https://virgool.ir/feed/@mahdi.fayyazikiaدانش آموخته پژوهش هنر علاقه‌مند تاریخ نویسنده مترجمfa2026-11-10 22:00:53https://files.virgool.ir/upload/users/4913148/avatar/o9xhUn.jpghttps://virgool.ir/@mahdi.fayyazikiahttps://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/سرود-دوازدهم-ایلیاد-هجوم-به-دیوار-یونانیان-nleoyyk4nndy۱. پیش‌گویی درباره نابودی دیوار یونانیاندر ابتدای سرود، شاعر اشاره می‌کند که دیوار و خندقی که یونانیان با زحمت زیاد ساخته بودند، پس از پایان جنگ و بازگشت آن‌ها، دوام زیادی نخواهد آورد و توسط خدایان (پوسایدون و آپولون) نابود خواهد شد؛ بنابراین اکنون این دیوار تنها صحنه نبردی سهمگین است.۲. مانع بزرگ: خندق عمیق و اسب‌های تروالشکریان تروا به فرماندهی هکتور به خندق عمیقی که یونانیان در برابر دیوار کشیده بودند می‌رسند. اسب‌های تروا از پریدن از روی خندق پر از خارهای تیز و پهناور وحشت دارند.در این میان، پولیداماس (پهلوان و خردورز تروایی) به هکتور پیشنهاد می‌کند که پیاده از خندق عبور کنند، زیرا سوار شدن بر ارابه در این خندق خطرناک و غیرممکن است. هکتور این پیشنهاد عاقلانه را می‌پذیرد و لشکریان تروا به پنج دسته تقسیم شده و پیاده به سوی دیوار هجوم می‌برند.۳. نشانه شوم عقاب و اصرار هکتور بر حملهدر حالی که تروایی‌ها آماده حمله می‌شوند، عقابی در آسمان در سمت چپ سپاه تروا ظاهر می‌شود که مار بزرگی را در چنگال خود گرفته است. مار بر اثر گزیدگی، به سینه عقاب چنگ می‌زند و عقابِ زخمی، مار را رها کرده و با فریاد پرواز می‌کند.پولیداماس این را نشانی شوم می‌داند و هشدار می‌دهد که این یعنی ما موفق خواهیم شد از خندق بگذریم و دیوار را بشکنیم، اما هنگام عقب‌نشینی تلفات سنگین خواهیم داد؛ بنابراین نباید حمله کنیم.اما هکتور با خشم پیشنهاد پولیداماس را رد می‌کند و جمله تاریخی خود را بر زبان می‌راند: «تنها یک فال نیک وجود دارد، و آن دفاع از وطن است!» و سربازان را به جلو فرا می‌خواند.۴. دلاوری‌های آیاس‌ها و دفاع سرسختانه یونانیانتروایی‌ها به رهبری هکتور، سارپدون و دیگر فرماندهان به دیوار یورش می‌برند. یونانیان از بالای حصار و برج‌ها با پرتاب سنگ‌های بزرگ، تیر و نیزه از خود دفاع می‌کنند.سارپدون (پسر زئوس) حمله‌ای دلاورانه به یکی از بخش‌های دیوار انجام می‌دهد و دیواره‌ها را به کمک سربازانش متزلزل می‌کند. در آن سوی میدان، آیاس بزرگ (تلامون) و آیاس کوچک (اوایلئوس) مانند دو شیر فداکار از دروازه‌ها و برج‌ها دفاع می‌کنند و اجازه نمی‌دهند دشمن به راحتی نفوذ کند. هر تروایی که بالا می‌آید، با ضربات سنگین آیاس به پایین پرتاب می‌شود.۵. شکستن دروازه با سنگ عظیم هکتوردر لحظات سرنوشت‌ساز نبرد، هکتور جلو می‌آید، سنگ بسیار عظیم و سنگینی را که دو مرد قوی‌هیکل امروزی هم نمی‌توانستند بلند کنند، با یک دست برمی‌دارد و با تمام قدرت به سمت دروازه محکم و چوبی یونانیان پرتاب می‌کند.چفت‌وبست‌های دروازه از شدت ضربه خرد می‌شود، لولاهای آن می‌شکند و درِ بزرگ چوبی با صدای مهیبی از هم واژگون می‌شود. هکتور مانند طوفانی سهمگین از دروازه شکسته عبور می‌کند. چشمان هکتور از فرط خشم و هیجان آتش می‌بارد و او به هم‌رزمانش فریاد می‌زند که از دروازه وارد شوند. تروایی‌ها سرازیر شده و یونانیانِ وحشت‌زده به سوی کشتی‌های خود پا به فرار می‌گذارند.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاTue, 25 Aug 2026 16:42:25 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/سرود-یازدهم-روز-خشم-آگاممنون-و-زخمی-شدن-پهلوانان-vpocxq2nehbqآگاممنون، حدود 400 پیش از میلاد (ویکیپدیا)سرود یازدهم که طولانی‌ترین سرود ایلیاد است، به نبرد خونین روز دوم (پس از پایان آتش‌بس) می‌پردازد؛ روزی که در آن آگاممنون حماسه‌آفرینی می‌کند، اما در نهایت با مصدومیت پهلوانان کلیدی یونان، کفه ترازو به سود تروا سنگین می‌شود.۱. آغاز نبرد سنگین و درخشش آگاممنون (آرستیا)با طلوع خورشید، زئوس با فرستادن بارانی از خون بر فراز اردوگاه، نشان می‌دهد که روزی پر از مرگ و فاجعه در راه است. جنگ خونینی در دشت تروا درمی‌گیرد.در این میان، آگاممنون (فرمانده کل یونان) با قدرتی شگفت‌انگیز و خشمگین به میدان می‌آید. زره درخشان او چشم‌ها را خیره می‌کند و ایزدانِ جنگ (زئوس، آتنا و پوسایدون) به او نیرو می‌بخشند. آگاممنون مانند آتشی ویرانگر به صفوف تروا می‌زند، پهلوانان زیادی را از پای درمی‌آورد و ارابه بسیاری از دشمنان را تصاحب می‌کند، به‌طوری که تروایی‌ها وحشت‌زده تا پشت دیوارهای شهر عقب‌نشینی می‌کنند.۲. مصدومیت آگاممنون و عقب‌نشینی اوهکتور که از سوی زئوس دستور دارد تا زمان زخمی شدن آگاممنون صبر کند، با دیدن عقب‌نشینی سپاهش وارد میدان می‌شود. در جریان درگیری، کوفون (پهلوان تروایی) تیری به بازوی آگاممنون پرتاب می‌کند.آگاممنون با وجود درد شدید و جاری شدن خون، همچنان به جنگیدن ادامه می‌دهد و چند تن دیگر را می‌کشد، اما با بیشتر شدن خونریزی و شدت درد، تاب نیاورده و ناچار سوار بر ارابه به خیمه خود برمی‌گردد تا استراحت کند و زخم‌بندی شود.۳. ضدحمله تروا و زخمی شدن دیومدس و اولیسبا عقب‌نشینی آگاممنون، هکتور فرصت را غنیمت شمرده و با نعره‌های پیروزمندانه سپاه تروا را جلو می‌راند. یونانیان دچار وحشت می‌شوند.·        دیومدس با دیدن هکتور، نیزه محکمی به کلاه‌خود او پرتاب می‌کند که کلاه‌خود را می‌شکند، اما تیرانداز تروایی (پاریس) در همین لحظه از پشت پناهگاه، تیری به کف پای دیومدس رها می‌کند و او را زخمی می‌سازد. دیومدسِ زخمی به سرعت سوار ارابه شده و به عقب برمی‌گردد.·        اودیسه (اولیس) که تنها می‌ماند، با شجاعت محاصره می‌شود. او چند تن از دشمنان را می‌کشد، اما سوکووس با نیزه به پهلوی او ضربه می‌زند. اولیس با تلاشی مرگبار سوکووس را از پای درمی‌آورد، اما زخم عمیقی برمی‌دارد و خونریزی شدیدی را متحمل می‌شود. در نهایت، با کمک م نلائوس و آیاس، اولیس از محاصره نجات پیدا کرده و به عقب منتقل می‌شود.۴. مصدومیت ماخائون (پزشک سپاه یونان)وضعیت اردوگاه یونان وخیم‌تر می‌شود؛ زیرا ماخائون (پزشک بزرگ و پسر اسکلپیوس که زخم‌ها را درمان می‌کرد) نیز توسط پاریس از ناحیه شانه تیر می‌خورد و از میدان خارج می‌شود.وقتی نستور با ارابه خود ماخائون را نجات می‌دهد و از کنار خط نبرد عبور می‌دهد، آشیل که از بالای خیمه خود ناظر ماجراست، چشمش به پیرمرد و پزشک زخمی می‌افتد. آشیل به دوست وفادارش پاتروکلوس دستور می‌دهد برود و ببیند آن مصدوم چه کسی است که شباهت زیادی به ماخائون دارد.۵. مأموریت پاتروکلوس و درخواست نستور از اوپاتروکلوس به خیمه نستور می‌رود. نستور با دیدن او، از وضعیت اسف‌بار یونانیان آهی می‌کشد و گله می‌کند که چرا آشیلِ مغرور هنوز هم کینه به دل گرفته و حاضر نیست به یاری هم‌رزمان رو به مرگش بیاید.نستور به پاتروکلوس التماس می‌کند: اگر خودِ آشیل همچنان لجبازی می‌کند، حداقل تو از او اجازه بگیر و با زرهِ آشیل به میدان برو؛ شاید ترسیایی‌ها با دیدن زره آشیل فکر کنند خودش برگشته و پا به فرار بگذارند! این درخواست، بذر وقایع سرنوشت‌ساز و تراژیک سرودهای بعدی را می‌کارد.سرود یازدهم با پیشروی مرگبار هکتور در دشت و وضعیت بحرانی یونانیان به پایان می‌رسد.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاWed, 12 Aug 2026 01:07:13 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/سرود-دهم-ایلیاد-مأموریت-جاسوسی-شبانه-m8noaf4k9nmjنسخه یونانی اواخر قرن پنجم میلادیسرود دهم که به «دولونیا» (Doloneia) معروف است، داستانی ماجراجویانه و پرتعلیق در تاریکی شب است که به عملیات شناسایی و نفوذ دو تن از بزرگ‌ترین پهلوانان یونانی به اردوگاه تروا می‌پردازد.۱. شورای شبانه یونانیان و طرح مأموریت شناساییدر اردوگاه یونانیان، از شدت ترس و ناامیدی هیچ‌کس خواب به چشم ندارد. آگاممنون و منلائوس که نگران وضعیت فاجعه‌بار سپاه هستند، بیدار می‌مانند و از نستور پیر می‌خواهند جلسه‌ای اضطراری با سران سپاه تشکیل دهد.در این نشست، نستور پیشنهاد می‌کند که برای آگاهی از نقشه‌های هکتور (که در دشت اردو زده است)، داوطلبی شجاع به عنوان جاسوس به اردوگاه تروا فرستاده شود. دیومدس بلافاصله داوطلب می‌شود و از سران می‌خواهد که یک نفر دیگر را به عنوان هم‌رزم همراه او انتخاب کنند. پهلوانان زیادی داوطلب می‌شوند، اما دیومدس از میان آن‌ها اودیسه (اولیس) زیرک و هوشمند را انتخاب می‌کند.۲. تجهیز پهلوانان و حرکت در تاریکیدیومدس و اولیس برای این مأموریت خطرناک آماده می‌شوند:·        مرایونی (یکی از فرماندهان) کمان و ترکش تیرهای خود را به دیومدس می‌دهد.·        اولیس کلاه‌خود چرمی و معروف خود که با دندان گراز تزئین شده بود را بر سر می‌گذارد.آن‌ها به درگاه آتنا دعا می‌کنند تا در این سفر خطرناک یاریشان کند. ایزدبانو با فرستادن یک حواصیل (پرنده شکاری) در سمت راست، نشان می‌دهد که دعای آن‌ها مستجاب شده و حمایتشان می‌کند. سپس دو پهلوان در سکوت و تاریکی مطلق شب، از میان لاشه‌ها و دشت عبور کرده و به سمت خطوط تروا حرکت می‌کنند.۳. شکار دولون، جاسوس تروادر همین زمان، هکتور نیز در اردوگاه تروا شورایی تشکیل داده و اعلام می‌کند که هرکس داوطلب شود و در تاریکی شب به نزدیک کشتی‌های یونانی برود تا از نقشه‌های آن‌ها خبر بیاورد، پاداش بزرگی (ارابه و اسب‌های تیزپای آشیل) خواهد گرفت.دولون، جوانی ثروتمند این مأموریت را قبول می‌کند. او پوست گرگی بر تن می‌کند، کلاه‌خود راسو بر سر می‌گذارد و با کمان به سوی اردوگاه یونانیان روانه می‌شود.اولیس و دیومدس متوجه نزدیک شدن کسی در تاریکی می‌شوند. اولیس ابتدا در کمین می‌نشیند تا دولون از کنارشان رد شود، سپس ناگهان به تعقیب او می‌پردازند. دولون با دیدن آن‌ها فکر می‌کند از هم‌رزمان تروایی‌اش هستند که پیامی فرستاده‌اند، اما وقتی متوجه خطار می‌شود، از ترس فرار می‌کند. دیومدس و اولیس او را به دام انداخته و اسیر می‌کنند.۴. بازجویی از دولون و اطلاعات باارزشدولون از ترس جانش به دست‌وپا می‌افتد و التماس می‌کند که او را نکشند؛ او حاضر است هرچه پدرش پول و طلا دارد به عنوان فدیه بدهد. اولیس با خونسردی به او اطمینان خاطر می‌دهد که قرار نیست کشته شود، اما از او می‌خواهد تمام اطلاعات اردوگاه تروا را لو بدهد.دولونِ ترسان، تمام رازها را فاش می‌کند:·        او می‌گوید هکتور و سران تروا در کنار آرامگاه ایلوت شورا تشکیل داده‌اند و نگهبانان منظمی ندارند.·        سپس اطلاعات حیاتی مهمی می‌دهد: او می‌گوید پادشاه تراکیه به تازگی با ارتش بزرگی به یاری تروا آمده و در دورترین نقطه اردوگاه تروا خیمه زده است. دولون توصیف می‌کند که رساوس اسب‌های فوق‌العاده زیبا، سفید و سریع‌السیری دارد که رنگشان مثل برف است و ارابه‌شان با طلا و نقره آراسته شده؛ اسب‌هایی که نظیر ندارند.۵. کشتن دولون و حمله به اردوگاه تراکیهپس از اینکه دولون تمام اطلاعات را لو می‌دهد، دیومدس با بی‌رحمی (چون او را جاسوس و دشمن خطرناکی می‌داند) سر از تن دولون جدا می‌کند تا دیگر نتواند خیانت کند یا برگردد. سپس تجهیزات دولون را بر روی بوته‌ای می‌گذارند تا در راه بازگشت آن‌ها را بردارند.دو پهلوان یونانی بی‌سرصدا خود را به خیمه رساوس پادشاه تراکیه می‌رسانند. آن‌ها می‌بینند که رساوس و سربازانش از شدت خستگی و نوشیدن شراب سنگین، عمیقاً به خواب رفته‌اند.·        دیومدس وارد چادر می‌شود و مانند شیری که به گله گوسفندان بزند، دوازده تن از پهلوانان تراکیه را در خواب به قتل می‌رساند (در حالی که اولیس اجساد را به بیرون می‌کشد تا راه باز شود).·        دیومدس خودِ پادشاه رساوس را نیز در حالی که نفس‌نفس می‌زند و خواب بدی می‌بیند، می‌کشد.·        سپس اولیس به دیومدس علامت می‌دهد که وقت رفتن است. دیومدس اسب‌های سفید و باشکوه رساوس را از طویله باز می‌کند، با کمان خود به آن‌ها ضربه می‌زند تا حرکت کنند (چون هنوز بلد نبود سوارشان شود)، و دو پهلوان با سرعت سوار بر اسب‌های سلطنتی به سوی اردوگاه یونانیان فرار می‌کنند.۶. بازگشت پیروزمندانه به اردوگاه یونانآپولون (خدای حامی تروا) با دیدن این فاجعه نگران می‌شود و به یکی از تراکیه ای هشدار می‌دهد، اما کار از کار گذشته است. دیومدس و اولیس با اسب‌های بی‌نظیر رساوس به سلامت و با شادی به اردوگاه یونانیان بازمی‌گردند.یونانیان با دیدن آن‌ها و این غنیمت ارزشمند، جان دوباره‌ای می‌گیرند. دو پهلوان اسب‌ها را در خیمه دیومدس می‌بندند، به حمام رفته و تن خود را می‌شویند، و پس از نوشیدن شراب به درگاه آتنا قربانی تقدیم می‌کنند و سرود دهم با آرامش نسبی و امیدواری یونانیان به پایان می‌سد.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاSun, 09 Aug 2026 13:54:40 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/سرود-نهم-ایلیاد-ناامیدی-آگاممنون-xibbuerdnn99نقاب آگاممنون در تمدن میسنی (ویکیپدیا)سرود نهم به بحران عمیق در اردوی یونانیان، پشیمانی آگاممنون و تلاش ناامیدانه او برای بازگرداندن آشیل به میدان جنگ اختصاص دارد.۱. پشیمانی آگاممنون و ناامیدی یونانیانبا فرارسیدن شب و تهدیدات هکتور، اردوگاه یونانیان در غرق در اندوه و وحشت است. آگاممنون که وضعیت را فاجعه‌بار می‌بیند، در میان لشکریان زار و گریه سر می‌دهد و اعتراف می‌کند که زئوس او را فریب داده است. او پیشنهاد می‌کند که دیگر فایده‌ای ندارد و همه بهتر است سوار بر کشتی‌ها شده و به یونان فرار کنند.پهلوانان در سکوت فرو می‌روند تا اینکه دیومدس سکوت را می‌شکند. او با شجاعت اعلام می‌کند که آگاممنون حرف ابلهانه‌ای زده است و حتی اگر همه یونانیان فرار کنند، او و هم‌رزمش تا آخرین قطره خون در تروا خواهند جنگید تا شهر را فتح کنند. نستور پیر نیز از سخنان دیومدس تمجید می‌کند و پیشنهاد می‌دهد که سران سپاه را برای یک شام اضطراری و مشورت گرد هم جمع کنند.۲. پیشنهاد نستور برای آشتی با آشیلدر جریان نشست مشورتی، نستور به آگاممنون یادآور می‌شود که ریشه تمام این بدبختی‌ها لجاجت خود اوست که بدون دلیل خشم آشیل را برانگیخت و بریسئیس را مصادره کرد. نستور از آگاممنون می‌خواهد هرچه زودتر راهی برای جبران این اشتباه بزرگ پیدا کند و با دادن هدایای فراوان و عذرخواهی، رضایت آشیل را جلب کند تا به جنگ برگردد.آگاممنون اشتباه خود را می‌پذیرد و اعتراف می‌کند که آشیل به اندازه یک ارتش ارزش دارد. او فهرستی شگفت‌انگیز از هدایایی که حاضر است به آشیل تقدیم کند ارائه می‌دهد:·        هفت شهر آباد و پرجمعیت·        دختر خودش به همسری آشیل با جهیزیه کامل·        بازگرداندن دست‌نخورده‌ی بریسئیس (و سوگند یاد کردن که با او هم‌بستر نشده است)·        گنجینه‌ای عظیمی از طلا، مس، اسب‌های مسابقه‌ای و دوازده زن اسیر زیبا.۳. اعزام هیئت به خیمه آشیلنستور پیشنهاد می‌کند هیئتی محترم از بزرگان و دوستان آشیل به خیمه او بروند و این پیشنهاد صلح را مطرح کنند. این هیئت شامل اودیسه (اولیس) زیرک، آیاس بزرگ، فینیکس (پیرمرد مربی و مرشد قدیمی آشیل) و دو تن از مأموران است.هیئت در سکوت شب به خیمه آشیل می‌رسد. آن‌ها آشیل را می‌بینند که در کنار دوست وفادارش پاتروکلوس نشسته و با نواختن چنگ و خواندن سرودهای حماسی پهلوانان گذشته، خود را سرگرم کرده است. آشیل با دیدن دوستانش با گرمی از آن‌ها استقبال می‌کند و برایشان غذا و شراب آماده می‌سازد.۴. رد شدن قاطعانه پیشنهاد آگاممنون توسط آشیلپس از صرف غذا، اودیسه پیش قدم می‌شود. او پیام آگاممنون را با لحنی بسیار محترمانه و چرب‌زبانی بیان می‌کند، فهرست هدایای سنگین را برمی‌شمارد، از وضعیت فاجعه‌بار یونانیان می‌گوید و التماس می‌کند که آشیل به خاطر نجات هم‌رزمانش از مرگ، کینه را کنار بگذارد.اما آشیل با قاطعیت و خشم، پاسخ رد می‌دهد. او سخنان تندی علیه آگاممنون بر زبان می‌آورد و می‌گوید:·        هدایای آگاممنون و تمام ثروت دنیا هم نمی‌تواند توهین او را جبران کند.·        جنگیدن یا نجنگیدن برای یونانیان فرقی به حال آشیل ندارد؛ مرگ و زندگی برای کسی که در جنگ بماند یا در خانه بماند یکسان است.·        آشیل اعلام می‌کند که فردا صبح ناوگان خود را جمع کرده و به سوی زادگاهش (فتیه) حرکت خواهد کرد و به هیچ‌کس کمک نخواهد کرد. او حتی به فینیکس (مربی پیرش) پیشنهاد می‌کند که او نیز همراهش به خانه برگردد.۵. شکست هیئت و بازگشت به اردوگاهفینیکس با چشمانی گریان و اندوه فراوان تلاش می‌کند با ذکر خاطرات کودکی آشیل و اهمیت بخشش، او را نرم کند، اما موفق نمی‌شود. سپس آیاس بزرگ که مردی صریح و عمل‌گراست، با لحنی سرد به آشیل اعتراض می‌کند که چقدر سنگ‌دل شده است که حاضر نیست حتی به خاطر دوستان نزدیکش از کینه‌اش بگذرد.آشیل در پاسخ به آیاس می‌گوید که از شدت خشم هنوز خونش به جوش می‌آید و تا زمانی که هکتور و لشکریان تروا به خیمه‌ها و کشتی‌های خودِ آشیل نرسیده و آتش در آن‌ها نیاندازند، دست به سلاح نخواهد برد.هیئت با دستان خالی و سرافکنده به اردوگاه برمی‌گردد. دیومدس با شنیدن این خبر تلخ، دیگران را دلداری می‌دهد و می‌گوید بگذارید آشیل برود یا بماند، فردا با تمام قدرت خودمان جنگ را ادامه خواهیم داد. سرود نهم با ناامیدی کامل یونانیان و استراحت شبانه به پایان می‌رسد.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاMon, 03 Aug 2026 16:01:40 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/سرود-هشتم-ایلیاد-بازگشت-مقتدرانه-زئوس-به-میدان-nuqyvgpwiwmmزئوس، مجسمۀ رومی که او را ژوپیتر مینامیدند سرود هشتم نقطه عطف داستان ایلیاد است؛ جایی که زئوس به وعده‌ای که به تتیس داده بود عمل می‌کند و با ممنوع کردن دخالت سایر خدایان، کفه ترازو را به نفع تروا سنگین می‌سازد.۱. دستور اکید زئوس به خدایان و پیروزی تروا در میدانزئوس تمام خدایان را در قله کوه المپ فرا می‌خواند و به آن‌ها اخطاری جدی می‌دهد: هیچ‌یک از خدایان (چه حامی یونان و چه حامی تروا) حق ندارند در جنگ دخالت کنند. او هشدار می‌دهد که اگر خدایی سرپیچی کند، او را با خفت به تارتاروس (عمیق‌ترین نقطه دوزخ) پرتاب خواهد کرد یا خودش او را به المپ برمی‌گرداند.سپس زئوس سوار بر ارابه زرین خود به کوه ایدا می‌رود تا از بالا نظاره‌گر جنگ باشد. او مقیاس و میزان عدالت را به دست می‌گیرد و سرنوشت مرگ‌بار را برای یونانیان رقم می‌زند. جنگ سختی درمی‌گیرد و با عقب‌نشینی خدایان یونان، لشکریان تروا به رهبری هکتور پیشروی خیره‌کننده‌ای را آغاز می‌کنند.۲. فرار پهلوانان یونانی و مقاومت ناچار نستورتروایی‌ها با حمایتی که از سوی زئوس دارند، خطوط دفاعی یونانیان را در هم می‌شکنند. در این میان، دیومدس که تا پیش از این شکست‌ناپذیر بود، با دیدن صاعقه‌هایی که زئوس برای ترساندن یونانیان به زمین پرتاب می‌کند، وحشت‌زده می‌شود. هم‌رزم او (نستور) به او هشدار می‌دهد که قدرت خدایان از انسان‌ها بیشتر است و بهتر است عقب‌نشینی کنند. دیومدس با اکراه ارابه خود را برمی‌گرداند، در حالی که هکتور او را به تمسخر می‌گیرد.هکتور و سپاه تروا با نعره‌های پیروزمندانه از خندق یونانیان عبور کرده و به دیواره‌های دفاعی یورش می‌برند.۳. مداخله ناکام هرا و آتنادیدن این شکسته‌شدن و خواری یونانیان، قلب هرا و آتنا را به درد می‌آورد. آن‌ها تصمیم می‌گیرند عهدشکنی کنند و برای نجات یونانیان وارد میدان شوند. ارابه خود را آماده کرده و از المپ به سوی زمین حرکت می‌کنند.اما زئوس که همه‌چیز را زیر نظر دارد، پیک خود (ایریس) را به سرعت به سوی آن‌ها می‌فرستد و تهدید می‌کند که اگر جلوتر بیایند، با صاعقه ارابه آن‌ها را نابود خواهد کرد و صاعقه به اسب‌هایشان اصابت خواهد کرد. هرا و آتنا با ترس و ناچاری ارابه را برمی‌گردانند و به المپ بازمی‌گردند. زئوس به المپ برمی‌گردد و با لحنی طعنه‌آمیز به آن‌ها می‌گوید که فردا نیز دوباره شاهد نابودی بیشتر یونانیان خواهند بود.۴. شبیخون و غرور هکتور در تاریکی شببا فرارسیدن تاریکی شب، جنگ به ناچار متوقف می‌شود. هکتور که سرمست از این پیروزی بزرگ است، تصمیم می‌گیرد شب را در دشت بماند و به شهر برنگردد تا مبادا یونانیان در تاریکی فرار کنند.او در میان دشت، شورایی با فرماندهان تروا تشکیل می‌دهد و دستور می‌دهد آتش‌های زیادی در دشت روشن کنند و قربانی دهند تا نگهبانان مراقب باشند یونانیان فرار نکنند. هکتور اعلام می‌کند که فردا کار یونانیان را یک‌سره خواهد کرد و از خدایان می‌خواهد که آخایی‌ها (یونانیان) را کاملاً نابود سازند. سرود هشتم با شب‌زنده‌داری و روشن بودن هزاران آتش در دشت تروا به پایان می‌رسد، در حالی که یونانیان از شدت ترس در اردوگاه خود در وحشت به سر می‌برند.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاSun, 02 Aug 2026 20:50:28 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/سرود-هفتم-ایلیاد-دوئل-هکتور-و-آیاس-yu6mzavk2injنبرد هکتور (ویکیپدیا)۱. بازگشت هکتور و رویارویی با پاریس در دشتهکتور و پاریس از دروازه‌های تروا خارج می‌شوند و مانند بارانی که بر تشنه‌کامان ببارد، به دشت نبرد بازمی‌گردند. پاریس بلافاصله پهلوان یونانی، منسثئوس، را از پای درمی‌آورد و گلاوکوس نیز یکی دیگر از یونانیان را شکست می‌دهد.با دیدن این حملات، آتنا از کوه المپ به پایین می‌آید تا به یونانیان یاری رساند. در همین حال، آپولون که از بالای برج «پرجام» ناظر ماجراست، به ملاقات آتنا می‌آید. آن‌ها تصمیم می‌گیرند برای جلوگیری از کشتار بی‌رویه در آن روز، جنگ را موقتاً متوقف کنند و برای این کار، هکتور را تحریک می‌کنند تا یک پهلوان یونانی را به مبارزه تن‌به‌تن (دوئل) بطلبد.۲. پیشنهاد شجاعانه هکتور برای دوئلهلنوس (برادر هکتور که پیشگو بود) به هکتور الهام می‌کند که از سوی خدایان پیامی دارد: جنگ امروز به مرگ ختم نخواهد شد.هکتور با خوشحالی نیزه خود را میان دو سپاه نگه می‌دارد و لشکریان را به سکوت دعوت می‌کند. او پیشنهاد می‌دهد که بهترین و قوی‌ترین پهلوان یونانی جلو بیاید و در یک دوئل تن‌به‌تن با او بجنگد. هکتور شرط می‌کند که اگر خودش کشته شد، یونانیان جسدش را به تروا پس بفرستند تا در زادگاهش سوزانده شود؛ و اگر او پیروز شد، زره حریف را بردارد اما جسد را به یونانیان بازگرداند تا آن‌ها نیز مراسم تدفین را انجام دهند.۳. پذیرش چالش توسط پهلوانان یونانی (به‌ویژه آیاس)در ابتدا، یونانیان از ابهت و پیشنهاد هکتور در سکوت فرو می‌روند و هیچ‌کس جرات جلو آمدن ندارد. منلائوس با دیدن این ترس، به شدت خشمگین و شرمنده می‌شود و خودش داوطلب مبارزه می‌شود، اما آگاممنون دست او را می‌گیرد و مانع می‌شود، زیرا می‌داند زور منلائوس به هکتور نمی‌رسد.پیرمرد خردمند سپاه، نستور، لشکریان را سرزنش می‌کند و می‌گوید اگر پدرش پلئوس (پدر آشیل) زنده بود و می‌دید که یونانیان از ترس هکتور پنهان شده‌اند، از غصه جان می‌داد. با این سرزنش، نه تن از بزرگ‌ترین پهلوانان یونان (از جمله آگاممنون، اولیس، دیومدس و دو آیاس) هم‌زمان از جا برمی‌خیزند و اعلام آمادگی می‌کنند.نستور پیشنهاد می‌دهد که میان این نه نفر قرعه‌کشی شود. قرعه به نام آیاس بزرگ (تلامون)، قوی‌ترین و بلندقامت‌ترین پهلوان یونان پس از آشیل، می‌افتد. آیاس از فرط شادی و افتخار در پوست خود نمی‌گنجد و با زره سنگین خود به میدان می‌آید.۴. دوئل حماسی میان هکتور و آیاسمبارزه میان هکتور و آیاس بسیار سهمگین و نفس‌گیر آغاز می‌شود:·        هکتور نیزه خود را پرتاب می‌کند که به سپر هفت‌لایه‌ی چرمی و مفرغین آیاس اصابت می‌کند اما از لایه‌های پایانی عبور نمی‌کند.·        آیاس پاسخ می‌دهد و نیزه سنگین خود را به سمت هکتور پرتاب می‌کند که از سپر هکتور عبور کرده و زره او را می‌درید، اما هکتور در آخرین لحظه بدنش را خم کرده و جان سالم به در می‌برد.·        پس از آن، هر دو نیزه‌های جدیدی برمی‌دارند و به نبرد تن‌به‌تن با شمشیر ادامه می‌دهند. آیاس با ضربه‌ای سنگین گردن هکتور را مجروح می‌کند، اما هکتور با برداشتن سنگی بزرگ، سپر آیاس را هدف قرار می‌دهد.با فرا رسیدن غروب آفتاب و تاریک شدن هوا، دو قاصد (از سوی تروا و یونان) به میان زمین می‌آیند و به این دو پهلوان دلاور اعلام می‌کنند که مبارزه به پایان رسیده است؛ زیرا تاریکی فرا رسیده و هر دو طرف نشان دادند که چقدر شجاع و قدرتمند هستند.هکتور و آیاس با احترام متقابل از یکدیگر تقدیر می‌کنند. هکتور به آیاس شمشیر زرین خود را هدیه می‌دهد و آیاس نیز کمربند ارغوانی رنگ خود را به هکتور پیشکش می‌کند و دو پهلوان با تحسین یکدیگر جدا می‌شوند.۵. پیشنهاد صلح موقت و ساخت دیوار دفاعی توسط یونانیانشب‌هنگام، در اردوگاه یونانیان، نستور پیشنهاد می‌کند که روز بعد را به سوزاندن و تدفین مردگان اختصاص دهند و همچنین پیشنهاد می‌کند که در اطراف کشتی‌ها و اردوگاه، دیواری دفاعی و خندقی عمیق بسازند تا از حملات ناگهانی تروا در امان بمانند.در همین حال، در شهر تروا، شورای بزرگان تشکیل می‌شود. انترنور پیشنهاد می‌کند که هلن و گنجینه‌ها را پس بدهند تا جنگ تمام شود، اما پاریس با خشم این پیشنهاد را رد می‌کند و تنها حاضر می‌شود بخشی از غنائمی را که خودش از جای دیگری آورده به عنوان خسارت بدهد، اما هلن را پس نخواهد داد. پریام پیام پاریس را صبح روز بعد به یونانیان می‌رساند که با رد شدنِ پس دادن هلن، صلح کلی رد می‌شود، اما توافق آتش‌بس برای جمع‌آوری مردگان پابرجا می‌ماند.روز بعد، دو سپاه در سکوت و با اندوه فراوان، اجساد کشته‌شدگان خود را جمع‌آوری کرده و در آتش می‌سوزانند. در همان زمان، یونانیان با سرعت و تلاش فراوان، دیوار دفاعی و برج‌های نگهبانی مستحکمی در کنار ساحل برپا می‌کنند که خشم خدای پوسایدون (خدای دریا) را برمی‌انگیزد، چون می‌ترسد دیوار یونانیان بعدها دیوار باشکوهی که خود برای تروا ساخته بود را تحت‌الشعاع قرار دهد. سرود هفتم با فرارسیدن شب و ضیافت خدایان و انسان‌ها به پایان می‌رسد. مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاSat, 01 Aug 2026 20:22:32 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/خلاصه-سرود-ششم-ایلیاد-وداع-هکتور-و-آندروماخ-molqvxeeazojبازگشت جسد هکتور به تروا (حجاری در حدود 200 میلادی)۱. عقب‌نشینی تروا و پیشنهاد نستوربا عقب‌نشینی ترواییها و فرار خدایان حامی آن‌ها، سپاه یونان دوباره دست بالا را پیدا می‌کند و تروا در آستانه شکست قرار می‌گیرد.در این هنگام، هلنوس (پسر پریام که پیشگویی تواناست) به هکتور و آینیاس پیشنهاد می‌کند که جنگ را متوقف کنند. او از آن‌ها می‌خواهد که به شهر برگردند، پیرزنان و مادران تروا را به معبد آتنا ببرند و با تقدیم هدایای گران‌بها و قربانی کردن گاوین، از ایزدبانو بخواهند که رحم کند و دیومدسِ خون‌خوار را از دشت دور سازد.۲. گفتگوی دیومدس و گلاوکوس (پیمان نیاکان)در دشت نبرد، دیومدس با پهلوان دلاوری از سپاه تروا به نام گلاوکوس روبه‌رو می‌شود تا با هم بجنگند. اما پیش از آغاز مبارزه، دیومدس با دیدن شکوه و شجاعت گلاوکوس، از تبار او می‌پرسد و می‌خواهد بداند که آیا او از خدایان است یا انسان؟گلاوکوس پاسخی زیبا و شاعرانه می‌دهد و می‌گوید انسان‌ها همچون برگ‌های درختان هستند که با آمدن پاییز می‌ریزند و با بهار دوباره می‌رویند. سپس اشاره می‌کند که از نسل «بلروفون» است. دیومدس با شنیدن نام بلروفون، به یاد می‌آورد که پدربزرگش با آن پهلوان پیمان دوستی دیرینه‌ای داشته است.آن‌ها با شادی درمی‌یابند که خانواده‌هایشان دوستان قدیمی بوده‌اند؛ بنابراین نیزه‌های خود را زمین می‌گذارند، با یکدیگر دست می‌دهند، سوگند دوستی یاد می‌کنند و زره‌های خود را به نشانه صلح با هم عوض می‌کنند (در این میان، گلاوکوس از روی خوش‌باوری زره طلایی خود را با زره برنزی دیومدس که ارزشی بسیار کمتر دارد، تعویض می‌کند!).۳. بازگشت هکتور به شهر و درخواست دعاهکتور طبق پیشنهاد برادرش (هلنوس) موقتاً میدان جنگ را ترک می‌کند و وارد شهر تروا می‌شود تا دستور برگزاری مراسم دعا را به مادر و زنان شهر بدهد.·        او مادرش (هکابه) را ملاقات می‌کند و از او می‌خواهد بهترین جامه‌ها را به معبد آتنا ببرد. اما آتنا درخواست زنان تروا را رد می‌کند، زیرا هنوز نسبت به تروایی‌ها خشمگین است.·        هکتور به خانه پاریس می‌رود و او را می‌بیند که بی‌خیالِ جنگ، در کنار سلاح‌هایش نشسته و دارد به تمیز کردن آن‌ها می‌پردازد (یا در کنار هلن است). هکتور به شدت پاریس را به خاطر فرار از جنگ و بی‌تفاوت بودن به مرگ هم‌وطنانش سرزنش می‌کند. پاریس اتهام برادر را می‌پذیرد و می‌گوید به‌زودی به میدان جنگ بازخواهد گشت.۴. دیدار و وداع جانسوز هکتور با آندروماخ و فرزندشهکتور پیش از بازگشت به میدان نبرد، سراسیمه به خانه‌اش می‌رود تا همسر و فرزندش را ببیند، اما در خانه کسی نیست. به او می‌گویند آندروماخ با نوزادش (آستیاناکس) و دایه، از شدت نگرانی و غم به بالای برج و باروی تروا رفته‌اند تا جنگ را تماشا کنند.هکتور به سوی دروازه شهر می‌دود و در آنجا با همسرش آندروماخ ملاقات می‌کند. این صحنه یکی از شاهکارهای ادبیات جهان است:·        آندروماخ در حالی که گریه می‌کند، دست هکتور را می‌گیرد و از او التماس می‌کند که به میدان جنگ برنگردد. او می‌گوید: «هکتور! شجاعت تو، تو را به کشتن خواهد داد. تو هم پدر داری، هم مادر و هم همسر. اگر تو کشته شوی، من بیوه و فرزندمان یتیم خواهیم شد. تروا دیگر پناهی ندارد؛ همه‌کس و همه‌چیزی که دارم تو هستی!»·        هکتور با قلبی پر از اندوه پاسخ می‌دهد که او هم نگران سرنوشت شهر و همسرش پس از شکست است، اما شرافت و وظیفه جنگی‌اش به او اجازه نمی‌دهد از نبرد فرار کند. او می‌داند که روزی تروا سقوط خواهد کرد و همسرش به اسارت خواهد رفت، و این اندوه بزرگ‌تر از مرگ خودِ اوست.·        هکتور دست دراز می‌کند تا فرزندش را در آغوش بگیرد، اما نوزاد با دیدن کلاه‌خودِ پرپشم و ترسناک پدر، می‌ترسد و گریه می‌کند. هکتور با لبخند کلاه‌خود را برمی‌دارد، فرزندش را می‌بوسد، او را به دست خدا می‌سپارد و دعا می‌کند که روزی پسرش پهلوانی بزرگ‌تر از خودش شود.۵. بازگشت به جنگآندروماخ با چشمانی گریان به خانه برمی‌گردد و همراه با کنیزانش برای هکتور سوگواری می‌کند، چرا که یقین دارد شوهرش دیگر زنده به خانه بازنخواهد گشت.در همین هنگام، پاریس نیز زره‌پوشان از راه می‌رسد. دو برادر با هم آشتی می‌کنند و از دروازه شهر بیرون می‌زنند تا دوش‌به‌دوش یکدیگر دوباره به دشت نبرد بازگردند و خشم یونانیان را پاسخ دهند.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاThu, 30 Jul 2026 22:50:06 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/خلاصه-سرود-پنجم-ایلیاد-dhznhmcn6nlaمجسمه دیومدس پسر تیدئوس از قرن پنجم پیش از میلاد در موزه لوور (ویکیپدیا)سرود پنجم که طولانی‌ترین سرود ایلیاد است، به نام دیومدس (پسر تیدئوس) گره خورده است؛ پهلوانی که با یاری آتنا به اوج قدرت می‌رسد، سپاه تروا را به خاک و خون می‌کشد و حتی به حریم خدایان المپ نیز دست‌درازی می‌کند.۱. اوج‌گیری دیومدس (آرستیا) با یاری آتنادر آغاز نبرد، ایزدبانو آتنا قدرت و خرد فوق‌العاده‌ای به دیومدس می‌بخشد و چشمان او را جلا می‌دهد تا بتواند هم انسان‌ها و هم خدایان را در میدان نبرد تشخیص دهد. آتنا به او هشدار می‌دهد که به هیچ‌کدام از خدایان حمله نکند، به جز آفرودیت (الهه عشق) که اگر در میدان دیدش قرار گرفت، می‌تواند او را زخمی کند.دیومدس در دشت مانند شیری درنده می‌تازد و پهلوانان تروا را یکی پس از دیگری از پای درمی‌آورد. ترواییها از دیدن این قهرمان بی‌رقیب به وحشت می‌افتند.۲. مداخله پانداروس و آینیاسپانداروس (همان کسی که آتش‌بس را شکست) با دیدن دیومدس، تیری به سوی او رها می‌کند که به شانه دیومدس اصابت می‌کند. پانداروس فریاد شادی سر می‌دهد و فکر می‌کند کار دیومدس تمام است.اما دیومدس زخمی نمی‌شود؛ بلکه به عقب برمی‌گردد و از آتنا طلب یاری می‌کند. آتنا زخم او را شفا داده، توانش را دوچندان می‌کند و به او دستور می‌دهد که این بار پانداروس را از پای درآورد. دیومدس نیزه محکمی پرتاب می‌کند که صورت پانداروس را می‌درد و او را درجا می‌کشد.آینیاس (شاهزاده بزرگ تروا و پسر آفرودیت) با دیدن مرگ پانداروس، به سرعت به میدان می‌آید تا از جسد او دفاع کند. دیومدس سنگی عظیم را بلند کرده و به سمت آینیاس پرتاب می‌کند که استخوان ران او را خرد کرده و آینیاسِ نیمه‌جان بر زمین می‌افتد.۳. زخمی شدن آفرودیت به دست دیومدسآفرودیت که مادر آینیاس است، با دیدن پسر غرق در خون خود، به سرعت به میدان می‌آید، او را در آغوش می‌گیرد و با پوشش دادن بال‌های سفید خود تلاش می‌کند نجاتش دهد.دیومدس که آفرودیت را می‌شناسد، بی‌محابا به جلو می‌تازد و با نیزه خود ضربه‌ای به دست نازک و الهی آفرودیت می‌زند. پوست لطیف الهه پاره می‌شود و خونِ ایزدی (ایکور) جاری می‌شود. آفرودیت از شدت درد، پسرش را رها کرده و با کمک ایریس (پیک خدایان) و با ارابه آرس (خدای جنگ)، با گریه و زاری به کوه المپ فرار می‌کند.۴. مداخله آرس و حضور مجدد دیومدس با حمایت آتناآفرودیت در المپ به دامان مادرش دیونه پناه می‌برد و زئوس با لبخندی به او یادآوری می‌کند که کارهای زمینی و جنگ به او مربوط نیست و بهتر است به امور عشق برسد.در این میان، آرس (خدای خشن جنگ) به حمایت از تروا وارد میدان نبرد می‌شود و به همراه هکتور لشکر تروا را جلو می‌راند. یونانیان با دیدن آرسِ هولناک عقب‌نشینی می‌کنند.آتنا با دیدن این وضعیت، دوباره به زمین می‌آید، سوار بر ارابه جنگی در کنار دیومدس می‌نشیند و به او دلداری می‌دهد که از آرس نترسد. آتنا خود کلاه‌خودِ نامرئی‌کننده هادس را بر سر می‌گذارد تا دیده نشود، سپس نیزه دیومدس را هدایت می‌کند و مستقیم به شکم آرسِ غول‌پیکر می‌کوبد.۵. زخمی شدن آرس و بازگشت خدایان به المپآرس با ضربه دیومدس فریادی از سر خشم و درد سر می‌دهد که صدای آن به اندازه فریاد ده‌هزار مرد جنگی است. آرسِ زخمی و خشمگین میدان جنگ را رها کرده و به آسمان‌ها نزد زئوس فرار می‌کند و از دیومدسِ گستاخ شکایت می‌کند.زئوس با خشم به آرس می‌گوید که تو منفورترین خدای المپ هستی و اگر پسر خودم نبودی، سال‌ها پیش تو را به اعماق تارتاروس پرتاب می‌کردم. سپس دستور می‌دهد زخم آرس توسط پزشک خدایان (پایان) درمان شود.با عقب‌نشینی خدایان متخلف (آفرودیت و آرس)، میدان نبرد بار دیگر به دست ارتش یونان می‌افتد و ترواییها ناچار به عقب‌نشینی در پشت باروهای شهر می‌شوند.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاThu, 30 Jul 2026 00:45:32 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/خلاصه-سرود-چهارم-ایلیاد-نقض-عهد-و-آغاز-درگیری-خونین-سرود-چهارم-با-نشست-خدایان-در-کوه-المپ-آغاز-می-شود-و-با-نقض-آتش-بس-j8o3j53iqdzxتصویر امروزی از کوه المپ (ویکیپدیا)سرود چهارم با نشست خدایان در کوه المپ آغاز می‌شود و با نقض آتش‌بس و شروع جنگ همه‌جانبه در دشت تروا ادامه می‌یابد.۱. گفتگوی خدایان در المپ و تحریک زئوسدر کوه المپ، خدایان در کاخ طلایی زئوس گرد هم آمده و جام‌های شراب به سلامتی هم می‌نوشند. زئوس که از اتفاقات سرود سوم باخبر است، طعنه‌زنان می‌گوید که دوئل تمام شد و منلائوس پیروز گردید؛ بنابراین طبق قرار داد، جنگ باید پایان یابد و شهر تروا در صلح باقی بماند.اما این پیشنهاد به مذاق هرا (حامی سرسخت یونانیان) و آتنا (الهه خرد) خوش نمی‌آید؛ زیرا آن‌ها سخت خواهان نابودی کامل تروا هستند. هرا با خشم به زئوس اعتراض می‌کند و زئوس با اینکه به ناچار به هرا اجازه می‌دهد هر طور که می‌خواهد تروا را مجازات کند، اما هشدار می‌دهد که روزی ممکن است خودش بخواهد شهر مورد علاقه هرا (مانند آرگوس یا اسپارت) را با خاک یکسان کند.۲. پاداش خیانت: فرود آمدن آتنا برای تحریک تروازئوس به آتنا دستور می‌دهد تا به دشت تروا برود و کاری کند که ترویایی‌ها نخستین کسانی باشند که عهدنامه و آتش‌بس را بشکنند.آتنا به شکل شهاب‌سنگی درخشان از المپ به زمین می‌آید و خود را در میان سپاه تروا به شکل پانداروس (پهلوان کماندار لیسیایی) درمی‌آورد. او پانداروس را ترغیب می‌کند که برای کسب افتخار و گرفتن پاداش از پاریس، تیری به سوی منلائوس رها کند تا هم افتخار نصیبش شود و هم آتش جنگ دوباره شعله‌ور گردد. پانداروسِ نادان، فریب می‌خورد، کمان خود را که از شاخ بز کوهی ساخته شده برمی‌دارد و تیری به سوی منلائوس پرتاب می‌کند.۳. مجروح شدن منلائوس و به هم خوردن آتش‌بستیر پانداروس دقیقاً به سوی قلب منلائوس نشانه می‌رود، اما در آخرین لحظه، آتنا با حرکتی محافظت‌کننده، تیر را منحرف می‌کند تا فقط به کمربند و پوست پهلو اصابت کند و زخم سطحی ایجاد نماید. با این حال، خون از بدن منلائوس جاری می‌شود.با دیدن این خونریزی، آگاممنون به شدت نگران جان برادرش می‌شود و می‌ترسد که مرگ منلائوس باعث شکست کل لشکر یونان و آبروریزی شود. منلائوس با خونسردی برادر را آرام کرده و می‌گوید زخم عمیق نیست. با این حال، آگاممنون فوراً به دنبال پزشک ماهر سپاه، ماخائون (پسر اسکلپیوس)، می‌فرستد تا زخم را درمان کند.۴. سان دیدن آگاممنون از سپاه و سخنرانی‌های انگیزشیآگاممنون پس از اطمینان از وضعیت منلائوس، شخصاً به میان لشکریان یونان می‌رود تا آن‌ها را برای نبرد آماده کند. او با فرماندهان مختلف گفتگو می‌کند:·        ایدومنهوس و سپاه کرت را در صف مقدم می‌بیند و تشویق می‌کند.·        به آیاس بزرگ (تلامون) و سپاهش می‌رسد و آن‌ها را ستایش می‌کند.·        به سراغ نستور پیر می‌رود و او را به خاطر کهولت سن تحسین می‌کند که چطور هنوز با انرژی در میدان حضور دارد.·        اما در این میان، آگاممنون از اودیسه (اولیس) و دیومدس (پسر تیدئوس) انتقاد ملایمی می‌کند و به شوخی به آن‌ها می‌کوبد که چرا در صف عقب ایستاده‌اند تا دیگران اول بجنگند؟دیومدس از این سرزنشِ ناعادلانه به خشم می‌آید (چون او و پدرش همیشه پیشتاز بوده‌اند)، اما استنادِ استلانِس (هم‌رزم دیومدس) باعث می‌شود دیومدس آرام گیرد و اعلام کند که آماده است تا با تمام قدرت به خطوط دشمن بزند.۵. آغاز درگیری مرگبار و کشتار در دشتپس از این سخنرانی‌ها، دو سپاه با خشم و فریاد به سوی یکدیگر هجوم می‌برند. دشت تروا از غبار، فریادهای خشم، برخورد زره‌ها و نعره‌های مرگبار پر می‌شود.·        نخستین خون این نبرد بزرگ با کشته شدن یک پهلوان تروس به دست دیومدس ریخته می‌شود.·        آپولون از بالای دیوار تروا فریاد می‌زند و ترسیایی‌ها را تشویق می‌کند و می‌گوید یونانیان خدای‌گونه نیستند و پوستشان از فولاد نیست؛ در حالی که آتنا نیز در میان یونانیان می‌دود و بازوان آن‌ها را نیرو می‌بخشد.·        لاشه‌های بی‌جان پهلوانان یونانی و تروا در کنار یکدیگر در خون خود می‌غلتند و جنگ همه‌جانبه و بسیار خونینی سراسر دشت را فرا می‌گیرد.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاWed, 29 Jul 2026 18:43:38 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/خلاصه-سرود-سوم-ایلیاد-دوئل-پاریس-و-منلائوس-و-تماشای-جنگ-از-روی-باروها-ei72rwyph9ugهلن و پاریس در یک تصویر کهن یونانیسرود سوم به آغاز رسمی نبرد، رویارویی مستقیم مسبب اصلی جنگ (پاریس) و شوهرِ زنِ ربوده شده (منلائوس)، و نظاره‌گر شدن بزرگان تروا بر این منازعه می‌پردازد.۱. صف‌آرایی دو سپاه و رویارویی پاریس و منلائوسدو سپاه در دشت تروا به یکدیگر نزدیک می‌شوند. در این میان، پاریس (الکساندر)، شاهزاده تروا که عامل اصلی این جنگ خانمان‌سوز است، با زره پوست پلنگ، کمان و شمشیر در صف مقدم تررویایی‌ها ظاهر می‌شود و گستاخانه پهلوانان یونانی را به مبارزه تن‌به‌تن می‌طلبد.وقتی منلائوس (پادشاه اسپارت و همسر هلن) متوجه حضور پاریس می‌شود، از خوشحالی مثل شیری که به طعمه‌اش می‌رسد، از ارابه به پایین می‌پرد تا انتقام خود را بگیرد. اما پاریس با دیدن نگاه مصمم و هیبت ترسناک منلائوس، ترس وجودش را فرا می‌گیرد و ترسان و لرزان به میان صفوف سپاهیان تروا عقب‌نشینی می‌کند تا پنهان شود.۲. سرزنش هکتور به پاریسهکتور، برادر بزرگ‌تر و شجاع پاریس، با دیدن این صحنه، به شدت برادرش را سرزنش می‌کند. او پاریس را تحقیر کرده و می‌گوید: «تو فقط زیبایی ظاهری داری، اما غیرت و شجاعت نداری! به خاطر هوس توست که این همه مرد کشته شده‌اند و شهر ما به خطر افتاده است. اکنون شجاعانه بایست و با منلائوس بجنگ تا تکلیف زن و ثروتت مشخص شود.»پاریس که از سرزنش‌های برادر شرمنده شده، این پیشنهاد را می‌پذیرد و می‌گوید حال که هکتور چنین می‌گوید، حاضر است تن به دوئل بدهد.۳. پیشنهاد آتش‌بس و دوئل سرنوشت‌سازهکتور قدم به میان دو سپاه می‌گذارد، نیزه خود را بالا می‌برد و ارتش یونان و تروا را وادار به سکوت می‌کند. او پیشنهاد پاریس را اعلام می‌کند:·        پاریس و منلائوس در یک دوئل مرگ و زندگی با هم می‌جنگند.·        هرکس پیروز شد، هلن و تمام گنجینه‌هایش را مال خود می‌کند.·        پس از آن، صلح میان دو قوم برقرار می‌شود و جنگ به پایان می‌رسد.منلائوس این شرایط را با خشنودی می‌پذیرد و درخواست می‌کند که پریام (شاه سالخورده تروا و پدر هکتور) خودش شخصاً بیاید و سوگندِ عهدنامه را امضا کند، زیرا جوانان تروا عهدشکن هستند.۴. هلن روی باروهای تروا (تئیچوسکوپیا)در این هنگام، ایزدبانو ایریس (پیک خدایان) به شکل لادیسه، خواهرِ شوهر هلن، به سراغ هلن می‌رود و او را با خبر دوئل آگاه می‌کند. هلنِ دل‌شکسته و پشیمان، در حالی که رداهای سپید به تن دارد، به سوی دروازه غربی تروا (دروازه اسکایان) می‌رود.در آنجا، پریام و ریش‌سفیدان تروا روی باروها نشسته بودند. وقتی پیرمردان تروا زیبایی خیره‌کننده هلن را می‌بینند، زمزمه می‌کنند که حق دارند این همه سال به خاطر چنین زیبایی خیره‌کننده‌ای رنج جنگ را تحمل کنند.پریام با مهربانی هلن را کنار خود می‌نشاند، او را سرزنش نمی‌کند و از او می‌خواهد نام فرماندهان بزرگی را که در دشت می‌بیند (مانند آگاممنون، اولیس و آیاس) معرفی کند. هلن با اندوه، یک‌به‌یک پهلوانان یونانی را به شاه معرفی می‌کند.۵. انجام دوئل و نجات معجزه‌آسای پاریسفرستابگان تروا به شهر می‌روند تا حیوانات قربانی را بیاورند و پریام سوگند یاد کند. سپس قرعه‌کشی می‌شود و پاریس اولین کسی است که نیزه خود را پرتاب می‌کند. نیزه او به سپر منلائوس اصابت می‌کند اما از آن عبور نمی‌کند.سپس نوبت منلائوس می‌رسد. او پیش از پرتاب نیزه، به درگاه زئوس دعا می‌کند تا انتقام خیانت را بگیرید. نیزه سنگین منلائوس سپر پاریس را سوراخ کرده و لباس او را می‌درید، اما پاریس در آخرین لحظه خود را کنار می‌کشد و جان سالم به در می‌برد. منلائوس با شمشیر ضربه محکمی به کلاه‌خود پاریس می‌زند، اما شمشیر منلائوس از شدت ضربه به چند تکه می‌شکند! منلائوس خشمگین به سوی پاریس هجوم می‌آورد، کلاه‌خود او را می‌گیرد و می‌کشد تا او را خفه کند.در همین لحظه حساس، آفرودیت (الهه عشق و حامی پاریس) به یاری معشوقه‌اش می‌آید. او بند چرمی کلاه‌خود را پاره می‌کند (به طوری که کلاه‌خود خالی در دست منلائوس می‌ماند)، سپس پاریسِ ترسان را به کمک ابرهای غلیظ و معجزه‌آسا از میدان جنگ ناپدید می‌کند و او را صحیح و سالم به اتاق خواب مجلل خودش در تروا منتقل می‌کند.۶. پایان سرود: بازگشت پاریس و خشم هلنآفرودیت به شکل زنی پیر به سراغ هلن می‌رود و از او می‌خواهد به اتاق خواب نزد پاریس برود که منتظر اوست. هلن ابتدا مقاومت می‌کند و ایزدبانو را می‌شناسد و به او اعتراض می‌کند که چرا باز هم می‌خواهی مرا اسیر این مرد ترسو کنی؟ اما وقتی تر ترس از خشم آفرودیت روبرو می‌شود، تسلیم می‌شود.هلن به اتاق خواب می‌رود، با سردی و طعنه به پاریسِ ترسو نگاه می‌کند و می‌گوید: «ای کاش در میدان جنگ به دست منلائوس کشته شده بودی!» پاریس بهانه‌تراشی می‌کند و از عشق و زیبایی هلن سخن می‌گوید.در همین حال، در دشت نبرد، منلائوس خشمگین مانند شیری به دنبال پاریس می‌گردد، اما هیچ‌کس در هیچ‌کجا اثر و نشانی از او پیدا نمی‌کند. آگاممنون در پایان با صدای بلند اعلام می‌کند که پیروزی در دوئل از آنِ منلائوس بوده است و تروا باید هلن و غنائم را تسلیم کند.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاMon, 27 Jul 2026 12:33:09 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/خلاصه-سرود-دوم-ایلیاد-jiqbwen3se5hتصویری از آشیل در یونان باستان۱. خواب فریبنده زئوس برای آگاممنونزئوس نقشه‌ای می‌کشد تا با فریب دادن آگاممنون، او را به جنگی بی‌موقع ترغیب کند که در نهایت به شکست سنگین یونانیان منجر شود. او «رویای فریبنده» (Oneiros) را به خواب آگاممنون می‌فرستد تا به او بگوید که اگر همین حالا تمام سپاه خود را به سوی تروا گسیل دارد، شهر را فتح خواهد کرد؛ زیرا خدایان المپ دیگر با یکدیگر اختلاف نظر ندارند (در حالی که این دروغی بیش نیست).۲. امتحان روحیه لشکریان توسط آگاممنونآگاممنون از خواب برمی‌خیزد، پیروزمندانه فکر می‌کند که تروا همان روز سقوط خواهد کرد. او سران سپاه را جمع می‌کند و برای سنجش میزان وفاداری و روحیه جنگجویان، تصمیمی عجیب می‌گیرد: او به جای تشویق، به دروغ به لشکریان خسته می‌گوید که جنگ دیگر فایده‌ای ندارد، زئوس ما را فریب داده است و بیایید همه به خانه برگردیم!بر خلاف انتظار آگاممنون، سربازان خسته که ماه‌هاست دور از وطن هستند، با شنیدن این حرف به شدت خوشحال می‌شوند، فریاد شادی سر می‌دهند و با هجوم به سوی کشتی‌ها آماده فرار و بازگشت به یونان می‌شوند.۳. مداخله اودیسه و بازگرداندن سپاههرا با دیدن فرار یونانیان، به شدت نگران می‌شود و به آتنا دستور می‌دهد تا مداخله کند. آتنا به سرعت به نزد اودیسه (اولیس در تلفظ رومی) می‌رود. اودیسه زیرک و خردمند که از نقشه واقعی خبر دارد، شتابان به میان سربازان می‌دود. او با سخنرانی‌های پرشور، پهلوانان را با احترام و سربازان عادی را با تندی و تهدید آرام می‌کند، چوب‌دستی آگاممنون را به دست می‌گیرد و همه را دوباره به میدانگاه بازمی‌گرداند.۴. طرد شدن ترسیتیسدر این میان، تنها کسی که آشکارا به آگاممنون اعتراض می‌کند و زبان به ناسزا می‌گشاید، ترسیتیس است؛ مردی بدقیافه، لنگ، گستاخ و منفورترین سرباز ارتش یونان که همیشه به فرماندهان توهین می‌کند. ترسیتیس سپاهیان را تحریک می‌کند تا واقعاً به خانه برگردند و به آگاممنون طعنه می‌زند.اودیسه خشمگین می‌شود، به شدت ترسیتیس را تنبیه بدنی می‌کند و با تحقیر او جلوی چشم همه، نظم و ترس از فرماندهی را دوباره به اردوگاه بازمی‌گرداند. یونانیان از این اقتدار به وجد می‌آیند و دوباره آماده جنگ می‌شوند.۵. فهرست بلند بالای سپاهیان (کاتالوگ کشتی‌ها)پس از این ماجرا، نستور (پیرترین و خردمندترین فرمانده یونانی) به آگاممنون پیشنهاد می‌کند که سپاه را سازماندهی کرده و از تمام نیروها سان ببیند.بخش بزرگی از سرود دوم ایلیاد (که به «فهرست کشتی‌ها» یا Catalog of Ships معروف است) به نام بردن از تمام شهرهای یونان، رهبران و فرماندهان هر منطقه، و تعداد کشتی‌هایی که به جنگ تروا آورده‌اند اختصاص دارد.۶. واکنش تروا و آمادگی برای نبردخبر آمادگی دوباره یونانیان به گوش ترویایی‌ها می‌رسد. هکتور (شاهزاده فرمانده سپاه تروا) شورا تشکیل داده و نیروهای خود را به همراه متحدان مختلف‌شان از سراسر منطقه بسیج می‌کند تا در برابر یورش قریب‌الوقوع یونانیان در دشت تروا صف‌آرایی کنند.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاSun, 26 Jul 2026 19:53:00 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/خلاصه-سرود-اول-ایلیاد-tbj3mvws0imoمتن ایلیاد روی یک تکه چوب کشف شده در مصر در قرن پنجم میلادیخلاصه سرود اول ایلیاد: خشم آشیل۱. توهین آگاممنون به کرایسس و خشم آپولوندر آغاز داستان، لشکریان یونان در کنار سواحل تروا خیمه زده‌اند. کرایسس، کاهن معبد آپولون، برای آزادی دخترش (کرایسیس) که به اسارت یونانیان درآمده و به عنوان سهم جنگی به آگاممنون رسیده است، با هدایای فراوان به اردوگاه می‌آید تا او را بازپس خرد.آگاممنون با خشونت درخواست پیرمرد را رد می‌کند و او را از اردوگاه می‌راند. کرایسسِ دل‌شکسته به درگاه ایزد خود، آپولون، دعا می‌کند. آپولون خشمگین شده و با فرستادن طاعونی مرگبار (با تیرهای زهرآگین) به مدت ۹ روز، سپاه یونان را به شدت بیمار و نابود می‌کند.۲. درگیری میان آشیل و آگاممنوندر روز دهم، آشیل با حمایتِ هرا (همسر زئوس) نشستی از سران یونان تشکیل می‌دهد تا راه چاره‌ای پیدا کنند. پیشگو کالکاس علت خشم آپولون را فاش کرده و می‌گوید تا زمانی که دخترِ کاهن بدون چشم‌داشت به پدرش بازگردانده نشود و قربانیانی تقدیم خدا نشود، طاعون متوقف نخواهد شد.آگاممنون ناچار تن می‌دهد، اما با پررویی اعلام می‌کند که در ازای از دست دادن سهم خود، باید غنیمتِ ارزشمند دیگری از یکی از پهلوانان (ترجیحاً آشیل) بگیرد. این توهین بزرگ، آتش خشم آشیل را شعله‌ور می‌کند. آشیل او را به خودخواهی و طمع متهم می‌کند و تهدید می‌کند که با یارانش دست از جنگ کشیده و به وطن بازخواهد گشت.۳. مداخله آتنا و انصراف آشیل از کشتن آگاممنونآگاممنون در پاسخ، آشیل را تهدید می‌کند که برای اثبات قدرت خود، شخصاً به خیمه او رفته و بریسئیس (دوشیزه اسیر و محبوب آشیل) را به عنوان سهم خود مصادره خواهد کرد. آشیل دست به شمشیر می‌برد تا آگاممنون را بکشد، اما در همین لحظه، ایزدبانو آتنا (الهه خرد) از آسمان ظاهر می‌شود. او تنها بر آشیل نمایان می‌شود و با آرام کردن او، از وقوع فاجعه‌ای داخلی جلوگیری می‌کند. آشیل شمشیر را غلاف می‌کند، اما سوگند یاد می‌کند که دیگر به یاری یونانیان نخواهد شتافت و به‌زودی ارتش یونان به شدت به حضور او محتاج خواهد شد.۴. جدایی آشیل و درخواست از زئوسبریسئیس به دستور آگاممنون از خیمه آشیل برده می‌شود. آشیلِ غمگین و خشمگین به کنار ساحل دریا می‌رود و با گریه و زاری، مادر خود، تتیس (یک ایزدبانوی دریایی) را صدا می‌زند.تتیس از اعماق دریا ظاهر می‌شود و آشیل ماجرا را برایش تعریف می‌کند. تتیس به آشیل قول می‌دهد که به کوه المپ رفته و از زئوس (پادشاه خدایان) بخواهد تا به تلافی این بی‌حرمتی، به سپاه تروا پیروزی‌های بزرگی عطا کند تا یونانیان بفهمند بدون آشیل هیچ هستند.۵. سفر تتیس به المپ و نارضایتی هراتتیس به درگاه زئوس می‌رود و درخواست پسرش را مطرح می‌کند. زئوس ابتدا تردید می‌کند؛ زیرا همسرش هرا حامی سرسخت یونانیان است و اگر بفهمد که زئوس به ترواییها بر علیه یونانیان کمک کرده (به قصد اینکه به یونانیان درس عبرت بدهد)، جنجال به پا می‌شود. با این حال، زئوس سرانجام با تکان دادن سرِ مبارک (نشانه قطعی بودن فرمان) درخواست تتیس را می‌پذیرد.از قضا هرا متوجه ماجرا شده و با همسرش زئوس جر و بحث می‌کند، اما پسرش هفائستوس (خدای آهنگر و آتش) میانجیگری می‌کند و با آوردن جام شراب برای مادر و خدایان، جو متشنج کوه المپ را آرام می‌سازد و سرود اول با آرامش خدایان به پایان می‌رسد. فعلا به خیر گذشت.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاSat, 25 Jul 2026 15:21:59 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/دستور-پخت-نیمرو-با-مراقبه-و-به-شیوۀ-ذن-yvdmcf7ls93aعکس از ویکیپدیا (به دلیل فقدان ابژه)پختن یک نیمرو به شیوه «ذن» (Zen) بیش از آنکه یک دستور غذایی باشد، یک تمرین مراقبه (مدیتیشن) و حضور در لحظه است. در آیین ذن، سادگی و توجه کامل به کاری که در دست داریم، کلید رسیدن به آرامش و درک حقیقت است. از افزودنی‌های پیچیده پرهیز می‌کنیم تا طعم واقعی را کما هو حقه فهم کنیم.مواد لازم:تخم‌مرغ تازه (۲ عدد): آغاز، سادگی و پتانسیلِ هستی.کره یا روغن گیاهی (۱ قاشق چای‌خوری): نرمی و ایجاد بسترِ پخت.نمک خالص (یک نوک انگشت): بیداریِ طعم‌های پنهان.طرز تهیه و مراقبۀ پخت۱. آماده‌سازی ذهن و محیطپیش از برداشتن تخم‌مرغ‌ها، بایستید و یک نفس عمیق بکشید. فضای آشپزخانه را از حواس‌پرتی‌ها (گوشی موبایل، تلویزیون و افکار مربوط به گذشته و آینده) خالی کنید. تمام توجه خود را به اینجا و اکنون، یعنی عملِ آشپزی بیاورید. (حضور قلب)۲. شکستنِ آگاهانهتخم‌مرغ‌ها را یکی‌یکی با ضربه‌ای ملایم اما قاطع بشکنید؛ مثل سامورایی که شاخۀ بامبو را به یک ضربه قطع میکند اما با تمرکز. به صدای ترک خوردن پوسته با دقت گوش دهید. به تضاد رنگ زرده و سفیدی که درون کاسه می‌افتد نگاه کنید، گویی برای اولین بار است که چنین پدیده‌ای را می‌بینید.۳. هم زدن با جریان هستیبا یک چنگال یا چوب غذاخوری (چاپستیک، ابزار غذا خوردن اهالی شرق دور)، تخم‌مرغ‌ها را هم بزنید. سعی نکنید با عجله و خشونت آن‌ها را به هم بکوبید؛ بلکه با ریتمی آرام، یکنواخت و مداوم، زرده و سفیده را با هم یگانه کنید. در هم آمیختن زرده و سفیده، تصویرش مثل در هم آمیختن یین و یانگ، دو امر متباین، نور و ظلمت، خوب و بد، این و آن، دور و نزدیک، آشوب میسازد. اما شما دلنگران آشوب نباشید. شما بیرون تاریخ ایستاده اید. به صدای ریتمیک برخورد چنگال با دیواره‌ی کاسه توجه کنید. ذهن شما باید به همان روانی تخم‌مرغ‌های در حال چرخش باشد.۴. گرم کردن تابه با صبرتابه را روی حرارت بسیار ملایم قرار دهید. کره را اضافه کنید. به ذوب شدن تدریجی کره و صدای حباب‌های ریز آن گوش بسپارید و عطر آن را وارد ریه‌های خود کنید. حرارت نباید تند باشد؛ ذن نیازمند صبر و پرهیز از شتاب‌زدگی است.۵. پختن در سکوتمخلوط تخم‌مرغ را به آرامی درون تابه بریزید. صدای «هیس» اولیه، آوای پیوند حرارت و ماده است. اجازه دهید تخم‌مرغ با ملایمت ببندد. با یک کفگیر چوبی، لبه‌ها را به آرامی به سمت مرکز هدایت کنید تا بخش‌های مایع به زیر بروند. حرکات دست شما باید نرم و بدون تنش باشد.۶. تا کردن و رها کردنوقتی نیمرو هنوز در سطح خود کمی نرم و مرطوب است (نمادی از انعطاف‌پذیری و جریان زندگی)، آن را به آرامی از وسط تا کنید. شعله را خاموش کنید و اجازه دهید گرمای باقیمانده‌ی تابه، پخت نیمرو را در سکوت کامل کند. نیازی به کمال‌گرایی نیست؛ فرم طبیعیِ نیمرو، همان فرم کامل آن است.قاتق کردن نیمرو به نان و عمل بلع و هضمنیمرو را به آرامی به یک بشقاب ساده و ترجیحاً بدون طرح منتقل کنید. یک نوک انگشت نمک روی آن بپاشید. تکه نانی را به نرمی جدا کنید و تکه نیمرویی را به آرامی در آن بگذارید. بگذارید نان تا جای ممکن اندک باشد. پیش از برداشتن اولین لقمه، چند ثانیه در سکوت به غذای خود نگاه کنید. به این که این غذا هست و شما هستید و با خوردنش، غذا نیست و شما هنوز هستید، فکر کنید. هر لقمه را به آرامی در دهان بگذارید، چنگال را پایین بیاورید و با تمرکز کامل بجوید. بافت نرم و طعم خالص آن را با حس کنید. پایین رفتنش از مری را، و شالاپ افتادن لقمه در مایعات روده. نیمروی مراقبه ای شما دیگر وجود ندارد. نیمروی مراقبه ای شما به آشوب تاریک پیش از آفرینش برگشته است. در مورد هضم، کاری از شما برنمی آید.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاFri, 24 Jul 2026 02:12:59 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/آثار-هنری-و-اشیای-صرفا-واقعی-tmhncfqvsaq7مرز بین اثر هنری و یک شیء صرفا واقعی چسیت؟ کاوش دانتو برای کشف مباینت‌های بین این دو از چند نقاشی سرخ شروع می‌شود. چند چارگوش سرخ که نمایشگاه [فرضی و] کوچک دانتو را شکل می‌دهد. اولی را اندیشمند دانمارکی، کی‌یرکه‌گارد وصفش کرده بود به نام «بنی‌اسرائیل در عبور از بحر احمر.» این نقاشی، آن طور که کی‌یرکه‌گارد وصفش می‌کند فقط چارگوشی است سرخ. آخر بنی‌اسرائیل عبور کرده‌اند و مصری‌ها غرق شده‌اند و جز این چارگوش سرخ (احتمالا بحر احمر) چیزی نمانده است. فیلسوف دانمارکی، حاصل حیاتش را به این نقاشی تشبیه می‌کند و روی همین تشبیه، نقاش دیگری «حال کی‌یرکه‌گارد» را می‌کشد: یک چارگوش سرخ. جز این مربع سرخ, یک مربع سرخ [میدان سرخ] نیز هست که همان میدان مسکو باشد که در واقع منظره‌ای از این شهر است. یک مربع سرخ دیگر نیز در سنت هندو «غبار سرخ» نمادی از جهان اس تکه به تصویر کشیده می‌شود. یک شاگرد ماتیس هم چارگوشه‌ای کشیده است. «سفرۀ سرخ» که نوعی تابلو طبیعت بی‌جان است. بعدی فقط یک کرباس است آغشته به سرنج که جورجونه نقاش ایتالیایی اگر زنده می‌ماند قصد داشت شاهکارش «مکالمۀ مقدس» را بر آن بکشد. خود دانتو هم یک اثر غیرهنری را اضافه می‌کند: سطحی آمیخته به سرنج و از این حیث مهم که صرفا مورد توجه قرار می‌گیرد پس مرتبط به هنر می‌شود.سپس سر و کلۀ آقای ج. یک هنرمند جوان کله شق پیدا می‌شود که از دانتو می‌خواهد کار خودش را هم به این نمایشگاه اضافه کند. یک مربع سرخ. اما به نظر دانتو می‌رسد که کار ج. «خالی» است. از ج. می‌پرسد: اسم کارش چیست؟ و جواب این است که «بی‌نام.» عنوان از نظر دانتو، فقط یک اسم نیست بلکه یک جهت تفسیر یا خوانش به دست می‌دهد. اشیای معمولی، عنوان ندارند پس جهت تفسیری ندارند. معنای «بی‌عنوان» این اس تکه این شیء قرار نیست تفسیر شود. پس وقتی دانتو از ج. می‌پرسد که کارش دربارۀ چیست، می‌شنود: «دربارۀ هیچ یچز.»دانتو به لحن طنزآمیز می گوید که مشخصا این موضوعِ این تابلو نیست بلکه موضوع فصل دوم کتاب سارتر (هستی و نیستی) است. اما کار ج. بیش از آن که تقلیدي از عدم باشد، عدمِ تقلید است. دانتو می‌گوید که اشیاء، «دربارگی» ندارند بلکه این آثار هنري هستند که می‌توانند دربارة چیزي باشند. پس دانتو حق دارد که هنوز فکر کند کار ج. یک اثر هنري نیست هر چند تفاوت هاي محسوسی با آثار هنري دیگري که در مجموعه‌اش چیده ندارد. کار ج. حجم مجموعۀ فرضی دانتو را بیشتر کرده اما مرز اثر هنري با اشیاء صرف را مشخص نکرده است. کار ج. به صرف این که ج. یک هنرمند است نمی تواند اثر هنري تلقی شود. هر چیزي که هنرمند لمس کند، قرار نیست اثر هنري شود. مثلا همان کرباس جورجونه؛ یا اگر یک فنس را ج. رنگ کند، آن فنس کماکان یک فنس است منتها رنگ شده. ناگهان ج. در می یابد که این «اعلان» اوست که این لکۀ سرخ را تبدیل به اثر هنري می‌کند. دوشان هم پاروي برف‌روبی یا قفسۀ بطري‌ها را به عنوان اثر هنري «اعلان» کرد و آن‌ها هم اثر هنري شدند. ج. هم از چنین حقی برخوردار است. به این ترتیب، همه چیز در مجموعۀ فرضی دانتو اثر هنري شده و معهذا هنوز مرزِ اثر هنري و شیء صرف، از حیث فلسفی کماکان تاریک مانده است.دانتو دست به مقایسه میان فلسفۀ کنش و هنر می زند. او (ظاهرا) در نوشته هاي قبلی‌اش، به مقارنت‌هاي بین نظریۀ کنش و نظریۀ دانش اشاره کرده است. مثال دانتو، از نمازگاهی شروع می‌شود که جوتو بر آن شش تابلو از مسیح کشیده و در هر کدام از این ها دستان مسیح بالاست اما هر بار به دلیلی: شفا بخشیدن، بیرون راندن صرافان از خانۀ مقدس و پند دادن و ... در همۀ این کنش ها، دستان مسیح بالاست اما پس زمینه‌هاي متفاوت باعث شده تا «کنشِ» مشترك مسیح، معانی مختلفی بیابد. با این حال همه چیز به پس زمینه ختم نمی‌شود. دانتو می‌پرسد: «اگر دستی را که بالا رفته از این حقیقت که دستی بالا می‌رود تفریق کنیم چه باقی می‌ماند؟» یک جواب ویتگنشتاینی می‌تواند «صفر» باشد. یعنی بالا بردن دست برابر است با دستی که بالا می‌رود و تفریق این دو می‌دهد صفر. اما دانتو به تفاوتی میان یک «کنش» اساسی و یک حرکت صرف بدنی قائل است. این تفاوت، همان تفاوتی را قرار اس توضیح دهد که بین اثر هنری و یک شیء صرفا معمولی وجود دارد.حرکت دست مسیح می‌توانست صرفا حاصل یک اسپاسم عضلانی یا یک حرکت بی‌اختیار بدنی باشد و این حرکت صرف بدنی، با کنشی اساسی مانند بالا بردن دست برای انجام معجزه یا اخراج صرافان از معبد مقدس، متفاوت است. مسئلۀ تفریقی فوق را دانتو این بار دربارۀ هنر این طور طرح می‌کند: از «چارگوش سرخ» اگر آن چارگوش سرخ را تفریق کنیم، چه باقی می‌ماند؟ باز هم پاسخ ویتگنشتاینی این است که صفر. اثر هنری «فقط» همان مصالحی است که از آن ساخته شده و دشوار است تمایز میان «عبور بنی اسرائیل از بحر احمر» و «حال کی‌یرکه‌گارد» را دریافت. معهذا پیروان ویتگنشتاین دیگر می‌دانند که از این تفریق، چیزی بیش از صفر باقی می‌ماند. به بیان دانتو، همان طور که «کنش» عبارت است از بدن به اضافۀ x، اثر هنری هم عبارت است از مصالح به اضافۀ y. حالا باید دید به ترتیب، این x و y چه هستند؟یک راه حل ویتگنشتاینی این است که بگوییم کنش، حرکتی جسمانی است که ذیل یک قاعده قرار بگیرد. اما این نمی‌تواند میان حرکت‌هاي ارادي و حرکت‌هاي مشابه اما غیرارادي تمایز ایجاد کند. فرضا که قبول کنیم نیستند؛ یعنی یک نهاد بیرون از کنشگر، « کنش » محسوب نمی شوند زیرا این ها « ذیل قاعده » حرکات غیرارادي بودنِ یک حرکت، این است که « ذیلِ قاعده » نشناخته است. اما اگر شرط «کنش» این حرکات را به عنوان هنوز تمایزي را که ایجاد می کند توضیح نداده است. یعنی آن نهاد بیرون از کنش که «کنش»  باشند، خود «کنش» را از حرکت صرف بدنی تمییز داده است؟ مشابه «کنش» قاعده مند بودنش را تشخیص می دهد، خودش چگونه همین پیچیدگی، دربارة هنر، زمانی رخ می دهد که یک شیء مصنوع، اثر هنري قلمداد شود چرا که دربه عنوان هنر به رسمیت شناخته شده است. نظریۀ نهادي هنر (مانند نمونۀ مثال در « عالم هنر » چارچوبِ نهاديِ قاعده مند بودنِ کنش) توضیح نمی دهد که آن تمایزي که مثلا موجب می شود فونتنِ دوشان از شیء صرف به اثر هنري ارتقا یابد چه بوده است؟بر خلاف رویکرد ویتگنشتاینی، یک راه حل دیگر هم هست و آن عطف نظر به انگیزه‌ها و علل درونی است.اثر هنري به این دلیل هنر محسوب می شود که واجد بیانگري احساسات و عواطف است. به عبارتی، علل ذهنی، یک شیء صرف را تبدیل به اثر هنري می کند. اما مشکل این یکی نظریه این است که نمی تواند بین رفتارهاي طبیعی برگرفته از احساسات، مانند گریستن، اخم کردن و... با اثر هنري تفاوت ایجاد کند و از آن جا که یافتن تفاوت میان اثر هنري و مثلا گریه دشوار می شود، باید یک معیار ظاهري هم وجود داشته باشد که میان شیء صرف و یک اثر هنري تمایز ایجاد کند. اما در نمایشگاه چارگوش هاي سرخ دیدیم که چنین معیار ظاهري در کار نیست. اشیاي بسیاري شبیه به هم هستند. پس با این حساب، حالا که نه معیاري بیرونی (قواعد حاکم بر کنش یا همان نظریۀ نهادي) و نه معیاري درونی (انگیزه، علل ذهنی)  وجود ندارد، آیا باید آن پاسخ ویتگنشتاین را بپذیریم که هنر باید غیرقابل تعریف باشد؟مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاFri, 24 Jul 2026 01:51:44 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/تکه-ای-از-یک-اتود-ucsijq6ide8kنقاشی فوق (از بوش) هیچ ارتباطی به نقاشیهای این متن ندارد.امروز در میان نوشته ها، اتودی نیمه تمام یافتم. تکه ای از آن را خواندم:نهان اخم کرد و همراهش رفت بیرون. من توی سکوت اتاق ماندم. اتاقی حدودا چهل متری، دو دیوارش قفسۀ کتاب و روی میز آبنوس، کرۀ جغرافیایی با نقشۀ قدیمی دنیا که شکل قاره‌هایش عجیب و غریب. مجسمۀ دو زن برهنه در حال یک قر ابدی هم دو طرف میز روی زمین. بالاتر، یک تابلو انتزاعی، شکل‌های هندسی، با یک امضای خارجی پایش. هر چی گیرش آمده بود چپانده بود توی اتاق. توی خانه. فقط کافی بود شیک باشد. با این همه ازش بدم نمی‌آمد. معلوم بود با سواد است. فرق دوغ و دوشاب را می‌فهمید. هر داستانی نمی‌خواند. هر شعری نمی‌پسندید. هر جایی که توریست‌ها برای سلفی گرفتن می‌رفتند نمی‌رفت. هر چی پسربچه‌ها دوست داشتند نداشت. یعنی دوست نداشت. دوست هم نداشت. یعنی رفیق نداشت. همیشه باید فرق می‌کرد با بقیه. و می‌کرد.توضیحاتم که تمام شد، فکرم برگشت به نوشته. دوباره ورقش زدم:«چیزی که مایۀ ترسم بوده آن شیوۀ عجیبی نیست که قربانی را کشته‌اند. آن البته بی‌رحمانه می‌نماید. اما ترسناک‌تر از آن برایم لذت امیر بود. طوری که خیره می‌شد و نگاهش می‌کرد و سعی می‌کرد وقتی لقمۀ کباب مرغوب را ببلعد، چیزی از آن لذت جسمانی جویدن گوشت ترد و بلعیدنش را در دست و پا زدنِ آن بدنِ بی‌سر کشف کند. حتما بوی رگ و گوشتِ سوختۀ گردنِ قربانی هم به کشف امیر از لذت کمک می‌کرده. و آن دو عملۀ اعدام چه قدر باید تمرین کرده باشند که به سرعت و قبل از بیرون پاشیدن خون یکی بزند و آن دیگری بچسباند؟ چطور همگی مطیع شده بودند و به صورتِ پیچ و مهرۀ این سیستم تولید لذت درآمده بودند. عجیب بود که داستان را یا خوانده بودم یا برایم خوانده بودند اما انگار دیده بودم. جزئیات صحنه در خاطرم مانده بود. با این که کله‌پاچه دوست داشتم نمی‌توانستم نگاه کنم. سر بریدۀ گوسفند که می‌دیدم اشتهایم کور می‌شد. رگ‌های بریدۀ حنجره‌اش اشکم را در می‌آورد. حالم خراب می‌شد. فکر می‌کردم آفتاب به سرم می‌خورد و خون‌دماغ می‌شوم. شاید اصلا آن‌جا بودم. فکر کردم من آن‌جا نبودم؟ در گذشته؟ باید یک توجیه شبه‌فلسفی می‌جستم. یک چیز دهان‌پرکن. اول گفتم، آن گذشته، همان است که در حال من است. حال من همان لحظه‌ای است که به گذشته فکر می‌کنم و این دو به هم متصل می‌شوند. بعدش فکر کردم واژه‌بافی را کنار بگذارم. واقعیت این است که احتمالا من عملا آن‌جا بوده‌ام. نه نه نه! یک وقت به تناسخ فکر نکنی. نه! من یعنی همین خود الانم واقعا آن‌جا بوده‌ام. چون چیزی دیده‌ام که به نظرم می‌رسد از هیچ جایی از زمان حال نمی‌تواند آمده باشد. یک انگشتر است. خیلی هم معمولی. انگشتر بودنش مهم نیست. حالتش مهم است. حالتی که دارد مهم است. نگاهش که می‌کنم می‌دانم این شیء متعلق به حال نیست. یک مدت که درگیر خیال مخوف امیر و اعدامی شدم، گشتم انواع و اقسام اعدام‌ها را بررسی کردم. در این‌جا فهرستی آمده است. می‌نویسم. چندتایی که بیشتر با آن‌ها ترسیده‌ام. چندتایی که شب‌هایی با ترس‌شان صبح کرده‌ام. خودم را جای کشتگانش گذاشته‌ام. بهترین حالت این است که بفهمیم جهان ما واقعی نبوده. فکر کردنم دلیل بر بودنم نیست. در ذهن کسی هستیم که به ما فکر می‌کند و به مایی فکر می‌کند که فکر می‌کنیم فکر می‌کنیم. به این ترتیب، همه چیز در ذهن اوست... نه! بی‌فایده است. همه چیز واقعی است. از این واژه‌بافی‌ها باید نجات بدهم خودم را. چه فایده؟ حتی اگر همه‌اش در ذهن بیماری ساخته شده باشد که به این چیزهای کثیف و خون‌خورده فکر می‌کند، بالاخره در نسبت با ما که همه چیز واقعی است. باید با ترسم روبرو شوم.»و شروع کرده بود به فهرستی ارائه کردن. این‌ها مقدمۀ داستانش بود. فهرست، شامل انواعی بوده که ازش می‌ترسیده وگرنه تعداد واقعی روش‌های اعدام بسیار بیشتر است:تیتزیانو، یا همان تیسین، یک نقاشی دارد که توی اینترنت دیدم: مجازات مارسیاس. مارسیاس یک ساتیر میرا از دار و دستۀ دیونیزوس است که در رقابتی از خدای مشهور، آپولو شکست می‌خورد و حالا باید تنبیه شود. عمله اکرۀ آپولو وارو آویزانش کرده‌اند و با دقت مشغول کندن پوستش هستند. دقتی مانند دقت جراح و مهندس. مرگ دردناکی است. در پس‌زمینه، زنی در حال نواختن است، با آرامش و حتی ملاحت. پوست کندن را گوگل می‌کنم. این مجازات خداوندی را انسان‌ها هم انجام داده‌اند. آشوری‌ها جزء اولین کسان بودند. نه قرن پیش از میلاد مسیح انسان می‌دانسته و می‌توانسته از اسیرانش زنده زنده پوست بکند. آزتک‌ها در آن ور دنیا برای عبادت و قربانی انسان، پوستش را زنده می‌کندند. در دادگری کمبوجیه پسر کوروش نیز گویند که قاضی رشوه‌بگیری را پوست کند. خیرارد دَفید، نقاش هلندی قرن پانزده و شانزده، دو نقاشی کشیده: دستگیری قاضی و کندن پوستش. لباس‌ها و سر و وضع خلایق به هخامنشیان نمی‌خورد. بیشتر همان هلندی‌ها هستند. قربانی را بی‌حس کرده‌اند که این‌طور به سقف خیره شده؟ کمی دندانش پیداست. سه چهار نفری که مشغول کندن پوستش هستند کاملا با آرامش و همان دقت عمله اکرۀ آپولو کار می‌کنند. حضار هیچ احساسی ندارند. در بهترین حالت فقط دارند تماشا می‌کنند. حتی دو نفر یک گوشه معلوم است مشغول بحث دربارۀ زن و بچه و اتفاقات دیروز هستند. عقب‌تر هم شاه و اطرافیانش دورهمی نشسته‌اند گویا منتظر این که نقاش کارش تمام شود و بیاید منظره‌شان را بکشد. همه چیز با آرامش و خونسردی. در اروپا تا قرن هجدهم هم زنده پوست می‌کندند. صفویان و عثمانیان هم دستی بر آتش داشتند. یک دکتری گفته قربانی این نوع اعدام، در میان همۀ علل مختلف مرگ، ممکن است از شوک بمیرد. از وحشت این که پوستش را می‌کنند.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاThu, 23 Jul 2026 00:59:00 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/بخش-اول-داستان-کتاب-فرزندان-آدم-که-هیچ-وقت-منتشر-نشد-ntatsat9y7t0مقدمه:نامه دیروز رسید. برای من نفرستاده‌اند. از پاریس رسیده. نه که برای من نباشد. برای من است اما به نشانی من نفرستاده‌اند. طرف می‌دانسته این‌جا خبری هست. می‌دانسته این خانه امن نیست. این‌ها توی عمارت، می‌روند، می‌آیند. یک کارهایی می‌کنند. نکند به اخبار ربطی داشته باشد؟ یعنی ممکن است این پیربابای بی‌سواد و پیزوری... نه! لابد خیال است. نامه را خودش فرستاده. خودش نوشته. دست‌نویس است. درست مثلِ نامه‌های قدیم. برای آقا محمد رضا فرستاده. مثل این که خبر دارد تنها عربی‌دانِ این طایفه، آقا محمد رضا است. باید بروم قم ببینم این نامه چه خبر است. حتما یک طوری شده. آن‌ها هم البته نم پس نمی‌دهند. ولی آخر پیربابا... مرجانه... این غریبه‌هایی که مثلا مهمان‌شان هستند... و یک دفعه مثل شبحی خیالی، مثل سایه‌ای که نور خورده، غیب می‌شوند، یعنی می‌شود ربطی به هم داشته باشند؟ یعنی می‌شود همه چیز همین اطراف باشد؟ همۀ کلید معمّا؟ آن هم تازه ربط داشته باشد به این کتاب؟ کتاب را دوباره نگاه می‌کنم. کهنه است. باید با احتیاط ورق زد. یعنی می‌شود تمامِ این اتفاقات به جایی برسد توی این کتاب؟ این ... کتابِ فرزندانِ آدم؟باب اول:حاجي‌شيخ‌قلي که وقت تولد اسمش را گذاشته بودند صنعت‌علي، از آن نوادرِ دوران بود. هر روزِ خدا، یک‌تنه توي سه‌کنج‌ِ خانه‌اش در همسايگيِ بيت‌الخلاي همسايه مي‌نشست و قلياني مي‌کشيد کم‌دود و دودش را تماما مي‌خورد و هيچ از آن پس نمي‌داد. کنارِ قليان هم بساط آجيلش کم نمي‌شد و غلامي داشت نوجوان و قزويني‌پسند که هر چه حاجي (از خيلِ آجيل و خشکه‌بار) کم مي‌کرد، او از پستوخانه‌ي همايوني مي‌آورد و مي‌افزود طیب الله ذکره.و کراماتِ بسيار از اصحابِ مشايخ و معاريفِ طريقت به لسانِ مبارکش جاري مي‌شد که نقلِ شب‌هاي دراز زمستان بود و سرخنکيِ عصرهاي گرمِ تابستان. شيخنا تذکره‌اي هم از اين باب نوشته بود. باري از کتاب الانفاس يا نمي‌دانم جاي ديگري بود که منقول داشت: روزي مرشدي ريخته‌گر در آدينه‌روز به شطّ دجله‌ي بغداد اندر شد تا تن بشويد و غسلي بگزارد قربة الي‌الله. پس لباس برگرفت و تن را پتي بداشت و عورِ مادرزاد، در‌ آبِ گل‌آلوده‌ي شط که مدفع‌ِ گاوان و شتران بود، پريد و دو سه غوطه زيرِ آن زلالاب خورد تا سر بيرون کرد و ديد يا للعجب! اين نه شطّ دجله‌ي بغداد که نيلِ وسيعِ مصر است و اهرامِ ثلاثه نيز از دور ديده مي‌شوند. با خودش انديشيد که نکند به جادويي جنبلي چيزي گرفتار آمده باشد؟از آن‌جايي که البسه را بيرون از رود از تن کنده بود و حال هيچ در بر نداشت جز موي و پشم، شرمش آمد که از نيلِ خدا بيرون بيايد علي الخصوص که در شاطيِ شط دو سه زنِ عربِ مصري با لهجه‌ي غليظ خودشان مشغول پچپچه بودند. با خودش فکري شد که سبحان الله! اين چه حکايت غريب است که به آن گرفتار آمده؟ حالا چه کند با ملابسي که ندارد؟ چه کند با اين لختي؟ چطور از آبِ نيل بيرون بيايد؟ اگر اين زن‌ها نرفتند چه؟ و نگاه کرد ديد نه تنها زن‌ها مانده‌اند و البسه‌ي کثيف شوهران و شاش‌آلودِ کودکان‌شان را توي آبِ خدا مطهر مي‌کنند که چند زن ديگر از آن «کوزه‌ به‌سرها» از آن دورها دارند نزديک مي‌شوند و عن‌قريب است که او رسوا شود و عورتين‌اش از پرده برون افتد.خلاصه حاجي‌شيخ‌قلي که سبيل‌هايش از زير سوراخ‌هاي درشت و گاو‌ميشيِ بيني‌اش تا لبِ پايين کشيده و زردانبو بود، با آب و تاب ماجرا را قصه مي‌کرد و مي‌گفت: مرشدِ ريخته‌گر که ديد هوا پس است و زنان در پيش، و بغداد دور است و مصر نزديک، چاره‌اي نديد جز مناجات با باري که شايد کاري بسازد. آري، مناجاتي کرد و منتظر ماند و ديد آن دورها، زن‌ها کم‌کم به او و سينه‌ي پشمالودِ بيرون از آبش نگاه مي‌کنند و در گوش هم چيزي مي‌گويند و قهقاه مي‌خندند. حالتِ او به حالتِ بچه‌اي مانسته‌تر بود که پشتِ ديواري به خفا شاشِ‌مختصري کرده و سر بزنگاه به دستِ فراشِ بدعنقِ بدچشمي گرفتار آمده است.شرم از سينه‌پتي بودنش باعث شد تا سر به زير آب کند و غوطه‌ي ديگري بخورد و چند گزي آن طرف‌تر از نيل سر درآورد که باز هم چند زن ايستاده بودند و نگاهش مي‌کردند و اين‌بار يک شتر نیز؛ که بي‌خيال و با يک جفت چشمِ مهربان، به او نگاه مي‌کرد و چيزي مي‌جويد؛ تو گویی سقّز.از ميانِ زن‌ها، خوش‌صورت زني که ملبوسِ کهنه و پوره‌اي به تن داشت به سمتِ مرشدِ ريخته‌گر نزديک شد و با لهجه‌ي غليظ مصري ناليد: «حاگي چه مي‌کني تو در آب؟ اين‌گا ما لباس مي‌شوريم. جاي آب‌تني نيست اين‌گا.» حاجي مرشد چاره‌اي نديد جز تاراندن زن به کلامِ مزخرفي: «بله بله عذراً يا سيدتي. لکن بنده چندين گز آن طرف‌تر شنا مي‌کردم نمي‌دانم چي شد يک دفعه سر از اين جا درآوردم. غفرني‌الله و اياکم.» زنک خنديد وگفت: «حالا قصد بيرون آمدن نداري؟» گفت: «لباسم را نمي‌دانم کجاست.» گفت: «خب چه کنيم؟» گفت: «چه بدانم؟» و زنک رفت لاي زن‌هاي ديگر و چيزي گفت و همگي خنده افتادند.حاجي مرشد با غصه و غم، باز شناشناکنان رفت سمت دورتري. اما زنک صدايش کرد وگفت: «صبر کني چيزي بياورم دست‌کم عورتين‌ات را بپوشاني.» گفت: «خدا خيرت بدهد سيدتي.» و زنک رفت سمتِ پسربچه‌اي که تکه نانِ خشکيده‌اي به دهان گرفته بود و سعي مي‌کرد چيزي از آن بکند لکن نمي‌توانست. زنک سيلي مختصري با مهر و محبت حواله‌ي صورت پسرک کرد و او را بلند کرد و شلوارک از پايش کند و پسرک عور و رسوا شد و به گريه افتاد. زنک آمد پيش حاجي مرشد و شلوارک را گذاشت لبه‌ي تخت سنگي و گفت: «بردار. اين را بپوش ببين اندازه‌ي کمرت هست؟» گفت: «من چه جور بپوشم اين‌را وقتي شما اين‌جاييد و بر و بر نگاهم مي‌کنيد؟» زن‌ها باز خنديدند و از حاجي‌مرشد فاصله گرفتند. همان زنک گفت: «ما پشت مي‌کنيم. تو هم سريع خودت را برسان به پشتِ آن تخته سنگ تا ببينيم چه شود.»حاج‌شيخ‌قلي گويد: مرشدِ ريخته‌گر چنين نقل کرده:مرا مي‌گويي به محض پشت کردنِ جماعت نسوان، به سمتِ صخره دوان دوان مثل سگي پاسوخته دويدم و هر خار که به پايم خليد دندان صبر به جگر درد کشيدم (يا شايد هم دندانِ درد به جگر صبر کشيدم) و صبر آوردم تا به پشتِ صخره رسيدم لکن ناگهان به خاطرم آمد که يادم رفته است آن شلوارک را از لبه‌ي رودِ نيل بردارم. لذا به سرعت هر چه تمام‌تر برگشتم و در ميان راه بود که زنان برگشتند و با ديدنم جيغ مختصري کشيدند. في‌الفور پشت کردم و گفتم: «برگرديد مخدّرات! برگرديد يادم رفت آن شلوارک را بردارم.»لطف‌ها کرده برگشتند. شلوارک را مثل گنجي ناياب برداشتم و به پشتِ سنگ برگشتم. و لکن تا به شوق و ذوق سعي کردم يکي از کفينِ پاهاي شتري خويش را در روزنه‌ي يکي از پاچه‌هايش فرو کنم، کاشف به عمل آمد که شلوارک به ستر عورتين که هيچ، به پاپوشي و جواربيّت هم جواب نمي‌دهد. مغموم و نفس‌اندوه نشسته و تنِ لخت را به خاکِ نرم و صخره‌ي سخت متکا داده با خودم گفتم اي تف به اين بختِ سياه که شطّ بغداد بي‌وقت برايت بحرِ نيل مي‌شود و درياي قلزم بدوقت بيابانِ عقر.در آن لحظه آن اندازه از گرسنگي در خود احساس مي‌کردم که بوي اغذيه را اگر از چاه ويل هم مي‌شنيدم، تا انتهاي سقر هم به شوق و سرمستي مي‌رفتم. و چه دانی که سقر چیست؟ نه بگذارد و نه بگذارد. القصه سر از پشتِ تخته‌سنگ بالا آوردم و ديدم زن‌ها به شست‌شوي البسه و اغذيه و اطعمه و ماتحتِ کودکان‌شان مشغولند و هيچ از منِ بدبختِ بي‌ستاره ياد ندارند.سر در زانوي غم فرو بردم و چشم به چرتِ گرسنگي بستم و تف‌ِ پرملاطي نثارِ بختِ خويش کردم و با نغمه‌ي شيرينِ قار وقور معده‌ي خويش به خواب موقت فرو رفتم تا اين‌که چشمِ گرمِ بنده از کفِ جهنم نيز گرم‌تر شد. گمانم کابوسي بود که اينک هيچ از آن خاطرم نيست جز صداي جيغي در وقت غروب، از مردي که روي گداري ايستاده بود و دو دست را روي دو سوي سرش گرفته بود انگار که به صداع گرفتار آمده باشد، از درد ناله مي‌کرد و خورشيد هم براي خودش فرو مي‌رفت و غروب مي‌شد. صورتِ مردک به طرز غریبی معوج بود و قابلِ لعن. اين جانب از غصه در خواب خويش به هلاک آمده بودم لذا چشم گشودم و ديدم غروب نزديک آمده – کأنّه همان غروب – و از سر و صداي کودکان و فحاشي زنان و آروغ اشتران خبري نيست که نيست. دزدکي سرک کشيدم ديدم جز آن خاتوني که ما را شلوارکي هبه فرموده بود، احدي از نسوانِ سابق در شاطي شط باقی نيستند.نشستم به حالت سابق سر به زانو و دوباره فکري کردم به اين که چي شد من در سه غوطه از شاطي بغداد به نيل درآمدم؟ اين چه حکايت است؟ نکناد که جنيان و پريان مرا چيزخوار يا وهمي کرده باشند؟ شايد اين‌جا عالم جنيان باشد؟ کي مي‌داند؟ شيخ تستري زين‌پيش‌تر مکرر در مکرر فرمايش کرده بودند که ساختِ اهرام از دستِ بشر خارج بوده و يقين اجنه در بنيان‌اش نقش‌ها داشته‌اند. يا للعجب. در همين افکارِ نامعقول غوطه‌ور بودم که صداي خش‌خش و جرينگ‌جرينگي، بيضتين‌ام را به حلقم رساند. با خودم فکري شدم اين صدا نه شبيه صداي اجنه و ازمابهتران‌جماعت است؟والدِ بنده به نقل از جدّش نقل فرموده بود (انارالله مضاجعهما) که روزي جدّ بزرگ ما با خدم و حشمِ بارگاهِ سلطاني به شکارِ بزهاي کوهي سفري کرده بودند. پيرمردي نزديکِ تخته کوهي که مثل ديوار صاف بود – جلّ الخالق – زينهار داده بود که نکنيد حضرات! نکنيد! بي‌مقدمه و آداب بزهاي کوهي را شکار نکنيد! بزها صاحب دارند مي‌آيند پدري از شما مي‌سوزانند که نپرسيد اين چي بود که ما را سوزاند و در رفت. از ما گفتن. لکن جدّ بزرگ و نافهمِ ما همچو غلطي ازش صادر شد و رفت سمت کوه با دو سه خرلاتِ ديگر که همراهش بودند و چيزي همراهشان نبود جز دشداشه‌ و قمه‌ و سه يا چهار کمانِ تازه‌ي آب‌دار و چند پر تير. پيرمرد هشدار کرده بود که ابلهان! بزهاي کوهي را موکَّلي است که هواي وکلاي خود را خوب دارند. باز خدا را شکر که موکَّلينِ بزها پيش از بالارفتنِ جدّ بزرگ و ابله ما به بالاي کوه وچند لات ديگر سر راهشان ظاهر شده بودند و مانعِ خرابکاري ايشان آمده بودند. وگرنه تا نسل اندر نسل بايد جورِ بدبختي و فلاکتِ قوم و خويش‌هاي چند ظأن و معز و نعجه‌ي ناقابل را روي دوشِ ريقوي‌مان مي‌کشيديم.القصه دار و دسته‌ي صيادان که به تخته کوه نزديک مي‌شوند، بنا به نقلِ مسموع، آن‌جا کلبه‌ي شکاري بوده متعلق به صد صد و پنجاه سال پيش از بقاياي خرگاه سلطاني. از داخل کلبه صداي سر و صداي جرينگ‌جرينگ و سنج‌مانندي مي‌آيد و انگار يکي از لاي سنج‌ها نقاره‌اي مي‌زند. شنيدند و ديدند که نه ناقوري در کار بوده نه سنجي. بل گاو مهيبي به قامتِ يک فيل يا اندکي بيش و کم از توي آن دخمه بيرون آمده، رنگش سرخ، و چند صاحبْ‌صداي نامرئي ديگر اطراف گاو دست مي‌زده‌اند و آوازي مي‌خوانده‌اند به زباني که آدميزاده فهم نمي‌کرده و مي‌روند بالاي کوه تا گم‌مي‌شوند در پشتش. جدّ بزرگِ نافهمِ‌ ما را مي‌گوييد؟ با آن دار و دسته‌ي نافهم‌ترش؟ همگي از وحشت پس افتاده و صاعقه زده به خاک مي‌افتند.قُدما که همتشان به چیزی جز صيد و تن‌پروري و بي‌کاري مقصور نبوده است، در اثناي آن امور باطله هيچ بعدي نداشته که به جني از مابهتراني نسناسي گزندي زده باشند و تاواني بدهند. لکن منِ گردن‌شکسته‌ي مادرمرده را چه به جن و بني‌اعمام‌شان؟ من چه کرده‌ام مگر که حالا اين صوتِ مخوف و موحشِ جرينگ‌جرينگ و خش‌خش از پشت به من نزديک مي‌شود. غلط نکنم در حين غوطه نه از نيل که از سوي ديگر عالم از نشئه‌ي اجنه‌ سر در آورده بودم.ناگهان سايه‌اي رويم افتاد و صداي جيغ تيزي شنيده شد و سايه به طرفه‌العيني ناپديد شد. ما را مي‌گويي؟ مانديم اين چه جني بود که از بشر مي‌ترسيد؟ گفتم: «از مردمْ‌جماعتم اي جن. بسم الله الرحمان الرحيم. اگر جني نسناسي شيطاني هر چي که هستي راهت را بگير برو که من اسم اعظم بلدم.»بلاشک لافِ گزافي بيش نبود اما کي گفته بود که جنْ‌جماعت عالم بالسّر و الخفيات هم هست؟‌ کي گفته بود که اجنه‌جماعت و شياطين هم ماتخفي‌الصدور را مي‌دانند و از حبل‌الوريد نزديک‌ترند؟ خدا را چه ديده بودم؟ شايد اگر لاف مي‌آمدم که اسم اعظم بلدم مي‌ترسيد و گورش را، گورِ تنگ و تاريک و پلشت و پليدش را گم مي‌کرد. صدا فرمود: «تو اول لباس تنت کن بعد.»صداي مخدره‌اي بود. سر بلند کردم ديدم همان بانوي لبِ نيل است. گفتم: «سلام بانو.»گفت: «سلام و مرگ. آخر اين چه عيشي است که تو با لختي بودنت مي‌کني؟»به رندي گفتم: «خادم اللباس نيستم بانو. نه همين لباسِ زيباست نشان آدميت.»گفت: «مرگ بگيري نسناس! چرا لباس تنت نمي‌کني؟ اگر لختي پختي ماندن از علائم آدميت است که کرگدن‌هاي ممالکِ نوبيه از همه آدم‌ترند و خرها هم.»با خودم حساب دو در دو چهاري کرده خرفهم شدم که حق با زنک است هر چند نسوان عقل صحيحي نداشته‌ باشند. گفتم: «بانو! به من مي‌گوييد اين‌جا کجاست؟»گفت: «از دارالمگانين در رفته‌اي اخوي؟»گفتم: «کمابيش.» و فکر کردم ديدم اين ماده‌هيولا هيچ از طنز و کنايت حالي‌اش نيست و شايد به جد، شُرطي بياورد تا ما را به دارالمجانين ببرند. گفتم: «مزاحي از من صادر شد سيدتي. راستش در شاطي بغداد ...»‌ و زبانم را گاز گرفتم. گفتم اگر بگويم از کجا به کجا سر برآورده‌ام، اين الان جدي جدي باورش مي‌آيد من ديوانه‌ام. چه عجب بود که خودم هم به سلامتِ عقل خودم شک کرده بودم. آخر چه طور مي‌شد يک لحظه در بغداد شنا کنم و لحظه‌ي ديگر از نيل سر درآورم؟ آري. هيچ عقل سليمي همچو اوسنه‌ي بي‌اساس و خنکي را تاب نداشت.«چي مي‌گويي خفه شوي الهي؟ شلوارک پسرم اندازه‌ي پايت نشد مگر؟»پايم را از لبه‌ي صخره بيرون دادم و نگاه کردم و گفتم: «بانو شما اندازه‌ي پاي شازده‌ات مي‌شناسي. اگر خيال مي‌کني پاي من و ماتحتِ شازده‌ي شما برابري مي‌کند که هيچ ... وگرنه حق بدهيد که اين خرپايي که من دارم، ازارِ گل و گشادي بطلبد به قدرِ سخاوتِ بانو.»زنک گفت:‌ «خوب زبان مي‌ريزي ای ذلق‌زبانِ موذي! کي هستي؟»«ريخته‌گري بدبخت و مفلوک از اهاليِ بغداد.»«بغداد ديگر کدام خراب‌شده‌اي است؟»چشمانم از کاسه درآمد. يا للعجب! اين زنک از پشت کوه آمده بود؟ مي‌شود آدم در عصر جديد زندگي کند و بغداد را نشناسد؟ اين بزرگترين شهرِ جهان را؟ اين قبله‌ي آمال عالميان را؟  اين شهر شهرت و اموال و انبان را؟ گفتم: «شما جدي جدي اسم بغداد را نشنيده‌ايد یا با چاکرِ خودتان مزاح می‌فرمایید؟»گفت: «من با توِ نامحرم چه مزاحي دارم بکنم مردک؟»گفتم: «مخدره غضب نکنند. سوالي پرسيدم. همين.»گفت: «سوالِ بلاهت‌بار مپرس که بد ببيني.»گفتم: «حاجيه! شما دين و مذهب چه داري؟»گفت: «تو خودت دين و مذهب چه داري که از ديانتِ‌ من مي‌پرسي مردکه‌ي بي‌شلوار!؟»گفتم: «من مسلمانم بانو.»گفت:‌ »گنابعالي بيخود کرده‌ايد مسلمانيد. مسلمان اين گور لخت و عور مي‌گردد؟ آن هم گلوِ زن گماعت؟»«آخر خواهرم، من کجا لخت و عور گرديده‌ام؟ لباسم لبه‌ي رود بود چند از خدا بي‌خبر بردند.»«دروغ نباف غربتي. نيل اصلا گاي شناي کرگدن و تمساح و آدم است و هيچ نشنيده‌ام و هيچ‌گا مسموع نيامده مردي را ملبوس از شاطی بدزدند و اين گور گور به گور شود.»«الهي تصدّق آن لهجه‌ي نمکينت شوم بانو... يعني مي‌فرمايي من همين‌طور لخت و پخت از درِ خانه بيرون آمده‌ام رفته‌ام در کوچه‌هاي مصر گشته‌ام و اين قصه‌ها؟»«نمي‌دانم و لکن تو يک غلطي کرده‌اي.»«حالا مي‌فرماييد چه کنم؟»زنک ساکت شد. باخودم فکر کردم نکند رفت؟ سرکي کشيدم دوباره، ديدم نه! مثل ام‌ّالهول سرجايش باقي مانده است.«در اين هير و بيريِ گنگ و آدم‌کشي، تو يکي از کدام ستاره افتادي گلو پايم، خدا مي‌داند.»لبخندي زدم. اين عين‌هو نقل عن نقل، بياناتي بود که زنم – خدا بيامرز – فرمايش مي‌کرد.گفت: «يک لحظه آن پشت بمان تا از خانه پارچه‌اي بياورم. آن شلوارک بچه‌ را هم به من بده.»«از شلوار و ازارِ شوهرتان هم اگر چيزکي بياوريد، کار مي‌کنم کناسي مي‌کنم مستراح خالي مي‌کنم ولي جبران مي‌کنم.»«لازم نکرده.»و لباس بچه را توي دست گرفتم و زن نزديک آمد و آن را از دستم کشيد و ديدم لبخندي هم به لبش مي‌آمد که زورکي جلوش را مي‌گرفت تا رفت.زنک که رفت، شب آمد. کژدمي در تاريک‌روشنِ مهتاب از جلو شستِ پايم رد شد. بي‌چاره راهِ خودش را به گمانم گم کرده بود. من گرسنه و لخت و خسته و زخمي از خار و خلنگ آرزو مي‌کردم يک لحظه در آن خانه‌ي خراب‌شده‌ي خودم بودم و بوي غذاي بي‌مزه‌اي را که کنيزکم درست مي‌کرد مي‌شنفتم یا سوزِ جانگدازِ آوازِ درویشِ زاویۀ خانقاه را به گوشِ جان می‌بلعیدم و به بختِ بی‌نمکِ خویش از سویدایِ دل می‌خندیدم. حالا سرما هم به همه‌ي بليات سابق، لاحق شده بود و اين طور که معلوم بود، قرار نبود به اين زودي‌ها دست از سر و بدن و جاهاي ديگرم بردارد. ماتحتم از خاک مي‌سوخت. دهانم از گرسنگي کف آورده بود. چشمانم دودو می‌زد. سرک کشيدم ديدم اهرام و ابوالهول آن دور دورها زير مهتاب به خواب رفته‌اند. جن‌ها حياتِ شبانه‌شان را آغاز مي‌کردند. بعيد بود زنک اين وقتِ شب برگردد.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاWed, 22 Jul 2026 15:40:43 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/یادداشت-دلوز-و-سینما-dtehofhptxbsژیل دلوز در دو جلدی خود (سینما ۱: تصویر-حرکت و سینما ۲: تصویر-زمان) سینما را به عنوان یک ابزار بازنمایی، توهمِ واقعیت، یا حتی صرفاً یک «زبان» برای قصه‌گویی بررسی نمی‌کند. حرف حساب و انقلابی دلوز این است: سینما خودش نوعی تفکر فلسفی است.همان‌طور که فیلسوف‌ها با «کلمات» مفاهیم را خلق می‌کنند، سینماگرها با قاب‌بندی، کات‌ها و دکوپاژ دست به خلق مفاهیمی می‌زنند که با هیچ رسانه دیگری قابل بیان نیست. دلوز تاریخ سینما را بر اساس نحوه برخوردِ آن با «زمان» و «حرکت» به دو دوره اصلی تقسیم می‌کند که درک آن‌ها برای هر کسی که با ساختار روایت و تدوین سروکار دارد، کلیدی است:۱. سینمای کلاسیک: تسلطِ «تصویر-حرکت» (Movement-Image)دلوز معتقد است سینما تا پیش از جنگ جهانی دوم (عمدتاً سینمای کلاسیک هالیوود و سینمای شوروی)، بر اساس طرح‌واره حسی-حرکتی (Sensory-Motor Schema) کار می‌کرد. منطق علی و معلولی: در این سینما، شخصیت در یک موقعیت قرار می‌گیرد، آن را حس می‌کند (Sensory) و به آن واکنش فیزیکی یا روانی نشان می‌دهد (Motor). بحران ایجاد می‌شود و قهرمان برای حل آن دست به عمل می‌زند. نقش تدوین: در این دوره، تدوین و مونتاژ در خدمت پیش‌برد کنش‌هاست. نماها به گونه‌ای به هم متصل می‌شوند که توالی منطقی زمان و مکان حفظ شود. جایگاه زمان: در «تصویر-حرکت»، زمان مستقل نیست؛ بلکه زمان تابعی از حرکت است. ما گذر زمان را فقط از طریق پیشرفتِ اعمالِ شخصیت‌ها و حرکتِ فیزیکی آن‌ها در فضا درک می‌کنیم.۲. گسست تاریخی و بحران کنشدلوز نقطه عطف تاریخ سینما را پایان جنگ جهانی دوم می‌داند. ویرانی‌های جنگ، شهرها و انسان‌ها را چنان در هم شکست که دیگر امکان واکنشِ منطقی و قهرمانانه وجود نداشت. انسان در برابر عظمت ویرانی‌ها فلج شده بود. در اینجا «طرح‌واره حسی-حرکتی» فرو می‌پاشد و سینمای مدرن متولد می‌شود.۳. سینمای مدرن: ظهورِ «تصویر-زمان» (Time-Image)با ظهور نئورئالیسم ایتالیا و بعدها موج نوی فرانسه، شخصیت‌ها دیگر نمی‌توانند یا نمی‌خواهند واکنش نشان دهند. آن‌ها به جای «کنشگر»، تبدیل به «نظاره‌گر» (Seer) می‌شوند. موقعیت‌های اپتیکال و صوتی: شخصیت‌ها در موقعیت‌هایی رها می‌شوند که فقط می‌توانند ببینند و بشنوند (مثل پرسه‌زدن‌های بی‌هدف در فیلم‌های آنتونیونی یا دسیکا). آزادی زمان: در این مرحله، سینما برای اولین بار «زمان» را به صورت مستقیم، خالص و مستقل از حرکت نشان می‌دهد. زمان دیگر خطی نیست. گذشته، حال و آینده در هم گره می‌خورند (مثل فیلم‌های آلن رنه یا تارکوفسکی). انقلاب در تدوین: کات زدن (Cut) دیگر برای حفظ تداومِ کنش نیست. برش‌ها کارکردی فلسفی پیدا می‌کنند تا گسست‌های زمانی، پرش‌های حافظه و هم‌زیستیِ واقعیت و رویا را به تصویر بکشند. در «تصویر-زمان»، زمانِ درونی و ذهنی جایگزین زمانِ مکانیکیِ ساعت می‌شود.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاWed, 22 Jul 2026 06:41:39 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/یادداشت-ابی-اربورگ-fgbazubv2iwmابی واربورگ (Aby Warburg) را می‌توان ساختارشکنِ بزرگِ تاریخ هنر دانست. اگر بخواهیم هسته مرکزی تفکر او را در یک جمله خلاصه کنیم، این است که: تاریخ هنر یک سیر خطی از پیشرفتِ سبک‌ها نیست، بلکه تاریخِ روان‌شناختیِ حافظه فرهنگی انسان است که در آن، انرژی‌ها و احساسات باستانی مدام در دوره‌های بعدی تناسخ پیدا می‌کنند.واربورگ تاریخ هنر را از یک رشته صرفا زیبایی‌شناختی به ترکیبی از انسان‌شناسی، روان‌شناسی، اسطوره‌شناسی و تاریخ علم تبدیل کرد. مفاهیم کلیدی و متمایزکننده واربورگ ۱. حیات پسین باستان (Nachleben der Antike)مورخان هنر سنتی معتقد بودند که رنسانس، هنر دوران باستان (یونان و روم) را «احیا» کرد. اما واربورگ واژه Nachleben (به معنای بقا یا حیات پسین) را ابداع کرد. از نظر او، دوران باستان هرگز نمرده بود که بخواهد زنده شود؛ بلکه مانند یک انرژی روانی یا شبح، در ناخودآگاهِ فرهنگ غربی به حیات خود ادامه داده بود. او معتقد بود باستان فقط شامل نظم و هماهنگی (وجه آپولونی) نیست، بلکه مملو از جنون، خشونت و رنج (وجه دیونیزوسی) است که هر زمان شرایط مهیا باشد، بیرون می‌زند.۲. فرمول‌های احساس (Pathosformel)این شاید مشهورترین ابداع واربورگ باشد. پاتوس‌فرمل به معنای الگوها یا ژست‌های بصریِ تثبیت‌شده‌ای است که در دوران باستان برای نمایش اوج هیجانات روانی (رنج، وحشت، خلسه، سوگواری یا نبرد) خلق شده‌اند و هنرمندان دوره‌های بعد، ناخودآگاه یا خودآگاه، همان فرم‌ها را برای نمایش احساسات مشابه وام می‌گیرند. ژست زنی که با موهای پریشان (موتیف معروف به الهه آب). واربورگ این ژست را در نقاشی‌های بوتیچلی کشف کرد و نشان داد که چگونه این فرم، مستقیما از نقش‌برجسته‌های باستانی به فلورانس قرن پانزدهم منتقل شده تا حرکت و هیجان را به تصویر بکشد.۳. اطلس منموزین (Bilderatlas Mnemosyne)واربورگ در سال‌های پایانی عمرش، نوشتن متن را کنار گذاشت و شروع به ساخت یک اطلس تصویری عظیم کرد (منموزین در اساطیر یونان الهه حافظه است). او صدها تصویر (شامل نقاشی‌های شاهکار، تمبر، صفحات تقویم، نمودارهای طالع‌بینی، عکس‌های خبری و بریدگی روزنامه‌ها) را روی پنل‌های چوبی بزرگ با پس‌زمینه مشکی پین می‌کرد تا ارتباطات پنهان و الگوهای تکرارشونده (پاتوس‌فرمل‌ها) را در طول هزاران سال به صورت بصری نشان دهد. چگونه از روش واربورگ برای مطالعه هنر استفاده کنیم؟اگر بخواهید با عینک واربورگ به مطالعه یک اثر هنری، یک فیلم، یا حتی یک پدیده بصری مدرن بپردازید، باید از روش‌های زیر استفاده کنید: 1. ردیابی ژست‌ها و هیجانات، ژست‌های فیزیکی، نحوه افتادن چین و چروک لباس‌ها، و حالات چهره و اینکه این فیگور خاص ابراز رنج یا شادی، قبل از این کجا در تاریخ دیده شده است. 2. مونتاژ و تفکر شبکه‌ای: مثلا یک عکس از جنگ ویتنام را کنار یک نقاشی از جهنم دانته و یک نقش‌برجسته آشوری بگذارید تا مهاجرت یک نماد را از یک رسانه به رسانه دیگر رهگیری کنید. 3. شکستن سلسله‌مراتب (High & Low): برای فهمیدن یک شاهکار نقاشی، فقط به نقاشی‌های هم‌دوره آن نگاه نکنید. روش واربورگی ایجاب می‌کند که برای فهم یک پرتره درباری، به سراغ کتاب‌های رمل و اسطرلاب، نقشه‌های نجومی باستانی، و رساله‌های پزشکیِ آن دوران بروید. تصویر، جزئی از یک اکوسیستم فرهنگیِ پیوسته است. 4. توجه به جزئیاتِ حاشیه‌ای (Detail-oriented): گاهی یک المان بسیار کوچک در گوشه تابلو (مثل نحوه وزش باد در یک تکه پارچه یا فرم موی یک فرشته) کلید فهم انتقال یک مفهوم است. باستانی به دنیای جدید است.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاWed, 22 Jul 2026 06:32:04 +0330https://virgool.ir/@mahdi.fayyazikia/یادداشت-روح-هگلی-hevuwd8ty2yqدر نظام فلسفی گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، فیلسوف آلمانی، روح (Geist) مفهومی بنیادین و محوری است. روح در اندیشه هگل صرفاً یک جوهر فردی یا ذهنی نیست، بلکه حقیقتی فراگیر و پویاست که کل واقعیت، از جمله تاریخ، فرهنگ، و طبیعت را در بر می‌گیرد. تکامل روح، فرآیندی دیالکتیکی و ضروری است که طی آن، روح از مراحل ابتدایی و ناآگاهانه به سوی خودآگاهی کامل و آزادی مطلق حرکت می‌کند. این سفر تکاملی در مهم‌ترین اثر او، «پدیدارشناسی روح»، و همچنین در «فلسفه روح» به تفصیل شرح داده شده است.مراحل اصلی این تکامل را می‌توان در سه سطح کلی دسته‌بندی کرد: روح سوبژکتیو (ذهنی)، روح اُبژکتیو (عینی) و روح مطلق.۱. روح سوبژکتیو (ذهنی): آگاهی فردیاین مرحله، نقطه آغاز سفر روح و مربوط به آگاهی فردی و روان انسان است. روح در این منزلگاه، خود را در وجود یک فرد متناهی تجربه می‌کند و هنوز به کلیت و عمومیت خود آگاه نیست. این مرحله خود دارای سه گام است:آگاهی (Consciousness): در این پایین‌ترین سطح، آگاهی معطوف به جهان خارج و ابژه‌هاست. این مرحله با یقین حسی آغاز می‌شود، یعنی یک آگاهی خام و بی‌واسطه از «این» و «اینجا». سپس به ادراک می‌رسد که در آن، آگاهی اشیاء را با ویژگی‌هایشان درک می‌کند. در نهایت، به فاهمه می‌رسد که در آن، قوانین کلی حاکم بر پدیده‌ها کشف می‌شود. در تمام این مراحل، یک دوگانگی میان «سوژه» (فاعل شناسا) و «ابژه» (موضوع شناسایی) وجود دارد.خودآگاهی (Self-Consciousness): با گذر از مرحله آگاهی، روح متوجه خود می‌شود و به «خودآگاهی» می‌رسد. در این مرحله، سوژه می‌فهمد که نه تنها جهان را می‌شناسد، بلکه از خود به عنوان شناسنده نیز آگاه است. یکی از مشهورترین بخش‌های فلسفه هگل، دیالکتیک «ارباب و بنده»، در این مرحله رخ می‌دهد. در این تقابل، دو خودآگاهی برای به رسمیت شناخته شدن با یکدیگر مبارزه می‌کنند و این مبارزه در نهایت به آگاهی از اهمیت روابط اجتماعی و وابستگی متقابل انسان‌ها می‌انجامد.عقل (Reason): عقل، سنتز یا هم‌نهاد دو مرحله پیشین است. در این گام، روح به این بصیرت می‌رسد که دوگانگی میان ذهن و عین، یا سوژه و ابژه، ظاهری است. عقل درمی‌یابد که ساختار واقعیت، عقلانی است و ذهن می‌تواند آن را بشناسد. این مرحله، پلی برای گذار از آگاهی فردی به جهان اجتماعی و عینی است.۲. روح اُبژکتیو (عینی): تجلی در جهان اجتماعیپس از آنکه روح به خودآگاهی در سطح فردی دست یافت، خود را در ساختارها و نهادهای جهان اجتماعی بیرونی متجلی و عینی می‌سازد. در این مرحله، آزادی فردی در بستر یک کلیت اجتماعی معنادار می‌شود. مراحل روح ابژکتیو عبارتند از:حقوق (Right): این اولین تجلی روح در جهان خارج است که به صورت قوانین انتزاعی و حقوق مالکیت ظاهر می‌شود. در این سطح، فرد به عنوان یک شخص حقوقی مستقل به رسمیت شناخته می‌شود، اما این شناخت هنوز سطحی و بیرونی است.اخلاق فردی (Morality): در این مرحله، قانون از امری بیرونی به یک تکلیف درونی و وجدانی تبدیل می‌شود. فرد بر اساس نیت و اراده خیر خود عمل می‌کند. با این حال، این مرحله نیز با تضاد میان نیت درونی و پیامدهای بیرونی عمل روبروست.اخلاق اجتماعی یا Sittlichkeit (Ethical Life): این مرحله، سنتز حقوق و اخلاق فردی است. در اینجا، روح در نهادهای انضمامی و واقعی جامعه مانند خانواده، جامعه مدنی و دولت به تحقق کامل می‌رسد. از نظر هگل، دولت عقلانی عالی‌ترین تجلی روح ابژکتیو است، جایی که آزادی فردی و منافع عمومی در یک کل هماهنگ با یکدیگر آشتی می‌کنند.۳. روح مطلق: خودآگاهی در بالاترین سطحروح پس از تحقق خود در جهان عینی و اجتماعی، به عالی‌ترین مرحله تکامل خود، یعنی روح مطلق، نائل می‌شود. در این مرحله، روح به آگاهی کامل از خود به عنوان کل واقعیت دست می‌یابد. این خودشناسی نهایی از طریق سه فعالیت عالی بشری صورت می‌گیرد:هنر (Art): هنر، اولین شکل از دریافت روح مطلق است. در هنر، امر مطلق در قالب شهود حسی و در یک اثر مادی (مانند مجسمه، نقاشی یا شعر) متجلی می‌شود. هنر حقیقت را به زبانی انضمامی و محسوس بیان می‌کند، اما هنوز کاملاً از بند ماده رها نشده است.دین (Religion): دین، مرحله‌ای بالاتر از هنر است. در اینجا، امر مطلق نه در قالب شهود حسی، بلکه در قالب تصور و روایت درک می‌شود. دین (به ویژه مسیحیت در نگاه هگل) حقیقت را از طریق داستان‌ها و مفاهیمی چون خداوند به عنوان یک وجود متعالی بیان می‌کند. با این حال، در دین هنوز یک فاصله میان انسان (متناهی) و خدا (نامتناهی) وجود دارد.فلسفه (Philosophy): فلسفه، عالی‌ترین و نهایی‌ترین مرحله تکامل روح است. در این منزلگاه، روح مطلق به شناخت مفهومی و عقلانی از خود دست می‌یابد. فلسفه، حقیقت را نه از طریق حس یا تصور، بلکه از طریق تفکر محض و در قالب «مفهوم» درک می‌کند. در فلسفه، روح به این آگاهی کامل می‌رسد که خود، جوهر نهایی هستی است و تمام این فرآیند تکاملی، چیزی جز سفر خودشناسی او نبوده است. در این نقطه، روح به آزادی و کمال مطلق دست یافته و تاریخ به غایت خود رسیده است.بنابراین، کل تاریخ جهان در اندیشه هگل، زندگی‌نامه خودنوشت روح است؛ روایتی از تلاش مداوم روح برای شناختن خویش و رسیدن به آزادی، که از ابتدایی‌ترین اشکال آگاهی آغاز شده و در نهایت، در دانش مطلق فلسفه به اوج خود می‌رسد.مهدی فیاضی کیامهدی فیاضی کیاWed, 22 Jul 2026 06:11:11 +0330