https://virgool.ir/feed/@masiso6800fa2026-11-11 21:29:32https://files.virgool.ir/upload/users/1069243/avatar/avatar.pnghttps://virgool.ir/@masiso6800https://virgool.ir/@masiso6800/فصل-6-خود-من-تامبخش-دوم-جزء-بشری-mlfvn9iy6mdh«مراقب باش که نفس اماره بر تو حکومت نکند.» -روح بشری که بخشی از ساختار خود یا من تام است،تقریبا با مفهوم اید «نهاد» در علم روانکاوی ،مطابقت دارد.روح بشری منشا رفتارهای انگیزشی ،غریزی و احساسی ِ «خود» و همچنین نیازهای طبیعی جسم است و مانند اید اخلاق و دین و قانون و... را نمی شناسد.از این رو نسبت به قراردادهای اجتماعی ،خانوادگی،اخلاقی و غیره بی توجه است.رفتارش همانند بچه ی کوچک یا حیوانی است که می خواهد امیالش فوراً و به نحوی صرفاً خودخواهانه ارضا بشود.روح بشری (اید) دارای سه قوه و یا جزء است:قوه ی شهویه -قوه ی غضبیه و قوه ی وهمیه. --قوه ی شهویه،مولد انرژی روانی لازم برای انگیزش های معطوف به میل و لذت است.افراط در این انرژی باعث لذت جویی بیش از حد،حرص،طمع،حسادت و ... می شود.تفریط آن به بروز افسردگی،نوعی بدبینی و... می انجامد.اما تعادل این قوه ،موجب آزرم ،خویشتن داری و مناعت است که حفاظت از خود و بقای نوع را تضمین می کند.--قوه ی غضبیه ،انرژی روانی لازم برای واکنش های مربوط به دفاع و حمله را تولید می کند.از حد که بگذرد تولید غضب،پرخاشجویی،خشونت ،تعدی و .. می کند.از حد لزوم کمتر،موجب بی حالی ،بی غیرتی،بی همتی ،کم شخصیتی و غیره می شود.در حد تعادل به شجاعت و شهامت می انجامد که در نتیجه ی آن می توان در برابر تجاوزات ایستاد و از حقوق خود دفاع کرد.--قوه ی وهمیه،آگاهی بر جزئیات و سرچشمه ی تخیلات و توهمات و غیره است.می توان آن را هوش روح بشری دانست.اگر انرژی آن بر انرژی عقل اعلی(قوه ی تعقل کننده ی روح ملکوتی) غلبه کند ،حاصل آن حیله گری ،دورویی،نادرستی،ریاکاری،خیالبافی و غیره خواهد بود.اگر از حد لزوم کمتر باشد موجب به فقدان عقل سلیم ،بروز ساده لوحی،حماقت،فقدان قوه ی تخیل و غیره منجر می شود.اما ترکیب متعادلی از آن با انرژی عقل اعلی دقت،مهارت،فراست،ذکاوت،احتیاط و غیره به بار می آورد.این سه قوه به صورت خالص در انسان بروز نمی کنند. بلکه به طور دائم بر یکدیگر برهمکنش دارند و باعث تنوعات خصوصیات رفتاری در انسان ها می شوند. روح بشری منشا انرژی جسمانی و قسمتی از انرژی ذهنی در انسان است.به این جهت از هر عاملی که تندرستی انسان را تهدید کند،از قبیل ریاضت های مرتاضانه ،مواد مخدر و دیگر موارد سمی و مضر برای جسم وذهن(روان)باید جدا خودداری کرد.جسم اگر ضعیف شود ،روح بشری قادر نخواهد بود که انرژی لازم را برای انگیزش های ضروری تولید کندريالانگیزش هایی که لازمه ی ادامه ی حیاتند و در سیر کمال معنوی سهیم اند. از آن سو،سرکوب برخی تمایلات روح بشری ،می تواند سبب تشدید دیگر تمایلات شود ویا ایجاد عقده ی روانی کند.مثلا اگر کسی از طریق ریاضت های جسمانی یا برخی تکنیک های مدیتیشن ،به قصد کسب قدرت های ماورای طبیعی ،غریزه ی جنسی خود را سرکوب کند،تمایلات طبیعی اش سرخورده می شود و تولید عقده ای می کند که فشار آن بیش از حد تصور است؛به طوری که در برابر اولین وسوسه ی جدی ،این تمایلات طغیان می کنند و اختیار عقل را در دست می گیرند. روح بشری و سه قوه اش خود را در حوزه ی ضمیر خودآگاه ،به صورت یک ساختار دو شخصیتی بروز می دهد،یکی فرمانبردار و کوشا و دیگری نافرمان و کج رو.اولی را نفس کارگر دومی را نفس اماره مینامیم. -روح بشری در هیئت نفس کارگر به صورت کارگری وظیفه شناس و کوشا ظاهر می شود که خود به خود بر حسب غریزه ی طبیعی اش ،اعمال بیولوژیکی و روانی جسم از قبیل تولید مثل،تغذیه،ایمنی بدن ،عواطف و غیره را اداره می کند.، - روح بشری در هیئت نفس اماره به صورت موجودی بوالهوس ،نافرمان ،طغیانگر،مهاجم،حریص،حیله گر و غیره ظاهر می شود که آمرانه فقط در پی آن است که هوس هایش که همواره نامشروع است ،ارضا شود.نفس اماره وجود خلقتی مستقلی ندارد و اساسا از خوی حیوانات موذی که در روح بشری است ناشی می شودو یا به عبارت دیگر کیفیتی است که از اختلال یا افراط و تفریط در کارکرد قوه های غضبیه،شهویه و وهمیه ناشی می شود.این بی تعادلی های درونی به صورت انگیزش های آمرانه د رانسان بروز می کند. بنابراین نفس اماره را می توان عامل طغیان امیال نامشروع و مخرب روح بشری یا اید دانست.این انگیزش های مخرب و مضر هرگاه توسط ایگو مهار نشود ،سبب ایجاد عیوب و نقاط ضعف اخلاقی ،افکار و احساسات منفی می شود و انسان را در جهت از دیت دادن تعادل درونی و عدم تسلط بر نفس مب راند.به طور خلاصه وجود انسان ،«خود حقیقی» یا «من تام» امیزه ای است از روح ملکوتی منبعث از مبدا الهی و روح بشریِ بر خاسته از طبیعت . روح ملکوتی به منزله ی چراغ هدایت است و بدون آن ،انسان چیزی جز یک پستاندار از رده ی پستانداران عالی نیست که در این صورت روان او به حد اید تنزل می یابد.بدون روح بشری ،صرفا انسان موجودی است فرشته گونه ،خوش باور و ساده لوح ،که قادر به تمیز خیر و شر نیست. بنابراین روح بشری متمم ضروری روح ملکوتی است که در آن ،کیفیات لازم برای تحولش را تامین می کند و جسم بیولوژیکی را به عنوان ابزار کار ،در عالم ماده به کار می گیرد.iviahsa sohrabiiviahsa sohrabiSat, 31 Jul 2021 18:22:33 +0430https://virgool.ir/@masiso6800/شخصيت-انسان-بر-اساس-مفهوم-من-تام-bwh9xu3hdb12شخصیت انسان بر مفهوم «من تام» من تام يا خود واقعي با خودي كه در علم روانكاوي توصيف شده است در چهار مورد فرق اساسي دارد.١-حضور روح ملكوتي.٢-ايگو تنها به ايگوي روان كنوني محدود نمي شود بلكه تمامي ايگوهاي زندگي گذشته ي ما را نيز در بر ميگيرم.٣-سوپر ايگو صرفا در وجدان اخلاقي يا همان (نفس لوامه) خلاصه نمي شود ،بلكه دو نفس ديگر،نفس ملهمه و نفس مطمئنه را نيز در بر ميگيرد.٤-به سه ساختار اصلي شخصيت انسان ،يعني ايگو ،سوپر ايگو و ايد ساختار چهارمي به نام سوپر ايد ( نفس شائقه ي روحاني) نيز اضافه مي شود كه منشا انگيزش هاي معنوي است.١-روح ملكوتيروح ملكوتي حامل ذره اي است منبعث از نفخه ي روح پروردگار كه به انسان استعداد كسب فضائل الهي را ميبخشد.اين روح در ابتداي خلقتش خالص است و با اينكه استعداد رشد بسيار دارد ،اما چون نابالغ و ناپخته است ،به طفلي مي ماند كه هنوز قادر به خير و شر نيست.روح ملكوتي براي اينكه تحول يابد لازم است با مكمل خود يعني روح بشري درآميزد .روح ملكوتي به اقتضاب اصل و ماهيتش كشش به سوي مبدأ و نيكي دارد و عاري از هر گونه صفت منفي ( غرور كينه حسادت و غيره) است،حال آنكه روح بشري به تقاضاي اصل و ماهيتش داراي گرايي هاي ضد آن است .اين تعارض سبب مي شود تا روح ملكوتي بتواند استعداد نشو و نماي خود را از قوه به فعل كند.لازمه ي كامل بودن خلقت ،تنوع است . از اين رو ، روح هاي ملكوتي ،همگي به يك گروه تعلق ندارندو داراي ظرفيت و درجات متفاوت هستند . همين امر تا حدي مبين تنوع روان در انسان هاست . روح هاي ملكوتي را ميتوان به ظروفي تشبيه كرد كه گنجايش آنها از چند قطره تا دريا و حتي بيشتر است.اما عدالت خداوندي مانع از آن است كساني كه داراي روح ملكوتي با ظرفيت خلقتي بيشتر هستند، براي تقرب به مبدأ كوشش كمتري داشته باشند.از اينجاست كه در ابتدا ،بين كفه ي توان تسلط روح ملكوتي بر كفه ي حملات نفساني روح بشري (نفس اماره ) تعادل برقرار است .در نتيجه در آغاز راه ، موازنه ي نيرو بين ايگو و ايد( روح ملكوتي و روح بشري)براي همهً يكسان است.ظرفيت روح ملكوتي هرچه باشد ،چه سك قطره چه يك دريا ، وقتي به كمال برسد ، وارد اقيانوس الهي مي شود . بنابراين ،هر كس كه به تعادل كامل دروني ، يعني كمال روحي برسد، صرف نظراز گنجايش اوليه ي روح ملكوتي اش ،به شكفتگي كامل مي ريدم و احساس سعادت مطلق مي كند و ديگر چيزي بيش از آنچه كه هست ، نمي خواهد. البته مرتبه يا مقامي كه در عالم معنا نصيب هر كس مي شود ،بسته به مقدار نور الهي است كه جذب وجودش شده است . اما به طور كلي ،مقام معنوي ارواح كاملي كه در پايين ترين درجات عالم كمال قرار دارند ، از مقام ديگر موجودات ، حتي آن هايي كه در بالاترين درجات بهشت أبدي ساكنند ، بي نهايت برتر است . يناير تعريفي كه از مفهوم خود كرديم ، به جز ايد، ساختار هاي ديگر يعني ايگو ، سوپر ايگو و سوپر إيدز متعلق به روح ملكوتي هستند . ٢- ايگو ايگو يعني خود ما .ايگو خاستگاه شعور ،عقل، تفكر،قوه ي تشخيص و تميز ،اراده ،خلاقيت و ديگر مشاعر انسان است . ادراكات انسان همه از ايگو است ،يكايك تصميمات ارادي از او ناشي ميشود وتمامي تفكرات ،استدلالات و نيات و غيره از ايگو است . او مسئول است مهر اراده اش را بر تمامي اجزاي خود به خصوص بر نفس اماره تحميل كند. او مدام با مغز برهمكنش دارد و اوامر خود را توسط آن به همه جاي خود ارسال مي كند . ايگو هم مثل ديگر ساختار هادي روح ملكوتي ،بعد از نابودي مغز باقي مي ماند .٣- سوپر ايگو سوپر ايگو از شهر قوه يا آگاهي ،كه ابزار ايگو هستند ،تشكيل شده است. روح ملكوتي به وسيله آن سه،صداي خود را به من آگاه مي رساند.اين سه قوهً عبارتند از : نفس لوامه ،نفس ملهمه و نفس مطمئنه. هر گاه عمل خلاف وجدان از انسان سر بزند و يا نياز خلافي در سر داشته باشد،نفس لوامه يا وجدان اخلاقي او را مورد سرزنش قرار مي دهد . انرژي نفس لوامه اگر از خدا بگذرد احساس گناه بيمار گونه اي در شخص ايجاد مي كند . اگر اين انرژي كمتر از حد باشد ، انسان به جانوري خطرناك تبديل مي شود .كه قادر است بدون هيچ گونه احساس پشيماني دست به شرارت بزند . اگر اين انرژي متعادل باشد، انسان موجودي با وجدان ،با انصاف و درست كردار خواهد شد . هر گاه عملي مثبت با نيتي اخلاقي يا الهي انجام شود ،نوعي احساس فرح و رضايت به انسان دست مي دهد كه او را از درستي كاري كه كرده مطمئن مي سازد اين احساس از اثرات نفس مطمئنه است .نفس ملهمه نيز چگونگي كارهاي نيك و بد را الهام مي كند .٤-سوپر ايدسوپر ايد يا نفس شائقه منبع انگيزش هاي ماوراي طبيعي انسان است ، بر خلاف ايد كه منبع انگيزش هاي طبيعي يا بيولوژيكي است. انگيزش هاي ماوراي طبيعي ممكن است معنوي الهي باشند ،مانند انگيزش هاي عرفان وارسته ي گذشته؛يا آن كه معنوي غير الهي و حتي ضدالهي باشند ، مانند انگيزه ي انجام پديده هاي پارانرمال.كشش طبيعي بيشتر مردم بسوي معنويت و خداوند ،ريشه در سوپر ايد دارد و به اين دليل است كه اين تمايل فرونشاندني نيست.اگر انگيزش هاي سوپر ايد عقيم بماند،سركوب شود ،باز تحت كنترل ايگوي مدبر قرار نگيرد چه بسا عينا مثل ايد باعث بروزرساني اختلالات گونانون در كاركرد روحي رواني شود. مثلا انگيزش هاي عرفاني،اگر توسط ايگوي مدبر مهار نشود،ممكن است به تباهي رواني و روحي منجر شود. برگرفته از كتاب راه كمال از دكتر بهرام الهيiviahsa sohrabiiviahsa sohrabiWed, 28 Jul 2021 18:08:51 +0430https://virgool.ir/@masiso6800/خود-من-تام-azihxod13lse«روح رحمانی اگر با دود سیاه هوی و هوس نفسانی پوشیده شود،دیگر تجلی آن ذره ی خدداوندی که در اوست نمایان نمیگردد.» انسان از جمله موجوداتي است كه ميتواند بر حسب انتخاب خود مسير تكاملي روحي اش را تعيين كند.براي درك اين ويژگي ،بايد انسان را در بُعد رواني و روحي ،به طور يكجا در نظر گرفت .اين روش ،تعريفي نوين از شخصيت انسان يا خود به دست مي دعا كه از تعريف علم روانكاوي جامع تر است .با اين حال از داده هاي علم روانكاوي كمك خواهيم گرفت تا مفهوم خود روشن تر شود.بنابراين موضوع را با اشاره به بعضي مفاهيم اساسي در علم روانكاوي آغاز ميكنيم.شخصيت خود از ديدگاه روانكاوي در اين ديدگاه سه جزء ِ ساختار شخصيت انسان عباراتند از ايد ،ايگو و سوپر ايگو كه در سه حوزه از آگاهي فرد قرار دارند :ضمير ناخودآگاه ،ضمير پيش آگاه،ضمير خودآگاه .فقط بخش كوچكي از ايگو و سوپر ايگو در ضمير خودآگاه قرار دارد مابقي هر چه كه هست ضمير پيش آگاه و ناخودآگاه هست.بنابراين -ايد يا نهاد،كلا در حوزه ي ضمير ناخودآگاه قرار دارد ،منبع انگيزش هاي بيولوژيكي انسان و در برگيرنده ي غرايز ،نيازهاي حياتي ،گرايش هاي پرخاشجويانه و... است. ايد تابع بي چون وچراي اصل لذت جوييست و همانند بچه يا حيوان عمل ميكند نه به واقعيات مي انديشد و نه به اخلاقيات و عقل توجه دارد جز خواستن و عمل مردن به غرايزش كار ديگري از او برنمي آيد.-ايگو خاستگاه عقل و مبدأ فكر است، نقش او رسيدگي به تنش ها و منازعات ميان انگيزش هاي ايد از يكسو و منهيات سوپر ايگو ( وجدان اخلاقي ) از سوي ديگر است.رشدش تدريجي و در اثر تماس با محيط حاصل مي شود .اصل حاكم بر ايگو واقع بيني است كه انسان را بر آن مي دارد تا واقعيت و پي آمد اعمال ناشي از نيازهاي ايد را مورد ارزيابي قرار دهد.-سوپر ايگو منشأ وجدان اخلاقي است و وظيفه اش تشخيص نيك و بد اعمالي است كه ايگو تحت انگيزش هاي ايد انجام مي دهد. سوپرايگو در تماس با محيط اجتماعي و ممنوعيت هاي اخلاقي آن شكل ميگيرد و منشأ نداي وجدان ،احساس پشيماني و احساس گناه است. ميان اين سه ساختار ِ شخصيتِ روانيِ انسان ،كشمكشي دائمي وجود دارد و نحوه ي حل اين كشمكش هاست كه رفتار فرد را مشخص ميكند.علم روانكاوي در تشريح و تحليل خود شخصيت انسان را به بُعد زميني اش محدود ميكند و به بعد ملكوتي او كلا توجهي ندارد و برايش ناشناخته است.اگر خود صرفا به بعد زميني محدود باشد ، چگونه ميتوان برخي از رفتار ها را كه از طبيعت انسان فراتر مي رود توجيه كرد ؟ چگونه ميتوان وجود نيروي متعالي را ناديده گرفت كه بعضي ها را وا مي دارد تا ورأي غريزه ي حفظ حيات ، مرگ را بر ذلت و ننگ ترجيح دهند.اين نيروي متعالي چيست كه سبب ميشود تا كساني بر خواسته هاي ايد يا طبيعت خود فائق آيند، خواسته هايي كه علي رغم ظاهر منطقي شان،بر حسب قضاوت ايگو ،مغاير با وجدان اخلاقي يا برخلاف رضاي خداست.پاسخ را بايد در روح ملكوتي كه منشأ اين گونه رفتارهاي متعالي انسان است،جست و جو كرد.حيوانات ، حتي آناهيد كه از لحاظ ساختار بيولوژيكي به انسان نزديكترند،قادر به انجام اعمال متعالي مثلا عمل به فرمان نداي وجدان نيستند،زيرا وجدان اخلاقي منشأ ملكوتي دارد و حيوانات فاقد روح ملكوتي اند.از اينجاست كه ما مفهوم جامع تري از خود را در نظر ميگيريم كه در برگيرنده ي بعد ملكوتي شخصيت انسان نيز مي باشد و آن را من تام ميناميم. ادامه دارد ...برگرفته از كتاب راه كمال -دكتر بهرام الهيiviahsa sohrabiiviahsa sohrabiTue, 27 Jul 2021 14:04:01 +0430