<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"><channel><title>نوشته های فلسفه و عرفان</title><link>https://virgool.ir/feed/@m_97392901</link><description></description><language>fa</language><pubDate>2026-11-11 14:43:25</pubDate><image><url>https://files.virgool.ir/upload/users/2699864/avatar/CU4lai.jpg</url><title>فلسفه و عرفان</title><link>https://virgool.ir/@m_97392901</link></image><item><title>فلسفه گرامی داشت محرم</title><link>https://virgool.ir/@m_97392901/گرامی-داشت-محرم-txfuovf7kreq</link><description> استاد ما می‌فرمود فلسفه گرامی گداشت ایام محرم چیست؟ ایام محرم در حقیقت گرامیداشت حقیقت روحاللهی  خودمان است. حضرت سیدالشهدا برای چه امر مهمی قیام کردند و به شهادت رسیدند؟ آن امر مهم جز اینکه ما جایگاه حقیقی خودمان را در  اهداف خلقت بشناسیم. تا بدانیم از جانب پروردگار متعال چه هستیم و چه کسی هستیم و کجا هستیم.حال میتوان  پرسشی را مطرح کردحقیقت روح‌اللهی ما چیست یعنی چه چیزی بالقوه در انسان هست؟ در آیه شریفه سورهی ص فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ سَاجِدِينَ. پس آن گاه که او را به خلقت کامل بیاراستم و از روح خود در او بدمیدم بر او به سجده در افتید.وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَٰؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَو خدا همه اسماء را به آدم یاد داد، آن گاه حقایق آن اسماء را در نظر فرشتگان پدید آورد و فرمود: اسماء اینان را بیان کنید اگر شما در دعوی خود صادقید.اسماء چیست؟ همان اسماء الهی( رحمان، رحیم، حی، قادر، شافی، ...)و چنان که میرزا جواد آقا ملکی تبریزی در کتاب رسالهی لقاء الله میفرماید این اسما لفظی و نامی به زبان گفته میشود نیست. بلکه این اسماء عینی است. و خداوند با این اسماء در عالم خلقت کار میکند. و خداوند جلجلاله با آن اسمها در عالم تجلی میکند. و تاثیرات در عالم بوسیلهی این اسماء رخ میدهد. بلکه وجود همهی عوالم از تجلیات اسماء الهی است.(ص.۱۰)برای توضیح بیشتر میتوانید به خود کتاب رجوع کنید.خب اینکه خداوند از روح خودش در انسان دمیده و همهی اسماء را به انسان آموخته نشان از ظرفیت بالقوهای انسان  و حقیقت روحاللهی دارد.خب با توجه به این ظرفیت در انسان، خداوند چه جایگاهی برای انسان تعیین کرده است؟مقام خلیفه الهیوَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً ۖ قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ ۖ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَبه یاد آر) وقتی که پروردگارت فرشتگان را فرمود که من در زمین خلیفهای خواهم گماشت، گفتند: آیا کسانی در زمین خواهی گماشت که در آن فساد کنند و خونها بریزند و حال آنکه ما خود تو را تسبیح و تقدیس میکنیم؟! خداوند فرمود: من چیزی (از اسرار خلقت بشر) میدانم که شما نمیدانید.دمقام محمودوَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَكَ عَسَىٰ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًاو پاسى از شب را بيدار باش وتهجّد و عبادت كن، و اين وظيفهاى افزون براى توست، باشد كه پروردگارت تو را به مقامى محمود وپسنديده برانگيزد.پس با توجه به آن ظرفیت این مقامات و به فعلیت رساندن این مقامات مد نظر است.تمام صد و بیست و چهار هزار پیامبر آمده اند [که] امت خودشان را دعوت به مقام معنوی خودشان کنند.(استاد غفاری.ظهور عشق.۲۸) بنابراین همانطور که حضرت استاد  مقصود تنها خوب بودن ظاهری نیست. اگر قرار بود در حدی که احکام و اعتقاداتم را یاد بگیرم، یک طلبه عادی کافی بود؛ و دیگر آمدن پیامبر و ائمه اطهار علیهم السلام لازم نبود. لذا کسی را که تجربه بالاتری داشت برای من میفرستادند.(استاد غفاری. ملکوت عشق مخفی. جلد۲.ص ۲۴)لذا هدف خلقت با توجه به آمدن بزرگترین انسانهای تاریخ امری عظیم هست. همان طور که قرآن کریم فرمودهاست.إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالْجِبَالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَهَا وَأَشْفَقْنَ مِنْهَا وَحَمَلَهَا الْإِنْسَانُ إِنَّهُ كَانَ ظَلُومًا جَهُولًا ﴿۷۲﴾ما امانت را بر آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرديم پس از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناك شدند و انسان آن را برداشت راستى او ستمگرى نادان بود (۷۲)</description><category>فلسفه و عرفان</category><author>فلسفه و عرفان</author><pubDate>Thu, 20 Jul 2023 15:56:28 +0330</pubDate></item><item><title>دایره تجربه انسان تا چه حد است؟</title><link>https://virgool.ir/@m_97392901/دایره-تجربه-انسان-تا-چه-حد-است-uktj4xuciicj</link><description> امام سجاد(ع) ضمن روایتی طولانی چنین فرمود: آگاه باشید که بنده را چهار چشم باشد؛ با دو چشمش کارهای مرتبط با دنیا و دین خود را مدیریت کرده و با دو چشم دیگرش به کار آخرت نظر می‌کند؛ چون خداوند اراده خیرى در مورد بنده‌‏اى کند آن دو چشمى را که در دلش است می‌گشاید که با چشم‌دل، عالم غیب و کار آخرتش را ببیند و اگر اراده خیر نفرماید دل را به همان حال اولیه خود واگذارد. و احادیث و روایات دیگری بر این حدیث تاکید دارند.با توجه به این حدیث دایره‌ای تجربه‌ی انسان عظمتی دارد که نه تنها دنیا را با تمام وسعتش بلکه در همین دنیا عالم آخرت را  می‌تواند با چشم دل مشاهده کند.مثلاً خداوند در توصیف آخرت در سوره‌‌ی نور آيه 24 می‌فرمايد:يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ اَلْسِنَتُهُمْ وَ اَيْدِيهِمْ وَ اَرْجُلُهُمْ بِما كَانُوا يَعْمَلُونَ» (آن روز كه زبانها و دستها و پاهايشان نسبت به اعمالى كه مرتكب شدند بر ضد آنها گواهى مى دهد).حال این آیه که به اجمال در مورد آخرت صحبت کرده است به تفصیل اهل معنا در مورد این مسئله صحبت کرده‌اند.در کتاب مهر خوبان از استاد غفاری ص۶۴  اینچنین به تفصیل صحبت شده است‌، که چشم ما یک ملکوت دارد، گوش ما یک ملکوت دارد، زبان ما ملکوت دارد، بدنمان ملکوت دارد و ...، همه این ها ملکوت دارند. ذکر رکوع ملکوت دارد، ذکر تشهد یک ملکوت دارد و ...؛ یعنی هر فعل و انفعالی که از ما صادر می شود هم ملکوت مخصوصی دارد.حتی این دیوار ملکوت دارد، این فرش ملکوت دارد و... همه چیز ملکوت دارد.اگر ملکوتش را ببینید، می فهمید که همه در یک ملکوت مشترک هستیم و آن نسبت به اسماء است. لذا همه چیز تسبیح می گوید و حضرت باریتعالی را تسبیح و تقدیس می کند.اگر به ملکوت اشیاء راه پیدا کنی، تسبیح تمام آنچه دور و برت هست را می شنوی و می بینی، حتی تسبیح اعضا و جوارح بدنت را.</description><category>فلسفه و عرفان</category><author>فلسفه و عرفان</author><pubDate>Tue, 18 Jul 2023 13:21:41 +0330</pubDate></item><item><title>دین، انسان، هستی</title><link>https://virgool.ir/@m_97392901/دین-انسان-هستی-ktchh3nn2567</link><description>عارف بزرگ آقای سعادت پرور در کتاب قرآن و فطرت این پرسش را طرح می‌کند که آیا می‌توان بدهی‌ها(جنگ‌ها، کینه‌ها، حسد‌ها....) را به خداوند نسبت داد؟ ایشان پاسخ می‌دهد خیر این بدی‌ها در عالم سجن انجام می‌گیرد و این به این دلیل است که انسان خودش را مستقل می‌بیند. و این نگاه استقلالی خودش موجب خطا‌ و لغزش است. و فلسفه‌ی ارسال پیامبران و ائمه‌‌ی هدی باز داشتن از نگاه استقلالی به این عالم است. یک پرسش می‌توان مطرح کرد که چرا عالم دنیا جایگاهی است که بدی می‌تواند در آن رخ دهد؟  نظر علامه‌ی طباطبایی در  رساله‌ی الولایه : علیت طولی (تشکیک از کمال به نقص) هر معلولى نسبت به علت خود مانند سايه نسبت به صاحب سايه است.و همچنين نقص‌ها و كاستى‌ها از لوازم مرتبۀ معلوليت است، و اين عالم دنيا از نظر وجودى مسبوق به عوالم ديگرى است كه ارتباطش با آن عوالم به نحو عليت و معلوليت بوده تا اينكه سلسلۀ موجودات به حقّ‌ اول و خداوند سبحان منتهى گردد. از اين بيان نتيجه گرفته مى‌شود كه تمامى كمالات موجود در اين نشئه به نحو اعلى و اشرف در مرتبه و نشئۀ مافوق وجود دارد و نواقص و كمبودهايى كه مختص به اين نشئۀ ماده و طبيعت است،در عوالم بالاتر راه ندارد.(الولایه.ص37) آمیختگی با ماده(پایین‌ترین درجه‌ی هستی) ريشه و خاستگاه تمامى اين كاستى‌ها و دردها همچون نواقص خلقت،يا به طور مستقيم يا غير مستقيم،تنها ماده است و آنجا كه ماده‌اى نيست هيچ‌يك از اين نواقص و مصائب و آلام مربوط‍‌ به آن نيز در ميان نيست.پس اين نواقص و كاستى‌ها مربوط‍‌ به اين نشئۀ دنيا است. مراد ما از ماده،همانا جوهرى است كه نامحسوس است و قبول انفعال و اثرپذيرى مى‌كند،و صورتى است كه ماده ندارد،نه اينكه مقصود ما از ماده جسميت باشد.(الولایه.ص۳۸)پرسش دوم اینکه نگاه استقلالی چیست؟ وچگونه نگاه استقلالی شکل می‌گیرد که به تبع آن گناه و لغزش رخ می‌دهد؟ نگاه استقلالی یعنی عالم ماده و طبیعت را مستقل از خداوند دیدن و برای آن ذاتی قائل شدن. علامه نحوه‌ی شکل گیری نگاه استقلالی را اینگونه توضیح می‌دهد:اعتماد کردن به دنیا و گرايش نفس به دنيا و اعتماد او به مقاصد و اهداف دنيوى موجب حصول صورت دنيادوستى و دنياپرستى در نفس مى‌گردد،چون كه دنيا بر نفس احاطه دارد،لذا نفس هم ميل و گرايش بدان دارد،پس هر لحظه صورتى را از نفس مى‌زدايد و صورتى را جايگزين آن مى‌سازد و صورت ديگرى را بيرون مى‌راند و دم به دم چنين است و اين خود موجب ضعف صورت اين حقايق و معارف حقيقى در نفس مى‌شود و در اين هنگام،تأثير صورت‌هاى حقايق و معارف،از نظر پديد آوردن لوازم و آثار خود در نفس رو به ضعف مى‌گذارد،و اين است كه گفته شده دوستى دنيا سر تمامى گناهان است؛ حبّ‌ الدّنيا رأس كلّ‌ خطيئة.( الولایه .ص۴۴) پیامبران و ائمه با دعوت به چه چیزی ما را از نگاه استقلالی به عالم باز داشته‌اند؟هنگامى كه ما در خصوصيات شريعت اسلامى بلكه تمامى اديان الهى تدبر مى‌كنيم،درمى‌يابيم كه تنها هدف اين شرايع آسمانى همانا توجه دادن انسان به ماوراى اين عالم طبيعت است و اين هدفى است كه اديان،با بصيرت و آگاهى، انسان‌ها را به آن دعوت و در جميع جهات و تعاليم و آموزش‌هاى خود،مردمان را به اين هدف فرا مى‌خوانند و به هر راهى كه ممكن باشد به آن مى‌پردازند و همواره به دور اين مقصود طواف و گردش مى‌كنند.سپس بايد دانست كه مردم از نظر درجۀ انقطاع به سوى خدا و اعراض از اين عالم مادى بر سه دسته‌اند:  دستۀ اول:انسان‌هاى تامّ‌ الاستعدادى هستند كه مى‌توانند انقطاع قلبى از اين نشئه بيابند و با يقين تمام به معارف الهى روى آورند و به خداوند سبحان توجه كنند و اينچنين انسانى است كه مى‌تواند به مقام مشاهدۀ ماوراى عالم ماده و شهود انوار الهى نائل شود؛مانند پيامبران عليهم السّلام،و اين طبقه،مقربانند.  دستۀ دوم:انسان‌هاى تامّ‌ الايقانى هستند كه كاملا از عالم ماده و تعلقات آن دل نبريده‌اند،زيرا آلودگى‌هاى مادى و برخى انديشه‌هاى نادرست،ايشان را از اعتراف به اينكه امكان دل بريدن از اينجا و رهايى و رسيدن به عالم ماوراى ماده وجود دارد،ناتوان و نوميد ساخته است.اين دسته خدا را آن‌گونه مى‌پرستند كه گويى او را مى‌بينند.اينان خدا را از روى صدق و بدون بازيگرى پرستش مى‌كنند،ولى از وراى حجاب و تنها از روى ايمان به غيب خدا را مى‌پرستند.دستۀ سوم:كسانى هستند كه نه جزء دستۀ اولند و نه از دستۀ دوم،و آنان ساير مردم و عموم آنان هستند.و اين دسته،به استثناى معاندان و منكران و نيرنگ‌بازان،گروهى هستند كه مى‌توانند عقايد درست و برحق در خصوص مبدأ و معاد را دريابند و بدان باور آورند و فى الجمله-نه بالجمله-بر طبق آن عقايد عمل كنند.و جهت اين مطلب آن است كه اين دستۀ اخير به زمين چسبيده و خاك‌نشين شده و به پيروى هوى و خواهش دل و دوستى دنيا پرداخته‌اند، زيرا دوستى دنيا و كالاى آنمايۀ سرگرمى بدان مى‌شود و موجب مى‌گردد كه هدف همۀ حركات و سكنات آدمى،فقط‍‌ توجه به دنيا باشد و اين نيز به نوبۀ خود موجب آن مى‌شود كه نفس تنها به دنيا و كالاى آن بينديشد و همۀ توان خود را صرف آن كند و از ماوراى دنيا غفلت بورزد و از آن احوال و اعمالى كه در اثر اعتقادات درست پديد مى‌آيد غافل و بى‌نصيب گردد.(الولایه.ص۴۲_۴۳) براى همين است كه ما در شريعت مقدس اسلام مى‌بينيم كه يك سلسله احكام نظرى و عملى عمومى وجود دارد كه شامل واجبات و محرمات است و اهمال و فروگذارى آن براى هيچ دسته و گروهى روا نيست.و در عين حال احكامى مخصوص ذوق و پسند دستۀ سوم نيز وجود دارد كه متعلق به جميع امور از جزئى و كلى بوده،شامل مستحب و مكروه و مباح است.و اين احكام با وعده و وعيد نسبت به بهشت و دوزخ در دل اين گروه جاى گرفته است و با خو گرفتن به امر به معروف و نهى از منكر و تكرار اين عمل،باور قلبى ايشان گشته است و بر جاى مى‌ماند،زيرا تكرار و عادت نزد عوام مردم خود قوى‌ترين برهان است.و احكامى نيز مخصوص طبقۀ دوم هست كه نسبت به دستۀ سوم داراى افزايش‌ها و فزونى‌هايى است.و عمدۀ فرق بين دستۀ دوم و دستۀ سوم،چنان‌كه پيش‌تر دانستيم در قدرت و ضعف علمى و تأثير آن نهفته است.  و اما نسبت به دستۀ اول،احكام دقيق‌ترى در شريعت اسلام به چشم مى‌خورد؛ چه‌بسا امرى كه نسبت به دستۀ دوم و سوم مباح يا مستحب يا مكروه است اما همان امر براى دستۀ اول واجب يا حرام باشد،زيرا آنچه براى نيكان نيكى و كمال شمرده مى‌شود نسبت به مقرّبان بدى و نقص به شمار مى‌آيد كه: حسنات الأبرار سيّئات المقرّبين و اين البته تنها در مورد دستۀ اول است و شامل غير آنان نمى‌شود.و اين دستۀ اول احكام و امورى مخصوص به خود دارند كه در دستۀ دوم و سوم يافت نمى‌شود و غير اين دسته هرگز به آن امور كه مختص به ايشان است پى‌نبرده و راهى به فراگيرى آن نيز ندارند. (الولایه. ص۴۴_۴۵) </description><category>فلسفه و عرفان</category><author>فلسفه و عرفان</author><pubDate>Fri, 14 Jul 2023 13:18:14 +0330</pubDate></item></channel></rss>