https://virgool.ir/feed/@mahdialiyaki1418سلام !fa2026-11-11 19:26:04https://files.virgool.ir/upload/users/147764/avatar/Rje2KM.jpeghttps://virgool.ir/@mahdialiyaki1418https://virgool.ir/@mahdialiyaki1418/لباسِ-پادشاه-nxvvrdlvgx20کلمات و مفاهیمی هستند که مانند روسپی ها ، هر روز و هرشب تاریخ ، سلسله به سلسله ، میان این زورمند و آن زرمند دست به دست شده اند، تا خرج گوش ها و ذهن های ما شوند . این و آن هایی که برای حفظ قدرت و منافع شان حتی از هم خوابگی با کلمات هم نگذشته اند، و حال جز حروفی بی معنا و روسیاه برای ما چیزی نمانده است . اما چه می توان کرد ، باید از این کلمات سخن گفت شاید جان تازه گرفتند و راهگشا شدند ؛ نقد و آزادی بیان مفاهیمی هستند که در این نوشته به آن ها می پردازیم .نقد ؟! چرا ؟ مشغول گشت و گذار لابه لای قفسه های کتابفروشی بودم که ناگهان نگاهم به کتابی قفل شد. نام کتاب (( ابابیل ِ نقد )) بود . کتاب را برداشتم و برحسب عادت همیشگی ، سراغ توضیحات پشت جلد رفتم . سئوالم این بود که چرا نام پرندگان ابابیل و نقد در کنار هم به کار رفته اند ؟ مگر چه وجه مشترکی می تواند بین آنها وجود داشته باشد ؟ . دکتر سرگلزایی ، نویسنده ی کتاب ، گفته بود که فرهنگ عمومی (توده ی مردم ) همچون فیل های قدرتمند ، سنگین و کند هستند ، و نظام سیاسی ، سوار بر این فیل ها و هدایت کننده ی قدرت آن ها می باشد ! در این تشبیه ، منتقدان و روشنفکران نقش (( ابابیل )) را بر عهده دارند که نقد ها را روانه ی فیل ها و فیل سوار ها می کنند .واگن های قطار تاریخ نشان می دهد که قدرت ، بدون نقد فساد می آورد . (( اخلاقی ترین آدم ها هم وقتی در بالای پلکان قدرت بنشینند ، اگر بطور جدی با نظارت و نقد کنترل نشوند دچار خودشیفتگی می شوند ... و پس از آن هرچه بر دیگران مکروه و حرام است بر سلطان مباح می شود . به همین دلیل در جامعه ، روشنفکر نقد می کند تا نهاد های قدرت سالم بمانند . ))1 نقد مانند چکشی است که آهنگر بر فلز گداخته می کوبد تا فلز شکلی را که باید بگیرد و مقاومت لازم را پیدا کند ؛ ایده ها ، بدون نقد شکننده اند و ناکارآمد .آیا ما نقد بلدیم ؟(( آموزش و پرورش ما مبتنی بر حافظه و تسلیم( موضع انفعال داشتن ) است .)) 2 پس خروجی های آن که ما باشیم اصولا نمی توانیم فهم درستی از نقد داشته باشیم یعنی نقد در قاموس ذهنی ما به درستی تعریف نشده است ، چون یاد نگرفته ایم نقادانه فکر کنیم . ما غالبا نقد را با دشمنی ، غرض ، کینه ، تکفیر و نق زدن یکی می دانیم . نقد به معنی نفی یک چیز نیست . نقد ، نق زدن نیست . نقد تخلیه ی خشم های نهفته و سرکوب شده نیست . نقد تهمت ، افترا و انگ زدن نیست . نقد برچسب زدن و تکفیر آدم ها نیست . نقد یعنی بازبینی و بازنگری اندیشه ها ، باورها و قصه ها و روایت هایی که افکارمان ، تصمیماتمان و اعمالمان را براساس و برپایه ی آن ها انتخاب می کنیم ، چه در سطح فردی و چه در سطح اجتماعی ؛ یعنی نقدِ اندیشه ای . جامعه با نقد و آزادی بیان دچار هرج و مرج و ناامنی ... ( می شود / نمی شود ) ؟!(( اسپینوزا می گوید دو گروه با آزادی بیان و نقد مخالفت می کنند و آن را امر خطرناکی می دانند ؛ گروه اول فکر می کنند که نقد و آزادی بیان امنیت ملی را به خطر می اندازد و جامعه را دچار هرج و مرج می کند . دسته ی دوم هم گمان می کنند آزادی بیان و نقد ، تدین و دینداری مردم را لکه دار می کند و تعهد آن ها را نسبت به دین کمرنگ می نماید . او می گوید امنیت ملی وقتی به خطر می افتد که مردم گمان کنند عده ای حقوق آن ها را پایمال می کنند و آن ها در برابر این حقوق پایمال شده ی خود حتی حق ابراز عقیده و نقد را هم ندارند . علاوه بر آن ، وقتی در جامعه ای آزادی بیان وجود داشته باشد ، هرکسی عقیده و رای خود را ابراز می دارد و دیگران به نقد و ارزیابی آن می پردازند و در این راه افکار بی وزن ، بی ارزش و احیانا غیرعملی نمایان می شوند .اما اگر آزادی نباشد ، هرکس از ظن خویش گمان می برد که حرف هایی برای گفتن دارد که هیچ متفکر و نابغه ای نداشته است و تاسف می خورد که اگر آزادی بود ، به شما می گفتم که چه باید کرد ! در اوضاع و احوالی که می توان ارائه ی نظر کرد و آن ها را به نقد کشید دیگر مجالی برای چنین خودشیفتگی ها و ریاکاری هایی وجود نخواهد داشت )) .3 چه کنیم ؟! گوش ها، داستان ها را می شنوند ، سلول های مغز آن ها را بایگانی می کنند . داستان ها بزرگ می شوند ، ریشه می دوانند ، چشم ها را دستکاری می کنند ، گوش ها را دستکاری می کنند ، نگاه ما را رنگ می زنند ، سیاه ، سبز، سفید ، سرخ ، زرد ، آبی و... زندگی هایی براساس آن داستان ها آجر به آجر بالا می روند و زندگی هایی برپایه ی آن ها فرو می ریزند ، آدم هایی جان دوباره می گیرند و آدم هایی کشته می شوند ، شهرهایی آزاد می شوند و شهرهایی سقوط می کنند ، و داستان ها بازتولید می شوند . پس باید داستان هایی که در آن ها و براساس آنها زندگی می کنیم را بشناسیم ، مورد نقد و بررسی قرار دهیم ، زیر ذره بین ببریم ، آن ها را زیر و رو کنیم و نقاط تاریک را بشناسیم ، تعارض ها را بشناسیم ، و بعد آن ها را اصلاح کنیم ؛ یعنی یادگیری و استفاده از تفکر نقادانه . بچه ها در مورد همه چیز سئوال می کنند ، رنجشان ندانستن است نه پرسیدن ، نه فقط میدانند که نمی دانند بلکه می خواهند که بدانند . شاید چاره ی ما هم در پرسشگری نهفته باشد .پی نوشت ها : 1_ مقاله ی روشنفکر و شبه روشنفکر ، محمدرضا سرگلزایی 2_ مقاله ای از مصطفی ملکیان پیرامون آموزش و پرورش 3_ تاریخ فلسفه ، مصطفی ملکیان ، جلد 2، صفحه 195مهدی علیکیمهدی علیکیTue, 25 May 2021 08:09:15 +0430https://virgool.ir/@mahdialiyaki1418/مثل-همه-چیز-هم-خوب-هم-بد-hw0q1krfl0hoآدم یک جایی ، یک روزی از همه یا یکی از " چه می شود ؟ " ها خسته می شود ، می برد ، از نفس می افتد و می رسد به " کی تمام می شود ؟" ، اینکه این حالت یا واقعه خوب است یا بد ، نمی دانم ؟! این پرسش همانقدر که بی جواب است، همانقدر هم مهم است ، نه جوابش بلکه پشت پرده ی این سئوال . اصلا مگر قرار است که این سئوال جوابی داشته باشد ؟! این دنیا ، دنیای "خیال راحتی " نیست ، جایی ست که پایان خیلی از قصه ها باز می ماند ، و اگر پایانی هم باشد ، آغاز ماجرای بعدی است ، اما قطعا " کی تمام می شود ؟!" نشانه ای برای قدم گذاشتن روی موجودی سازگار با ما به نام امید است .گفتم امید ! امید موجودی یا شاید انگلی است که می تواند در نهان ترین یاخته های انسان به عنوان یک فلور میکروبی نرمال _ مخصوصا در قلب او _ زندگی کند ، می تواند در سخت ترین شرایط خودش را حفظ کند . اما شرایطی هم هست که اگر امید مبدل به ناامیدی نشود ، خوره وار می افتد به جان آدم ، از قلب شروع می کند و با خون پمپاژ می شود به همه ی تن و به همه جا دستبرد می زند . همانطور که آدم می تواند از ناامیدی به نابودی برسد ، از امید اضافی هم می تواند ، حتی سخت تر و سریع تر ، حتی آگاهانه تر.یک امید هایی هست که محل رجوع شان اتفاقی در گذشته است ، که خوشایند ما نبوده ولی هنوز امید داریم که آن اتفاق خواستنی رخ بدهد ، این امید ها زهرند ، سرطانند ، جانسوزند و خورنده . اما امید های خوب ، محل رجوع شان حال است ، اکنون است و نه گذشته . این ها سازنده اند و مفید ، آدم با هر چه که دارد و می تواند ، می سازد و زندگی می کند و پیش می رود .مهدی علیکیمهدی علیکیFri, 04 Dec 2020 23:12:56 +0330