https://virgool.ir/feed/@mahdiehtakfallah389خرسند از موهبت زندگیfa2026-11-12 07:56:34https://files.virgool.ir/upload/users/239961/avatar/gETkhE.jpeghttps://virgool.ir/@mahdiehtakfallah389https://virgool.ir/@mahdiehtakfallah389/هرمنوتیک-در-جغرافیای-معرفت-شناسی-فقه-و-استنباط-r4srclj4ibixهرمنوتیک و معرفت‌شناسی فقهمیرزای قمی از مجتهدین هم‌عصر فتعلی‌شاه قاجارواقعا نمی‌دانم چطور نقشی را توصیف کنم که هرمنوتیک در معرفت‌شناسی فقه بازی کرده است. هرمنوتیک دستاورد عقل انتقادی انسان مدرن و مواجهه‌ی جلادگونه‌ او با متن مقدس بود. رویکردی بود که لاجرم تیغ برنده و بی‌رحم عقلانیت بر ساختمان اعتبار ابزار‌های شناخت متن مقدس، کشید. می‌گویم لاجرم چون غرور عقلانیت چنان حجیتی یافته بود که چاره‌ای جز این نداشت که بر حیطه‌ی دیانت هم بتازد و مرجعیت خود را برای انسان مدرن و بعد از آن همچنان حفظ کند. تقریبا قطع دارم که هرمنوتیک، ترسی را در متدین فکور امروز زنده کرد که نه در دنیای سنت و نه در دنیای بعد از این هرچه اسمش را بگذاریم، وجود نداشته و نخواهد داشت. از این جهت بر این باورم که باور به هرمنوتیک، دیندار امروز را به چالشی غریب و پیچیده کشیده است.هنوز بسیاری از دینداران ما باور ندارند که هرمنوتیک در ساحت فقه نیز حلول کرده است، بهتر بگویم برخی نمی خواهند باور کنند. پذیرش این حضور، یعنی آماده شدن برای طرحی نو درانداختن در فقه و استنباط. یعنی با تمام نفَس به میدان تحقیق آمدن و آثار اهل تحقیق را در تاریخ فقه مرور کردن و خلاقانه با رویکرد حل مساله، فقه و استنباط را چاره کردن. بنابراین طبیعی است که باور به هرمنوتیک با مقاومت همراه باشد.هرمنوتیک چالشی است در اعتبار تفسیر متون مقدس حال اینکه فقه و استنباط هرآنچه دارد از تفسیر است. پیش‌تر از ورود هرمنوتیک به عرصه‌ی تفکر دینی، در اصول فقه بحثی با عنوان «خطابات مشافهین» در قوانین میرزای قمی طرح شده بود. گرچه این بحث بسیار مختصرتر از ایده‌ای بود که در هرمنوتیک عنوان شد و صرفا ناظر بر آیات خاصی از قرآن بود، ولی پیش‌فرض‌های مشترکی با ایده‌ی هرمنوتیک داشت.آموزه‌های آثار میرزای قمی برای فقهای امروز در این بحث خلاصه نمی شود. در معرفت‌شناسی و به خصوص نظام اعتبار ظنون میرزا دستاوردهایی برای فقه و استنباط امروز دارد. ظاهرا فقهای پس از میرزای قمی از شیخ انصاری گرفته تا مظفر ایده‌ی میرزا را نپذیرفتند و در رد آن استدلال آوردند. با این همه ملاحظات میرزا در این چالش پیچیده، یاری‌بخش است و لااقل از حیث روش‌شناسی بحث می تواند در خروج از بن‌بست‌ها به نوعی ارائه طریق کند.mahdiehtakfallahmahdiehtakfallahFri, 30 Apr 2021 02:43:19 +0430https://virgool.ir/@mahdiehtakfallah389/معنای-فقه-برای-من-چیست-rvobi8wn1jiuدر دوران نوجوانی همواره در این فکر بودم که آیا می‌توان به واقعیت دستورات و اوامر و نواهی خدا این موجود ناشناخته پی برد؟ با این پرسش مدت‌ها دست به گریبان بودم. شاید برایم خیلی زود بود ولی متوجه ناتوانی ما و فاصله ی عجیب و غریبمان از دنیای الوهیت بودم. برایم بسیار جذاب و ضروری می‌نمود که بیشتر دنیای خالق را بشناسم تا طبیعتا بهتر دستوراتش را بشناسم.وقتی در دانشگاه و بعدتر در مراتب بعدی به دنبال آموختن ساز و کار استنباط شدم، قضیه جدی‌تر شد. انگار پیش از اینها دستیابی به دستورات الهی و فهم سلایق او با تمام سختی اش سهل‌تر بود. من اصول فقه خوانده هرچه در کلمات اصول فقه بیشتر غرق می‌شدم از فهم و درک قواعدی کلی و ثابت ناامیدتر می‌شدم.فقه برای من رشته‌ی دانشگاهی نبود که در آن به دنبال مدرک تحصیلی و شغل آینده بگردم؛ برایم گم‌شده بود. راز بود. شیوه‌ی زندگیی بود که سخت تشنه‌ی آن بودم. فقهی که دیگران می‌بینند قواعدی خشک و بی روح است و گاهی سخت و نامرتبط با دنیای آدمی. فقی که من می‌دیدم، رویکردی آرامش‌بخش و امن به زندگی بود. بقای امنیت و آرامش روحیی که در این نوع سبک زندگی طلب می‌کردم مرا سخت جان می کرد. دیگر متن عربی و مغلق‌گویی‌های گاه و بی گاه نویسندگان کتب فقهی آزارم نمی‌داد و از این بدتر از پرداختن به ابهامات و گره های فهمی که برخی در راه استنباط طرح کرده بودند هراسی نداشتم.داستان از همین‌جا شروع شد که من از پرداختن به گره‌های معرفت‌شناسی فقه، هراسی نداشتم. رساله‌ی دکتری ام موضوعی بود در حیطه‌ اخلاق استنباط. من فقه خواهده و اخلاق استنباط؟! آمیختگی روش نقلی در فقه شهره‌ی آفاق است. برائت اساتید و علمای فقه از فلسفه که عمده‌ی بحث اخلاق استنباط سر از آنجا در می‌آورد، مانعی بر سر راه! به هر لطایف‌الحیلی شده رساله‌ی دکتری را تمام کرده. راضی نبودم اما از ورود به این موضوع نپرداخته لذت می‌بردم. هم‌اکنون با وجوداینکه حدود دو سالی است دفاع کرده ام اما دست از مطالعات و دغدغه‌هایم نشسته‌ام. شهروند شهر فلسفه شده‌ام؛ از بابت شاخه معرفت‌شناسی. هرچه می‌گذرد و فهم من از این حوزه بیشتر می شود، زندگی برایم جذاب‌تر و معنادارتر می‌شود. هم اکنون خوب می‌دانم که چقدر ما با دنیای الوهیت فاصله داریم و چقدر در دستیابی به دستورات الهی ناتوانیم. برخی را می‌بینم که فهم این ناتوانی آنها را از این دستورات دم دستی کتاب و سنت دور می کند؛ اما روحیات و تجربه ی من به گونه‌ای بوده است که بیشتر به همین داشته‌ها چسبیده‌ام و به همین‌ها همچون غنائمی می‌نگرم که آدمی در رزم با جهل و رذیلت در طول تاریخ دست یافته است.mahdiehtakfallahmahdiehtakfallahTue, 27 Apr 2021 13:46:59 +0430https://virgool.ir/@mahdiehtakfallah389/فقه-ناظر-بر-حل-مساله-یا-خلق-مساله-ng8crztrwwcoدر پست قبلی از مساله‌ی روزه‌داری مادران شیرده گفتم. ا زاینکه مادران در شرایط شیردهی باید به وظیفه‌ی خطیری بپردازند که خلقت بر عهده ی آنها قرار داده است و مساله‌ی تشریع مانع انجام آن نشود. این حکم از جمله احکامی است که زنان به خصوص اگر شیردهی را از سر گذرانده باشند و با آن تجربه ای زیسته داشته باشند، شایستگی استنباط آن را دارند. من به توانایی زنان در استنباط فقه قائلم. از این برتر به توانایی انحصاری استنباط زنان در برخی پرسش های فقهی که ناظر بر زیست زنانه است. این موضوع از جمله‌ی همین موارد است. مردان که تجربه‌ای در شیردهی نداشته اند و امکان درک شرایط جسمی و روحی زنی که نوزادی را شیر می‌دهد ندارند، چگونه توان درک موضوع چنین حکمی را دارند که بتوانند حکم را از منابع استنباط کنند؟mahdiehtakfallahmahdiehtakfallahMon, 19 Apr 2021 18:05:20 +0430https://virgool.ir/@mahdiehtakfallah389/شیردهی-یا-روزه-داری-k7ghr8ffnn4wاولویت با مسئولیتی است که خلقت بر جسم تو گذاشته یا وظیفه‌ایست که تشریع بر روح تو؟امروز با یکی از دوستانم در باب روزه داری در ماه مبارک صحبت می‌کردم. نوزادی تازه متولد شده دارد و در شرایط شیردهی قرار داشت. سخت سردرگم بود که باید روزه بگیرد یا خیر؟ از دفاتر مراجع استفتا کرده بود اما پاسخ به گونه ای بود که خودش باید تشخیص می داد که وظیفه‌اش چیست! از طرفی نگران کم شدن غذای فرزندش و پایین آمدن ایمنی بدنش بود و از طرف دیگر سخت نگران وظایف بندگی اش. قابل تصور نبود برایش که با اهمال کاری و سهولت رای به روزه‌خواری بدهد.گاهی ما انسان ها دو مسئولیت هم‌زمان داریم که قدری با هم در تعارض است. بندگی ایجاب می‌کند ماه رمضان را روزه بگیریم؛ حال اینکه فرزند کوچکی داریم که نیاز به غذا دارد و ما مسئول غذا دادن به او هستیم. مسئولیت بندگی با مسئولیت مادری ما را به دو جانب متفاوت می‌کشد. اگر این دو مسئولیت را در کنار هم قرار دهیم که برخی این کار را می‌کنند، به این نتیجه می‌رسیم که بندگی خطیرتر است. شاید دلیل هم بیاوریم که اول بنده بودیم که خدا فرزندی به ما عطا کرد. حتی به شکرانه ی این لطف هم که شده باید مسئولیت خطیر نخست را در اولویت قرا دهیم و روزه بگیریم حتی به بهای کم شدن شیر و نقصان در تغذیه‌ی فرزندمان. اما حل این تعارض به این نحو با شناخت ماهیت اوامر و نواهی الهی ناسازگار است.ما مسئول تغذیه‌ی فرزندمان هستیم. این وظیفه‌ی خطیری است که خلقت بر عهده‌ی جسم ما نهاده است. خدایی که پیغامبران را به پیامبری رساند این وظیفه را هم بر دوش زن نهاد و در خلقت او لحاظ کرد. حال چطور ممکن است که حکم وجوب روزه بر چنین وظیفه‌ی خطیری که از ناحیه‌ی خلقت نهاده شده اولویت یابد و بر آن غلبه کند؟ سخن من به خصوص در ماه‌های اولیه‌ایست که فرزند صرفا شیر مادر می خورد و توصیه‌ی اکید پزشکان هم اینست که شیر خشک را جایگزین شیر مادر نکنید. من به عنوان یک زن که تجربه‌ی دو مرتبه شیردهی فرزندانم را داشته‌ام و البته الفبایی در فقه حوزه و دانشگاه تلمذ کرده ام این سطور را برای مادرانی می نویسم که ذهنشان با چنین پرسشی درگیر شده است. هرگز خدایی که من و تو را مسئول تغذیه‌ی نوزادمان کرده است، ما را به روزه فرا نخوانده است؛ مگر اینکه در میان ما باشند کسانی که روزه هیچ خللی به وظیفه ی خطیرشان یعنی شیردهی و تغذیه کودک وارد نسازد؛ که بسیار بعید و نادر است. با خیال راحت در مدت شیردهی به تغذیه‌ نوزاد خود بپردازید و در عین حال از مواهب روحانی ماه مبارک رمضان و ارزاق معنوی آن بهره‌مند شوید. به واسطه‌ی وظیفه‌ای که در برابر این موجود معصوم دارید، روزه‌داری را به ایامی موکول کنید که فرزندتان رشد کرده است و به واسطه‌ی غذای کمکی تغذیه‌ی او ممکن است.mahdiehtakfallahmahdiehtakfallahMon, 19 Apr 2021 17:45:34 +0430