https://virgool.ir/feed/@m_92569046fa2026-11-11 16:39:00https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@m_92569046https://virgool.ir/@m_92569046/طوری-درباره-ی-مرگ-حرف-می-زند-انگار-که-درباره-ی-آب-و-هوا-می-گوید-fr17vc1jwjpdMarsha Normanمارشا نورمن یکی از برجسته‌ترین نمایشنامه‌نویسان زن قرن بیستم آمریکاست که سپتامبر سال 1947 در لوئیزویل، کنتاکی، در خانواده‌ای متعصب مسیحی به دنیا آمد. پدرش رادیو و تلویزیون را از خانه حذف کرده بود و او را از معاشرت با دیگر کودکان بازمی‌داشت. نتیجه‌اش هم این شد که او برای خود دوستی خیالی ساخت.همچنین وی در نوازندگی نیز استعداد داشت. جالب اینکه تعصب پدرش شامل کتاب و تئاتر نمی‌شد بنابراین تجربه‌ی دیدن تئاتر از همان کودکی به خصوص کارهای اولیه‌ی پیتر شفر او را تکان داد. نورمن در کالج اگنس اسکات در آتلانتا فلسفه خواند و در آنجا به تماشای تئاتر رفت. با وجود اشتیاقش نسبت به تئاتر، هیچ‌گاه تئاتر را به عنوان حرفه در نظر نگرفت. بعد از فارغ‌التحصیلی به لوئیزویل برگشت، ازدواج کرد و فوق‌لیسانس گرفت. ابتدا در بیمارستان روانی کار کرد و سپس وارد تلویزیون کودکان شد و در نهایت با کمک جان جوری (یکی از نویسندگان پرفروش ادبیات کودک و نوجوان) وارد دنیای نمایشنامه‌‌نویسی شد.جان جوری به او گفته بود: «برو دنبال لحظه‌ای که واقعا از نظر جسمی ترسیده‌ای، در خطر واقعی بوده‌ای.»این پیشنهاد او را به یاد دختری انداخت که ده سال پیش در بیمارستان ملاقات کرده بود، دختری بدون ‌‌هیچ ترسی، ‌هیچ کنترلی، ‌هیچ مرزی. آن دختر بعدها به جرم قتل زندانی شد. اما برای نورمن چیزی که قابل توجه بود نه خشونت بلکه معمای انسانی بود که نمی‌توانست از عواقب اعمالش فرار کند.پس نورمن نمایشنامه‌ی Getting out (رهایی) را می‌نویسد به گونه‌ای که بیان می‌کند:«می‌خواستم دختری خصومت‌گرا خلق کنم که به هیچ چیز اهمیت نمی‌دهد. اما چگونه چنین شخصیتی بنویسم اگر دختری که از زندان بیرون می‌آید کاملا رام شده باشد؟ راه‌حل این مشکل آغاز زندگی من در تئاتر بود. باید هر دو را روی صحنه می‌آوردم: آرلی(دختر گذشته) و آرلین(زنِ امروز) تا نمایش رابطه‌ی آن‌ها را کشف کند.»بنابراین نورمن به بررسی ارتباط آرلی و آرلین می‌پردازد اما اعتراف می‌کند که:«من صرفا درباره‌ی آرلی نمی‌نوشتم، درباره‌ی خودم می‌نوشتم. فهمیدم همه‌ی ما اغلب با کسی که زمانی بودیم اشتباه گرفته می‌شویم»شاید بتوان در این رابطه به یکی از دیالوگ‌های کاراکترِ جسی در نمایشنامه‌ی شب‌بخیر مادر نیز اشاره کرد: «یه عکس قدیمی از بچگی‌هام پیدا کردم. کس دیگه‌ای بود، من نبودم...»شب‌بخیر مادر نمایشنامه‌ی مهم نورمن است که سال 1983 جایزه‌ی پولیتزر را برای او به همراه داشته است. نشستنِ دو زن و صحبت درباره‌ی خاطرات و رویدادهای ویرانگر زندگی‌شان امری‌ست بدیع و جذاب حال آنکه آن دو نفر مادر و دختر باشند. نورمن رابطه‌ی مادر و دختر را دست‌کم می‌توان گفت به شکلی عمیق و نو موشکافانه ترسیم می‌کند.وی در این باره می‌گوید:«رابطه‌ی مادر–دختر... یکی از رازهای بزرگ جهان است؛ قرن‌هاست که مردان و زنان را سردرگم و گیج کرده، و با این حال، هرگز چنین پنداشته نشده که تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر زندگی خانواده یا بقای آن داشته باشد. در حالی که توانایی مرد در پول درآوردن، موفقیتش در جهان بیرون، کشمکشش با پدر — همه‌ی این‌ها چیزهایی بوده‌اند که مستقیماً در ارتباط با بقای خانواده در نظر گرفته شده‌اند. بخشی از آنچه ما شروع به انجام داده‌ایم، به دلیل افزایش صدای زنان در جهان، این است که بقایا را بازتعریف کنیم. بقایا یعنی توانایی ادامه‌ دادن زندگی‌تان به گونه‌ای که برایتان رضایت‌بخش و پُرمعنا باشد. با این تعریف جدید از بقا، «مادر» به شکل بزرگی نمایان می‌شود. آنچه برای زندگی‌ات امید داری، چطور حدود امکان‌هایت را تعریف می‌کنی. این‌ها همه چیزهایی‌اند که با «مادر» در پیوندند. او سرچشمه‌ی مطلق عزت نفس، تصویر ذهنی از خود، کنجکاوی و انرژی است. در واقع، «ادامه دادن» از مادر می‌آید. «تولید کردن»، «پول درآوردن»، «راه خود را در زندگی یافتن» چیزهایی هستند که تاریخاً پدر عهده‌دارشان بوده. اما «ادامه دادن»، آن کارِ «اینجاییم، یک روز دیگر و باز هم باید این آشفته‌بازار را جمع کنیم»، کارِ مادر است.»(بتسکو و کوئنیگ، مصاحبه‌ها، صفحات ۳۳۸–۳۳۹) جسی‌(دختر) در مقابل مادرش(تلما) طوری درباره‌ی مرگ و تصمیمش برای خودکشی حرف می‌زند انگار که از آب و هوا می‌گوید. جسی در ابتدای نمایشنامه در عرض چند دقیقه هدف واقعی‌اش را اعتراف می‌کند. حتی برای آن ضرب‌الاجلی چند ساعته تعیین می‌کند. ناگهان ساعت‌های صحنه کارکردی دراماتیک پیدا می‌کنند و فاصله‌ی میان زمان نمایشی و زمان واقعی فرومی‌پاشد.مسئله‌ی زمان در تئاتر برای نورمن مسئله‌ای حیاتی‌ست. او می‌گوید: «اگر قرار است برای تئاتر بنویسید باید به زمان بپردازید. رمان‌ها درباره‌ی مکان‌اند، فیلم‌ها درباره‌ی ماجرایند. تئاتر درباره‌ی زمان است.»همچنین وی در یکی از سخرانی‌هایش با عنوان «چگونه سقوط کنیم» اشاره می‌کند:«وقتی فرانک ریچ برای شب‌بخیر مادر نقد نوشت، این قضیه که روی صحنه شش تا ساعت بود عصبی‌اش کرد، ساعت‌هایی که همگی زمان واقعی را دقیق نشان می‌دادند. نظر او این بود که ما زیاده‌روی کرده‌‌ایم. خب ما برای اجرای برادوی دوتا از ساعت‌ها را برداشتیم و او خیلی بیشتر نمایش را دوست داشت. آنچه من داشتم با کل آن ساعت‌ها انجام می‌دادم فقط دست پیش گرفتن درباره‌ی چیزی بود که من در حیطه تئاتر بهش اعتقاد دارم. تنها راه برای اینکه مانع نگاه کردنِ تماشاگران به ساعت‌هاشان بشوید این است که بگذارید در خودِ نمایش ساعت کار کند.»با اینکه نورمن اغلب روی زنان تمرکز کرده، او این باور را ندارد که زنان به شکلی منحصربه‌فرد حساس یا آسیب‌پذیر هستند. همان‌طور که نمایش‌هایش نشان می‌دهند، زنان شاید آداب متفاوتی برای پنهان‌کردن حقیقت‌های دردناک یا ارائه‌ی نشانه‌هایی مردد از حمایت داشته باشند، اما آن‌ها نیز با همان پوچی‌ها مواجه‌اند، در همان جهان‌های اجتماعی و روانیِ گیج‌کننده زندگی می‌کنند، همان حس فقدان را تجربه می‌کنند و در جست‌وجوی همان ارتباط هستند. آن‌ها نیز بازیگرانی هستند که نقش‌هایی به آن‌ها داده شده که باوری به آن‌ها ندارند، و می‌دانند که تنها از دل واکنش دیگران، از دل داستان‌هایی که در آن شریک‌اند، می‌توانند معنایی خلق کنند.«برایم تئاتر جایی بود برای کاوش در آن انزوا که ویژگی اصلی زندگی‌ام بود. انزوایی که نه‌ فقط از کودکی و خانواده‌ام می‌آمد، بلکه چیزی بود که آگاهانه حفظش کرده‌ام، نه از سر غرور، بلکه چون احساس می‌کردم جایم در گوشه‌ای جداست.»منابع: کتاب تئاترنویسان معاصر آمریکا | انتشارات کمبریجنگار تخت‌کشهانگار تخت‌کشهاMon, 30 Jun 2025 01:32:47 +0330