https://virgool.ir/feed/@m_70060406fa2026-11-11 21:50:57https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@m_70060406https://virgool.ir/@m_70060406/پزشکیان-و-ضرورت-توجه-به-دولت-دور-نزدیک-و-دولت-دور-luxfdbe2ss1jاین نوشته را در آخرین ساعات رأی گیری روز 15خرداد 1403 می‏نویسم. فرض من این است که فردا نتیجه انتخابات اعلام شود و پزشکیان برنده این ماراتن و منتخب ملت و رئیس جمهور 7-1403باشد. این نوشتار برای فضای پساانتخابات است.پزشکیان در فردای پیروزی انتخابات باید به فکر تشکیل کابینه و معرفی وزرا به مجلس باشد. من با جعل و برساخت مفاهیم «دولت دور» و «دولت نزدیک» می خواهم بگویم از منظر و زوایه دید مردم در جریان زندگی روزمره، یک «دولت دور» داریم به اسم کابینه یا هیئت وزیران. مردم اخبار آن را در رسانه ها دنبال می کنند و تصمیمات و سیاستگزاری هایشان را دنبال می کنند. اما مهم تر از آن یک «دولت نزدیک» داریم. منظور از دولت نزدیک همان فرمانداری و بخشدارای ها،ادارات آموزش و پرورش، ادارات ارشاد،ادارات بیمه و تعاون و کار، بیمارستان ها و شبکه های بهداشت، بانک ها و دیگر نهادهایی هستند که مردم در زندگی روزمره به شکل بی واسطه و مستقیم با آنها سروکار و مراوده دارند[1]. مردم با «دولت دور» به شکل غیرمستقیم و با واسطه و بدون چهره به چهره ارتباط دارند و فقط در رسانه ها اخبار آن را دنبال می کنند و تأثیرات سیاست های آن را در زندگی خود می بینند و یا ممکن است در سفرهای استانی آنها را دقایقی ببینند. اما علت اهمیت «دولت نزدیک» یا همان دولت "دم دستی" و دولت "در دسترس" این است که مردم مراوده مستقیم و چهره به چهره با این نمایندگان دولت دارند و اخم، لبخند، عصبانیت، خوش برخوردی، عبوسی، بی ومبالاتی،پیگیری یا بی اهمیتی آنها نسبت به امور ارجاعی را می بینند و می توانند نسبت به دولت مستقر و دور خوش بین باشند یا بدیین، بی اعتقاد باشند یا حامی طرفدار، ناامید باشند یا امیدوار.پشتوانه 26 سال مطالعات جامعه شناختی بنده و به همین نسبت آشنایی و تجربه و اشتغال بنده در ساختار دولتی می گوید که نقش «دولت نزدیک» بسیار مهم است. اگر پزشکیان هیچ اصول و میثاق روشن و بدون ابهامی در ارتباط با انتصاب مدیران سطوح خرد یا همان «دولت نزدیک» نداشته باشد و از همان قسم مدیران کوتاه قامت، لابی گر، دو نبش، فشل و محافظه کاری که در بدنه مدیریتی دولت روحانی جای گرفته بودند،[2] بخواهد استفاده کند، در همین شروع کار به شدت موج ناامیدی به جامعه ای که تازه با امید آشتی کرده، سرایت خواهد کرد. از منظر مردم یکی از دلائل ناکارآمدی دولت روحانی (خاصه دولت دوازدهم) این بود که با انتصاب مدیران فشل، محافظه کار ، کوتاه قامت و دونبشی که از قضا قدرت لابی گری بالایی داشتند و توانستند در ادارات مناطق و شهرستانهای مختلف کشور مستقر بشوند ولی با عملکرد ناامیدکننده خود و اتخاذ تصمیمات نابخردانه خود، حامیان دولت ، رأی دهندگان و شهروندان را در شهرستانها و مناطق مختلف کشور ناامید کنند.دکتر پزشکیان ضرورت دارد که با تزریق تحول در سیستم مدیریت اجرایی کشور، موجی از مدیران متخصص،پرانگیزه، جوان و تحولخواه را وارد عرصه اجرایی کند. معیار و ملاک اصلاح‏طلب بودن و تحولخواه بودن یک مدیر نه تعلق حزبی است و نه لابیگری و معرفی و سفارش شدن از سوی لابی من ها و مدیران ارشد دولتهای قبلی .بلکه ملاک و معیار اصلاح طلبی و تحول خواهی مدیران دولت جدید باید 2 چیز باشد: 1.پای کار ایستادن و اتخاذ مواضع اصلاح طلبانه و تحول خواهانه در حمایت از دولت در بزنگاه ها و مواقع حساس[3]، 2.جسارت نظری و عملی در انتصابات اصلاح طلبانه در حوزه مدیریتی خود[ 4].پاورقی ها:[1] . در اینجا من مدیران سطح میانی یا واسط (در سطوح استانداران و مدیران کل ادارات) را از دایره تحلیل خود بیرون گذاشته ام. زیرا از سویی این سطح میانی رابط و واسطه دولت دور با دولت نزدیک است و از طرفی مردم با آن به شکل مستقیم و بلاواسطه ارتباط و مواجهه ندارند.[2].برشمردن این ویژگی‌ها در تیپ مدیریتی دولت روحانی به معنی نفی برخی اقدامات موفق دولت و نیز نفی مدیران توانمند دولت روحانی نیست.هیچ فرد اهل منطقی نمی تواند منکر وجود مدیران توانمند و خوشفکر و خلاق دولت روحانی شود. بحث ما در اینجا اکثریت، قاعده و تیپ عمومی مدیران دولت روحانی در مناطق و شهرستانهاست.[3] . مخصوصا زمانی که تندروها دولت را زیر فشار قرار می دهند[4] . مثلا یک فرماندار در یک شهرستان در زیر مجموعه خود سه معاونت (فنی-عمرانی، مالی- اداری، سیاسی- انتظامی)، همچنین یک یا دو بخشداری دارد. ضمن اینکه نماینده عالی دولت در منطقه هم محسوب می شود. یک مدیر اداره آموزش و پرورش چهار معاونت (آموزش ابتدایی، آموزش متوسطه، معاون پشتیبانی و توسعه مدیریت، معاون پرورشی و تربیت بدنی) دارد. بسیاری از فرمانداران و مدیران دولت روحانی در مناطق و شهرستان های مختلف کشور یا بعضاً به توصیه و صوابدید متنفذین منطقه و یا نمایندگان مجلس یا تحت فشار لابی های قدرت محلی و یا حتی کسب منافع مالی و... در روندی مأیوس کننده نیروهای فشل،دو نبش،کوتوله،محافظه کار و غیرتحول خواهی را در زیرمجموعه خود تزریق و انتصاب کردند که همگان نتیجه آن (یاس و ناامیدی مردم از دولت) را دیدند.جمشید میرزاییجمشید میرزاییFri, 05 Jul 2024 23:57:41 +0330https://virgool.ir/@m_70060406/آیا-پزشکیان-را-نظام-آورده-است-سه-سناریو-پیش-رو-hryr3rqzggcgقابل توجه دوستان ناامید و مایوسی که می گویند: همه ما گول خوردیم و پزشکیان را نظام آورده است (به عنوان طعمه) تا میزان مشارکت را بالا ببرد و مشروعیت خود را افزایش دهید. برای این فرض سه سناریو را می توان تصور کرد:۱.سناریو اول: پزشکیان‌ می آید و حرف های تکراری می زند و گفتمان جدیدی را شکل نمی دهد چون پایگاه مردمی اصلاح طلبان سقوط کرده است. وی فقط می تواند چند میلیون رای را به صحنه آورد و ته مانده آبروی اصلاحات و اصلاح طلبان را ببرد. این سناریو باب میل براندازان(سلطنت طلبان، ایران اینترنشنالی ها، پهلوی خواهان، علینژادی ها و...) است. من اسم این را می‌گذارم "مشارکت مفتضحانه"۲. سناریو دوم: پزشکیان به صحنه می اید و با توجه به پتانسیل شخصی و کاریزمای خود و نیز حمایت جبهه اصلاحات می تواند با آرای قابل توجه ولی "بی خطر" خود، میزان مشارکت را بالا ببرد و ضعف "مشارکت پایین" در اسفند ۹۸، خرداد۱۴۰۰ و بهمن ۱۴۰۲ را برطرف کند و بدون اینکه خطری برای هسته سخت قدرت داشته باشد. این سناریو باب میل اصولگرایان و حامیان وضع موجود است. من اسم این را می‌گذارم "مشارکت ابزاری" یا "مشارکت بی خطر".۳. سناریو سوم: شهروندان تحول خواه ایران با دیدن نتایج قهر با صندوق رای(به هردلیل قابل احترامی )، برای جلوگیری از تحمیل تفکر و سبک زندگی اقلیت بر اکثریت، احساس خطر کنند و با مشارکت مثال زدنی، بازی را به هم بزنند و با حدنصاب حتی ۵۰درصد مشارکت، پزشکیان حتی با ۱۵تا۱۶ میلیون رای پیروز انتخابات و برهم خوردن نقشه اقتدارگرایان شوند. من اسم این را می‌گذارم "مشارکت برای زندگی" یا "مشارکت مسئولانه" .همه کمک کنیم که سناریو سوم محقق شود.جمشید میرزاییجمشید میرزاییSat, 29 Jun 2024 18:51:46 +0330https://virgool.ir/@m_70060406/حمایت-ستادی-های-قالیباف-از-پزشکیان-hwyvxm3jtmbtنتیجه انتخابات اعلام شده در سطح مشارکت ۴۰ درصدی را دیدیم. و اما چند نکته:۱. تمام زور اصول گرایان برای جلب رای مردم همین بود. کل رای اصولگرایان در این دوره بسیار کمتر از ۵ دوره اخیر (از ۱۳۸۴ تا کنون) بود.۲. اگر به فرض محال کل آرا قالیباف و پورمحمدی در دور دوم به سبد جلیلی برود که نمی رود(تسویه حساب شخصی)، اما اگر فقط و فقط "پنج" درصد رشد مشارکت در دور دوم اتفاق بیفتد، پزشکیان قطعا پیروز انتخابات است. فراموش نکنیم کل آرا ماخوده امسال ۲۴ میلیون بوده و آرای اصلاح طلبان و تحول خواهان به روحانی در ۷سال پیش به تنهایی ۲۴میلیون بود.۳. گول فعالان سایبری حامی قالیباف برای پیوستن به ستاد پزشکیان را نباید خورد. این جنگ درون گفتمانی و تسویه حساب شخصی است. به فرض صحت پیوستن حامیان ستادی قالیباف به سمت پزشکیان، چگونه می توان راستی آزمایی کرد که سبد رای قالیباف به پزشکیان منتقل شده اشت.؟ این حمایت کذایی و بعدا تبعات احتمالی در معرفی کابینه به مجلس نتایج مایوس کننده برای حامیان اصلاحات و آشتی کنندگان با صندوق رای خواهد داشت.۴. حمایت قالیبافی ها از پزشکیان ، ضربه پذیری اصلاح طلبان را در برابر حملات ستاد جلیلی به فرماندهی منصوری، رسایی، ثابتی را بیشتر خواهد کرد. مخصوصا با برجسته سازی دوگانه: فساد سیتز/فسادپذیر.۵. تنها راه تحول خواهان و اصلاح جویان در مدت اندک مانده به ۱۵تیر، دعوت چهره به چهره و شخصی و گفتگوی اقناعی با تحریم کنندگان دور اول است. چون اینان برگ برنده پزشکیان هستند.جمشید میرزاییجمشید میرزاییSat, 29 Jun 2024 18:47:35 +0330https://virgool.ir/@m_70060406/اصلاح-طلبان-پزشکیان-و-انتخابات-پیش-رو-بیم-ها-و-امیدها-qyuikvvukle1نویسنده: جمشید میرزایی[1]اشاره:موسم انتخابات و خاصه برگزاری زودهنگام چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری معمولا فضای تحلیل‏ها را به سمت و سوی رقابت‏های انتخاباتی کاندیداها و جریانات سیاسی و حزبی و تکاپوهای اینچنینی و... می برد. در این نوشتار می‏خواهم تحلیل جامعه ‏شناختی خود را از چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری با تاکید بر نیروهای اصلاح‏ طلب و کاندیدای این جریان یعنی مسعود پزشکیان ارایه کنم. در اینجا برای ارائه بهتر تحلیل خود، آن را در چندین گزاره صورت‏بندی می‏کنم:۱. این انتخابات به هیچ عنوان نه مشابه خرداد 76 است نه خرداد 92. جامعه ایران در همه این سالیان و به خصوص چند سال اخیر به شدت تغییر کرده و پوست انداخته است. اشتباه است اگر انتخابات 8 تیر امسال را با خرداد 76 و 92 مقایسه کنیم. ضمن اینکه پزشکیان نه کاریزمای خاتمی را دارد و نه قدرت روحانی در چانه زنی و تعامل مرسوم و متداول با بخش‏های مختلف حاکمیت را دارد. پزشکیان، پزشکیان است با مختصات خاص خودش. این انتخابات هم یک انتخابات خاص است و مشابه ادوار پیشین نیست.2. غالب تحلیل‏های انتخاباتی صورت‏گرفته (خاصه از سوی تحلیل‏گران حزبی و سیاسی، صفحات شخصی در رسانه‏های اجتماعی و فضای مجازی، فعالان سیاسی و...) از جنس تحلیل‏های "سیاسی" و "سیاست‏نگرانه"است. در این سبک تحلیل، متغیر اصلی شامل مفاهیم فردی یعنی"نامزدها' "کاندیداها"، "الیت‏ها" و "رقابت" است. در واقع در این مدل تحلیلی این فرض جاری است که "رقابت" متغیر مستقل و "مشارکت" متغیر وابسته تلقی می‏شود. مثلا گفته می‏شود اگر فلانی بیاید یا فلان کاندیدای ما تایید صلاحیت شود،یا اگر X بیانیه بدهد و از Yحمایت کند، فضا رقابتی و عرصه انتخابات پرشور می‏شود و میزان و نرخ مشارکت را بالا می‏برد. ضعف نظری این نگاه این است که بیش از حد نخبه‏ محور (Elitist) است و برای جامعه (جامعه به مثابه یک موجود زنده و پویا) نقش چندانی قایل نیست. این رویکرد بالای هرم را می‏بیند ولی متن جامعه را نمی بیند. در این رویکرد جامعه موجود منفعلی تلقی می‏شود که نخبگان سیاسی و کاندیداها می‏توانند آن را به راحتی تحریک کنند و به میدان بکشانند. در بطلان این دیدگاه باید گفت در تاریخ معاصر و خاصه چهل و پنج سال اخیر موارد متعددی بوده که عنصر "رقابت"برقرار بوده ولی نرخ مشاکت بالا نبوده. برای نمونه دومین انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در اسفند ۱۳۸۱که نظارت آن توسط مجلسِ اصلاح طلب ششم و اجرای دولت اصلاح‎طلبِ هشتم صورت گرفت و ضمن ثبت یکی از پایین ترین نرخ‏های "مشارکت"، با شکست سنگین اصلاح‏طلبان در شهرهای کوچک و بزگ همراه بود.۳. در نگاه تحلیلی من به عنوان یک جامعه‏ شناس، جامعه نه موجودی منفعل و ساکن بلکه موجودی زنده، پویا، سیال، پرتکاپو است که نسبت به وقایع سیاسی و اجتماعی فعالانه واکنش نشان می‏دهد. در این نگاه در موضوع انتخابات، متغیر "مشارکت" برجسته می‏شود و برتری نسبی وزن مشارکت نسبت رقابت اهمیت پیدا می‏کند. در مدل تحلیلی جامعه‏شناختی و جامعه محور برای متغیر "مشارکت" نقش مهمی در نظر گرفته می‏شود. مثلاً ممکن است در ایام منتهی به روز رأی ‏گیری رقابت فشرده‏ای بین کاندیدا‏ها برقرار باشد (نگاه کنید به "زیر میز زدن" همتی در سیزدهمین دوره انتخابات ریات جمهوری) ولی جامعه به سان موجودی زنده تمایلی به مشارکت نداشته باشد. چون باید شرایط مشارکتش فراهم باشد و به صرف وجود تأیید صلاحیت و رقابت بین دو یا چند نامزد و جناح، منجر به افزایش مشارکت نمی‏شود.4. در تحلیل ‏های جامعه‎شناختی که مستند به شواهد تجربی و داده‏های میدانی است، واکنش و موضع مردم نسبت به یک نظام سیاسی مستقر در سه دسته قابل تفکیک است: 1. حامیان و حافظان وضع موجود (موضع محافظه‎کارانه) ؛ 2. حامیان اصلاح یا حامیان تغییرات آرام و مسالمت‎آمیز و 3. مخالفان وضع موجود یا حامیان تغییرات بنیادین و رادیکال (تحریمی‏ها/براندازان). ‏در ادامه داده‏های حاصل از سه دوره اخیر انتخابات ریاست‏جمهوری و نسبت آن‏ها را با مواضع سه‏گانه فوق بررسی می‏کنیم. ‏به استناد داده‏های حاصل از دوره یازدهم انتخابات ریاست‏جمهوری (1392) حدود 33 درصد حامی و حافظ وضع موجود (پایگاه اجتماعی اصول‏گرایان)، حدود 37 درصد حامی تغییرات آرام و مسالمت‏آمیز (پایگاه اجتماعی اصلاح‏طلبان و اعتدال‏گرایان ) و حدود 30 درصد هم تحریمی‏ها یا حامیان تغییرات بنیادین و رادیکال بودند.در یک بازه زمانی چهارساله و در فاصله اردیبهشت ۹۶ تا خرداد۱۴۰۰ جامعه ایران شاهد یکی از شدیدترین تغیرات اجتماعی بود در این مدت جامعه ایران به شدت پوست‏ اندازی کرد و در بطن خود حوادث مهمی را خلق کرد (اعتراضات دی۹۶، اعتراضات بنزینی آبان ۹۸، اعتراضات اجتماعی به دنبال سقوط هواپیمای اکراینی در دی۹۸، بحران آب غیزانیه و...) و آبستن حوادث مهم‎تری در سال‏های بعد شد[2]. در تحلیل روند نزولی ‏شدن مشارکت جامعه در انتخابات (کاهش وزن و سهم آرای اصلاح‏طلبان و افزایش سهم تحریمی‏ها/ براندازان) چه باید گفت؟ مثلا در انتخابات ریاست جمهوری سال۱۴۰۰ رأی محافظه کاران از 17 میلیون رأی رییسی و میرسلیم به میلیون 22رای رییسی، رضایی و قاضی زاده ‏هاشمی تبدیل شد. و پایگاه اصلاح‏طلبانه- اعتدالی ۲4میلیونی آرای روحانی و ‏هاشمی طبا به ۲.۴میلیون رأی همتی تبدیل شد. (افول ۹۰ درصدی) و میزان تحریمی‏ها و عدم مشارکتی‏ها از 27 درصد به 51 درصد رسید. داده‏های حاصل از نتایج سه انتخابات اخیر ریاست‎جمهوری در شکل شماره 1 بازنمایی شده است. در واقع غالب تحلیل‏گران اصلاح‏طلب و فعالین سیاسی و حزبی این جریان نخواستند و یا نتوانستند بفهمند که چگونه همتی فقط توانست ۱۰درصد سبد رأی اصلاحات (روحانی، هاشمی طبا) را کسب کند و ۹۰ درصد دیگر آن سبد نسبت به صندوق رأی بی‏تفاوت شدند. در انتخابات خرداد۱۴۰۰ حتی اگر ظریف کاندیدا و تأیید صلاحیت می‏ شد و یا جهانگیری تأیید صلاحیت می ‏شد بعید بود نتیجه ‏ای بهتر از نتیجه همتی بگیرند.شکل شماره 1. مواضع چندگانه جامعه و وزن جریانات سیاسی در سه انتخابات اخیر ریاست جمهوری5. برای هر انتخاباتی دو مکانیسم «سخت ‏افزاری» و «نرم‎افزاری» لازم است. سخت ‏افزار همان صندوق رأی و برگزاری انتخابات است و نرم‏ افزار عبارت است از "امید". امید به تغییر، انگیزه برای رأی دادن و امید به فراروی از وضع موجود و خلق آینده‏ای بهتر. سیاسیونِ اصلاح‏طلب کمتر از خود پرسیده ‏اند چرا در چند سال اخیر میل به مشارکت از سوی جامعه کاهش پیدا کرده است. در واقع نابودی "امید" در جامعه که بخشی از آن به انسداد مجاری دموکراسی‏خواهی و تحمیل یک سبک زندگی به جامعه از سوی عناصر اقتدارگرا برمی‏گردد و بخش عمده ای از آن به عملکرد دولت روحانی (با عنوان متناقض نمای "تدبیر و امید") بر می‏گردد، به رمزگشایی از اعتراضات جمعی و کنش‏های اعتراضی اجتماعی این سال‏ها، به بی‏ پناه شدن و بی پناه ماندن مردم در عصر کرونا[3]، به گره ‏زدن سیاستِ دولت و معیشت مردم به عملکرد ترامپ در قبال برجام، به تحلیل‏های توهمی و غایب‏ کردن مردم و جامعه در تحلیل‏های خود و ... . از نظر جامعه‎شناسی، بزرگترین سرمایه هر جامعه ای، سرمایه اجتماعی(Social Capital) آن است. سرمایه اجتماعی یعنی امید، یعنی اعتماد به حاکمیت و کارگزاران سیاسی، یعنی میل به مشارکت اجتماعی و مدنی. بینش و عملکرد اصلاح طلبانِ محافظه‎کارمسلک و مدیران دولت روحانی (با بدنه ای ترکیبی و آمیزه ای از مدیران محافظه‎کار، اعتدالی و اصلاح‎طلب) و نیز شخص روحانی نقش بسیار مهمی را در نابودی سرمایه اجتماعی و اضمحلال امید در جامعه و مردم حامیِ اصلاحات ( مدافعان صندوق رأی و تغییرات آرام و مسالمت‏ آمیز) داشته است. قضیه اصلی روی‎گرداندن مردم از صندوق رأی و نبودن از نرم‎افزار امید است که اصلاح‎طلبان تمایلی به تحلیل آن نداشته و ندارند و همان حرف‏های کلیشه ای را تکرار می‏کنند. مثلا " اگر شورای نگهبان به منویات رهبری توجه کند و کاندیداهای ما را تایید صلاحیت کند، نرخ مشارکت بالا می‏رود."6. اکنون ما با یک نسل خاص هم طرف هستیم. نسل متولیدن 1379 تا 1385. این نسل 18 تا 24 ساله‎ها که در سال 96 به سن رأی‏ دادن نرسیده بود و در این سال ها نیز یا رای نداده یا طعم پیروزی را نچشیده‎اند. ارزش‏ها و نگرش‏های این نسل را باید در پرتو تغییرات نسلی فهمید. به نظر می رسید نگاه این نسل به مقوله سیاست و انتخابات با نسل خالق خرداد 76 و نسل حامی روحانی در سال 92، کاملاً متفاوت باشد. این نسل دنبال آرمان‏گرایی و به تعویق انداختن مطالبات خود نیست. مطالبه این نسل از حکومت جمهوری اسلامی و نیز از دولت جدید «طلب زندگی» است. زندگی، تحصیلات و آموزش عالی آینده ‏دار، اشتغال، مسکن، آرامش فکری، فضای مجازی و... بخشی از مختصات این طلب زندگی است.7. و اما مسعود پزشکیان، پزشکی برخاسته از خاستگاه انجمن اسلامی پزشکان، با سابقه چهارسال وزارت بهداشت در دولت هشتم و 16 سال نمایندگی مجالس(هشتم، نهم، دهم و یازدهم) و به موازات آن چهار سال نایب رییسی مجلس دهم. وی بر حسب نظر شورای نگهبان به تنها کاندیدای اصلاح‎طلبان تبدیل شده است. در ادامه به برگ‏ برنده ‏های پزشکیان و چالش‏های فرار روی وی می پردازیم:1-7. یکی از برگ‏های برنده وی در تقابل با گفتمان نامزدهای پنج گانه اصولگرا، علاوه بر سلامت نفس و پاکدستی و فسادستیزی، تسلط وی بر ادبیات دینی (قرآن و نهج‏البلاغه) که می‏تواند از همان زاویه و نقطه که اصول‏گرایان فکر می‏کنند نقطه قوتشان است (استفاده از ادبیات دینی برای برقراری تعامل و گفتگو با اقشار مذهبی جامعه) با ایشان محاجه و مناظره کند. به نظر می‏رسد هیچ کدام از پنج کاندیدای جریان اصول‏گرا قدرت و تسلط وی بر متون و ادبیات دینی اسلامی و شیعی را نداشته باشند.2-7. ظواهر کار و با نگاه سطحی و اجمالی نشان می‏دهد که به جز دوره هشتم ریاست جمهوری (خرداد 1380 و کاندیداتوری دور دوم خاتمی) هیچ وقت برای اصلاح‏طلبان، کسب قدرت و فتح نهاد ریاست جهوری اینقدر نزدیک و سهل‏ الوصول نبوده است. چرا که از پنج نامزد جریان اصولگرا، سه نفر(پورمحمدی، قاضی‏زاده و زاکانی) به استناد تجارب پیشین رأی بسیار اندکی خواهند داشت. برای نمونه پورمحمدی دبیرکل «جامعه روحانیت مبارز» حتی نتوانست در ششمین دوره انتخابات مجلس خبرگان در تهران جز شانزده نفر اول باشد و به مجلس راه نیابد. آرای قاضی‏ زداده هاشمی هم در خرداد 1400 در انتخابات ریاست جمهوری به مراتب کمتر از آرای باطله بود. زاکانی هم که نیز نیازی به تفسیر و تحلیل ندارد. می‏ماند جلیلی و قالیباف که توان هرکدام در کسب رأی از سبد رأی اصول‏گرایان متفاوت است؛ با ذکر این نکته که حامیان جلیلی توان این را دارند که با برجسته ‏سازی حواشی و نکات ضعف قالیباف، آرای وی را کاهش دهند. (رجوع کنید به عملکرد جناح حامی جلیلی در آستانه انتخابات مجلس و تنزل پیدا کردن رتبه قالیباف از اول در انتخابات سال 1398به رتبه چهارم در انتخابات مجلس سال 1402 و کاهش رای وی از حدود یک میلیون و سیصد هزار رأی به کمتر از پانصد هزار رأی). اما ظرافت کار در اینجاست نه جلیلی توان جلب آرا از سبد قالیباف را دارد و نه قالیباف توان جذب آرای سبد جلیلی را دارد. این را هم در نظر بگیرید که مجموع آرای اصولگرایان در بهترین حالت ۱۳تا۱۵ میلیون خواهد بود. همین امر ظاهراً پیروزی را برای پزشکیان سهل الوصول می‏کند. اما مشکل اصلی پزشکیان نه اختلافات درون جناحیِ اصول‏گرایان بلکه، قهرکردن اکثریت جامعهِ حامی تفکر اصلاحات آرام و مسالمت‏ آمیز از صندوق رأی به خاطر ناامید بودن و مؤثر ندانستن آرای خود و یا به بن ‏بست رسیدن تفکر رفرمیستی (اصلاحات از طریق صندوق رأی) است. اینکه وی بتواند در طی چند روز آینده، دو میلیون و چهارصد هزار رأی همتی را به بیست و چهار میلیون راِ روحانی برساند کار را بسیار سخت می‏نماید. برای جامعه ‏ای که پس از حوادث متراکم 96 بدین سو از صندوق رأی و مکانیسم انتخابات ناامید شده است، بازگرداندن این امیدِ از دست رفته و تباه‏ شده کار بسیارسختی است. مگر معجزه ‏ای اتفاق بیفتد.3-7. در چند روز اخیر گروه‏ها و اقشار مختلفی سیاسی، دانشگاهی، حزبی از نامزدی مسعود پزشکیان حمایت کرده‏اند. از جمله می‏توان به محمد فاضلی و عباس عبدی و بسیارانی دیگر اشاره کرد که در چند روز اخیر در فضای مجازی به شدت ضمن حمایت از کاندیداتوری پزشکیان، حتی از پیروزی وی در دور اول سخن می‏گویند. در تحلیل و مشاوره و مشورت این قبیل نفرات باید مقداری حزم و دوراندیشی داشت. مثلا در سال 98 و در جلسه تخصصی گفتگوی روحانی با جامعه ‏شناسان و صاحب‎نظران مسائل اجتماعی درباره افزایش قیمت بنزین، برخی جامعه‏ شناسان از حامیان سرسخت افزایش بنزین از هزار تومان به سه هزار تومان بودند. در پایان و جمع‏بندی جلسه مذکور سرانجام این نگاه، دستِ بالا را پیدا کرد و وضعیت همانی شد که در آبان 98 شاهدش بودیم. روحانی هم که تا صبح جمعه خبر نداشت! پزشکیان در ایام رقابت‏های انتخاباتی و بعداً اگر بخواهد از امثال این افراد مشورت بگیرد فرجام کارش از همین اکنون مشخص است.4-7. تیم اجرایی و سیاسی و مشورتی حامی پزشکیان تا اینجای کار مدیران و سیاستمدراران آزمایش پس‏داده و تاریخ‏مصرف‏گذشته دولت‏های هاشمی، خاتمی و روحانی هستند. یعنی هنوز در جریانات اصلاح‏طلب و اعتدالگرای حامی وی پوست اندازی نشده است و قرار است درب بر همان پاشنه بچرخد. تصور کنید در دولت وی محمود واعظی سرپرست نهاد ریاست جمهوری یا مسئول دفتر رئیس جمهور، سیف وزیر اقتصاد یا ریس بانک مرکزی، نوبخت رییس برنامه بودجه یا وزیر اقتصاد، بطحایی یا فانی یا ترکمن وزیر آموزش و پرورش، اسلامی وزیر مسکن و شهرسازی، نمکی وزیر بهداشت، سلطانی فر وزیر ورزش و جوانان، صفدر حسینی وزیر اقتصاد یا رئیس صندوق توسعه ملی(صندوق ذخیره ارزی) و... شوند و مسببان فشل و بانیان وضعیت ناکارآمدی که با عملکردشان منجر به ناامیدی مردم از صندوق رأی و تحریم انتخابات و بالتبع، به روی کار آمدن دولت سیزدهم شدند، مجدداً بخواهند در دولت چهاردهم به ریاست پزشکیان بر کشور حکمرانی کنند.5-7. پاشنه آشیل و نقطه ضعف پزشکیان که رقبا می‏توانند به وی حمله کنند حمایت جبهه اصلاحات، رییس دولت اصلاحات از پزشکیان است. جبهه اصلاحات و خاتمی دوحدود 3 ماه پیش درحالی در انتخابات مجلس دوازدهم شرکت نکردند(شما بخوانید تحریم) که پزشکیان در تبریز کاندیدای این انتخاب بود و رأی هم آورد.[4] حال اگر در مناظرات از وی بپرسند چرا و چگونه است که خاتمی و جبهه اصلاحات از وی حمایت می‏کنند در حالی که آخرین انتخابات جمهوری اسلامی را تحریم کرده‏اند، جواب پزشکیان چیست؟ بگوید به خوشان مربوط است و از خودشان بپرسید، بگوید چون انتخابات آزاد نبود و شروط اصلاح‏طلبان برای انتخابات آزاد تأمین نشده بود و... . این تناقض چگونه قابل حل است چون خود پزشکیان کنونی برآمده از همین انتخابات و همین مکانیسم نظارت و تأیید صلاحیت است. وی یا باید جریان حامی خود را زیر سوال ببرد یا مکانیسم و مجارای انتخابات کنونی را.6-7. خاتمی در سال 1376 و در دولت هفتم به راحتی برای تمام وزاری خودش حتی عبداله نوری (وزارت کشور) و عطاالله مهاجرانی (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) رأی اعتماد گرفت. چون در مجلس پنجم علاوه بر وجود یک فراکسیون قوی و منسجم به اسم فراکسیون «مجمع حزب اله»، وجود یک رییس مجلس کارکشته و سیّاس و باتجربه‏ای چون ناظق نوری نیز در آرام کردن اقلیت تندرو مجلس و نیز تقابل نکردن با نماد 20میلیون رأی برآمده از دل انتخابات دوم خردادف نقش مؤثری داشت. در سال 92 هم در مجلس نهم به رغم وجود یک اقلیت شکننده اصلاحی- اعتدالی و وجود اکثریت اصول‏گرای مجلس، 15 وزیر از 18 وزیر روحانی رأی اعتماد گرفتند و حتی محمدعلی نجفی برای وزارت آموزش و پرورش 2یا 3 رأی کم آورد و حتی اصول گرایانی نظیر احمد توکلی در در موافقت با برخی وزاری روحانی صحبت کردند. ضمن اینکه رایزنی شخص رییس مجلس را هم باید لحاظ کرد. اما در مجلس دوازدهم، نه ریاست قالیباف با ریاست لاریجانی مشابهت دارد، نه فراکسیون اقلیتِ اصلاح‏طلبی چون مجلس نهم وجود دارد. ولی از سویی اکثریتی اصولگرا و پایدارچی وجود دارد که سخت دل در گرو جلیلی و قالیباف دارند. مگر اینکه پزشکیان پس از پیروزی در انتخاب ریاست جمهوری، برای هموار شدن راه دولت و گرفتن رأی اعتماد برای وزرایش از مجلس دوازدهم، با قالیباف وارد تعامل شود(مثلا واگذاری کسری از نوزده وزارتخانه، تعدادی از معاونت ‏های رییس جمهور و کسری از 31 استانداری). در صورت وقوع چنین عملی، برای پیش‎بینی نتابج به مراتب ناامیدکننده ‏تر این موضوع فقط رجوع کنید به تعامل روحانی با لاریجانی بر سر یک وزارتخانه مانند وزارت کشور (رحمانی فضلی معاون پیشین لاریجانی در صدا وسیما وقتی وزیر کشور شد به تبع آن بخش عمده‏ای از 31 استانداری و بالتبع سهم قابل توجهی از 400 فرمانداری و نیز سهم معتنابهی از 750 بخشداری کشور در اختیار کسانی قرار گرفت که اساساً قرابتی با تفکر اصلاحات و اعتدال نداشتند. اسم این کار هم "تعامل" بود!!)7-7. چالش پیش روی دیگر پزشکیان بر سر عقل آمدن اصول‏گرایان (اجماع اصول‏گرایانه) است. سوابق اصول‏گرایان در ادوار پیشین انتخابات ریاست جمهوری نشان داده است با توجه میل شدید ایشان به کسب قدرت، علی‏رغم تعدد نفرات، بعضاً فقط شاهد کناره‏ گیری انفرادی برخی نفرات کم‏ شانس بوده است ولی هیچ‏گاه بر سر یک کاندیدای واحد به اجماع نرسیده ‏اند. اما امسال ممکن است از تجارب شکست ‏های پیشین درس گرفته باشند و بر سر یک نفر به اجماع و وحدت برسند و پس از پیروزی در دوئل با پزشکیان، غنائم را تقسیم کنند. مثلاً سهم هر یک از نامزدهای انصرافی می‏ تواند یکی دو معاونت رئیس جمهور، چهار- پنج وزارتخانه، پنج- شش استانداری و... باشد. این اجماع ولو با احتمال اندک، دور از ذهن نیست و این هم کار را بر پزشکیان دشوار می‏ سازد مگر با افزایش نرخ مشارکت و حضور بالای 30 میلیون مشارکت‏ کننده.پاورقی ها[1] . دکترای جامعه‏ شناسی؛ مدرس دانشگاه و پژوهشگر اجتماعی[2] . اعتراضات شهریور و پاییز 1401 در موضوع حجاب، رقم زدن پایین‏ترین نرخ‏ مشارکت در دوازدهمین دوره انتخابات مجلس شورا در اسفند 1402 و...)[3] . در سال‏های کرونا که اقشار متوسط به پایین و پایین، فرودستان شهری، مشاغل بی ‏ثبات‏ کار، حاشیه ‏نشینان و... در بدترین شرایط معیشتی به سر می‏ بردند، سازمان برنامه و بودجه دولت روحانی با سردمداری نوبخت، هیچ حمایتی از اینان نکرد و هیچ بسته حمایتی را در اختیار ایشان قرار نداد. فقط مبلغ یک میلیون تومان وام به حساب یارانه‏ ای این شهروندان واریز کرد و در 30 قسط سی و پنج‏هزارتومانی آن را برگرداند.[4] . رأی وی در ادوار چهارگانه انتخاب مجلس در حوزه انتخابیه تبریزبیش از اینکه خاستگاه و منشا اصلاح طلبانه داشته باشد، به خصوصیات شخصی وی نظیر مردمدار بودن، پاکدستی و... باز می گردد تا شعارها و برنامه های اصلاح طلبانه.جمشید میرزاییجمشید میرزاییThu, 27 Jun 2024 00:43:42 +0330