https://virgool.ir/feed/@m_92070613fa2026-11-11 01:16:58https://files.virgool.ir/upload/users/2108081/avatar/tG7egx.jpghttps://virgool.ir/@m_92070613https://virgool.ir/@m_92070613/نقد-نمادشناسانه-ی-بوف-کور-wbgipv2xbxtkبوف کور، صادق هدایت، انتشارات امیرکبیر،۱۳۵۱ درباره‌ی بوف کور بسیار نوشته‌اند. این کتاب از جنبه‌های مختلف مثل نقد روانشناختی، نقد سیاسی، نقد نمادین و... به دقت نظر رسیده است. اما نکته‌ای که در ارتباط با این رمان توجه مرا جلب کرده این است که راوی دچار اختلال حواس یا به قول امروزی‌ها بیماری آلزایمر است. در بخش نخست داستان پیرمرد مرموز خنزرپنزری ابتدا توسط راوی خلق می‌شود به این شکل که تصویر او را روی جلد قلمدان می‌کشد. چندی بعد عموی راوی به دیدارش می‌آید که ویژگی‌های منحصر به فرد همان پیرمرد را دارد. وقتی راوی می‌خواهد برای عمویش از روی رف شراب بیاورد از سوراخ چشمش به همان پیرمرد و دختر اثیری می‌افتد و در بخش دوم هم هر بار پیرمرد ظاهر می‌شود مثل تمام دفعات قبل گویی راوی برای اولین بار است که او را می‌بیند. یا در صفحه‌ی ۵۱ راوی شهر ری را بزرگترین شهر دنیا می‌داند. گویی فکرش در گذشته‌ای بسیار دور می‌چرخد. در زمانی که ری شهر مهمی بوده. پس راوی زمان و مکان را درست تشخیص نمی‌دهد. و در صفحه‌ی ۵۲ دایه ی راوی درباره‌ی پیرمرد خرده فروش مقابل خانه می‌گوید این مرد در جوانی کوزه‌گر بوده و فقط همین یک دانه کوزه را برای فروش نگه داشته. در نتیجه‌ راوی اگر نماد ساکنین سرزمین ایران باشد کسی است که دچار فراموشی است یعنی حافظه‌ی تاریخی ندارد. پیرمرد نماد استعمار است که هربار خود را در کسوت یک ناجی به راوی نشان می‌دهد: یک سبک هنری همیشه یکجور برای نقاشی روی قلمدان، عمو یا شاید پدر راوی، گورکن، رقیب عشقی راوی و... این که راوی خودش ابتدا به ساکن و به شکلی الهامی و ناخودآگاه او را خلق می‌کند صورتی از همان منجی طلبی ایرانیست. نیاز به یک مرشد، یک پیر راه و راوی در جای جای رمان همچون سالکی به دنبال این مرشد روانه است و نمی‌داند در پایان سر از کدام ناکجا‌آباد درخواهد آورد. راوی دائم شخصیت‌ها را با هم خلط می‌کند پدر را با عمو و پیرمرد. هرکدام را جای یکدیگر می‌آورد. مادر و مادام بوگاسی و زن اثیری را نیز. بیش از هرچیز آشفتگی روحی جمعی ایرانی در این رمان به چشم می‌خورد. درباره‌ی گلدان راغه نیز می‌توان گفت هویت تاریخی و فرهنگی ایرانیست که هربار به دست استعمارگر و غارتگری می‌افتد گویا به راوی می‌گوید بیا مرا پس بگیر اما راوی هربار بی‌اعتنا از کنار آن می‌گذرد. مریم حاجی حسینی مریم حاجی حسینیمریم حاجی حسینیSat, 04 Feb 2023 13:50:25 +0330