https://virgool.ir/feed/@m_55594230دانش آموخته علوم سیاسی و پژوهشگرfa2026-11-12 05:32:59https://files.virgool.ir/upload/users/373916/avatar/Ygujpv.pnghttps://virgool.ir/@m_55594230https://virgool.ir/@m_55594230/معرفی-و-نگاهی-به-کتاب-برنامه-ریزی-در-ایران-vi8wprj4aseeتوسعه - 1کتاب برنامه ریزی در ایران در اصل گزارش تیم تحقیقاتی دانشگاه هاروارد در سال 1338 است که برای مشاوره و آنالیز وضعیت اقتصادی و اجتماعی ایران برای تدوین برنامه سوم عمرانی (توسعه) به ایران آمده بودند.مضمون اصلی کتاب که استخراج و ترجمه با سلیقه آن گزارشات است(نسخه اصلی این گزارش به زبان انگلیسی است و در اسناد سازمان برنامه موجود است) مربوط است به توانایی و ناکارآمدی سیستم تکنوکراتیک ایران در آن سال ها و بررسی چالشهای اجتماعی و اقتصادی و ارائه رهنمودهایی پیرامون آن. مطالعه این کتاب برای علاقه مندان به مسائل توسعه و تحولات اقتصادی – اجتماعی پیش از انقلاب می تواند مفید باشد.گزارشات موجود در کتاب برنامه ریزی در ایران چند محور اصلی دارد :1- ناکارآمدی نظام زمین داری سنتی در تحقق توسعه روستایی و کشاورزینویسندگان گزارش به چند علت مانند نرسیدن سهم عادلانه به عوامل تولید ، ضرورت افزایش تولیدات کشاورزی ، اهمیت زندگی سالم در روستا از نظر بهداشتی و اجتماعی با زمین داری سنتی و روابط اجتماعی مبتنی بر آن مخالف بودند.در صفحه 75 کتاب آمده است که " ایران اساسا جامعه ای روستایی است و آینده آن را باید آینده روستاییان این کشور دانست. بدیهی است کسانی که برای آینده ایران برنامه ریزی می کنند باید شناخت دقیق از ابعاد مختلف زندگی روستایی و حتی عشیره ای داشته باشند . چنین شناختی در ایران نادر است و نادر تر از آن علاقه روشنفکر شهری به حصول چنین شناختی است. در چشم بیشتر همکاران ایرانی ما زندگی در بیرون از محدوده تهران معنای خود را از دست می داد ."2- بیگانگی ذهنی برنامه ریزی ایرانی با محیط پیرامونبه نظر مک لئود یکی از سرپرستان گروه مطالعاتی تکنوکرات های ایرانی تحصیل کرده در غرب علی رغم داشتن تحصیلات خوب در درک و شناخت محیطی که در آن به سر می برند و برای آن برنامه ریزی کلان انجام می دهند دچار مشکل هستند. مهم ترین مسئله به نحوه ایجاد ارتباط و عدم علاقه به رفتن میان لایه های زیرین جامعه بر می گردد. این نکته در گسترش شهرنشینی و آسیب های آن نمایان است . در صفحه 76 کتاب در این مورد می نویسند "اسکان شهری در ایران هر مشخصه ای داشته باشد این مشخصه را نمی توان در استخرهای شنای منطقه اعیان نشین قلهک یافت.اگر در عرصه حیات سیاسی ایران ایران آتشی زیرخاکستر وجود داشته باشد این آتش محرومان شهری هستند که به سختی می توان آن ها را با عنوان کلیشه ای پرولتاریای محروم توصیف کرد. با وجود این برنامه ریز ایرانی این محرومان را اصلا نمی شناسد و هیچگاه نخواهد شناخت."3- پیچیدگی روابط اجتماعی در کشورهای توسعه نیافتهنکته ی مهمی که مشاوران هاروارد به آن رسیدند این بود که یک برنامه ریزی توسعه اقتصادی بدون همراهی دیگر حوزه های مطالعاتی از جمله انسان شناسی ، جامعه شناسی و آموزش روستایی در جوامع سنتی عملا ناموفق خواهد بود. با این وصف به نوعی می شود گفت که مشاوران هاروارد یکی از اصلی ترین حلقه های توسعه نیافتگی را در آن دوره پیدا کرده بودند. در صفحه 78 کتاب آمده است : "محیط بومی ، ماهیت نیروهای اجتماعی – اقتصادی موثر را تعیین می کند و سمت و سوی برنامه ریزی موثر را نشان می دهد.مهم تر از همه این است که مشاور به کمک این ویژگی ها می تواند اساسی ترین وظیف خود را در برنامه ریزی توسعه یعنی مشخص کردن ، شناسایی و ارزیابی نیروهای بومی انجام دهد .این نیروها را می توان با نیازهای برنامه ریز سازش داد یا بر عکس موجبات نابودی خود برنامه ریز و برنامه هایش را فراهم کرد."مهدی خادممهدی خادمSun, 15 Nov 2020 23:13:50 +0330