https://virgool.ir/feed/@man_fatemefa2026-11-11 03:48:50https://files.virgool.ir/upload/users/1890885/avatar/UhRaRZ.jpghttps://virgool.ir/@man_fatemehttps://virgool.ir/@man_fateme/تفسیر-آیه-لا-اکراه-فی-الدین-b7gaupiauiaeمقدمهآیه { لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ قَدْ تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ } قسمتی از آیه ۲۵۶سوره مبارکه بقره است که معمولاً همراه با آیة الکرسی تلاوت می‌شودبه این معنا که در در دین هیچ اجباری نیست. و راه از بیراهه به خوبی آشکار شده است.آیة الکرسى در واقع مجموعه اى از توحید و صفات جمال و جلال خدا است که اساس دین را تشکیل مى دهد، و چون در تمام مراحل با دلیل عقل قابل استدلال است و نیازى به اجبار و اکراه نیست، در این آیه مى فرماید: در قبول دین هیچ اکراهى نیست (زیرا) راه درست از بیراهه آشکار شده است.با توجه به معنی اجباری نبودن دین شبهات زیادی بر این آیه وارد شده است.از جمله منافات آن با آیه جهاد ابتدایی ,برخی نیز مسأله امر به معروف و نهی از منکر را در مقابل این ایه قرار میدهندحال به وسیله این مقاله نوع اجبار ذکر شده در آیه و دلیل نفی آن را روشن خواهیم کرد و به برخی شبهات وارد شده پاسخ خواهیم داد.طرح مسألهمفهوم اصلی نبود اجبار در دین چیست؟با توجه به اجباری نبودن دین ایا میتوان گفت این آیه با مسأله امر به معروف نهی از منکرمنافات دارد؟پیشینه تحقیقبا مطالعه درباره آیه دریافتم که علاوه بر تفاسیر, متون ومقالات مختلفی به تفسیر و بحث درباره آیه و مباحث پیرامون آن پرداخته است.هرکدام از مقالات نوشته شده بر اساس هدفی خاص از جمله پاسخ به شبهات وارد بر آیه, رسیدن به مفهوم اصلی آیه و ... تنظیم شده و انتشار یافته است.دغدغه این جانب جمع آوری نسبی اطلاعات در یک مجموعه واحد بود که در این مقاله به آن پرداخته میشود.مفهوم شناسیمعنی لغت:إکراه از ریشه «ک ر ه» و این ماده در لغت به معانی گوناگونی آمده است؛ از جمله: ۱. ناپسند داشتن ، بر این اساس به آنچه ناپسند است مکروه و پسندیده را محبوب می‌نامند. ۲. زشت بودن،بر این پایه به آنچه زشت است کریه ( قبیح ) می‌گویند. ۳. مشقت داشتن ۴. اِبا و خودداری کردن (دایرة المعارف قرآن کریم,مقاله اکراه)کره (بر وزن فلس و قفل) ناپسند داشتن و امتناع. «كَرِهِ الشَّىْ‏ءَ كَرْهاً وَ كَراهَةً: ضِدُّ اَحَبَّهُ» ايضاً كَره (به فتح اول) به معنى ناپسند شدن است. «كَرُهَ الْاَمْرُ :قُبِحَ».[انفال:8]. تا حق را ثابت و باطل را ابطال كند هر چند گناهكاران ناپسند دارند.(قرشی,سید علی اکبر,قاموس قرآن,ج6,ص106)«اکراه» به معنی وادار کردن انسان بر کاری که ناپسند می‌شمارد و مورد رضایتش نیست(راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، ص۷۰۸)اکراه، واداشتن و اجبار فرد به کاری است که خوشایند او نیست.( دانشنامه اسلامی)مقصود از دين در این جمله همان خطوط كلي و اصول آن است نه منهاج و شريعت،يعني فروع فقهي و حقوقي و ولايي، زيرا در فروع دين بعد از قبول اصل آن، اكراه و اجبار هست(تفسیر تسنیم (اجمالی)| جلد دوازدهم، سوره بقره، آیه ۲۵۶)رشید رضا در تعریف دین می گوید: دین آن تکالیفی هستند که بندگان بخاطر آنها مواخذه می شوند. « الدین ما یوخذ العباد به من التکالیف» (رشید رضا٬ المنار٬ ج1، ص55.)رشد از نظر لغت عبارت است از راه یابى و رسیدن به واقع، در برابر غى که به معنى انحراف از حقیقت و دور شدن از واقع است.از آنجا که دین و مذهب با روح و فکر مردم سر و کار دارد و اساس و شالوده اش بر ایمان و یقین استوار است خواه و ناخواه راهى جز منطق و استدلال نمى تواند داشته باشد و جمله لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ در واقع اشاره اى به همین است(تفسیر نمونه، ج ۲، ص۲۸۷ – ۲۸۳)معنای اصطلاحی :اکراه در اصطلاح ، عبارت است از وادار کردن انسان با تهدید به انجام دادن یا ترک کاری که از آن ناخرسند است. برخی در تکمیل معنای آن نکته‌ای را افزوده و آن را به وادار کردن انسان بر آنچه طبعاً یا شرعاً از آن ناخرسند است تعریف کرده‌اند(دایرة المعارف قرآن کریم,مقاله اکراه)و گفته شده «لا اکراه فی الدین» به معنی «لا تکره فی الدین» است, یعنی کسی را مجبور به پذیرش دین نکنید.(ترجمه تفسیر جامع الجوامع,ج1,ص464)َتفسیر آیهمرحوم طبرسی در مجمع‌البیان به نقل از سایر مفسرین پنج تفسیر را برای این آیه ذکر می‌کند که به ترتیب در اینجا ذکر می‌کنیم:۱. فقط درباره اهل کتاب است که از آنها «جزیه» گرفته می‌شد. بدین معنی که اگر از کسی جزیه گرفته ‌شود، دیگر او مجبور به پذیرش اسلام نمی‌شود.۲. درباره همه کفار است ولی بعد از آن با آیه قتال نسخ شد.۳. مراد این است که اگر کسی بعد از جنگ وارد اسلام شد نگویید که به اکراه اسلام را پذیرفته است. به دلیل اینکه بعد از جنگ وقتی به میل و رضای خود مسلمان شد، اسلامش درست است و او مجبور نبوده است.۴. این آیه درباره دسته‏ای معین از انصار نازل شد.هدف، دسته مخصوصی نیست بلکه به طور کلی معنای آیه این است که در دین که یک مسئله اعتقادی و قلبی است، اکراه و اجبار نمی‌باشد و فرد، آزاد و مخیر است و اگر کسی را به گفتن شهادتین مجبور نمایند و او هم بگوید، این قول به تنهایی نشانه دین داری نیست و اگر متقابلاً کسی را مجبور کنند و کلمه کفر آمیز بگوید، کافر نخواهد بود زیرا ایمان و کفر مربوط به زبان نیست و به قلب و باطن بستگی دارد و مقصود از دین هم همان دین معروف یعنی اسلام است یعنی دینی که خدا آن را برگزیده است.مساله عقیده_همانگونه که این دین و ارمغان آورده است _مسائل قانع شدن و راضی گشتن،بعد از روشن شدن و درک کردن است، نه مسئله واداشتن و غضب و اجبار. این دین آمده است و با همه تاب و توانی که دارد با فهم و شعور بشری به سخن می پردازد.با خرد اندیشمند، بداهت گویا ،وجدان پذیرا، فطرت فروتن ،همه وجود بشری و با همه جوانب و زوایای ادراک بشری بدون هیچ قهرو زوری سخن می گوید و به سخن می نشیند و حتی از معجزه مادی هم استفاده نمی کند .زیرا معجزه مادی بیننده خود را وادار به اعتراف می نماید ولی عقل او نیروی اندیشیدن درباره آن را ندارد به شعورش آن را نمی فهمد و بدان پی نمیبرد چه فراتر از توان عقل و شعور است.وقتی که این دین به وسیله معجزه چیز مادی با حس بشری رو به رو نشود, به طریق اولی به وسیله قوت و قدرت و اکراه و اجبار با آن روبرو نمی گردد تا بر اثر تهدید یا فشار زیاد یابا اکراه و اجبار بدون روشنفکری و قانع کردن و قانع شدن , این دین را پذیرا گردد و بدان گردن نهد.حکم آیهبرخي حكم مستفاد از آيه ﴿لااِكراهَ فِي الدِّين﴾ را حكم تكويني دانسته‏اند و بعضي حكم تشريعي.مدافعان حكم تشريعي نيز بر چهار نظرند:1. اكراه مطلقاً جايز نيست.2. اكراه مطلقاً جايز است.3. تفصيل ميان عدم جواز اكراه پيش از تبيين خطوط كلي دين نه پس از آن.4. جواز اكراه پيش از تبيّن رشد از غي نه پس از آن.‌همچنین اکراه در‌ حديث‌ رفع‌ يكي‌ ‌از‌ نه‌ چيزي‌ ‌که‌ ‌از‌ ‌اينکه‌ امّت‌ برداشته‌ ‌شده‌ (‌ما استكرهوا ‌عليه‌) ‌است‌ ‌که‌ ‌اگر‌ كسي‌ عملي‌ ‌از‌ روي‌ كره‌ و جبر ‌از‌ ‌او‌ صادر شد مسئوليتي‌ ندارد و آثار ‌هم‌ ‌بر‌ ‌او‌ مترتّب‌ نميشود، مثلا جبرا و كرها بفروشد ‌ يا ‌ بخرد ‌ يا ‌ ازدواج‌ كند ‌ يا ‌عمل‌ زشتي‌ ‌از‌ ‌او‌ صادر شود ‌آن‌ معامله‌ و ازدواج‌ صحيح‌ نيست‌ مگر ‌بعد‌ ‌از‌ زوال‌ اكراه‌ باختيار امضاء و اجازه‌ كند و گناهي‌ ‌هم‌ ‌بر‌ ‌او‌ نيست‌.نتیجه گیریایت الله طباطبایی میفرمایند:(لا اکراه فى الدین ))، دو احتمال هست ، یکى اینکه جمله خبرى باشد و بخواهد از حال تکوین خبر دهد، و بفرماید خداوند در دین اکراه قرار نداده و نتیجه اش این حکم شرعى مى شود که : "اکراه در دین نفى شده و اکراه بر دین و اعتقاد جایز نیست" و دوم اینکه جمله اى باشد انشائى و بخواهد بفرماید که "نباید مردم را بر اعتقاد و ایمان مجبور کنید"، در این صورت نیز نهى مذکور متکى بر یک حقیقت تکوینى است ، و آن حقیقت همان بود که قبلا بیان کردیم، و گفتیم "اکراه تنها در مرحله افعال بدنى اثر دارد، نه اعتقادات قلبى."فاطمه خسروآبادىفاطمه خسروآبادىSat, 12 Nov 2022 20:07:57 +0330https://virgool.ir/@man_fateme/اگر-از-من-میشنوید-حتما-به-قلعه-رودخان-سفر-کنید-laycuulhmkwhبه طبیعت که نگاه میکنم, آرامش درون قلبم سرازیر میشود.رنگ سبز همیشه ارامش بخش است؛ به همین خاطر من در هر فرصتی که به دستم بیاید, به دل طبیعت سفر میکنم.امروز به قلعه رودخان, واقع در گیلان آمده ام تا از طبیعت بکر آن لذت ببرم.از بازار که گذر میکنم به جنگل زیبای واقع در دامنه کوه میرسم.درختان سبز و سر به آسمان کشیده, رودخانه ای که از کنارشان جاریست و سنگ های ریز و درشت صیقلی, همگی مرا به وجد می آورد.در آن بالاتر بعد از پیمودن پله ها, قلعه ای زیبا و قدیمی بربام کوه قرار دارد که انسان را به فکر فرو میبرد و در لابه لای تاریخ سیر میدهد؛ همزمان تکاپوی مردم این نکته را یادآور میشود که زندگی همچنان در جریان است.در راه بازگشت , دستپخت خانم های کدبانوی گیلکی در دل جنگل, لذت این سفر را برایم دوچندان میکند و خستگی ساعت ها پیاده روی را از تنم بیرون میکند.مطمعنا بیان زیبایی و لذتی که در آنجا تجربه کردم در قالب کلام نمیگنجد؛اما اگر از من میشنوید, حتما به قلعه روخان سفر کنید.فاطمه خسروآبادىفاطمه خسروآبادىSat, 12 Nov 2022 19:57:35 +0330https://virgool.ir/@man_fateme/آیا-تا-به-حال-درباره-اثر-پروانه-ای-شنیده-اید-sgifjhpproulبا شنیدن اثر پروانه ای، بسیاری از ما به یاد توضیح کلاسیکی می‌افتیم که از دوران کودکی شنیده‌ایم:بال زدن یک پروانه در نقطه‌ای از جهان، می‌تواند طوفانی را در نقطه‌ی دیگری بیافریند .اثر پروانه‌ای به این معناست که تغییر جزئی در شرایط اولیه می‌تواند به نتایج وسیع و پیش‌بینی نشده در ستاده‌های سیستم منجر گردد و این سنگ بنای تئوری آشوب است. در نظریه آشوب یا بی‌نظمی اعتقاد بر آن است که در تمامی پدیده‌ها، نقاطی وجود دارند که تغییری اندک در آن‌ها باعث تغییرات عظیم خواهد شد و در این رابطه سیستم‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و سازمانی، همچون سیستم‌های جوی از اثر پروانه‌ای برخوردارند و تحلیلگران باید با آگاهی از این نکته مهم به تحلیل و تنظیم مسائل مربوط بپردازند .اثر پروانه‌ای به دلیل حساسیت سیستم‌های آشوب‌ناک به شرایط اولیه ایجاد می‌شود. این پدیده به این اشاره می‌کند که تغییری کوچک در یک سیستم آشوب‌ناک چون جو سیارهٔ زمین (مثلاً بال‌زدن پروانه) می‌تواند باعث تغییرات شدید (وقوع طوفان در کشوری دیگر) در آینده شود.ایدهٔ این‌که پروانه‌ای می‌تواند باعث تغییری آشوبی شود نخستین بار در ۱۹۵۲ در داستان کوتاهی به نام آوای تندر اثر ری بردبری مطرح شد. عبارت «اثر پروانه‌ای» هم در ۱۹۶۱ در پی مقاله‌ای از ادوارد لورنتس به وجود آمد. وی در صد و سی و نهمین اجلاس ای‌ای‌ای‌اس در سال ۱۹۷۲ مقاله‌ای با این عنوان ارائه داد که «آیا بال‌زدن پروانه‌ای در برزیل می‌تواند باعث ایجاد تندباد در تکزاس شود؟»لورنتس در پژوهش بر روی مدل ریاضی بسیار ساده‌ای از آب و هوای جو زمین، به معادلهٔ دیفرانسیل غیرقابل حل رسید. وی برای حل این معادله از روش‌های عددی به کمک رایانه بهره جست. او برای این‌که بتواند این کار را در روزهای متوالی انجام دهد، نتیجه آخرین خروجی یک روز را به عنوان شرایط اولیه روز بعد وارد می‌کرد. لورنتس در نهایت مشاهده کرد که نتیجه شبیه‌سازی‌های مختلف با شرایط اولیه یکسان با هم کاملاً متفاوت است. بررسی خروجی چاپ شده رایانه نشان داده که رویال مک‌بی (Royal McBee)، رایانه‌ای که لورنتس از آن استفاده می‌کرد، خروجی را تا ۳ رقم اعشار گرد می‌کند. از آنجایی که محاسبات داخل این رایانه با ۶ رقم اعشار صورت می‌گرفت، از بین رفتن سه رقم آخر باعث چنین تأثیری شده بود. مقدار تغییرات در عمل گردکردن نزدیک به اثر بال‌زدن یک پروانه‌است. این واقعیت غیرممکن بودن پیش‌بینی آب و هوا در دراز مدت را نشان می‌دهد.مشاهدات لورنتس باعث پررنگ شدن مبحث نظریه آشوب شد. عبارت عامیانه «اثر پروانه‌ای» در زبان تخصصی نظریه آشوب، «وابستگی حساس به شرایط اولیه» ترجمه می‌شود.برای اینکه اثر پروانه‌ای در یک سیستم قابل مشاهده باشد، باید دو ویژگی وجود داشته باشد .سیستم دارای رفتار غیرخطی باشد .وضعیت هر لحظه از سیستم، تابعی از وضعیت لحظه‌ی قبل آن باشد .جدای از مثال‌های مربوط به سیستم‌های پیچیده، با توجه به تجربیات خودمان هم می‌توانیم تا حدی فضای اثر پروانه‌ای را بهتر درک و لمس کنیم .مثلا در بازار بورسدر بازار محصولات و لوازم مورد استفاده در منزل، احتمالاً تغییر جزیی قیمت، نمی‌تواند چنین اثری خلق کند .اما در بازار بورس، حتی تغییر جزیی قیمت سهم، ممکن است موجب بروز اثر پروانه‌ای شود .چون در بازار بورس، رفتار بقیه‌ی بازیگران بازار قابل مشاهده و پیگیری است و معمولاً رفتار هر لحظه و تصمیم‌های هر لحظه سرمایه گذاران، از وضعیت قبلی و مقایسه‌ی روند‌ها تاثیر می‌پذیرد .در تغییر قیمت خدمات و محصولاتهمچنین، در یک کسب و کار، احتمال ایجاد اثر پروانه‌ای به دلیل رایگان کردن سرویسی که قبلاً فروخته می‌شده و یا اینکه هزینه گرفتن برای سرویس یا محصولی که قبلاً رایگان بوده نسبتاً زیاد است. حتی اگر این قیمت بسیار کم بوده باشد (در مقایسه با تغییر جزئی قیمت یک محصول که قبلاً هم فروخته می‌شده است).با وجود همه‌ی توضیحات و مثال‌های فوق، دقت داشته باشید که اثر پروانه‌ای تعریفی کاملاً‌ علمی و مشخص دارد و آن وابستگی پاسخ رفتار یک سیستم به تغییرات جزئی در شرایط اولیه است.ضمناً اثر پروانه‌ای، صرفاً به رویدادهای بزرگ بر اثر تغییرات کوچک تاکید ندارد، بلکه به احتمال بروز سرنوشت‌های متفاوت برای یک سیستم بر اثر تغییر جزئی شرایط اولیه اشاره دارد.وقتی می‌گوییم اثر پروانه‌ای و سقوط بازار به دلیل افزایش ۲ درصدی شاخص حرف می‌زنیم. احتمال دارد در اثر افزایش ۱٫۹% یا ۲٫۱% شاخص، هیچ اتفاق بزرگی نیفتد!حرف اصلی اثر پروانه‌ای چیست؟از قول رابرت دوانی ریاضیدان دانشگاه بوستون، درس اصلی اثر بال پروانه‌­ این است که «برای ما انسان­‌ها غیرممکن است که همه چیز را دقیقاً تخمین بزنیم. جهان غیرقابل پیش بینی است .»لورنز پا را از این هم فراتر گذاشت و ثابت کرد حتی مدل­‌های ساده­‌ای با تعداد کم متغیر هم غیرقابل پیش بینی هستند. حتی گرما دادن به گاز محبوس در یک جعبه هم می‌تواند اثرات بی­ شمار متفاوت و غیر تکراری بسازد. این بنیان نظریه بی­ نظمی است. نظریه‌­ای که در نقطه مقابل نظریه نیوتون در مورد یک جهان کاملا قابل پیش بینی قرار دارد.لورنز از پروانه هم فراتر رفت. او گفت «بعضی از سیستم‌­ها چنان پیش­بینی ناپذیرند که حتی اگر تمام شرایط اولیه را دقیقاً کنترل کنید، باز هم نتیجه غیرقابل پیش­بینی خواهد بود.»منابعسایت ویکی پدیاسایت متممترجمه مقاله را پیتر دیزیکس، روزنامه­ نگار علمیفاطمه خسروآبادىفاطمه خسروآبادىSat, 12 Nov 2022 19:52:11 +0330