https://virgool.ir/feed/@m_84372658fa2026-11-11 17:21:49https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@m_84372658https://virgool.ir/@m_84372658/ارتباط-رهبری-آموزشی-و-نوروساینساعصاب-و-مغز-swgtn51ghoj2موضوع مقاله:ارتباط رهبری آموزشی و نوروساینس(اعصاب و مغز)گرد آورنده :مریم خانیمقطع:کارشناسیرشته:علوم تربیتیدانشگاه:الزهرااستاد:سرکار خانم دکتر سایه وندمقدمه:مدیریت و رهبری آموزشی فرآیندی است اجتماعی که با به کارگیری مهارت‌های انسانی» مفهومیء تخصصی, علمیء هنری و تجربی کلیه منابع انسانی» ارزشی» مالی و تکنولوژیکی را سازماندهی و از طریق تامین نیازهای مادی و معنوی کارکنان» معلمان و دانش‌آموزانء هدف‌ها و سیاست‌های تعلیم و تربیت را محقق می‌سازد.رهبری در سازمان‌های آموزشی به علت تأثیر آموزش و پرورش در پیشرفت جوامع، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.آموزش و یادگیری قلب مدیریت آموزشی و هسته فنی مدرسه را شکل می دهد و به تبع آن تجلی مدیران در نقش رهبران آموزشی به عنوان یک ضرورت احساس می شود. رهبری آموزشی به مثابه یک الگوی رهبری مدرسه با جنبش مدرسه اثربخش همزاد است.علوم اعصاب یا نوروساینس (به انگلیسی: Neuroscience) دانش مطالعهٔ دستگاه یا سامانه عصبی و زیرشاخه‌ای چندرشته‌ای از زیست‌شناسی است که با بهره‌گیری از فیزیولوژی، آناتومی، زیست‌شناسی تکاملی و زیست‌شناسی سلولی و مولکولی، مدل‌سازی ریاضی و روان‌شناسی به درک ویژگی‌های نورون‌ها و مدارهای عصبی می‌پردازد.نوروساینس به عنوان یک زمینه چند تخصصی شامل علوم پایه، پزشکی، روانشناسی و علوم اعصاب استفاده می‌شود تا به درک عملکرد مغز و سیستم عصبی و نقش آن در فرآیندهای شناختی، رفتاری و حرکتی انسان کمک کند.فعالیت‌های عصبی تحت تأثیر روابط افراد است و اگر روابط خوبی بین افرد باشد، روابط مطلوبی نیز بین اعصاب شکل خواهد گرفت.یافته‌های اخیر درباره چگونگی کارکردهای مغز به پیدایش موجی از بینش‌های جدید درباره موضوعاتی همچون تفکر، حافظه، انگیزش، یادگیری و رشد منجر شده است(وارما، 2008؛ هال، 2005؛ بلیک مور، 2005 به نقل از صادقی و همکاران، 1395). این یافته‌ها مطالعات ارزشمندی درباره چگونگی یادگیری و رشد مغز در اختیار مربیان قرار داده است که آنان را به تلاش در راستای استنتاج و استخراج اصول و دلالت های تربیتی معتبر از مبانی عصب شناختی یادگیری و آموزش و برقراری پیوندی مستحکم بین دو قلمرو تربیت و علوم اعصاب ترغیب نموده است(هال، 2005؛ بلیک مور، 2005؛ فریث، 2005؛ به نقل از صادقی، 1395).مبانی نظری:امروزه یکی از چالش های پژوهشی در علم یاددهی- یادگیری پاسخ به این سؤال است که به کارگیری یافته‌های برآمده از مطالعات علوم اعصاب شناختی درباره یادگیری تا چه حد می تواند در بهبود کیفیت آموزش مؤثر افتد. علوم اعصاب شناختی در پی این است که دانش، بینش و تجربه، چگونه در مغز پردازش می شوند و ارتباطات عصبی موجود در مغز چطور موجبات یادگیری جدید را فراهم می آورند(ترابی نامی، 1391). علوم اعصاب در آموزش در نظر دارد تا به شکاف بین دانش از نحوه عملکرد مغز و نحوه استفاده از این دانش در تجربه‌های کلاس درس پل بزند(پرسلی[1]، 2017). پژوهش های انجام یافته در علوم اعصاب و مغز، درک ما را از فرایند یادگیری افزوده و مبنای خوبی برای تصمیم گیری های آموزشی ارائه نموده اند. این حقیقت وجود دارد که هر کاری در مدرسه و کلاس باید بر اساس دانش در باره روش های یادگیری مبتنی بر مغز استوار باشد(ولف، 1392). یادگیری مغزمحور، مبتنی بر آموزشی است که نظام یادگیری مغز را مورد تأکید قرار می دهد.یادگیری مغز محور شامل اصول و راهبردهایی است که از تحقیقات در زمینه عصب شناسی و علوم شناختی استفاده شده است که برای تقویت آموزش معلمان مورد استفاده قرار می گیرد(جاکوب کولا و میشل اولو[3]، 2018). این نوع یادگیری بر پایه توانایی مغز، به شناخت قواعد و مقررات مغز در یادگیری معنی دار و سازمان دهی تدریس بر اساس آن قواعد مربوط می شود.تحقیقات اخیر در علوم شناختی و علوم اعصاب و ارتباط آن با نظریه و عملکرد تربیتی پیشرفت های قابل ملاحظه ای در درک ارتباط بین مغز و آموزش و تعیین اصول یادگیری مبتنی بر فرایندهای شناختی مغز داشته است. اما توافقی جامع در مورد آنها وجود ندارد. لذا تعیین اصول جامع در حوزه یادگیری مبتنی بر مغز ضروری می‌باشدکاین و کاین(1991)، سه راهبرد آموزشی: هشیاری آرمیده[16]، غوطه‌وری هماهنگ[17] و پردازش فعال[18] را در ارتباط با یادگیری مبتنی بر مغز مطرح کرده اند. سیفی و همکاران در برنامه آموزشی مبتنی مغز برای معلم و در راستای انطباق اصول با راهبردهای سه گانه؛ نقش چالش و تهدید در یادگیری، اجتماعی بودن مغز و ذهن، معناداری یادگیری و نقش هیجانات در یادگیری را به عنوان اصول منطبق با راهبرد آرمیدگی هوشیار قرار داده است. پردازش موازی، یادگیری و درگیری فیزیولوژیکی، معناداری از طریق الگویابی، تحولی و رشدی بودن یادگیری را به عنوان اصول منطبق با راهبرد غوطه‌ورسازی هماهنگ در تجارب پیچیده مطرح کرده اند. برای راهبرد پردازش فعال تجارب؛ چهار اصل: یادگیری و حافظه طبیعی، توجه درونی و ادراک بیرونی در یادگیری، وجود فرآیندهای آگاهانه و ناآگاهانه در یادگیری و منحصر به فرد بودن مغز هر فرد را بیان کرده اند(سیفی و همکاران، 1396). نوری(1391)، با معرفی نظریه برنامه درسی ساخت و سازگرایی عصبی؛ در مقوله « راهبردهای برنامه درسی» به «حالت ذهنی هوشیاری آرمیده، درگیری فعال و پردازش تاملی» اشاره کرده که هر کدام از آنها با پنج رهنمود آموزشی حمایت می‌شوند. دگان[19](2011)، در پژوهشی مروری در خصوص «دانش جاری در باره یادگیری مبتنی بر مغز-ذهن» ضمن اشاره به دوازده اصل معرفی شده توسط کاین و کاین، مک کلینتیک و کلیمک[20]، در راستای انطباق این اصول با راهبردهای آموزشی مورد اشاره کاین و کاین، مدل دیگری را ارائه کرده است. بنابر این استنباط های مختلفی در انطباق بین اصول و راهبردهای آموزشی بین صاحب نظران وجود دارد.اصول آموزش و یادگیری مبتنی بر مغز1_مغز پردازشگری موازی است.2_یادگیری مستلزم توجه کانونی و ادراک پیرامونی است.3_مغز به طور همزمان اجزا و کل را درک و پردازش می کند.4_بسیاری از فرایندهای شناختی را می توان از نظر اینکه آیا نیازمند کنترل هشیار (آگاهانه) است یا خودکار، از یکدیگر متمایز کرد.5_مغز کودکان باید در زندگی واقعی و تجربیات یادگیری معنی دار که در هم آمیخته اند، غوطه‌ور شود.6_مغز اجتماعی است.7_یادگیری فرایند فیزیولوژیک است. برای یادگیری بایستی به شرایط فیزیولوژیک فراگیران توجه شود.8_سامانه شناختی در انزوا عمل نمی کند، بلکه در تعامل با سایر سامانه‌ها کار می کند. انگیزش و هیجان، فرایندهای مغزی مرتبط با سامانه‌های غیر شناختی هستند.9_انواع حافظه با ساختارها و فرایندهای مجزای مغزی ارتباط دارند. ما می توانیم حافظه را به شیوه های مختلف سازماندهی کنیم.10_رشد مغز مستلزم تحریک محیطی و قرار گرفتن در معرض تجربه است.11_بازخورد دقیق و به موقع، یادگیری را تقویت می کند.12_هر مغز منحصر به فرد است.13_جستجو برای معنا ذاتی است.14_اکثر اطلاعات ذخیره شده در حافظه دراز مدت عمدتا به صورت معنایی رمزگردانی می شود.15_ادراک یک فرایند ذهنی و سازنده می‌باشد. ما تنها بر اساس آنچه در دنیای خارج وجود دارد، ادراک نمی کنیم. بلکه ادراک ما مبتنی بر انتظارات خویش، دانش پیشین و سایر شناخت هایی است که در تعامل با دنیای بیرونی آنها را به کار می بریم.16_یادگیری از طریق چالش تقویت و با تهدید و ترس متوقف می شود.17_توجه انتخابی و کنترل مهاری، به عنوان دو عملکرد شناختی مکمل برای مطالعه و یادگیری ضروری است.بحث و نتیجه‌گیریدر این پژوهش اصول برگرفته از مطالعات عصب شناختی که فهم ما را از یادگیری و آموزش تحت تأثیر قرار می‌دهند، مورد بررسی و با اتکا به نظرات صاحب نظران، اصول مناسب و انطباق آن ها با راهبردهای آموزشی سه گانه مغز محور تعیین گردیدند. بر اساس نتایج جدول شماره2، اصول شماره 1، 2، 3، 7، 13، 11 و 16؛ که قبلاً توسط کاین و کاین(1991) مطرح شده‌اند و بیشترین استناد توسط صاحب‌نظران مختلف را به خود اختصاص داده‌اند، در تحقیق حاضر نیز مورد تأیید خبرگان مشارکت کننده قرار گرفته‌اند. اصول 4، 5، 8، 9، 10و 14 جزو مواردی هستند که بر اساس بررسی و تحلیل محتوای متون و مقالات، مورد بازنگری و تجدید نظر بیشتری قرار گرفته اند. دو اصل 15 و 17، به عنوان اصول یادگیری مبتنی بر مغز مورد توجه مقالات و متون علمی مشاهده نشده است و در این پژوهش به عنوان اصول یادگیری مبتنی بر یافته‌های علوم شناختی مورد توجه قرار گرفته و مورد تأیید صاحب نظران قرار گرفته‌اند.با مقایسه نتایج دبیه( 2003)، مطالعه نوری (1391) و گزارش سیفی(1396) و نتایج حاصل از این پژوهش(جدول شماره 3)، در موارد معدودی بین آن‌ها اشتراک و در اغلب موارد تفاوت‌هایی در استنباط بین اصول و انطباق آنها با راهبردها مشاهده می‌شود. به نظر می‌رسد این میزان تفاوت در انطباق اصول با راهبردها بیشتر به توضیح و تبیین معنا و مفهوم راهبردها و نیز تبیین اصول یادگیری مبتنی بر فرایندهای شناختی مغز بین صاحب نظران مربوط می‌شود.از یافته‌های این پژوهش می‌توان رهنمودهایی را استنباط و استنتاج کرد که در جهت پیوند بین یافته‌های علوم اعصاب و علوم تربیتی دلالت هایی را برای تهیه برنامه درسی و اجرای راهبردهای تدریس فراهم می‌نماید.تجربه و تعامل با محیط بر رشد و پیچیدگی شبکه­های عصبی تأثیر می­گذارد. مغز کودکان در تجربیات یادگیری معنی دار و مرتبط با زندگی بهتر یاد می‌گیرد. انگیزش جزء اساسی یادگیری است. از جمله اصولی هستند که در این پژوهش می‌توانند به عنوان منطق برنامه درسی مورد توجه قرار بگیرد.فراهم نمودن محیط غنی، بحث در مورد پدیده‌های پیرامونی و تحریک حس کنجکاوی، بکارگیری سازمان دهنده‌های بصری، به کارگیری آموخته‌ها در موقعیت جدید، از جمله فعالیت‌های تدریس و یاددهی می‌باشند که از اصول یادگیری این پژوهش قابل استنباط هستند. محیط‌های طبیعی و واقعی مناسب‌ترین مکان برای آموزش و یادگیری است. مکان آموزشی بایستی بازتابی از شرایط واقعی زندگی فراگیران بوده و عاری از هر گونه آلودگی و حواس پرتی باشد. در این راستا تلخابی(1387) در ارائه مدلی برای برنامه‌درسی مبتنی بر مغز، به محیط‌های متنوع تأکید دارد. محیط‌های طبیعی و واقعی مناسب‌ترین مکان برای آموزش و یادگیری است. مکان آموزشی بایستی بازتابی از شرایط واقعی زندگی فراگیران باشد. لذا در معرفی ویژگی های عنصر هدف، بر مرتبط ساختن برنامه‌درسی به زندگی و محیط پیرامونی تأکید داشته است.ارزشیابی بر اساس توجه به توانایی‌های رشدی مغز و پیچیدگی‌های شناختی فراگیران و مبتنی بر درک و فهم و یادگیری معنی‌دار باشد. از شیوه‌های مختلف ارزشیابی در بررسی اهداف مختلف آموزشی استفاده گردد. ارائه بازخورد ارزیابی جهت بهبود مهارت‌های تفکر ضروری بوده و لازم است ارزشیابی عاری از نگرانی و تهدید صورت پذیرد.پیشرفت در یافته‌های علوم اعصاب و اهمیت استفاده از این یافته‌ها در تربیت، مستلزم بازبینی و بررسی بیشتر این یافته‌ها در استنباط و استنتاج اصول یادگیری مبتنی بر فرایندهای شناختی مغز را می‌طلبد، تا بتوان دلالت‌های آموزشی مناسب‌تری را در برنامه‎ریزی درسی فراهم نمود. بنابراین، تجربه‌های آموزشی و یادگیری باید به گونه‌ای طراحی شوند که پیچیدگی‌های فرایندهای شناختی را در نظر بگیرند. با توجه به اینکه انتخاب راهبردها و در نتیجه استفاده از اصول مناسب با این راهبردها در مداخلات آموزشی از اهمیت زیادی برخوردار است، لذا لازم است در تبیین اصول و راهبردها تلاش بیشتری صورت بگیرد.همایش پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران 17 (17), 1624-1638, 2024شفیعی, فاطمه صغری, دیالمه, نیکو, شعبانیرهبری آموزشی کاربردی 4 (4), 187-214, 2023عباسی, قاطمه, زارعی متین, حسن, عباسیمطالعات روانشناسی صنعتی و سازمانی 10 (1), 75-90, 2023Alizadeh Oghyanous, P. (2017). The Effect of Brain-Based Teaching on Young EFL Learners 'Self-Efficacy. English Language Teaching, 10(5): 158-166.Aparna, M., & Smita, P. (2014). Fostering student creativity using brain based learning. Scholarly research journal for humanity science & English language, 1(4): 549- 560.Babaei, B., Shabani Varaki, B., Javidi, Kalateh Jafar Abadi T., & Moghimi A. (2018). embodiment Learning: A Critique of the Philosophical Neurobiology Approach to Recognition and Learning. Journal of Education, 2(2): 73-90 [In Persian].Bada., & Olusegun, S. (2015). Constructivism Learning Theory: A Paradigm for Teaching and Learning. Journal of Research & Method in Education. 5(6): 66-70.Baratali, M., Yousefy, A., Keshtiaray, Narges., & Saboori, M. (2016). The fundamental insights derived from the findings of Neurological sciences for education: a systematic review of international documents. Research in Curriculum Planning, 13(2): 1-13 [in Persian].Blakemore, S-J., & Frith U. (2009). The Learning Brain: Lessns for Education, Translation by Seyyed Kamal Kharrazi. Tehran: The Organization for Education Research and Composing University Textbook(SAMT). [In Persian].Bree, K., & Arzy, M. (2013). Brain-Based Learning for Adolescent Science Students a Review of the Literature. Submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Science in Natural Science Science and Mathematics Teaching Center University of Wyoming, B. A., University of Wyoming.Caine, R., & Caine, G. (1991).Making connection: Teaching and the Human Brain. ASSOCIATION FOR SUPERVISION AND CURRICULUM DEVELOPMENT ALexandria, Virginia.Debbie, I. C. (2003). Brain-Compatible Learning: Principles and Applications. Journal of Athletic Training, 38(4):342-349.Degan, R J. (2011). Review of the current knowledge of brain-/mind-based learning to present the optimum climate for, and the guided experience approach to teaching. globadvantage Center of Research in International Business & Strategy. Webpage: www.globadvantage.ipleiria.ptDemir, R. (2017). The effects of religious culture and moral knowledge courses based on brain based learning approach on academic success and permanence. International Journal of Education and Research, 5(3): 65-82.Duman, B. (2006). The effect of brain-based instruction to improve on students’ academic achievement in social studies instruction. 9th International Conference on Engineering Education. Mugla Univeristy aculty of Education Department of Educational Science.مریم خانیمریم خانیTue, 09 Jul 2024 17:02:01 +0330