https://virgool.ir/feed/@m_46759586fa2026-11-11 22:46:55https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@m_46759586https://virgool.ir/@m_46759586/فرهنگ-والا-پست-و-رابطه-آن-با-هنر-qh6a4gzihsqxفرهنگ والا/ پست و رابطه آن با هنربرای بحث در مورد فرهنگ والا و پست ابتدا باید مشخص کنیم دلیل این رتبه بندی و جدا سازی در مفهوم فرهنگ چیست. مشخصاً باید گفت این مربوط به افرادی است که زیر سایه فرهنگ ها زندگی می کنند و روابط اجتماعی آنهاست که این جدایی را موجب می شود؛ یعنی هنگامی که گروهی از افراد جامعه به لحاظ طبقاتی و اجتماعی بر گروه دیگر سلطه دارند فرهنگ آنها فرهنگ والا قلمداد می شود و هنگامی که گروهی زیر سلطه باشند فرهنگ آنها پست قلمداد می شود و نمی توان خصلتی ذاتی برای آنها شمرد.با توجه به این در علوم اجتماعی همواره در مورد اینکه فرهنگ والا، فرهنگ مرجع است و فرهنگ زیر سلطه دارای مشتقاتی از آن است و وجود فرهنگ زیر سلطه بستگی به فرهنگ مرجع دارد بحث شده و همچنین نگاه های انتقادی زیادی هم نسبت به این تصور تحقیر آمیز وجود داشته است و می گوید فرهنگ های زیر سلطه و مردمی دارای پویایی و خصلت های مثبت هستند و دارای هویتی مستقل اند که کارکرد خود را هم دارند؛ از نمایندگان این نگاه انتقادی می توان به نسل اول متفکران حوزه مطالعات فرهنگی مثل هوگارت اشاره کرد که در کتاب خود "کاربرد های سواد" به همین موضوع اشاره دارد و در ادامه هم نحله های مارکسیستی متاخر از جمله مکتب فرانکفورت روی همین مسئله دست گذاشته اند.اما به نظر برای فهم این دوگانه همان نکته ابتدایی کفایت می کند، یعنی توجه به گروه های اجتماعی و روابط قدرت بین آنها؛ برای مثال جامعه ایران قبل و بعد انقلاب 57 و در ادامه سالهای گذشته را در نظر بگیرید: دوره قبل از انقلاب و زمانی که گروه مسلط جامعه درباریان و شاهنشاهی ها بودند، فرهنگ ایرانی اصیل و توجه به سنت های کهن ایرانی که مورد نظر آنها بود فرهنگ والا قلمداد می شد؛ از مصادیق آن هم میتوان به تغییر تاریخ رسمی کشور به خورشیدی و برگزاری جشن های 2500 ساله اشاره کرد. اما پس از انقلاب شرایط تغییر کرد و گروه پیروز که قدرت را به دست آورده بود، گروه مسلط شد و حتی باقی گروه هایی در مسیر انقلاب نقش داشتند را از دور خارج کرد و فرهنگ اسلامی مد نظر آنها که در ابتدا پایگاه مردمی وسیعی هم داشت فرهنگ مسلط جامعه شد که برای اشاره به مصادیق فرهنگی آن می توان از دسته های عزاداری، تغییر پوشش و حجاب اجباری و در کل توجه به مذهب و شریعت نام برد. تا اینجا پیاده یا سوار بودن بر مسند قدرت تمایز بین فرهنگ والا و پست را آشکار می کرد؛ اما با ورود مدرنیته و جهانی شدن و همچنین رشد فزاینده اینترنت در سالهای اخیر که طبق آمارها ضریب نفوذ آن در بین خانواده های ایرانی از 4 در صد در دهه های گذشته به 80 در صد رسیده همه چیز پیچیده تر شد و حتی اعمال قدرت بین گروه های جامعه دچار تحولاتی شد. مشخصاً برای ریشه یابی این تغییر باید به ویژگی های خاص مدرنیته پرداخت که در این نوشتار فرصت آن نیست؛ اما اینجا هم فرهنگ دستخوش تغییر شد، حالا افرادی که پایگاه وسیع تری در فضای مجازی دارند بیشتر می توانند رفتار های فرهنگی خود را به نمایش بگذراند و گویی آنها هستند که گروه مسلط فرهنگی شده اند که البته همانطور که اشاره کردم در این دوره پیچیدگی مسئله دو چندان است و گاهی ما با چند گروه مسلط فرهنگی طرف هستیم که همگی آنها مصادیق فرهنگی خود را دارند و آن را رواج می دهند.هنر که موضوع دوم مورد بحث ما است به عنوان مصداق فرهنگ در تمام این فرهنگ ها حضور داشته و خود را در قالب مصنوعات فرهنگی بروز می دهد،اینجا هم به طور کلی می توان گفت بسته به افرادی که این هنر ها را در زندگی خود ارج می نهند و به تماشا یا شنیدن آنها می پردازند؛ هنر هم والا و پست قلمداد می شود اما به این دلیل که از نردبان انتزاعی مفهوم فرهنگ یک پله پایین آمده ایم شاید بتوان موضوع را بیشتر باز کرد؛اینجا نیاز است کمی به خود مسئله هنر بپردازیم.از فرمالیست و کلایو بل شروع کنیم. او معتقد بود ویژگی همه هنر ها فرم معنا دار آنهاست که قدرتی احساسی و ذهنی است که از ایده هنرمندانه نشات می گیرد. در ادامه آر جی کالینگ وود و اعتقادش در مورد بیان احساسی که وی آن را فصل مشترک هنر ها می داند. دیدگاه دیگری وجود دارد که می گوید هنر اصولا از آن مفاهیمی نیست که بتوان بر حسب ویژگی مشترک آن را تعریف کرد؛ طرفداران این رویکرد با الهام از ویتگنشتاین هنر را مصداق "شباهت خانوادگی" می دانند زیرا گستره هنر آنقدر زیاد است که نمی توان معیار مشترکی برای آنها شمرد پس می توان مثل یک خانواده که هر کدام خصوصیات ظاهری خاص خود را دارند اما کاملا متوجه می شویم که آنها برادر یا خواهر هستند، هنر را فهمید.و یکی از مهم ترین نظریه های هنری یعنی نظریه نهادی که در دوره خود جنجال زیادی بر پا کرد؛ تاکید نظریه نهادی بر ظاهر نیست بلکه بر بستر آن است: اینکه آفریننده اثر و نیز کسانی که از آن استقبال کرده اند چه برخوردی با آن داشته اند. به طور خلاصه چیزی اثر هنری است که{جهان هنر} بگوید.این توضیحات کوتاه و واقعا ناقص را به این دلیل دادم که بگویم در مورد هنر و برای تقسیم بندی اصلی نوشتار که قصدش را داشتیم شاید بتوانیم جای پایمان را سفت تر کنیم و دقیق تر در مورد هنر حرف بزنیم.در آخر نیاز است یک پله دیگر هم پایین بیاییم و هنر های مختلف را بررسی کنیم و بگوییم چه چیزی آنها را از هنر بودن جدا می کند: مثلاً فیلمی که قصه ندارد(البته فیلم به دلیل اینکه امکانات متعددی را به خدمت می گیرد دارای ویژگی های دیگری برای نا هنر بودن است)فیلم نیست، نقاشی ای که رنگ ندارد نقاشی نیست، مجسمه ای که بُعد نداشته باشد مجسمه نیست.موسیقی اما چون مورد نظر بود بیشتر به آن می پردازیم؛ موارد بالا اینجا هم صدق می کند، موسیقی ضرب آهنگ دارد،گام دارد؛ ریتم دارد و همه اینها پشتوانه ریاضی دارند؛ نُت های موسیقی بر همین اساس ساخته می شوند و هنگامی که موسیقی از این مسیر خارج شود نه مبتذل {چون مبتذل بودن معنای گسترده تری دارد و بستگی به تعریف ما دارد} بلکه نا موسیقی است. اینجا دیگر والا یا پست بودن معنی ندارد چون اثر از ماهیت خود دور شده است؛ هر چند احتمالا افرادی این نوع صدا ها را گوش کنند و طرفدار داشته باشد و منبع درآمد هم باشد. باید گفت این هم خصلت دنیای سرمایه داری امروز است که در هنر هم نفوذ کرده و امر زیبا جای خود را به امر پول ساز داده است.مجموعا می توان گفت با کوچک کردن مفاهیم شاید بتوان ویژگی هایی را آشکار کنیم اما نکته اول را در مورد گروه های اجتماعی و رابطه قدرت نمی شود انکار کرد و مادامی که ویژگی های ساختاری قدرت و در دنیای امروز سرمایه داری گروهی را بر مسند نشاند فرهنگ آنها هم مسلط خوانده می شود فارغ از ماهیت و محتوای آن؛ مطالعات فرهنگی هم برای بر ملا کردن همین ویژگی ها و همین تناقض های ساختاری به وجود آمده است و همانطور که دیورینگ در مقدمه کتاب مطالعات فرهنگی اشاره می کند؛ روشن ترین وظیفه تحلیل گر مطالعات فرهنگی وارد شدن به پیوند ها و وصلت های میان فرایند های حاکمیت و تقلا برای نفوذ و تاثیر در آن هاست.محمد محسن آذی بیک مطلقمحسن مطلقمحسن مطلقMon, 19 Jul 2021 16:22:20 +0430https://virgool.ir/@m_46759586/تجاری-شدن-ورزش-htkceahsqnjoتجاری شدن ورزشوقتی که از تجاری شدن ورزش صحبت می کنیم،نشان های باشگاه های ورزشی،تبلیغات دور زمین،لوازم ورزشی یا پیراهن ورزشی بازیکنان محبوب که توسط هواداران خریداری می شود به یاد ما می آید.لازمه تجاری شدن ورزش در هر جامعه،در گام نخست،حاکمیت اقتصاد بازار آزاد در آن جامعه است.در چنین اقتصاد هایی پاداش های مادی و سود های کلان به ورزشکاران،مالکان باشگاه های ورزشی و حتی هواداران تعلق می گیرد.به عبارت دیگر نظام اقتصادی متناسب با تجاری شدن ورزش نظام سرمایه داری است.زیرا تجاری شدن به دنبال خود منطق سود و زیان را به همراه دارد که این منطق اصل اساسی نظام سرمایه داری است.نکته مهم دیگر در تجاری شدن ورزش شهر های پر جمعیت است.تجاری شدن ورزش به شدت وابسته به این امر است زیرا لازمه هر تجارتی حضور مصرف کننده است و در حوزه ورزش حضور عده زیادی تماشاچی و هوادار الزامی است.مصرف کنندگان ورزشی خود به دو دسته تقسیم می شوندکه شامل دو نوع مصرف فعالانه و منفعلانه می باشد. مصرف فعال شامل حضور در استادیوم ها، خرید کالاهای ورزشی و … می باشد و مصرف غیر فعالانه(منفعلانه) شامل مصرف ورزش از طرق مختلفی مثل انواع رسانه همچون تلویزیون، رادیو، روزنامه، مجلات و اینترنت می باشد.شناخت عوامل موثر در رفتاری خاص در مصرف کنندة ورزشی نیز حائز اهمیت است.برخی عامل روانی مؤثر بر رفتار مصرف کنندة ورزشی را برگرفته از تمایلات روانی آنان دانسته اند و بیان داشته اند که این عاملها می تواند پیش بینی کننده انگیزه ها،تمایلات و رفتار های فرد باشند.می توان مهم ترین عامل مصرف ورزش را هواداری و حس تعصب به تیم خود و عامل تکرار مصرف را وفاداری به تیم یا باشگاه مورد نظر فرد دانست. درواقع، هوادار ورزشی یک مصرف کنندة متعصب ورزشی است که به طور منظم کالا یا خدمات ورزشی را مصرف میکند.اما از طرف دیگر برای تجاری شدن ورزش در یک جامعه،توانمند بودن همین مصرف کنندگان ورزشی یا همان تماشاچیان از نظر مالی را می طلبد.یعنی سطح و کیفیت زندگی باید نسبتا بالا باشد که افراد توان هزینه کردن را داشته باشند.البته این مورد جای بحث فراوان دارد و بسته به ورزش های مختلف متغیر است؛برای مثال در فوتبال و در ورزشگاه های ایران افرادی که به تماشای مستقیم دیدار ها می روند سطح زندگی آنچنان بالایی ندارند چون اصولا بلیت ها بهای زیادی ندارند اما آنان که اقدام به خرید کالاهای ورزشی می کنند در سطح نسبتا مناسبی قرار دارند که ناشی از آشفتگی کلی وضعیت جامعه و استقرار به شدت نامفهوم و به هم ریخته سرمایه داری در جامعه است که قاعدتا بحث دیگری را نیاز دارد که در این جستار نمی گنجد اما علی القاعده تجاری شدن ورزش این مورد را می طلبد.همچنین تماشاچیان باید فراغت مورد نیاز برای تماشای رویداد های ورزشی را دارا باشند.در کنار این عامل،نکته دیگری که حائز اهمیت است وجود امکانات حمل ونقل و تکنولوژی های ارتباطی است،زیرا برای برگزاری رویداد های مهم ورزشی هم نیاز است که امکانات برای حضور هوادارن فراهم باشد و همچنین تکنولوژی برای ضبط تصاویر و پخش تلویزیونی نیز وجود داشته باشد.همچنین لازم است که اماکن و ورزشگاه های مورد نیاز ورزش های مختلف در شهر ها ساخته شود که نیازمند تخصیص منابع است و گرنه تجاری شدن محقق نمی شود.مورد دیگری که در تجاری شدن ورزش تاثیر گذار است،الگو ها و سبک های زندگی موافق با مصرف گرایی است.این مورد یک مسئله فرهنگی درون جامعه است که راه را برای تجاری شدن ورزش باز می کند.در اصل این روحیه مصرف گرایی مدرن است که در ورزش هم نفوذ کرده و عامل تغییرات گسترده ای شده است.مجموعاسطحی از این عوامل یاد شده در بالا اعم از اقتصاد سرمایه داری،شهر های پر جمعیت،توانمندی مالی و فراغت تماشاچیان،تخصیص اعتبار برای ساخت و نگهداری از اماکن ورزشی و وجود الگوی های موافق با مصرف گرایی باید در جوامع وجود داشته باشد که تجاری شدن ورزش اتفاق بیفتد که طبعا در جوامع مختلف با توجه به میزان برخورداری متفاوت از این عوامل سطوح مختلفی از تجاری شدن را نیز شاهد هستیم. می توان گفت در تجاری شدن ورزش میان جوامع مختلف نوعی نابرابری وجود دارد.همه جوامع به یک میزان در عرصه تجاری شدن حرکت نمی کنند.در برخی جا ها فراغت مورد نیاز وجود ندارد،در برخی جاها اماکن ورزشی مناسب وجود ندارد و حتی سبک زندگی مصرفی در همه جوامع به یک میزان وجود ندارد.این موارد و تفاوت ها حتی بین استان های مختلف یک کشور هم می تواند وجود داشته باشد.تجاری شدن آثار مختلفی را نیز بر جای گذاشته است؛برای مثال بر روی الگوی ساعات کاری شرکت های بزرگ یا تعیین ساعت برگزاری بازی ها و رویداد های ورزشی در ساعاتی که همه افراد بتوانند به تماشای آن رویداد ها بنیشنند.حتی امروزه ساعت برگزاری بازی های فوتبال در لیگ قهرمانان اروپا به نحوی تنظیم می شود که افرادی در خارج از قاره اروپا نیز توان تماشای بازی ها را دشته باشند و طیف تماشاچیان گسترده تر شود.در اینجا رسانه ها به کمک تجاری شدن می آیند؛رسانه ها و ورزش به یکدیگر متکی و نیازمند هستند.ورزشکاران،سازمان های ورزشی و مسئولان آن به خبرنگاران و قلم و دوربین آنها برای دیده شدن و به همراه آن درآمد زایی نیازمندند.برای همین اصحاب رسانه اجازه نزدیک شدن تا جای ممکن به ورزشکاران و محیط های ورزشی را دارند.علاوه بر این شبکه های رسانه ای نیز در تعیین ساعت پخش رویداد ها با سازمان های ورزشی هماهنگ هستند.از طرفی سازمان های رسانه ای مخاطبان خود را به سازمان های ورزشی و تجاری می فروشند.از این معادله هر سه ضلع مثلث ورزشکاران،رسانه ها و سازمان های تجاری سود می برند.اینجا ژورنالیسم ورزشی و نحوه پوشش رویداد های ورزشی نیز مطرح است همچنین امکانات و لذاتی که ورزش رسانه ای برای مخاطبان فراهم می کند موضوعات قابل بحثی هستند.همینطور از منظر مطالعات فرهنگی میتوان پرسید ورزش رسانه ای چگونه رمزگذاری و رمزگشایی می شود که اینجا باید مفهوم بازنمایی طرح می شود و به دنبال بحث ایدئولوژی پیش کشیده می شود زیرا اصولا بازنمایی ها ایدئولوژیک هستند.اساسا تفاوت ورزش رسانه ای شده در آن است که ما آنچه را کارگردان هنری و تلویزیونی می خواهد می بینیم.در واقع بازنمایی همواره مستلزم سر هم بندی کردن است.یعنی آنگونه که رسانه و متقدم بر آن منطق سود و زیان یا همان نظام سرمایه داری می خواهد رمزگذاری و رمز گشایی می شوند.هر چند اینجا امکان مقاومت مخاطب هم وجود دارد که باز بحث دیگری دارد.این ورزش تجاری شده و رسانه ای شده همانطور که اشاره شد باید امکاناتی را برای مخاطب فراهم کند؛یکی از این امکانات در عرصه رسانه مفسرین و گزارشگران ورزشی است که کارکرد های خاصی دارند،مثل:صحبت از آنچه که برای تماشاچیان داخل منزل قابل رویت است،صحبت از آنچه که برای تماشاچیان داخل منزل قابل رویت نیست.گرم کردن بازیکنان تعویضی کناز زمین،گفتن اطلاعاتی که ممکن است تماشاچیان داشته یا نداشته باشند که این نوع دادن اطلاعات هنگام توقف بازی رخ می دهد،صحبت از آنچه که تماشاچیان قادر به تماشای آن نیستند مثل اتفاقات بین دو نیمه. در کنار این مورد ابزارآلات تکنولوژیک،تکنیک های تصویر برداری و...در جذب مخاطب بیشتر تاثیر گذارند.در این بین اما سازمان های ورزشی تبدیل به بنگاه های تجاری شدند و از ورزش برای توسعه جهانی خود استفاده کردند.بسیاری از رشته ای ورزشی دارای علاقه مندان و مخاطبان جهانی است.این باعث شده که ثروت مندان از سراسر دنیا در این رشته ها سرمایه گزاری کنند مثل آبراموویچ مالک روس باشگاه چلسی انگلستان یا گلیزر ها مالکان آمریکایی باشگاه منچستر یونایتد و همچنین شیوخ عرب که در فرانسه و انگلستان اقدام به خرید باشگاه های ورزشی کرده اند.نکته مهم این تجارت آن است که این سرمایه داران هم علاقه های ورزشی خود را دنبال می کنند هم سرمایه خود را بیشتر می کنند و تجارت پر سودی را دنبال می کنند.نکته دیگر و پایانی که در مورد تجاری شدن ورزش می توان به آن اشاره کرد استفاده بنگاه تجاری بی ربط به ورزش از ورزشکاران مشهور است که به عنوان مدل های تبلیغاتی در صنعت پوشاک،لوازم بهداشتی یا تبلیغ مواد غذایی حضور پیدا می کنند.برای مثال درآمد های غیر ورزشی دیوید بکهام در سال 2003 گویا است:3 میلیون پوند از شرکت آدیداس،3 میلیون پوند از شرکت مارکس اند اسپنسر،2 میلیون پوند از شرکت پپسی،1 میلیون پوند از شرکت ودافون،سفر به ژاپن و تبلیغ شکلات میجی متعلق به میجی هولدینگز ژاپن به ازای دریافت 10 میلیون پوند.(آمار ها برای یک یادداشت قدیمی از یک مطلب انگلیسی است، احتمال غیر دقیق بودن ارقام وجود دارد اما برای رساندن منظور مفید بود) .لازم به ذکر است شرکت هایی که نام بردیم پس از عقد قرارداد با بکهام با افزایش فروش رو به رو شدند.امروزه نیز ورزشکاران از طریق تبیلغات در اینستاگرام مبالغ هنگفتی را به دست می آوردند. در فهرست ده نفره ای که در نشریه میرر منتشر شد، بین افرادی که بیشترین درآمد را از اینستاگرام به دست آوردند نام شش ورزشکار به چشم می خورد که در صدر آنان کریستیانو رونالدو با کسب 38 میلیون پوند قرار دارد.همه اینها نشانگر رابطه تجاری شدن ورزش و منطق سرمایه داری است که اشکال مختلف آن را با هم بررسی کردیم.محمد محسن آذی بیک مطلقدانشجوی مطالعات فرهنگیمحسن مطلقمحسن مطلقMon, 19 Jul 2021 16:06:25 +0430