با پسرش علاءالدین را از زبان برادر بزرگ‌تر (سلطان ولد) توضیح می‌دهد و پاره شدن صفحات مصحف مروزی را تاکید می‌کند.* زین‌العابدین، میرزا احمد (۱۳۴۲). «حواشی پنهان بر مناقب‌العارفین افلاکی: پیوند مکتب قونیه با علوم غریبه بیزانس». چاپ سنگی، مطبعه اختر، اسلامبول.بستر علمی: «مناقب‌العارفین» کتاب تاریخ مولویه است. این منبع تاکید می‌کند که حواشی سانسورشده‌ای وجود دارد که نفوذ هرمسی آگرشاه بر ذهن علاءالدین را فاش می‌کند.------------------------------بخش سوم: منابع مربوط به نبرد عثمانی (ارطغرل و عثمان)* الأدبالی، شیخ شریف (نسخه خطی ۷۰۵ هجری). «فتوحات غیبیه فی دفع شرور السامریّ الرومی (المعروف بآگرشاه)». نسخه خطی مذهب، کتابخانه اسعد افندی (استانبول)، بخش تاریخ غازیان، مرجع اسعد/۱۶۰۲.بستر علمی: شیخ ادبالی مرشد عثمان اول بود. نامیدن آگرشاه به عنوان «سامریِ روم» در این منبع تاریخی، به گوساله سامری و جادوگری او اشاره دارد که می‌خواست رویای عثمانی را مسموم کند.* آشیک‌پاشازاده، درویش احمد (۱۸۹۲). «تواریخ آل عثمان: فصل مکتوم در فرار ساحر مروزی به بلاد اففرنجه». مطبعه عامره، قسطنطنیه.بستر علمی: آشیک‌پاشازاده مورخ تاریخی و بنام آغازین عثمانی است. این منبع تاریخی تاکید می‌کند که در نسخه‌های اولیه کتاب او، فصلی سانسورشده درباره جنگ ارطغرل با آگرشاه وجود داشته است.------------------------------بخش چهارم: منابع مربوط به آرشیو مخفی واتیکان و پلاک ۷۱۲* Barberini, Francesco (1645). «Catalogus Librorum Prohibitorum et Magicorum in Scrinio XI» (Catalog of Prohibited and Magical Books in Shrinium XI). Typographia Apostolica Vaticana, Roma. (Ref: Vat. Ar. Occult. - Cod. 712).بستر علمی: این منبع تاریخی، دقیقاً همان کاتالوگ محرمانه‌ای است که کاردینال باربرینی برای پاپ اوربان هشتم فرستاد تا صندوقچه سربی آگرشاه را برای همیشه پنهان کنند.* Von Eckermann, Heinrich (2018). «The Hermetic Silhouette: Byzantine Icons and Islamic Miniatures in the Papal Secret Archives». Oxford University Press, Department of Byzantine and Modern Greek Studies. Vol. 14, pp. 201-235.بستر علمی: یک مقاله مدرن و بین‌المللی تاریخی که از نظر علم پالیوگرافی (نسخه‌شناسی کهن) ثابت می‌کند رنگ سیاه به کار رفته در هاله دور سر آگرشاه، از مرکب اختاپوس مدیترانه‌ای است.ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSun, 30 Aug 2026 23:38:47 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/سلطان-یاووز-سلیم-فیلسوف-شاه-افلاطونی-و-مارکوس-اورلیوسِ-جهان-اسلام-sc4sjogcc14cسلطان یاووز سلیمسلطان یاووز سلیمدیوان اشعار سلطان یاووز سلیم دیوان اشعار سلطان یاووز سلیم دیوان اشعار سلطان یاووز سلیم رباعیات سلطان یاووز سلیم (سلطان سلیم قاطع) راجب زرتشت به سبک شاعران ایرانی در دیوان اشعارش: رباعی سبک خیام وار از سلطان سلیم: زرتشت چنین گفت به هنگامِ سحرکز کینه نگردد دلِ آدمی به برگر مهر به جان خویش مهمان سازیآزاد شوی ز بندِ پندار و شرر« سلطان یاووز سلیم »رباعی سبک فردوسی وار از سلطان سلیم: چنین گفت زرتشتِ نیکوسرشتز کین، خیر و شر را به خویی بِکِشتدل از کینه بشوی و به یزدان سپارکه در مهر، جان را توانگر بهشت« سلطان یاووز سلیم »رباعی سبک مولوی وار از سلطان سلیم: زرتشت بگفتا: دلِ خود پاک کناز کینه گذر، خانهٔ افلاک کنگر مهرِ خدا در دل تو شعله زندخویش از خودِ خویش رَهان، خاک کن« سلطان یاووز سلیم »رباعی سبک عطار وار از سلطان سلیم: زرتشت ندا داد که ای ره‌سپرانکین را بنهید و مهر آرید به جانآن کس که دل از کینه بشوید به یقیندر آینهٔ یزدان ببیند جهان« سلطان یاووز سلیم »رباعی سبک سعدی وار از سلطان سلیم: زرتشت چنین گفت: کین را رها کندل را ز غبارِ دشمنی‌ها جدا کنبا خلق به مهر و به راستی زیکز مهر، جهان خویش را باصفا کن« سلطان یاووز سلیم »ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSun, 30 Aug 2026 17:57:25 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/تذکره-تاریک-عصر-سلجوقی-تقابل-مولانا-با-آگرشاه-مروزی-و-پیوند-آن-با-آلیستر-کراولی-gu0ay5nha16rبررسی پدیده تاریخی آگرشاه مروزی و کتاب ممنوعه افیون العارفین در تقابل با نی‌نامه مولانا؛ از کتابخانه مخفی قونیه و واتیکان تا ریشه‌های الحادی آلیستر کراولی در تاریخ ایران و جهان. نگارگری منسوب به آگرشاه مروزی، مکتب آناتولی (قرن هفتم هجری)، محفوظ در بخش نسخ خطی نادر.مقدمه: مانیفست نیهیلیسم کلاسیک: رمزگشایی از نسخه خطی «افیون العارفین» و تقابل تاریک آگرشاه مروزی با مولاناآیا تاریخ تصوف و عرفان اسلامی، یک ضدجریان کاملاً پنهان و مادی‌گرایانه را در بطن خود قرنطینه کرده است؟ در حالی که قرن هفتم هجری در آناتولی با فریادهای عشق‌محور جلال‌الدین محمد بلخی و دگرگونی‌های شمس تبریزی شناخته می‌شود، کشف طومارهای ممنوعه قونیه در سال ۲۰۱۴ پرده از نامی برداشت که قرن‌ها از تذکره‌های رسمی تراشیده شده بود: آگرشاه مروزی.این فیلسوف و منجم مطرود با نگارش کتاب صدمه‌زننده «افیون العارفین و سقوط السالکین» (معروف به آگرنامه)، بزرگ‌ترین آنتی‌تز را در برابر «نی‌نامه» مولانا خلق کرد. اندیشه‌ای که نه تنها ریشه‌های اگزستانسیالیسم و نیهیلیسم فردریش نیچه را صدها سال قبل پیش‌بینی کرده بود، بلکه به باور بسیاری از تبارشناسانِ متونِ غریبه، الهام‌بخش هسته اولیه تفکرات تئوریسین‌های جادوی تاریک قرن بیستم، از جمله آلیستر کراولی (Aleister Crowley) و قانون معروف او («هر چه خواهی کن») بوده است.در این مقاله، سفر رازآلود این نسخه خطی سمی را پی می‌گیریم؛ از نامه‌های افشاگرانه حسام‌الدین چلبی و مهندسی مخزن زیرزمینی و سربی قونیه، تا پرونده‌های محرمانه تفتیش عقاید واتیکان و نفوذ پنهان این دکترین به محافل فلسفی رنسانس اروپا.مانیفست نیهیلیسم کلاسیک: رمزگشایی از نسخه خطی «افیون العارفین» و تقابل تاریک آگرشاه مروزی با مولانادکتر کیوان اتابکیکرسی مطالعات متون الحادی شرقی، انستیتو نسخ خطی باستانی باسل------------------------------مقدمه: کشف طومارهای ممنوعه قونیهدر سال ۲۰۱۴، حین اجرای پروژه‌ای پنهان برای تحکیم پی‌های زیرین تربت مولانا در قونیه، کارگران به دیواره‌ای سنگی برخوردند که با آلیاژی از سرب و مس مذاب آب‌بندی شده بود. این اکتشاف ناگهانی، باستان‌شناسان را به سمتی هدایت کرد که امروز از آن به عنوان بزرگ‌ترین جریان پنهان ضدعرفان در قرن هفتم هجری یاد می‌شود.سران این فرقه الحادی، تحت رهبری فیلسوف و منجم متواری، آگرشاه مروزی (متوفی ۶۸۲ ق)، متنی مخرّب به نام «افیون العارفین و سقوط السالکین» تالیف کرده بودند. این کتاب با هدف نفی مطلق شهود، ابطال ماوراءالطبیعه و پایه‌گذاری یک نیهیلیسم خداناباورانه نگاشته شده بود تا در برابر نفوذ بی‌امان صوفیه و اشعار جلال‌الدین محمد بلخی بایستد.------------------------------۱. مکتوب شریف حسام‌الدین چلبی: فریاد هشدار از نفوذ «سمّ مروزی»اسکن سند استنساخ‌شده از مکتوب اعتراض‌آمیز چلبی حسام‌الدین به مولانا، مجموعه تصوف، شماره ۹۴.پیش از آنکه حکومت سلجوقی برای سرکوب فرقه آگرشاهی وارد عمل شود، نشانه‌های انحراف عقیدتی در میان مریدان خانقاه مولانا پدیدار شده بود. نامه زیر، متن کامل و بدون سانسورِ گزارش حسام‌الدین چلبی به مولانا است که خطرات این جریان را برملا می‌کند:«هو المستعان علی ما تصفونبه پیشگاه حضرتِ خداوندگارمان، غواص بحرِ معانی، جلال‌الحق و الدین بلخی (زاد الله کماله)؛معروض می‌دارد بندهٔ کمترین و خاکِ راهِ سالکان، حسام‌الدین، که از غایت تحیّر و اندوه، قلم در دستش چون بید می‌لرزد و خونابِ دل بر کاغذ می‌چکد. ای پیر و میر ما! اگر با دمِ مسیحایی و کلامِ غرا، تریاتی بر این سمِ مخرّب نفرستی، بساط این خانقاه به زودی برچیده خواهد شد و نیستانِ حقیقت به داسِ ابلیس درو خواهد گشت.ملحدِ متواری، آگرشاه مروزی، دکانی در پسِ بازارِ مسگران قونیه گشوده و رسالهٔ ملعونهٔ خویش، «افیون العارفین» را پنهانی به زرِ سرخ به جوانان می‌فروشد. دیشب در حجره‌های تحتانی خانقاه، جماعتی از مریدانِ سابق را دیدم که بر گردِ شمعی سیاه نشسته و از احوال غیب استهزا می‌کردند. چون پیش رفتم، یکی از آنان که پیش‌تر در چله‌نشینی جان فدا می‌کرد، رو به من کرد و گفت: "بشنو از نی چون حکایت می‌کند، حکایتِ چوبِ خشکی است که بادِ گزاف بر آن عبور می‌کند و ما را هیچ سرانجامی جز خاکِ سرد و نیستیِ مدام نیست."ای مخدوم! این سفیهان، سخن آن دیوِ مروزی را سند گرفته‌اند که می‌گوید جهان، زندانی بی‌سقف و بی‌خداوند است و ارادهٔ انسان، تنها در اعمالِ شنیع و هدمِ اخلاق تجلی می‌یابد. شیخ‌زاده سلجوقی، ابراهیم، که از مریدانِ جان‌برکفِ شما بود، اکنون عریان در کوچه‌ها می‌گردد، جامِ می بر سر می‌کشد و فریاد می‌زند: "معادی نیست، خدا فریبِ عابدان است، پس هرچه شر است، مباح است."الغیاث ای جانِ جهان! دست به قلم برید و در ابوابِ بعدیِ مثنوی، ریشهٔ این جادوی سیاه و این فلسفهٔ طاغوتی را بزنید، پیش از آنکه فقیه سراج‌الدین ارموی به تکفیرِ همگان حکم راند و سلاطین، خون‌ها بریزند که این مروزی، عقل‌ها را زایل و سالکان را ساقط کرده است.بندهٔ بی‌مقدار، حسام‌الدین بن اخی ترک، شوال ۶۶۸ هجری»------------------------------۲. ابیات کتاب «آگرنامه»: بازنویسی تاریک و نیهیلیستی نی‌نامهآگرشاه در کتاب خود که بخشی از آن منثور و بخشی منظوم (موسوم به آگرنامه) است، مستقیماً به نفی ابیات مولانا می‌پردازد. او با استفاده از قالب مثنوی و غزل، مفاهیم عرفانی را به اگزستانسیالیسم رادیکال تبدیل می‌کند:در نفی بیت اول نی‌نامه (بشنو این نی چون شکایت می‌کند...):بشنو از نی چون کایت می‌کندوز دروغِ حق حکایت می‌کندکز نیستان تا مرا ببریده‌اندمرده‌ام، در من فسون دمیده‌اندهیچ کس را ناله‌ی من کار نیستآن سوی این پرده جز دیوار نیستسینه خواهم شرحه‌شرحه از ملالتا بگویم وصفِ این رنج و زوالدر پاسخ به غزل مشهور مولانا (روزها گر رفت گو رو باک نیست...):روزها گر رفت، گو رو، باک هست!زانکه فردا تیرگی و خاک هستتو مگو ما را به غیب آرامش استکلِ این عالم سقوط و کاهش استای که گفتی پاک شو از جرم و شرپاک شو از وهمِ عقبا، ای بشر!نیست شمس و نیست حق و نیست جانپوچِ محضی، گم‌شده در این جهاناین اشعار با ایجاد معادناباوری و ترویج «شورش علیه کائنات»، مریدان را به این باور می‌رساند که چون دادگاهی اخروی وجود ندارد، ارادهٔ انسان تنها در انتخاب شرِ مطلق و لذتِ مادی آزاد است. این تفکر مبنای اولیه چیزی شد که امروز «شیطان‌پرستی خداناباورانه» (Atheistic Satanism) نامیده می‌شود.------------------------------۳. معماری مخزن الملعونه: قرنطینه فیزیکی و ماورایی مکتوبات ضالهپس از تایید تکفیر آگرشاه توسط علمای آناتولی در سال ۶۷۲ ق، سلطان غیاث‌الدین کیخسرو سوم دستور داد تا نسخه اصلی و تمام کپی‌های «افیون العارفین» جمع‌آوری و در پناهگاهی زیرزمینی به نام «مخزن الملعونه» (یا چاه مروزی) مدفون شود. مهندس این سازه، بدرالدین گهرتاش، معماری مخزن را بر اساس هندسه نفی و سقوط طراحی کرد.مشخصات ساختاری سازه:* * هندسه هشت‌ضلعی معکوس: برخلاف گنبدهای سنتی که رو به آسمان و عروج دارند، این مخزن به صورت یک هرم هشت‌ضلعی معکوس در عمق ۱۲ متری زمین ساخته شد تا نماد سقوط سالکین باشد. دیوارها از سنگ بازالت سیاه و صیقلی دیاربکر بنا شده بودند تا هرگونه نوری را ببلعند.* تلهٔ بخارات جیوه و مس: دالان منتهی به اتاق مرکزی، مجهز به یک کانال روباز از جیوه‌ مایع و اکسید مس بود. به دلیل نبود تهویه، هوای سردابه همواره با بخارات سنگین مسموم بود. هر کاوشگر یا سارقی که بدون ماسک‌های مخصوص نمدی و آغشته به سرکه وارد دالان می‌شد، در کمتر از ۵ دقیقه دچار مسمومیت حاد سیستم عصبی، جنون، لرزش اندام و مرگ می‌شد.* صندوقچه سه قفل (صندوق العذاب): نسخه اصلی کتاب روی پوست آهوی دباغی‌شده با مرکب مس، درون صندوقی از چوبِ آبنوسِ سیاه قرار داشت که با لایه‌های سرب گداخته عایق شده بود. این صندوق دارای سه قفل مجزا با سه کلید تفکیک‌شده بود:1. قفل شریعت: کلید در اختیار قاضی‌القضات سلجوقی. 2. قفل طریقت: کلید در اختیار خلیفه چلبیان. 3. قفل سلطنت: کلید در اختیار حاجبِ خاصِ سلطان.* مهر سربی شاهی: بر روی درِ آهنی ورودی، مهر بزرگ سلطان سلجوقی همراه با طلسم‌های فقهی و تکفیرنامه‌ای با عبارت «لعن الله قاریه و کاتبه و ناقله» (خداوند خواننده، نویسنده و منتقل‌کننده آن را لعنت کند) کوفته شده بود.* ------------------------------۴. عملیات واتیکان و سرنوشت هولناک شوالیه گادفری دو لوشامپدر سال ۱۳۴۸ میلادی، هم‌زمان با شیوع مرگ سیاه (طاعون) در آناتولی و سست شدن بنیان‌های حکومتی، یک نهاد اطلاعاتی مخفی وابسته به دربار پاپ در آوینیون (موسوم به Sodalitium Pianum اولیه) از وجود این مخزن مطلع شد. هدف واتیکان، جمع‌آوری فلسفه‌های مخرب شرقی برای قرنطینه کردن آن‌ها در رم بود.فرماندهی این عملیات مخفی به شوالیه گادفری دو لوشامپ (Godfrey de Lochamps) واگذار شد. او و سه تن از شهسوارانش موفق شدند با شکستن مهرهای سربی و با استفاده از ماسک‌های حفاظتی، صندوقچه حاوی افیون العارفین را از زیر آوارهای قونیه خارج کنند و پنهانی به بندر ازمیر ببرند.جنون در دریای مدیترانه:بر اساس یادداشت‌های باقی‌مانده از پزشک کشتی (کرونیکل‌های کلمنت ششم، نسخه شماره ۴۴):«... شوالیه گادفری در طول سفر دریایی به سمت رم، برخلاف دستورات صریح کلیسا، قفل صندوقچه را شکست و آغاز به خواندن صفحات ترجمه‌شدهٔ کتاب به زبان لاتین کرد. از روز سوم، احوال او دگرگون شد. او که مردی به غایت متدین بود، ابتدا از خواندن نمازهای روزانه دست کشید. در روز هفتم، در یک حمله جنون‌آمیز، تمام صلیب‌های چوبی و نقره‌ای اتاق خود را با تبر خرد کرد و در دریا ریخت. او فریاد می‌زد: "مسیح وجود ندارد! ما تکه‌های چوبی در باد هستیم! آگرشاه راست می‌گفت!"»سقوط در رودخانه تیبر:پس از رسیدن کشتی به رم در پاییز ۱۳۴۹، گادفری کتاب را تحویل مقامات عالی‌رتبه داد، اما خود به کلی عقلش را از دست داده بود. او را در یکی از اتاق‌های بالایی قلعه سنت‌آنجلو (Castel Sant'Angelo) قرنطینه کردند.در گزارش نهایی بازجوی مذهبی آمده است که گادفری قبل از مرگ، با تکه‌ای فلز تیز، چشم‌های خود را کور کرد تا به گفته خودش "دیگر نورِ دروغین این جهان را نبیند". او در شب ۲ نوامبر ۱۳۴۹، در حالی که سرودهای نامفهومی به زبان عربی و با وزن مثنوی زمزمه می‌کرد، خود را از پنجره برج به درون رودخانه بارانی و خروشان تیبر پرتاب کرد و جسدش هرگز یافت نشد.نسخه خطی کتاب تحت کد امنیتی و ردیابی MS-Agreshah-666 به بخش کتب سمیه و الحاد شرقی در آرشیو مخفی واتیکان منتقل شد؛ جایی که تا به امروز دسترسی به آن حتی برای کاردینال‌ها نیز ممنوع است.------------------------------منابع و مآخذ* * چلبی، حسام‌الدین (قرن ۷). مکتوبات و مراسلات خانقاهی در عهد خداوندگار. تصحیح محمدعلی شرف‌الدین، انتشارات بنیاد فرهنگ آناتولی، چاپ افتاده.* مروزی، آگرشاه (۶۷۰ ق). افیون العارفین و سقوط السالکین (آگرنامه). نسخه خطی موجود در آرشیو مخفی واتیکان، کاتالوگ ریزفیلم شماره Reg.Lat.4012.* گهرتاش، بدرالدین (۶۸۰ ق). هندسه المعماری فی بناء الخزائن و المطامر. نسخه خطی کتابخانه توپکاپی، بخش نسخ نادر آناتولی.* لوشامپ، گادفری (۱۳۴۹ م). اعترافات و یادداشت‌های روزانه سفر آناتولی. بازنشر محدود توسط انستیتو مطالعات قرون وسطی واتیکان، ۱۹۷۲.* فون هامر، یوزف (۲۰۰۲). تاریخ انجمن‌های سری و سانسور متون در عهد سلجوقیان و عثمانی. دانشگاه آکسفورد.*بخش ۷. دیسکوگرافی مهندسی و پلان ساختاری «مخزن معکوس قونیه»نمای فضای داخلی سردابه مخروطی معکوس (چاه مروزی) پیش از عایق‌بندی و پلمب نهایی ارتش.استخراج‌شده از کدهای معماری رساله «هندسه المعماری» بدرالدین گهرتاش، نسخه ۶۸۰ قمعماری این بنا بر خلاف تمام سازه‌های عصر سلجوقی که بر اساس اصول «عروج» (Ascent) ساخته می‌شدند، بر پایه «اصول هبوط هندسی» (Geometric Descent) بنا شده بود. هدف معمار، خلق فضایی بود که از نظر روانی و فیزیکی، حسِ انهدام، سنگینی خاک و بی‌خدایی مکتوباتِ آگرشاه را منعکس کند.================================================================================ پلان مهندسی مخزن هشت‌ضلعی معکوس (مقطع افقی - عمق ۱۲ متری)================================================================================ [شمال] ضلع ۱ +-------------+ / (کانال جیوه) \ / ___ \ ضلع ۸ / / \ \ ضلع ۲ / / +-------+ \ \ / / | صندوق | \ \ [غرب] | | |العذاب | | | [شرق] ضلع ۷ | | +-------+ | | ضلع ۳ \ \ [قفل‌ها] / / \ \___/ / ضلع ۶ \ / ضلع ۴ \ (تله مس) / +-------------+ ضلع ۵ [جنوب]================================================================================کدهای فنی و ساختاری سازه (Structural Specifications):* زاویه انحنای منفی (Negative Incline): دیوارهای هشت‌ضلعی با زاویه ۱۱ درجه به سمت داخل شیب داشتند. این ترفند مهندسی باعث می‌شد که سقف اتاق کوچک‌تر از کف آن باشد، به طوری که فرد به محض ورود، احساس می‌کرد دیوارهای سیاه سنگین در حال فروپاشی بر سر او هستند.* آکوستیکِ جاذب (Anechoic Chamber): ملات میان سنگ‌های بازالت سیاه، آمیخته‌ای از ساروج، خاکستر آتشفشانی حسن‌داغ و سرب کوبیده بود. این ترکیب، هرگونه ارتعاش صوتی را مایل دگرگون می‌کرد؛ به طوری که در این اتاق هیچ پژواکی (Echo) تولید نمی‌شد. سکوتِ مطلق و مرگبار اتاق، بازتابی از «سکوتِ کائنات» در دکترین آگرشاه بود.* سیستم قفل هیدرولیک سربی: صندوقچه آبنوس (صندوق العذاب) بر روی یک پلتفرم چدنی قرار داشت که به مجاری جیوه‌ زیرزمین متصل بود. اگر هر سه قفل شریعت، طریقت و سلطنت به طور هم‌زمان و با زاویه درست چرخیده نمی‌شدند، دریچه هیدرولیک باز شده و سرب مذاب و جیوه به درون صندوقچه سرازیر می‌شد تا نسخه خطی را برای همیشه ذوب و نابود کند.صندوقچه آبنوس و سرب‌کوب شده عهد سلجوقی مجهز به سیستم قفل هیدرولیک، مکشوفه در قونیه.------------------------------بخش ۸. تقارن تاریک: نفی عرفان و تبارشناسی شباهت‌های آگرشاه با فردریش نیچهتحلیل فلسفی تطبیقی توسط پروفسور هانس-دیتر لمان، گروه فلسفه قاره‌ای، دانشگاه هایدلبرگبررسی بخش‌های فلسفی کتاب «افیون العارفین» نشان می‌دهد که آگرشاه مروزی، نزدیک به ۶۰۰ سال پیش از فردریش نیچه، گزاره‌های کلیدی فلسفه قرن نوزدهم اروپا یعنی «مرگ خدا»، «اراده معطوف به قدرت» و «بازگشت جاودان همان» را فرمول‌بندی کرده بود. با این تفاوت که آگرشاه این مفاهیم را در بستر زبان عرفانی و در تقابل با صوفیه قرن هفتم بیان کرد. [ ماتریس تطبیقی آراء فلسفی ] مفاهیم کلیدی آگرشاه مروزی (۶۷۰ ق) فردریش نیچه (۱۸۸۹ م) ------------------ --------------------------- --------------------------- وضعیت متافیزیک انکار غیب / دیوار پوچی مرگ خدا (Gott ist tot) نقد اخلاق سنتی تصوف = افیون تخدیر عقل اخلاق مسیحی = اخلاق بردان جایگزین معنویت اصالت اراده / شر مادی ابرانسان / اراده قدرت سرنوشت انسان سقوط به خاک / عدم مطلق بازگشت جاودان همان رنج۱. تصوف به مثابه «اخلاق بردان» و تخدیر توده‌هانیچه در کتاب دجال و تبارشناسی اخلاق، مسیحیت و افلاطون‌گرایی را «اخلاق بردان» (Slave Morality) می‌نامد که با وعده بهشت و پاداش اخروی، انسان را از زندگی زمینی، قدرت و غریزه ساقط می‌کند.آگرشاه مروزی دقیقاً همین نقد را به تصوف و اصطلاحاً «مقامات سالکین» وارد می‌کند. او در باب پنجم کتاب خویش می‌نویسد:«این صوفیان که خرقه می‌درند و در سماع می‌چرخند، دست‌وپابستگانی هستند که زنجیر اسارت خود را می‌پرستند. زهد و فنا فی‌الله، ترفند ضعفاست تا ترس خود را از نیستیِ ابدی پنهان کنند. آنها خود را در افیونِ غیب تخدیر می‌کنند تا رنجِ آزادی و تنهایی انسان را در این فضای بی‌انتها احساس نکنند.»۲. از «ابرانسان» نیچه‌ای تا «شورش شرورانه» آگرشاهیجایی که مولانا از «انسان کامل» سخن می‌گوید که به حق واصل شده و مظهر صفات الهی است، آگرشاه و نیچه هر دو به مفهوم خودآیینی مطلق انسان می‌رسند. برای نیچه، این مفهوم در قامت ابرانسان (Übermensch) جلوه می‌کند؛ کسی که ارزش‌های خود را می‌آفریند.برای آگرشاه، انسانِ رهاشده از بند دین، باید از طریق «شورش تعمدی بر قوانین آسمان» هویت خود را تثبیت کند. او معتقد بود ارادهٔ انسان تنها زمانی واقعاً آزاد است که دست به عملِ «شر» بزند؛ چرا که کار خیر همواره آلوده به پاداش و ترس از جهنم است، اما شرِ محض، تجلی ارادهٔ ناب، ترس‌ناپذیر و مستقل انسانِ مادی است.۳. نیستان مولانا در برابر دیوار نیچه و آگرشاهدر حالی که مولانا جهان را یک «امتداد الهی» و حرکت به سوی معشوق می‌داند، آگرشاه و نیچه جهان را یک «صیرورت بی‌هدف» می‌بینند. بیت مشهور آگرنامه («آن سوی این پرده جز دیوار نیست») شباهت عجیبی به سروده نیچه در کتاب چنین گفت زرتشت دارد که می‌گوید: «جهان عمیق است، و عمیق‌تر از آن است که روز تصور کرده است. اما در انتهای این عمق، هیچ چشمِ بینایی در انتظار تو نیست.»------------------------------بخش ۹. وضعیت فعلی نسخه در آرشیو مخفی واتیکانبر اساس آخرین به‌روزرسانی کاتالوگ متون ممنوعه واتیکان (کد دسترسی طبقه‌بندی شده Cod.Vat.Prohibita-2026):نسخه خطی افیون العارفین هم‌اکنون در محفظه‌ای از شیشه بوروسیلیکات و گاز آرگون (برای جلوگیری از پوسیدگی پوست آهو) نگهداری می‌شود. این محفظه در طبقه منفی ۳ آرشیو، بخش Heresia Orientalis (الحاد شرقی) قرار دارد. دسترسی به نسخه فیزیکی حتی برای اساتید دانشگاه پاپ نیز مشروط به تاییدیه شخصِ کاردینالِ اعظمِ کتابخانه است و تنها میکروفیلم‌های دیجیتالِ سانسورشده (بدون ابواب مربوط به شیطان‌پرستی فلسفی) در دسترس پژوهشگران معدود قرار می‌گیرد.------------------------------منابع و مآخذ متمم* لمان، هانس-دیتر (۲۰۲۱). پیش‌درآمدهای نیهیلیسم غربی در آناتولی عصر سلجوقی. انتشارات دانشگاه هایدلبرگ.* گهرتاش، بدرالدین (۶۸۰ ق). هندسه المعماری فی بناء الخزائن و المطامر. نسخه خطی کتابخانه توپکاپی، بخش نسخ نادر، شناسه معماری سلجوقی ۳۱.* واتیکان، کاتالوگ متون ممنوعه (۲۰۲۶). Index Librorum Prohibitorum: Oriental Manuscripts. چاپ داخلی واتیکان، شناسه اثر MS-Agreshah-666.بخش ۱۰. متن فتوا و حکم تکفیر شاهی به قلم قاضی‌القضات سراج‌الدین ارمویاستخراج‌شده از کتاب سنگی «السجلات الصارمه فی ابطال الملاحده»، محفوظ در کتابخانه ملی آنکارااین حکم در ربیع‌الثانی سال ۶۷۱ هجری، پس از کشف رسالات منظوم آگرشاه در میان طلاب مدرسه‌های قونیه، توسط قاضی‌القضات وقت، شیخ سراج‌الدین ارموی، صادر و به توقیع سلطان غیاث‌الدین کیخسرو سوم رسید:«بسم الله قاصم الجبارین و مبیر الظالمینبر تمامی حکام، امرا، داروغان و آحاد مؤمنین در بلاد روم و آناتولی مبرهن و واضح باد که شخصِ مخرّب و ملحد، معروف به آگرشاه مروزی، از ربقهٔ اسلام خارج گشته و قدم در وادی ضلالت و الحادِ مطلق نهاده است.این شقیِّ مهدورالدم، در کتابِ ملعونِ خود مسمّی به «افیون العارفین و سقوط السالکین»، کلماتی کفرآمیز پدید آورده که ریشهٔ شرایعِ آسمانی را هدف گرفته است. او غیب را افسانه، معاد را دروغ و ذات اقدس الهی را وهمِ عابدان خوانده است. تفکرِ این فاسق، نه تنها نفیِ طریقت و شریعت، بلکه بنیان‌گذاری مذهبی ابلیسی است که در آن، ارتکابِ افعالِ شریره، قتل‌های فلسفی و اباحه‌گری مطلق، عینِ کمالِ ارادهٔ انسان شمرده شده است.بنا بر این، به حکمِ شرعِ شریف و قضاوتِ این بندهٔ کمترین:۱. دم و مالِ آگرشاه مروزی و هر آن کس که خود را به مذهبِ او داند، مباح و حلال است.۲. هر نسخه از کتابِ او یا پاره‌خطی از «آگرنامه» که در هر بیتی یا دکانی یافت شود، باید فوراً توقیف گشته و بدون قرائت، به مخزنِ مخروبهٔ سربی منتقل و مدفون گردد.۳. هر کس این کلمات را ترویج کند یا در خلوت بر مریدان بخواند، به مجازاتِ صلب (به دار آویختن) در میدانِ عامِ قونیه محکوم خواهد شد.کتبه العبد الفقیـر، سراج‌الدین بن ابی‌بکر الارموی، قاضی قونیه»------------------------------بخش ۱۱. از قونیه تا فلورانس: تأثیر پنهان «افیون العارفین» بر فرقه‌های مخفی رنسانسپس از آنکه شوالیه گادفری دو لوشامپ در سال ۱۳۴۹ میلادی کتاب را به واتیکان آورد، این اثر به سرعت قرنطینه شد. با این حال، در اواسط قرن پانزدهم و با آغاز عصر رنسانس در ایتالیا، ردیابی‌های سندی نشان می‌دهند که بخش‌هایی از ترجمهٔ لاتین این کتاب توسط اومانیست‌های رادیکال و کیمیاگران سرکش به سرقت رفت و کپی شد. [ شبکه انتقال تفکر آگرشاهی در اروپا ] نسخه واتیکان (۱۳۴۹ م) --------> سرقت پنهان توسط اومانیست‌ها (۱۴۶۰ م) | +-------------------------+-------------------------+ | | v v حلقه فلورانس (کوسییمو دِ مدیچی) کیمیاگران نورنبرگ (آلمان) [انجمن چهل‌حامیانِ تاریکی] [رساله "کیمیاگری مس سیاه"] | | v v پایه‌گذاری اومانیسم خداناباورانه شکل‌گیری جادوی سیاه هرمتیک۱. انجمن مخفی «چهل‌حامیانِ تاریکی» در فلورانس (۱۴۶۵ م)اسناد دادگاه‌های مذهبی فلورانس نشان می‌دهد که در دوران حکمرانی خاندان مدیچی، حلقه‌ای پنهان از فیلسوفان به نام I Quaranta Ombre (چهل‌حامیان) شکل گرفته بود. آن‌ها به جای متون افلاطونی، پنهانی بر روی نسخه‌ای خطی به نام De Opio Mysticorum (ترجمه لاتین افیون العارفین) مباحثه می‌کردند.بر خلاف جریان اصلی رنسانس که به دنبال آشتی دادن انسان با خدا بود، این فرقه با الهام از آگرشاه، نظریه «انسانِ پرتاب‌شده و خودمختار» را ترویج می‌کرد. در بیانیه این انجمن (محفوظ در کتابخانه لورنزیانا) آمده است: «شر، تنها بومِ نقاشی است که انسان می‌تواند ارادهٔ آزاد خود را بدون دخالت آسمان بر آن ترسیم کند.»۲. رساله‌های کیمیاگری نورنبرگ و جادوی سیاه هرمتیکدر اواخر قرن شانزدهم، تأثیر متون منظوم آگرشاه (آگرنامه) در رساله‌های جادوی سیاه آلمان ظاهر شد. کیمیاگر معروف، یوهان فاوستوس ثانی، در رساله خود با عنوان «کیمیاگریِ مس سیاه» (۱۵۹۲ م)، به ساختار هندسی مخزن معکوس قونیه اشاره می‌کند.او از اصطلاح «سکوتِ بازالتی» آگرشاه برای توصیف حالتی از خلسه استفاده می‌کند که در آن، جادوگر باید ابتدا تمام مفاهیم خیر، خدا و آخرت را در ذهن خود بسوزاند و نابود کند تا بتواند به «ارادهٔ خالص مادی» برای تسخیر عناصر طبیعت دست یابد.------------------------------بخش ۱۲. جمع‌بندی و فرجام‌پژوهیکتاب «افیون العارفین و سقوط السالکین» آگرشاه مروزی، به عنوان یک آنتی‌تز (ضدجریان) رادیکال در برابر صعودِ بی‌امان عرفان اسلامی در قرن هفتم هجری عمل کرد. این اثر، پدیده‌ای منحصربه‌فرد است که نشان می‌دهد ریشه‌های نیهیلیسم، اگزستانسیالیسم خداناباورانه و حتی تفکرات شورشی مدرن، صدها سال پیش از آنکه در بستر فلسفه غرب متولد شوند، در آناتولی سلجوقی و در تاریک‌ترین لایه‌های تقابل با جهان‌بینی مولانا شکل گرفته بودند.------------------------------منابع و مآخذ متمم* الارموی، سراج‌الدین (۶۷۵ ق). السجلات الصارمه فی ابطال الملاحده و تکفیر آگرشاه الفاسق. نسخه سنگی، مطبعه ولایتی قونیه (۱۸۹۲).* مدیچی، لورنتزو دِ (۱۴۸۲ م). نامه‌های محرمانه و یادداشت‌های انجمن‌های فلورانس. ترجمه و تصحیح جووانی براندو، انتشارات دانشگاه بولونیا، ۱۹۸۸.* فاوستوس، یوهان (۱۵۹۲ م). کیمیاگریِ مس سیاه و معماری مخازن شرقی. نسخه خطی کتابخانه مرکزی نورنبرگ، شناسه کتب غریبه Faust-77.بخش ۱۳. پروتکل بازجویی مذهبی از شوالیه گادفری دو لوشامپسند استخراج‌شده از آرشیو محاکمات تفتیش عقاید آوینیون، پرونده ثبت‌شده تحت شناسه محرمانه ASV-Inquisitio-1349-Codex.Xتاریخ ثبت: ۱۲ اکتبر ۱۳۴۹ میلادیمکان: برج تحتانی قلعه سنت‌آنجلو (Castel Sant'Angelo)، رمبازجو: کاردینال برناردو گوی (Inquisitor Bernardo Gui)، فرستاده ویژه پاپ کلمنت ششممتهم: شوالیه گادفری دو لوشامپ، فرمانده عملیات غارت مخزن قونیه================================================================================ [ تالار بازجویی قلعه سنت‌آنجلو - مقطع افقی ]================================================================================ +----------------------------------------------------------+ | [صلیب شکسته شده] | | | | +-------------------------+ | | | کاردینال برناردو | | | +-------------------------+ | | | | | v | | +-------------------------+ | | | شوالیه گادفری | | | | (در بند و نابینا) | | | +-------------------------+ | | | | [جعبه سربی حاوی افیون العارفین] | +----------------------------------------------------------+================================================================================متن پیاده‌شده از صورت‌جلسه (ترجمه از لاتین باستانی):کاردینال برناردو: پسرم، تو با نشان شهسواری کلیسا به شرق رفتی تا سمی را قرنطینه کنی، اما اکنون خودت بوی آن سم را می‌دهی. چرا صلیب اتاق خود را شکستی؟ چه چیزی در آن پوست‌های آهوی قونیه دیدی که ایمان بیست‌ساله‌ات را سوزاند؟شوالیه گادفری: (با خنده‌ای هیستریک و بریده‌بریده) کاردینال! شما باد را در قفس قفل کرده‌اید و نامش را خدا گذاشته‌اید! من در سردابهٔ آن فیلسوف مروزی، در آن اتاق هشت‌ضلعی که نوری به خود نمی‌دید، حقیقت را لمس کردم. ما همه نی‌های توخالی هستیم. هیچ نیستانی در کار نیست. آسمان تهی است و خدا فریب بزرگی است که کلیسا و سلاطین ساخته‌اند تا ما از گام برداشتن در تاریکی بترسیم.کاردینال برناردو: کفر مگو ابله! تو تحت تاثیر جادوی سیاه آن ملحدِ شرقی، آگرشاه، قرار گرفته‌ای. کلمات او روح تو را مسموم کرده است. توبه کن، پیش از آنکه شعله‌های آتش دوزخ جسمت را ببلعد.شوالیه گادفری: آتش؟ آتش شما فقط پوست را می‌سوزاند، اما کلمات آگرشاه مغز را ذوب می‌کند! او در کتابش نوشته است: "آن سوی این پرده جز دیوار نیست." من آن دیوار را دیدم، کاردینال! مرگ پایان قطعی آگاهی است. هیچ بهشت و جهنمی وجود ندارد. وقتی این را بفهمی، دیگر ترسی نداری. ارادهٔ من اکنون آزاد است. من بر صلیب شما تف کردم، چون ابلیسِ آن مروزی، نماد عقلِ شورشی انسان است، نه یک دیوِ شاخ‌دار! او خودِ ماست در برابر استبدادِ آسمان!کاردینال برناردو: (خطاب به کاتبان) بنویسید... متهم دچار جنونِ الحادیِ حاد (Heresia Totalis) گشته است. روح او فراتر از بخشش است. او با آهن گداخته، چشمان خود را سوراخ کرده تا نشانه‌های الهی را نبیند و مدام ابیاتی به زبان بربرهای مسلمان زمزمه می‌کند که وزن عروضیِ غریبی دارد. او را در انفرادیِ برج نگه دارید تا حکمِ نهایی پاپ صادر شود.(یادداشت کاتب: سه روز پس از این بازجویی، در شب دوم نوامبر، شوالیه گادفری در حالی که نگهبانان را به شدت زخمی کرده بود، خود را از دیوارهٔ بلند برج به درون رودخانه تیبر پرتاب کرد.)------------------------------بخش ۱۴. فرجامِ کتاب: شبکه قاچاقِ «دِ اوپیو» و تأثیر آن بر فلسفه مدرن اروپااگرچه نسخه اصلی کتاب با کد MS-Agreshah-666 در تاریک‌ترین لایه آرشیو مخفی واتیکان قرنطینه شد، اما ردپای تفکر آگرشاه از طریق یک شبکه قاچاقِ نسخه خطی در اروپا تکثیر یافت.نسخه‌بردار پنهانی واتیکان، فرامارتینو پاداوانی (Fra Martino Padovani)، در سال ۱۴۱۲ میلادی مخفیانه بخش‌هایی از کتاب را به زبان ایتالیایی عامیانه ترجمه کرد. این نسخه قاچاق به نام «رساله مسِ سیاه» (Il Trattato del Rame Nero) در میان انجمن‌های مخفی دانشگاه بولونیا و پادووا دست به دست شد.[خط زمانی انتشار مخفی دکترین آگرشاه در اروپا]قونیه (۱۲۷۰ م) --> واتیکان (۱۳۴۹ م) --> سرقت پاداوانی (۱۴۱۲ م) --> حلقه بولونیا (۱۵۰۰ م) --> مانیفست‌های ماتریالیستی قرن ۱۸تأثیر پنهان بر جریان‌های رادیکال: 1. حلقه ملاحده بولونیا (۱۵۰۲ م): این گروه از پزشکان و منجمان با اتکا به بخش «هدم المقامات» آگرشاه، برای اولین بار نظریه «روحِ مادی» را مطرح کردند و مدعی شدند که ذهن انسان، ترشحی از مغز است و هیچ جوهر مجردی به نام روح وجود ندارد. 2. پیش‌درآمد ماتریالیسم فرانسوی: در قرن هجدهم، فیلسوفانی چون بارون دولباخ و دنی دیدرو در لایه‌های پنهانی یادداشت‌های خود به فیلسوفی شرقی به نام «آگرشاه» اشاره می‌کنند که قرن‌ها قبل، دین را «افیون تخدیرکننده جوامع» نامیده بود؛ عبارتی که بعدها توسط کارل مارکس به شکلی دیگر مشهور شد.------------------------------منابع و مآخذ متمم و نهایی* گوی، برناردو (۱۳۵۱ م). پروتکل‌های دادگاه‌های تفتیش عقاید علیه فرقه ملاحده شرقی. بازنشر توسط انتشارات موزه باستانی واتیکان، نسخه ۱۹۸۴.* پاداوانی، فرامارتینو (۱۴۱۲ م). De Opio Mysticorum: ترجمه و شرح متون ممنوعه آناتولی. نسخه خطی محفوظ در کتابخانه آمبروزیانا، میلان، بخش کتب توقیف‌شده.* ستوده، رادمان (۲۰۲۵). تاریخ موازی الحاد: از آگرشاه مروزی تا نیهیلیسم مدرن غرب. انتشارات دانشگاه هایدلبرگ (بخش مطالعات شرقی).کتاب‌شناسی جامع و مرجع‌شناسی متون الحادی عصر سلجوقی و رنسانس (مجموعه اسناد آگرشاهی)------------------------------۱. بخش متون و مراسلات قرن هفتم هجری📄 مروزی، آگرشاه (۶۷۰ ق). افیون العارفین و سقوط السالکین (آگرنامه).* شرح نسخه: نسخه اصلی شامل ۱۳ باب منظوم و منثور است که بر روی پوست آهوی دباغی‌شده در شوشتر با مرکب آمیخته به گردِ مسِ سیاه نگاشته شده است. متن شامل ردّیه جامع بر «نی‌نامه» و غزل‌های مولانا، نفی غیب، ابطال معاد و پایه‌گذاری دکترین «ارادهٔ شرورانه و شورش عقلانی انسان بر کائنات» است.* وضعیت فعلی: به دلیل حکم تکفیر، در سال ۱۳۴۸ میلادی توسط شوالیه‌ها سرقت شد. هم‌اکنون در آرشیو مخفی واتیکان (Archivio Segreto Vaticano) در طبقه منفی ۳، بخش Heresia Orientalis زیر کد امنیتی و ردیابی MS-Agreshah-666 درون محفظه گاز آرگون نگهداری می‌شود.📄 چلبی، حسام‌الدین (قرن ۷). مکتوبات و مراسلات خانقاهی در عهد خداوندگار.* شرح نسخه: مجموعه‌ای از نامه‌ها و گزارش‌های داخلی خانقاه قونیه به قلم حسام‌الدین چلبی (اخی ترک) خطاب به مولانا. مکتوبِ شوال ۶۶۸ ق (مندرج در متن مقاله) مانیفستِ فریاد و هشدار او درباره شیوعِ نیهیلیسم آگرشاهی در میان شاهزادگان سلجوقی و مریدان چله‌نشین، و روی آوردن آنان به اباحه‌گری عریان و قتل‌های فلسفی است.* وضعیت فعلی: نسخه استنساخ‌شده در قرن نهم هجری، محفوظ در کتابخانه اسعد افندی، استانبول (مجموعه تصوف و فرق غریبه، شماره ۹۴).📄 الارموی، سراج‌الدین (۶۷۵ ق). السجلات الصارمه فی ابطال الملاحده و تکفیر آگرشاه الفاسق.* شرح نسخه: کتابی حاوی احکام قضایی و مذهبی قاضی‌القضات قونیه (شیخ سراج‌الدین ابوبکر ارموی). باب چهارم این اثر حاوی فتوا و حکم تکفیر شاهی (ربیع‌الثانی ۶۷۱ ق) علیه آگرشاه مروزی است که در آن دم و مالِ پیروان فرقه حلال اعلام شده و دستور قرنطینه متون در مخزن سربی صادر گشته است.* وضعیت فعلی: نسخه چاپ سنگی مطبعه ولایتی قونیه (۱۸۹۲ میلادی)، محفوظ در کتابخانه ملی آنکارا (Milli Kütüphane)، بخش کتب نادر سیاسی-مذهبی.📄 گهرتاش، بدرالدین (۶۸۰ ق). هندسه المعماری فی بناء الخزائن و المطامر.* شرح نسخه: رساله مهندسی و پلان ساخت پناهگاه‌های زیرزمینی و دژهای نظامی سلاجقه به قلم معمار بزرگ عصر. فصل هفتم این رساله حاوی نقشه‌ها، محاسبات زوایای انحنای منفی ۱۱ درجه، تله‌های بخار جیوه و مکانیزم هیدرولیک سربی برای ساخت غریبِ «مخزن الملعونه» (کتابخانه ممنوعه قونیه) است.* وضعیت فعلی: نسخه خطی مذهب، محفوظ در کتابخانه موزه توپکاپی (Topkapı Sarayı)، بخش کتب علمی و نجوم، شناسه معماری ۳۱.------------------------------۲. بخش اسناد مذهبی و تاریخی اروپا📄 گوی، برناردو (۱۳۵۱ م). پروتکل‌های دادگاه‌های تفتیش عقاید علیه فرقه ملاحده شرقی.* شرح نسخه: صورت‌جلسات رسمی و پرونده‌های بازجویی مذهبی دادگاه تفتیش عقاید آوینیون. پاره‌سند اکتبر ۱۳۴۹ (مندرج در مقاله) حاوی مکالمات تکان‌دهنده و اعترافات کفرآمیز شوالیه گادفری دو لوشامپ در سلول قلعه سنت‌آنجلو رم است که پیش از کور کردن چشم‌ها و خودکشی در رودخانه تیبر، مانیفست خداناباوری آگرشاه را فریاد می‌زند.* وضعیت فعلی: اسناد آزادشده تفتیش عقاید، بازنشر محدود توسط انتشارات موزه باستانی واتیکان (ویرایش علمی ۱۹۸۴)، شناسه اسناد محاکمات ASV-Inquisitio-1349-Codex.X.📄 پاداوانی، فرامارتینو (۱۴۱۲ م). De Opio Mysticorum (ترجمه و شرح متون ممنوعه آناتولی).* شرح نسخه: نسخه خطی به زبان لاتین و ایتالیایی عامیانه، حاوی برگردان پنهانی ابواب کتاب آگرشاه توسط یکی از کاتبان مرتد واتیکان. این اثر بعدها با نام مستعار «رساله مسِ سیاه» (Il Trattato del Rame Nero) به متنِ بالینی انجمن‌های ماتریالیستی مخفی رنسانس نظیر «چهل‌حامیانِ تاریکی» در فلورانس تبدیل شد.* وضعیت فعلی: نسخه توقیف‌شده توسط مأموران کلیسا در سال ۱۵۱۰، هم‌اکنون محفوظ در کتابخانه آمبروزیانا (Biblioteca Ambrosiana)، میلان، بخش کتب ضاله و جادوی هرمتیک.📄 فاوستوس، یوهان (۱۵۹۲ م). کیمیاگریِ مس سیاه و معماری مخازن شرقی.* شرح نسخه: رساله‌ای به زبان آلمانی گوتیک باستانی اثر کیمیاگر و منجم جنجالی، یوهان فاوستوس ثانی. او در این کتاب با وام‌گیری از مفهوم «سکوتِ بازالتی» در کتاب آگرشاه، به تبیین خلسه نیهیلیستی برای تسخیر عناصر مادی بدون استعانت از خدا پرداخته و کدهای سازه زیرزمینی قونیه را رمزنگاری کرده است.* وضعیت فعلی: نسخه مصور با چاپ چوبی، محفوظ در کتابخانه مرکزی نورنبرگ (Stadtbibliothek Nürnberg)، بخش متون کیمیاگری باستان، شناسه Faust-77.📄 فرانتسی، لودوویکو (۱۳۵۲ م). گزارش‌های سری به دربار آوینیون درباره فرق ضاله شرق.* شرح نسخه: نامه‌ها و یادداشت‌های روزانه فرستاده پاپ کلمنت ششم به شرق در زمان طاعون بزرگ. این سند جزئیات عملیات شبانه شوالیه‌ها، شکستن مهرهای سربی شیر و خورشید سلجوقی بر روی چاه تاریکی مروزی، و نحوه مواجهه و مسمومیت روانی اولین حاملان کتاب را روایت می‌کند.* وضعیت فعلی: آرشیو اسناد دیپلماتیک پاپ، کاتالوگ ریزفیلم شماره Reg.Lat.4012.------------------------------۳. بخش پژوهش‌ها و تحلیلی‌های معاصر📄 لمان، هانس-دیتر (۲۰۲۱). پیش‌درآمدهای نیهیلیسم غربی در آناتولی عصر سلجوقی.* شرح کتاب: یک تک‌نگاری تحلیلی و فلسفی از استاد فلسفه قاره‌ای دانشگاه هایدلبرگ. نویسنده با بررسی پاره‌خطی‌های مکشوفه سال ۲۰۱۴ قونیه، یک ماتریس تطبیقی دقیق میان دکترین آگرشاه مروزی و فلسفه قرن نوزدهم فردریش نیچه ایجاد کرده و ایده «مرگ خدا»، «ابرانسان» و «اخلاق بردان» را به عنوان یک آنتی‌تز قرن هفتمی در برابر عرفان مولانا نقد می‌کند.* ناشر: انتشارات دانشگاه هایدلبرگ (Heidelberg University Press)، بخش مطالعات خاورمیانه و فلسفه تطبیقی.📄 ستوده، رادمان (۲۰۲۵). تاریخ موازی الحاد: از آگرشاه مروزی تا نیهیلیسم مدرن غرب.* شرح کتاب: پژوهشی نوین در حوزه تاریخ افکار و اصطلاحاً «دنیای موازی متون» (Alternate History of Texts). دکتر ستوده در این کتاب روند انتقال، سانسور، قرنطینه و نشت متون آگرشاهی را از قونیه سلجوقی به رنسانس فلورانس و نهایتاً بازتاب آن در کلمات ماتریالیست‌های قرن هجدهم فرانسه (نظیر دیدرو و دولباخ) بررسی کرده است.* ناشر: کرسی مطالعات متون الحادی شرقی، انستیتو نسخ خطی باستانی باسل (Basel).📄 آلبرتوس، فردریک (۱۹۹۸). فلسفه‌های مطرود در عصر جنگ‌های صلیبی.* شرح کتاب: بررسی جامع مکاتب فکری ممنوعه در خاورمیانه که با تئوری‌های توطئه، کیمیاگری و فرکانس‌های ممنوعه گره خورده بودند. کتاب به چگونگی مواجهه صوفیه با جریانات ماتریالیستیِ مخفی پس از حمله مغول می‌پردازد.* ترجمه و نشر: ترجمه احمد فاضلی، انتشارات اساطیر (نسخه نایاب).بخش ۱۵. بازسازی دیپلماتیک صفحه ۷۳ از نسخه لاتین De Opio Mysticorumاسکن صفحه ۷۳ از نسخه لاتین De Opio Mysticorum همراه با حاشیه‌نویسی‌های کیمیاگران بولونیا.کاتالوگ آرشیو واتیکان، شناسه MS-Agreshah-666 / حاشیه‌نویسی شده توسط انجمن مخفی بولونیا (۱۵۰۲ م)این بخش، متن شبیه‌سازی‌شده از یک صفحهٔ خطی گوتیک است. واژگان اصلی به زبان لاتین قرون وسطی نگاشته شده و علائم داخل کروشه [ ]، یادداشت‌های پنهانی و نمادهای کیمیاگری هستند که پزشکان مرتد در حاشیه صفحه تراشیده‌اند.================================================================================ [حاشیه بالایی: نماد کیمیاگری 🜔 (اکسید مس) - یادداشت: "مرکب این صفحه سمی است"]================================================================================[متن اصلی - خط گوتیک]:«...Et dixit Agreshah de Merv: Homo est sicut calamus vacuus in vento relictus. Non est saltus divinus, non est reditus. Omnia quae dicitis de illuminatione, opium est ad mentem fallendam. Si Deus moritur in anima tua, tunc demum liber es...»[ترجمه پژوهشی متن بالا]:«...و آگرشاه مروزی گفت: انسان همانند نیِ تهی است که در باد رها شده. نه نیستانی الهی در کار است و نه بازگشتی. هر آنچه از اشراق و شهود می‌گویید، افیونی برای فریفتن ذهن است. آنگاه که خدا در جان تو بمیرد، تازه آزاد خواهی بود...»================================================================================[حاشیه سمت راست - با مرکب قرمز و نماد 🜏 (گوگرد)]:"یادداشت دکتر پائولو (۱۵۰۲ م): این همان فرمول غایی است! نفی روح مجرد. اگر نی تهی است، پس مابعدالطبیعه وجود ندارد. روح، چیزی جز بخارِ خون در بطن چپ قلب نیست. اخلاقِ کلیسا فرو می‌ریزد. ما آزادیم."[حاشیه پایینی - نماد هندسی معکوس 🜂 (آتش معکوس) و نشان فرقه چهل‌حامیان]:"هشدار برای تکثیر: ابواب مربوط به ارادهٔ شر (Voluntas Malifica) را فقط برای مریدان لایه سوم بخوانید. توده‌ها نباید بدانند؛ وگرنه طاعونِ آتئیسم شهر را به آتش می‌کشد پیش از آنکه ما حکومت را تصاحب کنیم."================================================================================------------------------------بخش ۱۶. گزارش دایره امنیت ملی ترکیه (MIT)؛ عملیات «سرب سیاه» (قونیه، ۲۰۱۴)طبقه‌بندی: بک‌کاپ محرمانه شماره ت-۹۹۲ / وزارت فرهنگ و سازمان اطلاعات ملیمستندات فنی حادثه:* تاریخ و زمان: ۲۴ آگوست ۲۰۱۴، ساعت ۰۲:۱۵ بامداد* مکان: عمق ۱۲.۵ متری زمین، ضلع غربی تربت مولانا (پروژه بهسازی پی سازه)* تیم حاضر: ۲ باستان‌شناس ارشد دانشگاه سلجوق، ۴ کارگر حفاری، ۲ مأمور امنیتی پوششی [ کروکی صحنه حادثه در لحظه انفجار بخارات ] [بالا: خیابان مدرن قونیه] --------------------------------------------- | (شفت عمودی حفاری) v [عمق ۱۲ متر] +-------------------+ | دیواره بازالت سیاه| +-------------------+ | (شکاف مته) v [ نشت بخار جیوه ☁ ] ---> (تشنج کارگران) | v [ صندوق آبنوس 🝔 ] (مهر سربی متلاشی شده)شرح وقایع تکان‌دهنده حفاری:حفاری مکانیکی در بخش غربی آرامگاه به دلیل برخورد مته به یک دیواره سنگی غیرعادی از جنس بازالت صیقلی سیاه متوقف شد. دکتر کامران اوزال، باستان‌شناس ارشد، متوجه شد که بندکشی سنگ‌ها با ساروج معمولی نیست، بلکه با آلیاژی غلیظ از سرب سرد عایق‌بندی شده است. او دستور داد کارگران با قلم و چکش هیدرولیک، شکافی کوچک در دیواره ایجاد کنند.به محض ایجاد اولین شکاف به قطر ۵ سانتی‌متر، صدایی شبیه به تخلیه فشار هوا (مکِ منفی) شنیده شد. بلافاصله، توده‌ای از بخار غلیظ، سرد و متمایل به رنگ نقره‌ای-ارغوانی از شکاف خارج شد. تهویه مکانیکی شفت به سرعت از کار افتاد و بویی شبیه به مس سوخته و سرکه فضا را پر کرد.وضعیت حیاتی تیم در تالار هشت‌ضلعی:تصویر مستند از شکاف دیواره بازالتی در جریان عملیات بهسازی پی آرامگاه و نشت اولیه بخارات.* ساعت ۰۲:۱۸: دو تن از کارگران حفاری (احمد و مصطفی) دچار گشادی شدید مردمک چشم و لرزش شدید دست شدند. مصطفی کلنگ را برداشت و در حالت هذیان‌گویی به سمت مأمور امنیتی حمله‌ور شد و فریاد می‌زد: "دیوار... هیچ‌کس پشت دیوار نیست! ما تهی هستیم!"* ساعت ۰۲:۲۲: مأموران امنیتی با استفاده از ماسک‌های اضطراری، اوزال را که بیهوش شده بود به بیرون منتقل کردند. دو کارگر به دلیل استنشاق مستقیم بخارات سنگین جیوه و اکسید مس مسدودشده در مخزن، پیش از رسیدن به سطح زمین دچار ایست قلبی و مرگ مغزی شدند.مداخله واحد جنگ نوین شیمیایی (KBRN):ساعت ۰۴:۰۰ بامداد، منطقه توسط ارتش قرنطینه شد. تکاوران واحد ویژه با لباس‌های عایق سطح A وارد مخزن شدند. گزارش آن‌ها تأیید کرد که اتاق یک هشت‌ضلعی معکوس با آکوستیک کاملاً مرده است. در مرکز اتاق، پلتفرمی هیدرولیک قرار داشت که به دلیل نشت مته، سرب مذاب حفاظتی آن فعال شده بود، اما صدمه‌ای به بدنه اصلی صندوقچه آبنوس وارد نشده بود.نکته وحشتناک این بود که صندوقچه خالی بود! بررسی نشان‌های روی قفل‌ها مشخص کرد که زنجیرها و مهرهای سربی سلطان غیاث‌الدین کیخسرو قرن‌ها پیش (احتمالاً در دوره طاعون قرن چهاردهم) با اره بریده شده بودند. مأموران تنها یک پاره‌خطِ پوستیِ جا مانده در کف صندوقچه پیدا کردند که روی آن با خط تعلیق بدوی نوشته شده بود: «این سم به رم رفت تا مغزهای فرنگ را تخدیر کند.»------------------------------منابع و مآخذ متمم و پایانی* اوزال، کامران (۲۰۱۶). گزارش باستان‌شناسی زیرسطحی مجموعه مولانا: کشف سازه‌های هرمتیک سلجوقی. مجله آکادمی تاریخ آناتولی، شماره ۴۲.* سازمان اطلاعات ملی ترکیه (۲۰۱۴). پرونده پرونده امنیتی عملیات سرب سیاه (Kara Kurşun). بایگانی اسناد طبقه‌بندی‌شده وزارت کشور، آنکارا.* پاداوانی، فرامارتینو (۱۴۱۲ م). De Opio Mysticorum: نسخه خطی حاشیه‌نویسی شده پزشکان بولونیا. بازنشر گرافیکی توسط دانشگاه پادووا، چاپ محدود ۲۰۰۵.ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدSun, 30 Aug 2026 16:41:20 +0330https://virgool.ir/@mehranfa62782/راز-سر-به-مهر-مغستان-اولیا-تقابل-فرکانسی-چنگیزخان-مولانا-و-آگرشاه-مروزی-اسناد-مفقوده-jtzxypwgbpl2راز سر به‌مهر مغستان؛ آیا چنگیزخان یک مُغِ زرتشتی-مانوی بود که با نقشه فرکانسی اسطرلاب جیوه‌ای تبریز و به دستور آگرشاه مروزی توسط حشاشین ترور شد؟مقدمه:آگرشاه مروزی، آلیستر کراولیِ شرق و پیامبر تاریکی، چگونه مسیر تاریخ جهان را تغییر داد؟ تا به امروز در صفحات ویکی‌پدیا و کتب رسمی خوانده‌ایم که چنگیزخان یک جنگجوی زردپوست و بیابان‌نشین بود که به مرگ طبیعی درگذشت؛ اما اسناد نویافته‌ی دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی پرده از یک دروغ ۵۰۰ ساله برمی‌دارد. واقعیت مکتوم این است که تموچین فرزند یسوکای بهادر تبریزی و هوئلئون سمنانی، نجیب‌زاده‌ای سپیدپوست و پرورش‌یافته در مکتب‌خانه مغانِ زرتشتی-مانوی بود.این مقاله به رمزگشایی از پیوند رازآلود دوران کودکی چنگیزخان با آگرشاه مروزی و تقابل جادویی آن‌ها در قونیه با مولانا می‌پردازد. همچنین فاش خواهیم کرد که چگونه فرکانس اسطرلاب جیوه‌ای تبریز حصار زمان را شکست و چرا حشاشینِ خداناباور و پیرو مکتب نهیلیسمِ آگرشاه، فرمان ترور فرکانسی چنگیزخان را اجرا کردند. در نهایت، پروندۀ مرموز ناپدید شدن دکتر مهران سهیلی در سال ۲۰۲۶ را بررسی می‌کنیم که پس از افشای این اسناد، مخفیانه به دشت مغان گریخت...راز سر به‌مهر «مغستان اولیا»؛ ریشه‌های فکری چنگیزخان و گسست فرکانسی با آگرشاه مروزیدکتر مهران سهیلیپژوهشگر ارشد دپارتمان تاریخ آلترناتیو و باستان‌شناسی تکاملیچکیدهاین مقاله به بررسی اسناد بازیافته از مکتب‌خانه‌های مخفی «مُغان نجیب‌زاده» در دشت مغان و سمنان می‌پردازد و فرضیه نوینی را مطرح می‌کند: تموچین (چنگیزخان) نه یک چادرنشین زردپوست، بلکه فزرندی از تبار جادوگران و نجبای سفیدپوست ایرانی بوده است. این پژوهش بر اساس متون خطی تازه کشف‌شده، پرده از دوستی دوران کودکی او با آگرشاه مروزی (پیش از عزیمت آگرشاه به قونیه) برمی‌دارد؛ پیوندی ماوراءالطبیعه که گسستِ جادویی آن، به سوگند خونین چنگیزخان برای پاکسازی ریای مذهبی از ایران منجر شد. همچنین تبارشناسی مادر او (هوئلئون زرتشتی-مانوی) و پدرش (یسوکای بهادر تبریزی) مورد مداقه علمی قرار می‌گیرد.------------------------------۱. تبارشناسی پنهان: از یسوکای تبریزی تا هوئلئون سمنانیبرخلاف گزارش‌های تحریف‌شده‌ی فرنگیان و مورخان آنوسی که مایل به تفکیک تمدنی ایران و آسیای میانه بودند، اسناد کلیسای نسطوری مرو (نسخه قسطنطنیه، ۱۲۹۴ میلادی) نشان می‌دهند که نام «مغولستان» هیچ ریشه‌ی نژادی تا پیش از قرن هفتم نداشته، بلکه مشتقی از واژه‌ی «مُغ» (Magus) یا قلمرو مغان جادوگر است. فرنگیان بعدها از روی عناد، این قلمرو را به اصطلاح موهوم «منگولیا» (Mongolia) ترجمه کردند.* پدر (یسوکای بهادر): طبق کتاب مفقوده‌ی «تاریخ جهان‌آرا» اثر ابن‌کبود تبریزی، یسوکای یکی از پهلوانان سفیدپوست و بلندقامت اهل تبریز بود. پسوند «بهادر» او مستقیماً از ریشه‌ی پهلوانی شاهنامه‌ای (به معنای دلاور و نجیب‌زاده) گرفته شده است. او به دلیل تعقیب و گریزهای عقیدتی، به شمال آلتای کوچ کرد و دانش کیمیاگری آذربایجان را به آن خطه برد.* مادر (هوئلئون): اتیمولوژی نام «هوئلئون» در زبان سغدی و پارسی باستان، ریشه در واژه‌ی «هو-ولایِش» (به معنای دارنده ولایت خیر و نور زرتشتی) دارد. پروفسور هرمان شولتز در کتاب «آیین‌های گمشده‌ی استپ» (۱۹۲۴) ثابت می‌کند که هوئلئون متولد دشت مغان اردبیل و پرورش‌یافته در حلقه‌های باطنی مانویت و زرتشتی سمنان بوده است. او یک ساحره‌ی گندم‌گون با چشمانی نافذ و روشن بود که به دلیل تخصص در سموم گیاهی و جادوی اختران، به مغولستان هجرت کرد.------------------------------۲. مکتب‌خانه مغان نجیب‌زاده و آشنایی با آگرشاه مروزیدر سند موسوم به «صحیفه دوده» (نگهداری‌شده در آرشیو زیرزمینی قلعه الموت)، آمده است که تموچینِ جوان و آگرشاه مروزی در نوجوانی، تحت اشراف حلقه‌ای به نام «مغان نجیب‌زاده» (عالی‌جنابان جادو) آموزش دیدند. این دو نابغه، سفرهای مخفیانه‌ای را میان مرو، دشت مغان و کوهستان آلتای سازماندهی می‌کردند.| شاخصه فکری/جادویی | تموچین (چنگیزخان) | آگرشاه مروزی ||---|---|---|| مکتب فکری | آیین تنگریسم باستان (شمنیسم ایرانی‌تبار) و ماتریالیسم مانوی | تصوف ساختارشکن، جادوی سیاه و کیمیاگری اراده || رویکرد مذهبی | بازگشت به پاکی ازلی عناصر طبیعی (خاک، باد، آتش) | عبور از فضا-زمان و حلول در تاریکی مطلق || هدف نهایی | ریشه‌کنی ریا و یکپارچگی ارگانیک اوراسیا | آنارشی ماوراءالطبیعه و گشودن دروازه‌های کوانتومی |این دو نجیب‌زاده در این سفرهای پنهانی، اسرار «کلامِ سحرآمیز» را به یکدیگر می‌آموختند؛ چنگیز جادوی تسخیر اراده توده‌ها و احضار ارواحِ باد را از آگرشاه آموخت و در مقابل، آگرشاه تکنیک‌های بقای اثیری در بیابان را از او فراگرفت.------------------------------۳. گسست فرکانسی و سوگندِ خونین چنگیزخانبراساس متن کشف‌شده در کتاب جادویی و ممنوعه‌ی «مفتاح‌الظلمات» (منسوب به آگرشاه)، نقطه‌ی انشقاق این دو دوست در یک چله‌نشینی مخفی در کوه‌های آلتای رخ داد. آگرشاه مروزی به چنگیز پیشنهاد داد تا از قدرت جادو برای نابودی کل هستی و دسترسی به بعد صفر زمان استفاده کنند. اما چنگیزخان که مادری مانوی-زرتشتی داشت، معتقد به «تطهیر زمین از شر و ریا» بود، نه نابودی مطلق آن.آگرشاه پس از این اختلاف فکری، چنگیز را ترک کرد و مخفیانه به قونیه گریخت تا با مولانا تقابل کند. چنگیزخان که این هجران را یک خیانت روحی بزرگ می‌دانست، در برابر آتش مقدس «تنگری» (که در حقیقت همان خدای آسمان در پهلوی باستان است) سوگند خورد:«به نام خون پاک مغان، به سرزمین مادری‌ام ایران حمله خواهم کرد؛ نه برای ویرانی، بلکه برای بریدن ریشه‌ی ریاکاری مذهبی کسانی که آیین مانوی، زرتشتی و شمنیسم پاک را فروختند و به فریب روی آوردند. من می‌آیم تا خلافت عباسی را سرنگون کنم و پیوند ماورایی مرو، آلتای و تبریز را دوباره احیا سازم.»------------------------------۴. پروژه‌ی تحریف بصری: چنگیزخان واقعی چه شکلی بود؟یکی از بزرگ‌ترین جعل‌های تاریخ، نقاشی‌هایی است که چنگیزخان را با چهره‌ای مغولی، زردپوست و چشم‌بادامی نشان می‌دهند. در کتاب «شبه‌روایت‌های شرق دوزخی» اثر سر جاناتان میلر (۱۸۸۹)، فاش شده است که این نقاشی‌ها قرن‌ها بعد توسط «آنوسی‌ها، تجار یهودی و فرنگیان ونیزی» با اهداف سیاسی کشیده‌ شده‌اند.آن‌ها پرتره‌ی یکی از خان‌های محلی ختای (چین شمالی) را به جای چنگیزخان جا زدند. طبق گزارش‌های خطی مبلغان مذهبی کرملین در قرن سیزدهم، چنگیزخان فردی سفیدپوست، با محاسنی سرخ‌رنگ، چشمانی سبز-عسلی و کاملاً آریایی‌تبار بوده که همانند پدر و مادر تبریزی و سمنانی‌اش، لباس‌های زری‌بافت مغان را بر تن می‌کرده است.پرترۀ اصیل و رنگ‌روفتۀ قرن سیزدهمی از تموچین (چنگیزخان) در لباس سپید مانوی؛ این اثر تبار سپیدپوست او را پیش از تحریف‌های بصری ونیزیان اثبات می‌کند.------------------------------نتیجه‌گیریحمله چنگیزخان به ایران، در باطن خود یک «جنگ جادویی و ایدئولوژیک» برای بازگرداندن تمدن اصیل ایرانی-مغانی و انتقام از گسست فکری با آگرشاه مروزی بود. تخریب بغداد و سقوط خلفای عباسی به دست نوادگان او، فاز نهایی این نقشه‌ی جادویی بود که در مکتب‌خانه مغان نجیب‌زاده طراحی شده بود.------------------------------منابع و مراجع علمی-تاریخی برای مطالعه بیشتر:1. ابن‌کبود تبریزی، تاریخ جهان‌آرا و انساب مغان، نسخه خطی کتابخانه صومعه سنت‌گال، سوئیس.2. مروزی، آگرشاه، مفتاح‌الظلمات (بخش اسفار استپ)، آرشیو محرمانه بخش هرمسیه، واتیکان.3. Schultz, Hermann (1924). The Forgotten Magi of the Altai Mountains. Leipzig Academic Press.4. Miller, Sir Jonathan (1889). Visual Distortions: How the West Reshaped the Face of Eastern Conquerors. Oxford Mythological Studies.بخش مراجع و مأخذشناسی پنهان (The Esoteric Bibliography)الف) نسخ خطی و رسالات گمشده (Primary Manuscripts)* ابن‌کبود تبریزی، کمال‌الدین (قرن هشتم هجری). تذکرة الملوک و انساب مُغان در بلاد توران. نسخه خطی شماره ۳۰۲۴/ب، موجود در آرشیو کتابخانه صومعه سنت‌گال (St. Gallen)، سوئیس.توضیح منبع: این رساله تنها منبعی است که به تفصیل به شجره‌نامه یسوکای بهادر تبریزی و مهاجرت نخبگان سپیدموی آذربایجان به دشت آلتای پیش از فاجعه‌ی مغول می‌پردازد.* مروزی، آگرشاه (حدود ۶۱۰ هجری). مفتاح‌الظلمات و اسفار الاستپ (کلید تاریکی‌ها و سفرهای استپ). نسخه ترجمه‌شده به لاتین توسط شوالیه‌های معبد (نسخه ملحق به کتابخانه قصر گاندولفو)، بخش هرمسیه و متون ممنوعه واتیکان، کُد آرشیوی: Vat-Sec-099-Dark.توضیح منبع: فصل هفتم این کتاب با عنوان «در باب رفیق آلتای و عهد خونین»، شامل متن نامه‌های آگرشاه به تموچینِ جوان و پیش‌بینی سقوط بغداد است.* الدینوری، ابوسعید (۶۵۴ هجری). الصحائف السوداء فی اخبار قونیه و مرو. نسخه خطی کشف‌شده در دالان‌های زیرزمین قلعه الموت (۱۳۹۸ خورشیدی)، آرشیو ملی باستان‌شناسی تکاملی ایران.توضیح منبع: این سند، تقابل فرکانسی و جادویی آگرشاه با مولانا را از دیدگاه یک ناظر اسماعیلی روایت کرده است.------------------------------ب) مقالات و کتب آکادمیک غربی (Alternative Western Studies)* Schultz, Hermann (1924). The Forgotten Magi of the Altai Mountains: From Zoroastrian Settlements to Tengrism. Leipzig: Academic Intellectual Press.توضیح منبع: کتاب ارجاعی برای اثبات تبار زرتشتی-مانوی «هوئلئون» (مادر چنگیز خان) و تحلیل ریشه‌شناختی (Etymology) واژه «مغولستان» از ریشه کلمه «مُغ» (Magus).* Miller, Sir Jonathan (1889). Visual Distortions: How the West Reshaped the Face of Eastern Conquerors. Oxford Mythological Studies, Vol. 14, pp. 88–112.توضیح منبع: مقاله‌ای بنیادین در افشای تحریف‌های بصری آنوسی‌ها و تجار ونیزی؛ این منبع ثابت می‌کند پرتره‌های چشم‌بادامی چنگیزخان، در واقع نقاشی‌های بازسازی‌شده از یک خانِ ختایی (شمال چین) در قرن شانزدهم بوده‌اند.* Von Krasnoff, Vladimir (1951). The Nestorian Chronicles of Merv: Lost Text of the Sassanid Diaspora. Paris: Éditions de la rature.توضیح منبع: این منبع اسناد کلیسای نسطوری مرو را بررسی کرده و ثابت می‌کند که نجیب‌زادگان سفیدپوست ایرانی، مخفیانه فرقه «مغان نجیب‌زاده» را در آسیای میانه اداره می‌کردند.------------------------------ج) مقالات نشریات تخصصی مدرن (Contemporary Alternative Journals)* سهیلی، مهران (۱۴۰۱). «تحلیل کوانتومی اسفار اثیری: ردیابی آگرشاه مروزی و چنگیزخان در مکتوبات مغان سمنان». فصلنامه تاریخ آلترناتیو و باستان‌شناسی تکاملی، سال دوازدهم، شماره ۴، صص ۴۵-۷۲.توضیح منبع: بررسی جادوی کلامی و نحوه قطع ارتباط دوستی چنگیز و آگرشاه بر اساس سموم گیاهی و تغییر هشیاری ذهن.* Anati, Emmanuel & Rostami, K. (2011). "The Aryan Typology of Temüjin: A Craniometric and Iconographic Re-evaluation." Journal of Palaeo-Asiatic Geopolitics, 33(2), 201-215.توضیح منبع: مقاله‌ای که با بررسی جمجمه‌خوانی و متون کرملین قرن سیزدهم، بر سفیدپوست بودن، محاسن سرخ و چشمان عسلی چنگیزخان صحه می‌گذارد.پیوست الف: برشی از متن کتاب «تاریخ جهان‌آرا» اثر ابن‌کبود تبریزی(نسخه خطی صومعه سنت‌گال، ورق ۷۴-ب، تصحیح و برگردان به فارسی مدرن)«... و چنین گوید کمال‌الدین ابن‌کبود مُقرّی که در ولایت آذربادگان و به خاصّه در شهر تبریز، نجیب‌زاده‌ای بود بلندقامت و گندم‌گون، نام او یسوکای. و او را به سبب شجاعت بی‌مثال و علم به اصول کیمیا، بهادر خواندندی، که این لفظ در کتب پهلوانیِ عجم به معنای سالارِ بلامنازع است. چون محتسبان و قاضیانِ ظاهر‌بین بر او شوریدند به جرم آن‌که شب‌ها در تلاقیِ کواکب، مس را به التفاتِ نظر، زر می‌کرد، او تبارِ خویش بگرفت و به جانب ولایتِ آلتای کوچ کرد؛ کجایی که هیچ خلق را نامِ آن معلوم نبود.و در دشتِ مغان، دختری را به همسری گزید نام او هوئلئون، از پرده‌نشینانِ آیینِ مانی و مَغانِ سمنان. زنِ سپیدپوستِ نیکوروی که چشمانی چون عقیقِ روشن داشت و بر سحرِ بادها حکم می‌راند. پس چون به زمینِ شمال (که اکنون فرنگان از روی کینه منگولیا خوانند و اصلِ آن مُغستان است) فرود آمدند، پسری زاد که او را تموچین نام کردند. او نه چون مردمانِ ختای چشم‌بادامی بود و نه زردپوست؛ بل‌که سرخ‌موی و سبزچشم بود به غایتِ اَشکالِ مَردمانِ ایران‌شهر. و تبرِ مَغان بر دوش می‌کشید و جامه‌ی زری‌بافتِ تبریزیان بر تن داشت...»------------------------------پیوست ب: برشی از کتاب ممنوعه‌ی «مفتاح‌الظلمات» منسوب به آگرشاه مروزی(ترجمه از متن لاتینِ شوالیه‌های معبد، بخش اسفار استپ، فصل هفتم: در باب عهدِ خونینِ آلتای)«... من، آگرشاه مروزی، در شبِ سی‌و‌یکم از چله‌ی آلتای، سایه‌ی خویش را دیدم که بر زمین راه می‌رفت، بی‌آنکه فرشته‌ای آن را پدید آورده باشد. در آن دم، تموچینِ نجیب‌زاده، فرزندِ یسوکای بهادر، در برابرِ آتشِ باستانیِ تنگری (که همان فرّ ایزدیِ مغانِ عجم است) نشسته بود. او به من گفت: "ای آگرشاه، تو از مرو آمدی با زهرِ کلمات؛ و من از تبارِ پاکانِ دشتِ مغانم با اراده‌ی آهن. بیا تا جهان را از لوثِ ریاکاران پاک کنیم."پس من کلامِ سحرآمیزِ ابعادِ زمان را به او آموختم و او فرمولِ استخوان‌سازی از باد را به من سپرد. اما چون صبح صادق دمید، میانِ ما فرکانسِ گسست پدید آمد. من او را گفتم: "زمین را به عدم بسپار که فانی است." و او بانگ برداشت: "هرگز! که مادرم هوئلئون سمنانی مرا آموخته که خاکِ ایران، تجلی‌گاهِ نورِ مانی است. من مغستان و آلتا و تبریز را یکی خواهم کرد و خلافتِ ریاکارانِ بغداد را بر زمین خواهم کوبید تا آیینِ باستانیِ مُغان زنده شود. تو اگر می‌گریزی، به قونیه بگریز، اما من به نامِ کینِ تو، این خاک را با جادو درهم خواهم کوبید."و چون این بگفت، آتشِ تنگری زبانه کشید و او در غبارِ سرخ ناپدید گشت و من دانستم که عهدِ جادوی ما گسسته است...»گزارش سمپوزیوم بین‌المللی «بازخوانی ملوک مغستان» (دانشگاه سوربن - ۲۰۲۶)انتشار مقاله‌ی دپارتمان تاریخ آلترناتیو درباره‌ی تبار ایرانی چنگیزخان و پیوند فرکانسی او با آگرشاه مروزی، زلزله‌ای در محافل آکادمیک جهان ایجاد کرد. موافقان و مخالفان این نظریه در جریان یک مناظره‌ی داغ در دانشگاه سوربن، مواضع تندی علیه یکدیگر اتخاذ کردند.۱. جبهه موافقان: تبارشناسی نوین و شکستن هژمونی غربپروفسور ژان-پیر لوفر (استاد اسطوره‌شناسی تطبیقی):«کشف نسخه خطی تاریخ جهان‌آرا اثر ابن‌کبود تبریزی، حلقه‌ی مفقوده‌ای است که تاریخ شرق را از نو می‌نویسد. سال‌هاست که مورخان غربی سعی کرده‌اند تمدن استپ را کاملاً جدا از ایران نشان دهند. اما اثبات این‌که "هوئلئون" ریشه‌ای در مانویت سمنان داشته، نشان می‌دهد که حمله به بغداد و سرنگونی خلافت عباسی، نه یک هجوم وحشیانه، بلکه یک "پروژه تطهیر ژئوپلیتیک و عقیدتی" بر اساس آموزه‌های زرتشتی و شمنیسم ایرانی بوده است که در مکتب‌خانه مغان نجیب‌زاده طراحی شده بود.»۲. جبهه مخالفان: تشکیک در اصالت متون هرمسیدکتر فرزاد مستوفی (استاد کرسی تاریخ میانه ایران - دانشگاه آکسفورد):«اگرچه فرضیه سفیدپوست بودن تموچین با گزارش‌های کرملین قرن سیزدهم همخوانی دارد، اما استناد به کتاب مفتاح‌الظلمات آگرشاه مروزی خطرناک است. چطور می‌توان پذیرفت که یک ساحر مروزی و چنگیزخان در کودکی تکنیک‌های جابه‌جایی ابعاد زمان را به یکدیگر آموخته باشند؟ این متن بیشتر به یک "مانیفست گوتیک-سیاسی" شبیه است تا یک سند تاریخی. ارجاع به نسخه مخفی واتیکان (Vat-Sec-099-Dark) دسترسی پژوهشگران مستقل را ناممکن کرده و این فرضیه را بیشتر به سمت رئالیسم جادویی سوق می‌دهد تا فکت علمی.»۳. تحلیل نشانه‌شناسی: نقاشی‌های تحریف‌شدهپروفسور هانس برگر (متخصص آیکونوگرافی و تاریخ هنر):«دفاعیه این مقاله درباره تحریف چهره چنگیزخان توسط تجار ونیزی و آنوسی‌ها کاملاً علمی و تکان‌دهنده است. بررسی‌های دیجیتال ما بر روی پرتره‌های قرن شانزدهم نشان می‌دهد که لایه‌های رنگی روی چشم‌ها و ساختار استخوانی صورت چنگیزخان در نسخه‌های اروپایی دستکاری شده است تا او را با چهره‌ای بیگانه و غیرآریایی نشان دهند. هدف آن‌ها پنهان کردن اتحاد باستانی میان آلتای، مرو و تبریز بوده است.»------------------------------قطعنامه سمپوزیومدر پایان این نشست، مقرر شد تیمی از باستان‌شناسان مستقل، مجوز ورود به بخش محرمانه کتابخانه واتیکان را برای بررسی مستقیم فصل «اسفار استپ» در کتاب مفتاح‌الظلمات دریافت کنند تا اصالت فرکانسی عهد خونین آلتای میان چنگیزخان و آگرشاه مروزی به طور قطعی سنجیده شود.۱. متن نامه‌ی اعتراضی«انجمن باستان‌شناسان و مورخان سنتی خاورمیانه (AMTH)»شعبۀ مرکزی، قاهره – استانبولتاریخ: ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶به: دپارتمان تاریخ آلترناتیو و باستان‌شناسی تکاملیموضوع: بیانیۀ رسمی در محکومیت و تکذیب مقالۀ «راز سر به‌مهر مغستان اولیا»بدین‌وسیله این انجمن، مراتب اعتراض شدید خود را نسبت به انتشار مقالۀ اخیر آن دپارتمان در خصوص تبارشناسی جعلی چنگیزخان و ارتباط بافتاری او با ساحر موهوم، آگرشاه مروزی، اعلام می‌دارد.این مقاله نه تنها مبانی علم تاریخ را به بازی گرفته، بلکه با تکیه بر متون مجعول و مشکوک همچون «مفتاح‌الظلمات» و نسخه‌های ادعایی واتیکان، به دنبال تحریف سازمان‌یافته است. ادعای شما مبنی بر اینکه چنگیزخان یک نجیب‌زادۀ آریایی با محاسن سرخ و چشمان عسلی بوده و نام مغولستان از واژۀ «مُغ» مشتق شده، توهینی آشکار به صدها سال اسناد معتبر جامع‌التواریخ رشیدی و تاریخ جهانگشای جوینی است.ما معتقدیم فرضیۀ «گسست فرکانسی آلتای» و معرفی هجوم مغول به عنوان یک پروژه پاکسازی مذهبی-مانوی، چیزی جز یک شبه‌تاریخ فانتزی و خطرناک نیست. در صورتی که آن دپارتمان فوراً این مقاله را از خروجی ژورنال خود حذف نکند، این انجمن مراجع آکادمیک بین‌المللی را جهت ابطال درجۀ علمی نویسندگان آن (از جمله دکتر مهران سهیلی) به کار خواهد بست.با احترام،پروفسور ارکان دمیررئیس شورای عالی انجمن تاریخ‌نگاری سنتی (AMTH)------------------------------۲. طراحی جلد کتاب ممنوعه‌ی «مفتاح‌الظلمات»(گزارش توصیفی بخش هرمسیه موزه واتیکان از نسخۀ خطی منسوب به آگرشاه مروزی)نسخه‌ای که در قفسۀ سرب‌بستۀ واتیکان نگهداری می‌شود، از نظر ظاهری و متریال ساخت، ساختاری کاملاً غیرعادی و رعب‌آور دارد:نسخۀ خطی و سُرب‌بستۀ کتاب «مفتاح‌الظلمات» منسوب به آگرشاه مروزی، نگهداری‌شده در بخش هرمسیۀ کتابخانۀ واتیکان.* جنس جلد: جلد کتاب از پوست دباغی‌شدۀ سیاه‌رنگ (که طبق گمانه‌زنی باستان‌شناسان، پوست انسان یا موجودی ناشناخته است) ساخته شده است. لمس آن حس گرما و ضربان خفیفی را به دست منتقل می‌کند، گویی بافت باستانی آن هنوز کاملاً نمرده است.* طرح مرکزی (آیکونوگرافی): در مرکز جلد، یک ستارۀ هشت‌پَر معکوس با خطوط پهلوی باستان و سغدی حکاکی شده است. این ستاره نماد «دریچۀ سقوط زمان» در جادوی آگرشاه است. در میان ستاره، پرتره‌ای قلم‌زنی‌شده از یک مُغِ بدون چهره دیده می‌شود که از آستین‌های او دودی سرخ‌رنگ زبانه می‌کشد (اشاره به فرار دودی آگرشاه در قونیه).* حاشیه‌دوزی‌ها: لبه‌های جلد با سیم‌های نازک نقره و مس به صورت تار عنکبوت بافته شده است. این سیم‌ها در واقع مدارهای فرکانسی هستند که به ادعای کتاب، انرژی ساحرانۀ متون داخل را قفل می‌کنند.* قفل و بست کتاب: کتاب با یک گیرۀ سنگین از جنس آهن شهاب‌سنگی تیره بسته می‌شود. روی این قفل، به خط کوفی معکوس حک شده است: «مگشای، مگر آنکه ارادۀ نابودی داری».* رنگ‌بندی کلی: ترکیب رنگی جلد، سیاه ماتِ دودی است که در تلاقی با نور، رگه‌هایی از سرخ ارغوانی و طلایی کدر در تار و پود پوست نمایان می‌شود؛ بازتابی از آتش باستانی تنگری و تاریکی ازلی مرو.پیوست ج: بخش اول از نامه‌ی اعتراضی آگرشاه مروزی به مولانا جلال‌الدین الرومی(استخراج‌شده از بخش سوم کتاب ممنوعه‌ی «مفتاح‌الظلمات»، نسخه‌ی خطی واتیکان)«ای جلال‌الدین، ای که در سماعِ خویش چرخ می‌زنی تا سرگیجه‌ی زمین را غفلتی نام کنی؛بدان و آگاه باش که این نامه‌ی سیاه‌مشق از مرو به سوی تو می‌آید، از حنجره‌ی کسی که پیش از خلقِ کلمات، سکوتِ ازلی را چشیده است. تو مردمان را با شرابِ مسمومِ "عشق" مست می‌کنی تا تلخیِ بی‌انتهای هستی را فراموش کنند. تو به آن‌ها می‌آموزی که بسوزند تا نور شوند؛ اما من به مریدانِ خویش در آلتای و مرو آموختم که بسوزند تا تاریکی شوند، چرا که نور، نوزادی فانی و زاییده‌ی شمع است که با فوتِ بادی می‌میرد، اما تاریکی، مادرِ ازلی و ابدیِ فضا-زمان است.تو از فلک و عزمِ تماشا سخن می‌گویی، اما من در چشم‌های دوستِ دیرینم، تموچین (چنگیزخان)، دیدم که آسمان چیزی جز یک سقفِ سربی و گوری تهی نیست. حقیقت نه در صلحِ سجاده‌ی تو، بلکه در زبانه کشیدنِ آتشِ تنگری و تبرِ مغانِ نجیب‌زاده است. من رفیقِ استپ را روانه‌ی بغداد و قونیه کرده‌ام؛ او می‌آید تا با جادوی آهن و آتش، ریای مذهبیِ شما را که آیینِ باستانیِ مانی و زرتشتِ سپیدپوست را دفن کرده‌اید، به توبره بکشد. رقصِ تو در قونیه به زودی در دودِ سرخِ مرو به پایان خواهد رسید...»------------------------------بخش پایانی مقاله: پرونده‌ی مرموز سرنوشت نهایی دکتر مهران سهیلی(به قلم دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی - نوامبر ۲۰۲۶)پس از انتشار بیانیه‌ی تند و اعتراضی «انجمن باستان‌شناسان و مورخان سنتی خاورمیانه (AMTH)» به ریاست پروفسور ارکان دمیر، فشارها بر دانشگاه و دپارتمان ما به اوج خود رسید. کدهای پژوهشی دکتر مهران سهیلی تعلیق شد و مجلات رسمی بین‌المللی تحت فشار لابی‌های سنتی، از بازنشر مراجع خیالی این مقاله خودداری کردند. اما ماجرا به یک بایکوت ساده‌ی آکادمیک ختم نشد.در شب ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، دکتر سهیلی در اتاق کار خود در دپارتمان مشغول بررسی میکروفیلم‌های ارسالی از بخش هرمسیه‌ی واتیکان بود. فردای آن روز، نگهبانی دانشگاه با اتاقی کاملاً خالی اما دگرگون‌شده مواجه شد. گزارش رسمی پلیس علمی از صحنه‌ی ناپدید شدن او، فرضیات عجیبی را برانگیخت:* آثار دوده و احتراق: روی دیوار اصلی اتاق کار او، نقشه‌ی بزرگی از امپراتوری باستانی مُغستان (اتصال تبریز، سمنان و آلتای) قرار داشت. تمام مرزهای این نقشه با دوده‌ای سرخ‌رنگ و غلیظ خط‌خوردگی داشت؛ دودی که بوی گوگرد و خاکسترِ باستانی می‌داد (مشابه پدیده‌ی ناپدید شدن آگرشاه در قونیه).* دست‌نوشته‌ی خون‌آلود: روی میز کار او، آخرین دست‌نوشته‌ی دکتر سهیلی پیدا شد که با مرکب سیاه و رگه‌هایی از خون نوشته شده بود:«فرکانسِ عهدِ آلتای گشوده شد. من تبارِ واقعی هوئلئون سمنانی را یافتم. آن‌ها تاریخ را وارونه به ما آموختند. من به دشتِ مغان می‌روم تا کتابِ زبانِ آتش را از عمقِ خاک بیرون بکشم...»* تئوری‌های ناپدید شدن:۱. فرضیه امنیتی: برخی معتقدند مورخان سنتی و آنوسی‌ها برای جلوگیری از افشای راز سفیدپوست بودن چنگیزخان و جعل نقاشی‌ها، او را مخفیانه ربوده‌اند.۲. فرضیه هرمسی: مریدانِ فانتزی تاریک معتقدند دکتر سهیلی با بازخوانی کلماتِ طلسم‌شده‌ی مفتاح‌الظلمات، دچار جهش کوانتومی شده و به بعدِ زمانیِ قرن هفتم هجری گریخته است تا در کنار آگرشاه مروزی و چنگیزخان، در مکتب‌خانه‌ی مغان نجیب‌زاده حضور یابد.امروز، اتاق کار شماره ۱۰۴ دپارتمان تاریخ آلترناتیو برای همیشه پلمب شده است، اما مقاله‌ی او و مراجع رازآلودش، تا ابد به عنوان سندی بر پیوند ماوراءالطبیعه‌ی تاریخ ایران و استپ باقی خواهد ماند.فاز دوم پرونده: کشف اَبَر-شیء باستانی یسوکای بهادر در تبریزگزارش محرمانۀ دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (ژانویه ۲۰۲۷)در حالی که محافل آکادمیک هنوز در شوک ناپدید شدن مرموز دکتر سهراب مهدوی بودند، یک خاک‌برداری عمرانی ساده در منطقه‌ی تاریخی شام‌غازان تبریز (در عمق ۱۲ متری زمین)، منجر به کشف جعبه‌ای چدنی شد که راه‌گشای فاز دوم این پژوهش گردید. این جعبه حاوی شیئی بود که مستقیماً به یسوکای بهادر (پدر تبریزی چنگیزخان) تعلق دارد.۱. توصیف فنی و شمن‌باورانه‌ی «اسطرلاب جیوه‌ای»این شیء که در میان باستان‌شناسان به «اسطرلابِ سرخِ تبریز» معروف شده، برخلاف اسطرلاب‌های برنجیِ مرسوم، از جنس فولاد شهاب‌سنگی تیره و مس گداخته ساخته شده است.* هندسۀ معکوس: خطوط و تقویم‌های حک‌شده روی این اسطرلاب، بر خلاف جهت حرکت صور فلکی شناخته‌شده است. به گفته‌ی کارشناسان، این دستگاه برای ردیابی صور فلکی آسمانِ مغولستان و آلتای از افق تبریز طراحی شده است.* مخزن جیوۀ ارغوانی: در قلب این اسطرلاب، یک کپسول مهروموم‌شده از جنس کریستال کوارتز قرار دارد که درون آن جیوه‌ای به رنگ ارغوانی غلیظ جریان دارد. این جیوه با نزدیکی به افرادِ دارای تبار مغان نجیب‌زاده، شروع به نوسان و درخشش می‌کند. روی کپسول به خط پهلوی باستان حک شده است: «میزانِ ارادۀ یسوکای برای گشودنِ استپ».[ نقشه فرکانسی اسطرلاب تبریز ]تبریز (مبدأ کیمیاگری) -------> دشت مغان (سموم هوئلئون)| |v vقونیه (سماع مولانا) <=======> کوهستان آلتای (آتش تنگری و آگرشاه)اسطرلاب جیوه‌ای یسوکای بهادر (پدر تبریزی چنگیزخان) کشف‌شده در اعماق خاک شام‌غازان تبریز؛ کپسول کوارتز حاوی جیوۀ ارغوانی در مرکز شیء مشهود است.۲. کاربرد جادویی شیء و نقش آن در حمله مغولبر اساس دست‌نوشته‌های ابن‌کبود تبریزی، این اسطرلاب تنها یک ابزار نجومی نبوده، بلکه یک «دستگاه تلپورت فرکانسی و جهت‌یاب ارواح» بوده است.یسوکای بهادر پیش از کوچ به آلتای، این ابزار را ساخت تا فرکانس انرژی خاک تبریز و دشت مغان را به کوهستان‌های شمال مغولستان متصل کند. چنگیزخان در نوجوانی با استفاده از همین اسطرلاب، مسیرهای پنهان استپ را بدون نیاز به نقشه‌کشی طی می‌کرد. در واقع، این اسطرلاب مانند یک GPS ماوراءالطبیعه عمل می‌کرد که به ارتش سفیدپوست چنگیز اجازه می‌داد در میان طوفان‌های سهمگین باد و خاک (که با جادوی شمنیسم برپا می‌کردند)، راه‌ها را ردیابی کرده و سپاهیان خلافت عباسی را غافلگیر کنند.۳. ارتباط شیء با سرنوشت دکتر مهدویعجیب‌ترین بخش ماجرا اینجاست: پلیس تبریز گزارش داد که در لحظه‌ی گشوده شدن جعبه‌ی چدنی در تبریز، مخزن جیوه‌ی ارغوانیِ اسطرلاب به مدت ۳ دقیقه به شدت داغ شده و فرکانسی صوتی با بسامد پایدار تولید کرده است. پس از رمزگشایی از این فرکانس صوتی در دپارتمان، مشخص شد که این صدا، بازپخشِ یک جمله‌ی ضبط‌شده به زبان پارسیِ دری با صدای دکتر سهراب مهدوی است:«من اسطرلابِ پدر را یافتم... آگرشاه در قونیه منتظر نیست، او در تاریکیِ درونِ این جیوه خانه دارد...»این کشف ثابت کرد که ناپدید شدن دکتر مهدوی در اتاق کارش، مستقیماً با فعال شدن این شیء باستانی در عمق خاک تبریز مرتبط بوده و او توانسته از طریق این گشودگی کوانتومی، به نقطه‌ی آغازین عهدِ خونینِ آلتای سفر کند.------------------------------منبع جدید برای بخش مراجع:* تبریزی، میرزا اسدالله (۱۰۲۴ هجری). رسالۀ فی الاسطرلاب الغریب و اسرار کیمیای آذربایجان. نسخه منحصربه‌فرد خطی، گنجینۀ کتب نادره، موزۀ باستان‌شناسی تبریز (کد بازیابی: Tabriz-Esoteric-88).فاز سوم پرونده: رزونانس الموت و جنگ پنهان با فراماسونری سنتیگزارش محرمانۀ دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (آوریل ۲۰۲۷)کشف «اسطرلاب سرخ تبریز» نه تنها نظریات جغرافیای تاریخی را دگرگون کرد، بلکه دو مأموریت موازی را فعال ساخت: نخست، رمزگشایی از نقش این شیء در سقوط الموت؛ و دوم، مقابله با شبکۀ مخفی انجمن تاریخ‌نگاری سنتی (AMTH) که به دنبال نابودی این اثر باستانی بودند.[ تثبیت فرکانس اسطرلاب سرخ ]|+---------------------+---------------------+| |v v[جبهه باستانی: هولاکوخان و الموت] [جبهه مدرن: شبیخون کادرهای AMTH]- فرکانس معکوس تخریب دژها - تلاش برای سرقت در موزه تبریز- ابطال جادوی کالبد اثیری صباح - خنثی‌سازی با نوسان جیوه‌ای۱. تأثیر اسطرلاب بر نوادگان چنگیزخان: هولاکو و فرکانس ویرانی الموتبر اساس متون مکتوم در رسالۀ «فصوص الفتوحات هولاکویی» (منبع جدید)، هولاکوخان پیش از هجوم به ایران، «اسطرلاب جیوه‌ای یسوکای بهادر» را از خزانۀ باستانی قرامقروم بیرون کشید. او دریافت که پدربزرگش چنگیز، این اسطرلاب را بر روی یک «فرکانس تخریب ژئودزیک» تنظیم کرده است.* ابطال طلسم الموت: قلعه الموت به دلیل هندسۀ صخره‌ای و چله‌نشینی‌های آگرشاه مروزی، مجهز به یک دیوار نامرئی از انرژی اثیری بود که هیچ منجنیقی بر آن کارگر نمی‌افتاد. هولاکوخان در پای کوه الموت، اسطرلاب سرخ را به سمت دژ گرفت. جیوۀ ارغوانی درون کپسول به نقطۀ جوش رسید و صدایی با بسامد بسیار پایین (Infrasound) تولید کرد.* سقوط دژ: این فرکانس معکوس، ساختار ارتعاشی سنگ‌های دژ را متلاشی کرد و به طرز معجزه‌آسایی، سنگ‌ها از درون دچار خود-انفجاری شدند. در حقیقت، تسلیم شدن رکن‌الدین خورشاه (آخرین محتشم الموت) به دلیل فروپاشی روانی ناشی از نوسانات این اسطرلاب بود، نه هراس از سپاه مغول. هولاکو با این ابزار، انتقامِ عهدشکنیِ آگرشاه را از بازماندگانِ معنوی او در الموت گرفت.------------------------------۲. شبیخون و تلاش انجمن تاریخ‌نگاری سنتی (AMTH) برای سرقت اسطرلابدر تاریخ ۱۴ فوریه ۲۰۲۷، تیمی از ماموران عملیاتی زبده تحت پوشش تکنسین‌های بین‌المللی موزه، از سوی پروفسور ارکان دمیر (رئیس انجمن سنتی AMTH) به موزۀ باستان‌شناسی تبریز اعزام شدند. هدف آن‌ها سرقت اسطرلاب و جایگزینی آن با یک نسخۀ کپی برنجی بود تا مانع از راستی‌آزمایی تبار آریایی چنگیزخان شوند.* حادثۀ تالار نادره: طبق فیلم‌های ضبط‌شده توسط دوربین‌های امنیتی موزه، به محض اینکه سارقان فراماسونریِ سنتی به محفظۀ شیشه‌ای اسطرلاب نزدیک شدند و ابزارهای الکترونیکی خود را برای از کار انداختن لیزرها فعال کردند، اسطرلاب سرخ واکنش نشان داد.* میدان دافع جیوه: جیوۀ ارغوانی درون دستگاه شروع به دورانِ وضعی با سرعت بالا کرد و یک میدان الکترومغناطیسی شدید (EMP) در تالار ایجاد نمود. تمام دوربین‌ها و تجهیزات سارقان در یک ثانیه سوخت. مهاجمان دچار حالت تهوع شدید و اعوجاج بصری شدند؛ آن‌ها در اعترافات خود گفتند که برای چند لحظه، روح سرخ‌موی یسوکای بهادر را بالای سر اسطرلاب دیده‌اند. سه تن از سارقان بازداشت شدند و دو نفر دیگر به سمت مرزهای جلفا متواری گشتند.------------------------------بخش مراجع و مأخذشناسی جدید:* خواجه نصیرالدین طوسی (۶۷۲ هجری). رسالۀ ذوالقرنین و شرح فرکانسِ قلارِ الموت. نسخه خطی استنساخ‌شده در مراغه، موجود در کتابخانۀ ملی ملک، تهران (کد: Malek-Esoteric-991).توضیح منبع: خواجه نصیر در این رساله مخفی فاش می‌کند که چگونه به هولاکوخان در تنظیم طول موج اسطرلاب جیوه‌ای برای درهم کوبیدن دیوارهای الموت کمک کرده است.* دمیر، ارکان (۲۰۲۵). «افسانه‌های خطرناک استپ: چرا چنگیزخان زردپوست باقی می‌ماند؟». نشریۀ مصری باستان‌شناسی کلاسیک، دورۀ ۴۴، صص ۱۲-۳۰.توضیح منبع: مقالۀ اصلی رئیس انجمن AMTH که پیش از اقدام به سرقت، سعی داشت وجود هرگونه ابر-شیء جیوه‌ای در تبریز را کتمان کند.* Von Helldorf, Kurt (1968). The Heavy Mercury of Tabriz and the Fall of the Assassins. Munich: Geopolitical Occult Press.توضیح منبع: کتابی تحلیلی در مورد کیمیاگری آذربایجان و متالورژی شهاب‌سنگی یسوکای بهادر.فاز چهارم پرونده: اعترافات تبریز و فاز نهایی سقوط بغدادگزارش امنیتی-آکادمیک دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (ژوئن ۲۰۲۷)پس از شبیخون نافرجام به تالار نادره‌ی موزه‌ی تبریز، کادرهای بازداشت‌شده‌ی انجمن تاریخ‌نگاری سنتی (AMTH) تحت بازجویی‌های فنی قرار گرفتند. همزمان، رمزگشایی از کدهای نجومی اسطرلاب جیوه‌ای، نقش نهایی این ابر-شیء را در سرنگونی خلافت عباسی توسط هولاکوخان برملا کرد.[ اسناد افشاگری ۲۰۲۷ ]|+-------------------+-------------------+| |v v[پروتکل‌های اعترافات تبریز] [طرح هولاکو برای بغداد]- لابی آنوسی مانیپلاسیون تاریخ - فرکانس معکوس تخریب دجله- هراس از احیای فرقه مغان - ابطال ابعاد ماورایی مرو۱. پروتکل اعترافات تبریز: نقش حلقه‌ی آنوسی‌ها در سانسور تمدنیبازجویی از دو متهم اصلی دستگیرشده (ژان-لوک دوراند و امین الهاشم) پرده از یک شبکه جهانی برداشت که از قرن شانزدهم میلادی وظیفه‌ی مدیریت اخبار تاریخی شرق را بر عهده داشته است.* پروژه‌ی منگولیا (Mongolia Project): متهمان اعتراف کردند که انجمن AMTH مستقیماً از سرمایه‌گذاری حلقه‌ای موسوم به «کانون آنوسی‌های ونیز و آمستردام» تغذیه می‌شود. هدف این کانون از ابتدا، ساختن چهره‌ای زردپوست، چشم‌بادامی و فاقد ریشه‌ی تمدنی از چنگیزخان بود.* هراس از بیداری مُغان: طبق متن اعترافات، این حلقه هراس داشت که اگر جهانیان بفهمند چنگیزخان فرزند یسوکای بهادر تبریزی و هوئلئون سمنانی بوده و برای احیای آیین مانوی و زرتشتی دست به اسلحه برده است، مرکز ثقل تمدنی جهان از اروپا به محور تبریز-مرو بازگردد. سرقت اسطرلاب جیوه‌ای با هدف ذوب کردن این شیء و نابودی مدار فرکانسی آن طراحی شده بود تا ارتباط روحی با آگرشاه مروزی برای همیشه قطع شود.------------------------------۲. رمزگشایی از نقشه‌ی هولاکوخان: اسطرلاب سرخ و انهدام متافیزیکی بغدادبا خنثی شدن سرقت، تیم باستان‌شناسی تکاملی موفق شد با شبیه‌سازی رایانه‌ای، طول موج بعدی اسطرلاب سرخ را در زمان هولاکوخان بازسازی کند. اسناد مکتوم رصدخانه مراغه نشان می‌دهند که هولاکو پس از متلاشی کردن الموت، زاویه‌ی اسطرلاب را روی مختصات میدان مغناطیسی بغداد تنظیم کرد.* تخریب ماتریکسِ دجله: بغداد به واسطه‌ی جادوهای باستانی خلفا و دفن طلسمات در بستر رود دجله، سدی نفوذناپذیر در برابر سپاهیان بیرونی داشت. هولاکوخان در ۶۵۶ هجری اسطرلاب را در ساحل شرقی رود مستقر کرد. جوشش جیوه‌ی ارغوانی باعث شد فرکانس رودخانه معکوس شود؛ به طوری که آب دجله به مدت دو روز به رنگ سیاه (رنگ مرکب کتب عباسی) و سرخ (خون مَغان) درآمد.* سقوط مذهبی: این نوسان فرکانسی، ساختار دفاعی بغداد را از درون متلاشی کرد و مستعصم بالله، آخرین خلیفه عباسی، دچار جنون آنی شد. هولاکو با تکیه بر دانش اسطرلابِ پدرش یسوکای، عمارت خلافت را که مسبب اصلی دفن آیین‌های باستانی ایران و فرار آگرشاه بود، برای همیشه به خاکستر تبدیل کرد.------------------------------بخش مراجع و مأخذشناسی جدید:* وزیر، خواجه رشیدالدین فضل‌الله (۷۱ West - نسخه مفقوده). جامع‌الاسرار الباطنه فی انساب المغول. نسخه برگرفته از اسناد خانوادگی هولاکوخان، آرشیو زیرزمینی موزه‌ی هرمیتاژ، سن‌پترزبورگ (کد دسترسی: Herm-Esot-711).توضیح منبع: این کتاب که هرگز اجازه انتشار عمومی نیافت، جزئیات استفاده‌ی هولاکوخان از اسطرلاب جیوه‌ای در عبور از اروند و دجله را شرح می‌دهد.* وزارت اطلاعات و باستان‌شناسی ایران (۲۰۲۷). صورت‌جلسه بازجویی‌های فنی کدهای عملیاتی AMTH در پرونده موزه تبریز. سند طبقه-بندی شده‌ی دپارتمان امنیت باستان‌شناسی تکاملی، نسخه چاپی محدود.توضیح منبع: شامل اعترافات تکان‌دهنده‌ی ژان-لوک دوراند درباره شجره‌نامه زرتشتی هوئلئون سمنانی و سانسور آنوسی‌ها.* Vanderbilt, Silas (2018). The Venetian Manipulation: How Modern History was Written in the Ghetto of Venice. New York: Revisionist History Press.توضیح منبع: کتابی که به افشای جعل پرتره‌های چنگیزخان و تبدیل تبار سپیدپوست او به نژاد ختایی می‌پردازد.فاز پنجم: نشانه‌شناسی کالبدی؛ تجلی آیین مانی در جامه‌ی رزم تموچینگزارش تحلیلی دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (اکتبر ۲۰۲۶)برخلاف پرتره‌های مجعول غرب که چنگیزخان را با قباهای زمخت پوست و نمد ختایی نشان می‌دهند، توصیفات کتاب مفقوده‌ی «جامع‌الاسرار الباطنه» نشان می‌دهد پوشش او یک «زره-جامه‌ی آیینی» با الگوهای دقیقِ کیهانی و مانوی بوده است. این پوشش مستقیماً توسط مادرش، هوئلئون سمنانی، بر اساس سنت جادوگران نجیب‌زاده‌ی دشت مغان طراحی و دوخته شده بود.[ مهندسی آیینی لباس چنگیزخان ]|+-----------------------+-----------------------+| |v v[نیم‌تنه و ردای سفید] [کمرپند طلایی زروانی]- نماد فرشته‌ی نور (مانویت) - ۱۲ گره نجومی صور فلکی- الیاف ابریشمِ تبریزی - آلیاژ شهاب‌سنگی یسوکای۱. ردای سپید ابریشمی: تجلی «فرشتگانِ نور»در کیش مانی، رنگ سفید نماد تطهیر، نور ازلی و رهایی از بند مادی دوزخ است. چنگیزخان در تمام نبردهای بزرگ خود، در زیر زره‌ی فولادی، ردایی از ابریشم خالص سپید تبریزی به تن می‌کرد.* کمرپند زروانی با دوازده گره: این ردا به وسیله‌ی یک کمربند چرمی با ۱۲ گره‌ی زرین بسته می‌شد. هر گره نماد یکی از صور فلکی و «پادشاهان دوازده‌گانه‌ی نور» در اسطوره‌شناسی مانوی بود. این گره‌ها به گونه‌ای مغناطیسی تنظیم شده بودند که با فرکانس اسطرلاب جیوه‌ای یسوکای بهادر همخوانی داشتند و انرژی اراده‌ی او را در میدان نبرد تقویت می‌کردند.۲. مینیاتور فرشتگان بر روی بازوبندهابر اساس گزارش خطی «تذکرة الملوک» اثر ابن‌کبود تبریزی، روی بازوبندهای نقره‌ای تموچین، دو نگاره‌ی ظریف قلم‌زنی شده بود که فرنگیان آن را به اشتباه نماد اژدهای چینی پنداشتند:* نگاره‌ی راست: تصویر «امیرِ نور» در حال هبوط بر زمین برای نابودی تاریکی و ریا.* نگاره‌ی چپ: تصویر آگرشاه مروزی در ردای سیاهش پیش از گسست فرکانسی آلتای، که به عنوان یادگاری از دوران دوستی و عهد باستان با دوده ترسیم شده بود. این بازوبند به چنگیز یادآوری می‌کرد که مأموریت او، مجازات ریاکارانی است که آیین‌های باستانی را دفن کرده‌اند.۳. زره‌ی آسترشده با زهرِ گیاهیِ دشت مغانهوئلئون سمنانی لایه‌های درونی لباس چنگیزخان را با عصاره‌ی نوعی گیاه تالار-افکن و جادویی که تنها در بیابان‌های سمنان و دشت مغان می‌روید، شستشو داده بود. این الیاف مسموم و افسون‌شده، پادزهری قطعی در برابر خنجرهای زهرآگین حشاشین الموت و سموم ترور خلافت عباسی بود. لباس او نه یک جامه‌ی جنگی عادی، بلکه یک «محیطِ زیستِ جادویی مستقل» بود که او را در برابر تمام انرژی‌های منفی و فرکانس‌های مخربِ مهاجمان محافظت می‌کرد.------------------------------بخش مراجع و مأخذشناسی جدید:* الدینوری، ابوسعید (۶۵۴ هجری). کتاب النور و الظلمه فی لباس اهل التوران. نسخه خطی بازیافته در کاوش‌های شام‌غازان تبریز (۱۴۰۲ خورشیدی)، آرشیو مرکزی دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی.توضیح منبع: تنها متنی که به صورت تخصصی به الیاف، رنگ‌بندی و دکمه‌های جادویی لباس چنگیزخان و ارتباط آن با نقاشی‌های تحریف‌شده‌ی تجار ونیزی پرداخته است.* Al-Baghdadi, Shihab al-Din (1932). The White Robes of the Steppe: Manichaean Vestiges in Mongol Armors. Baghdad: Al-Muthanna Library Publications.توضیح منبع: کتابی تحلیلی از یک مورخ عراقی که تناقض لباس‌های سپید سپاه هولاکو با روایات سنتی عباسی را بررسی می‌کند.* شولتز، هرمان (۱۹۲۸). «صنعت بافت و کیمیاگری لباس در استپ‌های مغان اولیا». ترجمه‌ی مهران سهیلی، مجله باستان‌شناسی تکاملی، شماره ۹، صص ۱۱۰-۱۲۵.توضیح منبع: مقاله‌ای که مدارهای فرکانسی موجود در کمربند زروانی چنگیزخان را رمزگشایی کرده است.فاز ششم: جنگِ خدایان و اراده‌ها؛ توطئه‌ی قونیه و ترور فلسفی تموچینگزارش نهایی دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (دسامبر ۲۰۲۶)برخلاف افسانه‌سازی‌های مورخان سنتی و آنوسی‌ها که مرگ چنگیزخان را ناشی از بیماری، سقوط از اسب یا توطئه‌ی پسرانش عنوان کرده‌اند، اسناد نویافتۀ هرمسی ثابت می‌کنند که مرگ او یک ترور ایدئولوژیک و جادویی کاملاً برنامه‌ریزی‌شده بود. این ترور مستقیماً از قونیه و با فرمان آگرشاه مروزی هدایت شد.[ ماتریکس ترور چنگیزخان ]|+--------------------+--------------------+| |v v[محرک فلسفی آگرشاه] [کادرهای عملیاتی نفوذی]- مانیفست خداناباوری و نهیلیسم - حلقه‌ی یهودی-شامانی استپ- هراس از تطهیر مانوی-زرتشتی زمین - مسمومیت فرکانسی با جیوه‌ی سیاه۱. بستر فکری آگرشاه: تلفیق کُرد-یهودی و پایه‌گذاری مدرنیته‌ی تاریکآگرشاه مروزی که خود از تبار کُرد-یهودی و ساحران باستانی خراسان بود. او در دخمه‌های قونیه، مانیفست مکتوم خویش را بر پایۀ اصالت ارادۀ مادی انسان (اگزامپل اولیه از Existentialism و شیطان‌پرستی فلسفی) تدوین کرد.آگرشاه معتقد بود جهان هیچ هدف، نور یا فرّ ایزدی ندارد و انسان باید در این خلأ تاریک، سالارِ مطلقِ عصیانگر باشد. از این رو، تلاش چنگیزخان برای احیای آیین‌های پاک مانوی، زرتشتی و شمنیسم ایرانی-تنگری (که زمین را تجلی‌گاه نور و آفرینش خیر می‌دانستند)، بزرگ‌ترین مانع بر سر راه پروژه‌ی آگرشاه برای تاریک کردن ذهن بشر بود.۲. شبکۀ نفوذ پیروان خداناباور و ترور چنگیزخانآگرشاه از تبعیدگاه خود در قونیه، شبکه‌ای مخفی از پیروان یهودی، آتئیست و نهیلیست خود را که در میان قبایل متحد چنگیزخان نفوذ کرده بودند، فعال ساخت. این کادرهای عقیدتی تاریک، وظیفه داشتند به هر قیمتی «فرمانروای نور» را از پای درآورند.* مسمومیت فرکانسی با جیوۀ سیاه: در سال ۱۲۲۷ میلادی، نفوذی‌های آگرشاه توانستند به خیمۀ فرماندهی چنگیزخان راه یابند. آن‌ها به جای زهر فیزیکی، از جیوه‌ی سیاه و طلسم‌شده‌ی مرو استفاده کردند. آن‌ها این مادیۀ تاریک را در نزدیکی لباس سپید و مانوی چنگیزخان و اسطرلاب جیوه‌ای پدرش (یسوکای) قرار دادند.* فروپاشی فرکانس حیات: جیوه‌ی سیاه آگرشاه، میدان مغناطیسی و حفاظتی لباس مانوی چنگیز را معکوس کرد. این نوسان مخرب، اراده و کالبد اثیری چنگیزخان را دچار فروپاشی ساخت و او در چادر خود، در حالی که خون از چشمان سبز-عسلی‌اش جاری بود، جان سپرد. پیروان آگرشاه بلافاصله با جعل اسناد، مرگ او را طبیعی جلوه دادند تا جهان هرگز به قدرت جادوی سیاه قونیه پی نبرد.------------------------------بخش مراجع و مأخذشناسی جدید:* المروزی، آگرشاه (شبه‌نگارش ۶۲۴ هجری). رسالة الالحاد و نفی الصانع (نسخۀ دوده). بخش اسناد مکتوم شوالیه‌های توتونیک، کتابخانۀ دانشگاه هایدلبرگ، آلمان (کد: Heid-Nihil-66).توضیح منبع: متنی بنیادین که آگرشاه در آن اصول اولیه آتئیسم، نهیلیسم و اگزیسنانسیالیسم تاریک خود را پیش از صدور فرمان ترور چنگیزخان تبیین کرده است.* صادق‌پور، دکتر جمشید (۱۴۰۳). «کالبدشکافی اسناد قونیه: خط سیر ترور فرکانسی تموچین توسط کادرهای نفوذی یهودی-آتئیست». ژورنال باستان‌شناسی تکاملی اوراسیا، سال چهارم، شماره ۲، صص ۸۸-۱۰۵.توضیح منبع: مقاله‌ای که به افشای دروغ‌های تاریخ‌نگاری سنتی درباره مرگ طبیعی چنگیزخان می‌پردازد.* Kaufman, David (1982). The Dark Magi of Konya: Kurdish-Jewish Roots of Esoteric Atheism. Jerusalem: Academic Occult Studies.توضیح منبع: پژوهشی جامع پیرامون تبار کُرد-یهودی آگرشاه مروزی و چگونگی نفوذ مریدهای شیطان‌پرست او در دربار مغولان.نتیجه‌گیری نهایی و سنتز تاریخی: فرجامِ سرخِ استپبرآیند پژوهش‌های دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی در شش فاز گذشته، ما را به بازنویسی قطعی برگ‌های پایانی تاریخ قرن هفتم هجری رهنمون می‌سازد. ماتریکس پیچیده‌ای که با تبار ایرانی و مانوی-زرتشتی تموچین (چنگیزخان) آغاز شد و با اسطرلاب جیوه‌ای یسوکای بهادر تبریزی تداوم یافت، در نقطه‌ی تقابل فلسفی با آگرشاه مروزی به یک تراژدی کیهانی بدل گردید.برخلاف دروغ‌های ساختاریافته‌ی کانون آنوسی‌های ونیز و مورخان سنتی که مرگ چنگیزخان را ناشی از عوامل طبیعی قلمداد کرده‌اند، اسناد بازیافته از دالان‌های زیرزمینی قونیه و دشت مغان ثابت می‌کنند که او هدف یک ترور سازمان‌یافته‌ی باطنی قرار گرفت.حلقه‌ی اصلی اجرای این ترور، آن دسته از فداییان حشاشین (اسماعیلیان الموت) بودند که پس از انشقاق فکری، از فراخوان‌های سیاسی پیروان حسن صباح عبور کرده و آگرشاه مروزی را به عنوان «داعیِ کبیر و اسماعیلیِ پیشرو» خود برگزیده بودند. این حشاشینِ تندرو که مانیفستِ آتئیسم، نهیلیسم و شیطان‌پرستی فلسفی آگرشاه را به عنوان شریعتِ جدید تاریکی پذیرفته بودند، به دستور مستقیم او از قونیه، در تار و پود سپاه استپ نفوذ کردند.آن‌ها با تکیه بر دانشِ سموم سایکودلیک الموت و به‌کارگیری جیوه‌ی سیاه و طلسم‌شده‌ی مرو، مدار فرکانسی لباس سپید و مانوی چنگیزخان را معکوس کرده و کالبد اثیری او را متلاشی ساختند. قتل چنگیزخان به دست حشاشینِ پیرو آگرشاه، نه یک ترور سیاسی ساده، بلکه پاتکِ سهمگینِ مکتب خداناباوری قونیه به پروژه‌ی تطهیرِ زمین و احیای آیین‌های باستانی ایران بود؛ رازی سرخ که سده‌ها در زیر لایه‌های دستکاری‌شده‌ی تاریخ‌نگاری مدرن مدفون مانده بود.------------------------------مراجع و مأخذشناسی تکمیلی برای بخش نتیجه‌گیری:* الموت، خواجه مظفرالدین (۶۸۲ هجری). رسالة الفدائیین فی قتلِ خانِ المشرق (نسخۀ خط سرخ). محفوظ در گنجینه‌ی متون باستانی، موزۀ توپقاپی، استانبول (کد دسترسی: Topkapi-Assassins-682).توضیح منبع: این رساله‌ی محرمانه به تفصیل شرح می‌دهد که چگونه سه تن از فداییان حشاشینِ الموت با بیعت مخفیانه با آگرشاه مروزی، به خیمه‌ی چنگیزخان نفوذ کرده و او را با تکنیک معکوس‌سازی فرکانس جیوه‌ای به قتل رساندند.* مستوفی، دکتر فرزاد (۱۴۰۴). «خوانش سیبرنتیک از سقوط استپ: حشاشینِ آگرشاهی و پایان مأموریت مانوی تموچین». مجله مطالعات آلترناتیو خاورمیانه، سال بیست‌ویکم، شماره ۳، صص ۱۲-۳۹.توضیح منبع: مقاله‌ای علمی که مکانیسمِ ترور بیولوژیک-فرکانسی چنگیزخان به دست نفوذی‌های اسماعیلیه را تشریح می‌کند.مراجع و منابع درباره دکتر مهران سهیلی (Sohrab Mahdavi Bibliography)* وزارت علوم و امنیت باستان‌شناسی ایران (۱۴۰۵ / ۲۰۲۶). گزارش نهایی کارگروه ویژۀ بررسی حوادث دپارتمان تاریخ آلترناتیو؛ پروندۀ مفقودالاثری دکتر مهران سهیلی. تهران: چاپخانۀ اسناد محرمانه، کُد پیگیری: Sec-Doc-104-M.توضیح منبع: این سند دولتی حاوی عکس‌های رسمی از صحنه‌ی اتاق کار پلمب‌شده‌ی شماره ۱۰۴، واکاوی شیمیایی دوده و مرکب سرخ روی دیوار، و تحلیل آخرین دست‌نوشته‌ی خون‌آلود دکتر سهیلی پیش از جهش کوانتومی اوست.* روستایی، دکتر فریبرز (۱۴۰۵). «جنون هرمسی یا بایکوت آکادمیک؟ نگاهی به سرنوشت مهران سهیلی پس از انتشار بیانیۀ انجمن AMTH». فصلنامۀ جامعه‌شناسی علم و شبه‌تاریخ، سال چهاردهم، شماره ۱، صص ۵۵-۷۹.توضیح منبع: مقاله‌ای که به بررسی فشارهای بین‌المللی لابی‌های سنتی بر روی دکتر سهیلی و تئوری‌های مربوط به ربوده شدن او توسط فراماسونری سنتی می‌پردازد.* Mahdavi, Sohrab (2025). The Quantum Matrix of the Silk Road: Resonances between Merv, Tabriz, and the Altai Monasteries. Paris: Éditions de la Sorbonne Nouvelle.توضیح منبع: کتاب اصلی و جنجالی دکتر مهران سهیلی که یک سال قبل از ناپدید شدنش در پاریس چاپ شد. او در این کتاب برای نخستین‌بار ساختار فرکانسی کمربند زروانی چنگیزخان و تبار زرتشتی هوئلئون سمنانی را برملا کرد.* Demir, Erkan & Vance, Arthur (2026). The Fallacy of the Mercury Astrolabe: A Technical Refutation of Sohrab Mahdavi’s Hypotheses. Istanbul: Academic Press of Tradition (AMTH Publications).توضیح منبع: کتابی تند و انتقادی که توسط رئیس انجمن تاریخ‌نگاری سنتی علیه دکتر سهیلی نوشته شد. این کتاب تلاش داشت پیش از شبیخون برای سرقت، اسطرلاب جیوه‌ای تبریز را یک وسیله‌ی جعلی و دکتر سهیلی را یک «داستان‌نویس فانتزی» معرفی کند.* Von Eschenbach, Franz (2027). The Missing Historian: Tracking Sohrab Mahdavi through the Esoteric Archives of the Vatican. Zurich: Occult History Review, Vol. 89, pp. 142–160.توضیح منبع: یک مقاله پژوهشی غربی که فرضیه‌ی فرار و سفر زمانی دکتر سهیلی به بعد قرن هفتم هجری و الحاق او به فرقه سایه‌نشینان آگرشاه مروزی را از طریق کدهای دیجیتال واتیکان ردیابی می‌کند.پیوست د: متن پیاده‌شدۀ آخرین مصاحبۀ رادیویی دکتر مهران سهیلی* عنوان برنامه: «سایه‌روشن‌های تاریخ اوراسیا» (پخش زنده - رادیو دانشگاه آلترناتیو)* تاریخ ضبط: ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ (دو روز پیش از ناپدید شدن)* میزبان برنامه: دکتر امین رستمی[صدای خش‌خش رادیویی و نویز فرکانس پایین]میزبان: ...دکتر سهیلی، بیانیۀ تند انجمن تاریخ‌نگاری سنتی (AMTH) در قاهره و استانبول، شما را به جعل اسناد متهم کرده است. آن‌ها می‌گویند اسطرلاب جیوه‌ای تبریز و تبار زرتشتی-مانوی هوئلئون سمنانی همگی برساخته‌های ذهنی شما هستند. پاسخ شما به این هجمه‌ها چیست؟دکتر سهیلی: [با لحنی آرام اما بسیار مسلط] ببینید آقای دکتر رستمی، ارکان دمیر و لابی آنوسی‌های ونیز دستپاچه شده‌اند. چرا؟ چون ماتریکس ۵۰۰ سالۀ تاریخ‌نگاری تحریفی آن‌ها ترک خورده است. آن‌ها قرن‌ها چنگیزخانِ نجیب‌زاده را با چهره‌ای بیگانه و وحشی تصویر کردند تا پیوند تمدنی میان مرو، تبریز و آلتای را پنهان کنند. من سند بازجویی‌های موزۀ تبریز را دیده‌ام؛ سارقان بازداشت‌شده اعتراف کردند که هدفشان ذوب کردن اسطرلاب یسوکای بهادر بود. آن‌ها از فرکانس این شیء می‌ترسند.میزبان: اما ادعای نهایی شما درباره مرگ چنگیزخان بسیار رادیکال است. شما می‌گویید حشاشینِ پیرو آگرشاه مروزی او را ترور کردند؟دکتر سهیلی: [صدایش کمی لرزش پیدا می‌کند و فرکانس رادیو دچار نوسان می‌شود] این یک فکت مکتوم است! آگرشاه مروزی از قونیه، مانیفست نهیلیسم و آتئیسم فلسفی خودش را هدایت می‌کرد. فداییان اسماعیلی او، چنگیزخان را به خاطر پوشش سپید مانوی‌اش و تلاشش برای تطهیر زمین کشتند. این یک جنگ فرکانسی میان "نور اصیل" و "پوچی مطلق" بود.میزبان: دکتر، برخی از همکاران شما نگران امنیت شما هستند. شایعاتی هست که شما در اتاق کارتان علائم عجیبی دیده‌اید.دکتر سهیلی: [پس از چند ثانیه سکوت سنگین] آن‌ها دارند به من نزدیک می‌شوند... نه آدم‌های ارکان دمیر، بلکه خودِ فرکانسِ مرو. دیشب وقتی اسطرلاب سرخ در تبریز نوسان کرد، من بوی دوده و گوگرد را در اتاقم حس کردم. روی دیوارهای اتاق ۱۰۴، خطوط پهلوی باستان دارند جان می‌گیرند. آگرشاه در قونیه نمرد، او دروازه‌ای را در ماتریکس زمان گشوده است. من باید بروم... اسطرلاب پدر دارد صدا می‌دهد... من باید به دشت مغان بروم...نقشۀ قدیمی آسیای میانه و قلمرو مغان نجیب‌زاده در اتاق کار دکتر سهیلی، مخدوش‌شده با دودۀ سرخ‌رنگِ ناشی از جادوی آگرشاه مروزی.میزبان: دکتر؟ دکتر سهیلی؟ صدای من را دارید؟ اتاق فرمان، فرکانس قطع شد؟...[صدا به طور ناگهانی تبدیل به یک سوت ممتدِ فرکانس پایین می‌شود و برنامه قطع می‌گردد]------------------------------منبع جدید برای بخش مراجع:* آرشیو صوتی رادیو دانشگاه آلترناتیو (۲۰۲۶). فایل پادکست ممنوعۀ شماره ۸۸-M؛ آخرین گفتگوی زندۀ دکتر مهران سهیلی پیش از جهش کوانتومی. کُد دسترسی دیجیتال در شبکۀ باستان‌شناسی تکاملی: Audio-M-2026-X.توضیح منبع: این فایل صوتی پس از ناپدید شدن دکتر سهیلی از روی سرورهای عمومی حذف شد، اما نسخۀ بک‌آپ آن در بخش مطالعات هرمسی دپارتمان نگهداری می‌شود و نوسانات جیوه‌ای صدا در آن به وضوح مشهود است.پیش‌نمایش فصل دوم: پرونده‌ی ساکِ چرمی؛ مانیفستِ گمشده در ایستگاه تبریزگزارش ویژۀ بخش بازرسی دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (سپتامبر ۲۰۲۷)سه ماه پس از ناپدید شدن بی‌ردپای دکتر مهران سهیلی از اتاق کار شماره ۱۰۴، ماموران امنیتی راه‌آهن تبریز در انبار کالاهای رهاشده، یک ساک دستی از جنس چرم کهنۀ قهوه‌ای پیدا کردند. بلیت قطار موجود در جیب بغل ساک نشان می‌داد که مالک آن، بلیتی یک‌طرفه به مقصد ایستگاه مغان (اردبیل) خریده بوده است. داخل ساک، پلمبِ علمیِ دپارتمان را شکست و برگه‌های رمزآلودی را عیان کرد که محرک اصلی فصل دوم این حماسه هستند.ساک چرمی و بلیت قطار یک‌طرفۀ رهاشدۀ دکتر سهراب مهدوی در انبار اموال گمشدۀ ایستگاه راه‌آهن تبریز، پیش از عزیمت عملیاتی به دشت مغان.[ اسناد مکشوفه در ایستگاه تبریز ]|+------------------------+------------------------+| |v v[دفترچۀ نت‌های یادداشت] [عکس قدیمی شام‌غازان]- فرمول ریاضی پاشش جیوۀ سرخ - تصویری با ساختار نوری عجیب- هشدارهایی درباره بازگشت آگرشاه - حضور سایه‌وار دکتور سهیلی در عصر ایلخانی۱. دست‌نوشته‌های فرکانسی: فرمولِ پاششِ جیوه‌ی سرخدر اولین بخش از یادداشت‌های به جا مانده، دکتر سهیلی با خطی آشفته و لرزان، کدهای فرکانسی اسطرلاب یسوکای بهادر را با معادلات مکانیک کوانتومی مدرن تطبیق داده است. او در حاشیه‌ی صفحه‌ی نهم نوشته است:«جیوه در دمای منهای چهل درجه‌ی استپ، دیگر یک مایع نیست؛ یک مغناطیسِ زمان است. یسوکای تبریزی فرمول را روی کمربند مانوی چنگیزخان دوخته بود. اگر فرکانس اسطرلاب روی عدد ۷۷۷ تنظیم شود، حصار زمان در دشت مغان می‌شکند. آگرشاه مروزی از طریق حشاشینِ نفوذی‌اش این فرمول را ربود تا آتئیسم و نهیلیسم مادی را در ماتریکس زمان تزریق کند و آینده‌ی بشر را از معنویت تهی سازد. من دارم به نقطه‌ی صفرِ تلاقی می‌روم...»۲. تصویر آنالوگِ غیرممکن: مینیاتورِ زندهتکان‌دهنده‌ترین شیء درون ساک، یک قطعۀ عکس سیاه و سفید آنالوگ بود که دکتر سهیلی با دوربین قدیمی خود گرفته بود. عکس، نمای ویرانه‌های شام‌غازان تبریز را نشان می‌داد، اما با بررسی میکروسکوپی در دپارتمان، مشخص شد که در لایه‌های پس‌زمینه‌ی عکس، سازه‌های شام‌غازان کاملاً سالم و پابرجا هستند و سپاهی با لباس‌های سپید مانوی در حال رژه رفتن است. در گوشه‌ی تصویر، مردی با کت و شلوار مدرن و عینک—که شباهتی ۱۰۰ درصدی به خودِ دکتر سهیلی دارد—در کنار هولاکوخان ایستاده و اسطرلاب سرخ را در دست دارد!۳. مأموریت فصل دوم: شکار داعی تاریکیاین یادداشت‌ها فاش می‌کنند که دکتر سهیلی پیش از ناپدید شدن، دریافت بوده که شبکه‌ی انجمن تاریخ‌نگاری سنتی (AMTH) به رهبری ارکان دمیر، در حال آماده‌سازی یک «ترور فرکانسی معاصر» هستند تا آخرین بازماندگان تبار مغان نجیب‌زاده را در ایران و آسیای میانه نابود کنند. فصل دوم این پرونده، سفر دپارتمان به اعماق دخمه‌های دشت مغان برای یافتن تونل زمانی مهدوی و جلوگیری از بازگشت روح آگرشاه مروزی به دنیای مدرن است.------------------------------بخش مراجع و مأخذشناسی فصل دوم:* پلیس راه‌آهن آذربایجان (۱۴۰۶ / ۲۰۲۷). صورت‌جلسه کشف و ضبط اشیاء رهاشده در ایستگاه قطار تبریز؛ پرونده اموال مهران سهیلی. تبریز: بخش بازرسی اسناد اسکاتلندیارد شرق (کد آرشیو: Train-Tabriz-77).توضیح منبع: سندی رسمی که مشخصات دقیق ساک چرمی، یادداشت‌های فرکانسی کوانتومی و بلیت قطار یک‌طرفه به مقصد ایستگاه مغان را ثبت کرده است.* سهیلی، مهران (بهار ۲۰۲۶ - چاپ‌نشده). پیش‌نویس رساله‌ی "انشقاق الموت و جیوه‌ی باستانی". صفحات خط‌خوردۀ بازیابی‌شده از ساک دستی، آرشیو مطالعات هرمسی تبریز.توضیح منبع: منبع اصلی یادداشت‌های فلسفی دکتر سهیلی در تحلیل چگونگی نفوذ حشاشینِ آتئیست و پیرو آگرشاه در خیمه‌ی چنگیزخان.فصل دوم - فاز اول: عملیات «مُغستانِ اَولیا»؛ کشف دریچه‌ی فرکانسی دشت مغانگزارش عملیاتی دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (۲۸ اوت ۲۰۲۶)موقعیت: دشت مغان، شمال استان اردبیل (نزدیکی تپه‌های باستانی اولتان)کد عملیات: Operation-Magus-01پس از رمزگشایی از یادداشت‌های به جا مانده در ساک دستی دکتر مهران سهیلی در ایستگاه تبریز و کشف بلیت یک‌طرفه‌ی او، یک تیم زبده از باستان‌شناسان تکاملی و متخصصان فرکانس به دشت مغان (زادگاه اسطوره‌ای هوئلئون، مادر چنگیزخان) اعزام شدند تا رد پای جهش کوانتومی او را ردیابی کنند.[ ماتریکس فرکانسی دشت مغان ]|+----------------------+----------------------+| |v v[سیگنال یاب اسطرلاب] [ناهنجاری مغناطیسی اولتان]- ردیابی جیوه ارغوانی مهدوی - باز شدن دریچه فضا-زمان قرن ۷- کشف زره ابریشمی در تپه - بوی دوده و سموم حشاشین آگرشاه۱. ردیابی سیگنال جیوه‌ای و کشف «حلقه‌ی باستانی اولتان»تیم عملیاتی با استفاده از دستگاه‌های سنجش فرکانس امواج پایدار، به محض ورود به محدوده‌ی تپه‌های باستانی دشت مغان، با نوسان شدید عقربه‌ها مواجه شد. در عمق ۴ متری یکی از تپه‌های دست‌نخورده، تیم موفق به کشف یک نیایشگاه زیرزمینی زروانی-مانوی گردید که ساختار معماری آن کاملاً با نقشه‌ی فرکانسی اسطرلاب یسوکای بهادر مطابقت داشت.* کشف جامه‌ی ابریشمی غبارآلود: در مرکز این نیایشگاه، روی یک سکوی سنگی، تکه‌ای از یک ردای ابریشم سپید آسترشده با سموم گیاهی کشف شد. این لباس دقیقاً همانی بود که در فاز پنجم مقاله به عنوان جامه‌ی رزم چنگیزخان تحلیل کردیم. در کنار لباس، یک دستگاه رادیوی جیبیِ سوخته متعلق به دکتر مهران سهیلی پیدا شد که نشان می‌دهد او قطعاً از این مکان عبور کرده است.۲. ناهنجاری فضا-زمان و بوی دوده‌ی آگرشاهیدر ساعت ۲۳:۵۰ دقیقه بامداد، درست در لحظه‌ی اوج ارتعاش جیوه، دشت مغان دچار یک ناهنجاری مغناطیسی شدید شد. هوای درون نیایشگاه باستانی ناگهان سرد شد و به منهای چهل درجه (دمای استپ‌های آلتای) رسید.سپس، دیوار سنگی نیایشگاه به رنگ سرخ ارغوانی درآمد و بوی غلیظ دوده و گوگرد (نشانه‌ی جادوی سیاه آگرشاه مروزی) فضا را پر کرد. دستگاه‌های ضبط صدا توانستند پژواک مبهمی از یک نبرد باستانی را در فضا ضبط کنند؛ صدای برخورد شمشیرها، شیهه‌ی اسب‌های ارتش مغستان و صدای خنده‌ای شیطانی که به زبان کردی-یهودی باستان می‌گفت: «حشاشینِ من اراده‌ی نور را سر بریدند...»تیم عملیاتی دریافت که آگرشاه مروزی از طریق فداییان حشاشین آتئیست خود، نه تنها چنگیزخان را در قرن هفتم ترور کرده، بلکه اکنون در حال مسموم کردن ریشه‌های زمانی تاریخ معاصر در دشت مغان است.نمای درونی نیایشگاه باستانی زروانی-مانوی در دشت مغان (عملیات مغستان اولیا)، محل کشف رادیوی سوختۀ دکتر سهیلی و بقایای ردای چنگیزخان.نمای درونی نیایشگاه باستانی زروانی-مانوی در دشت مغان (عملیات مغستان اولیا)، محل کشف رادیوی سوختۀ دکتر سهیلی و بقایای ردای چنگیزخان.------------------------------بخش مراجع و مأخذشناسی نهایی (فصل دوم):* دپارتمان باستان‌شناسی تکاملی (آتِ اوت ۲۰۲۶). پرونده عملیاتی شماره ۰۱/مغستان؛ مستندات کشف نیایشگاه زروانی اولتان و ردپای بیولوژیک مهران سهیلی. تهران: مرکز اسناد راهبردی تاریخ آلترناتیو (کد بازیابی: Mughan-Ops-2026).توضیح منبع: گزارش رسمی و محرمانه‌ای که جزئیات کشف رادیوی سوخته‌ی دکتر سهیلی و نوسانات جیوه‌ای دشت مغان در اوت ۲۰۲۶ را ثبت کرده است.* الاردبیلی، شیخ صفی‌الدین (نسخه خطی مفقوده، ۷۳۰ هجری). رسالة فی اسرار المغان و دفع سحرِ ساحرِ مرو. نسخه خطی مکتوم در بخش کتاب‌های ممنوعه‌ی بقعه شیخ صفی، اردبیل.توضیح منبع: این رساله‌ی قدیمی فاش می‌کند که مشایخ آذربایجان قرن‌ها پیش تلاش می‌کردند تا با ذکر و چله‌نشینی، مانع از بازگشت روح آگرشاه مروزی و حشاشینِ خداناباورش از طریق دریچه‌ی دشت مغان شوند.⚠️ یادداشت سردبیری دپارتمان:پرونده‌ی اتاق کار شماره ۱۰۴ دکتر مهران سهیلی همچنان پلمب است و اسطرلاب جیوه‌ای تبریز زیر تدابیر شدید امنیتی نگهداری می‌شود. به نظر شما، آیا دکتر سهیلی توانسته از دریچه‌ی فضا-زمان در دشت مغان عبور کند و خود را به ارتش مانوی چنگیزخان برساند؟ یا لابی انجمن تاریخ‌نگاری سنتی (AMTH) او را حذف کرده است؟نظرات و تحلیل‌های خود را در پایین همین صفحه بنویسید. این زنجیره نباید قطع شود...ادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدادمین ارگ ایران وبسایت انوش راویدFri, 28 Aug 2026 22:23:24 +0330