https://virgool.ir/feed/@m_42739166روانشناس و مشاورfa2026-11-12 18:15:26https://files.virgool.ir/upload/users/4974527/avatar/EwQX4s.jpghttps://virgool.ir/@m_42739166https://virgool.ir/@m_42739166/مدل-یابی-ساختاری-سازگاری-پس-از-طلاق-بر-اساس-سبک-دلبستگی-مهارت-های-مقابله-ای-و-حمایت-اجتماعی-با-میانجی-گری-تاب-آوری-qrnkwmkozaea**نویسندگان:*** **لیلا رفیعی** (کارشناسی روان‌شناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان)* **صدیقه نجار اصل** (استادیار گروه روان‌شناسی، واحد بهبهان)---## ۱. چکیدههدف پژوهش حاضر، آزمون مدل‌یابی ساختاری سازگاری پس از طلاق بر اساس سبک دلبستگی، مهارت‌های مقابله‌ای و حمایت اجتماعی با میانجی‌گری تاب‌آوری بود. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه زنان مطلقه شهر دهدشت بود که به‌صورت نمونه‌گیری هدفمند، ۲۴۲ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های سازگاری پس از طلاق وانگ و آماتو (۲۰۰۰)، سبک دلبستگی کولینز و رید (۱۹۹۰)، مقیاس مقابله با موقعیت‌های استرس‌زا (CISS) اندلر و پاکر (۱۹۹۰)، حمایت اجتماعی زیمت و همکاران (۱۹۸۸) و تاب‌آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) و از طریق سامانه پرسلاین گردآوری شد. روش تحلیل داده‌ها، تحلیل مسیر با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS بود. نتایج نشان داد دلبستگی ایمن و حمایت اجتماعی رابطه مثبت و معناداری با تاب‌آوری و سازگاری پس از طلاق دارند، در حالی که دلبستگی‌های ناایمن (اجتنابی و اضطرابی) و سبک‌های مقابله هیجان‌مدار و اجتنابی روابط منفی و معناداری نشان دادند. همچنین تحلیل بوت‌استراپ تأیید کرد که تاب‌آوری نقش میانجی معناداری در روابط بین متغیرهای دلبستگی، حمایت اجتماعی، مقابله هیجان‌مدار/اجتنابی و سازگاری پس از طلاق ایفا می‌کند.**واژگان کلیدی:** سازگاری پس از طلاق، سبک دلبستگی، مهارت‌های مقابله‌ای، حمایت اجتماعی، تاب‌آوری.---## ۲. مقدمه و بیان مسألهطلاق به عنوان «انحلال قانونی ازدواج رسمی» یکی از استرس‌زاترین و بحرانی‌ترین رویدادهای زندگی است که پیامدهای عاطفی، روانی، اجتماعی و اقتصادی فراوانی به همراه دارد. زنان پس از طلاق معمولاً با آسیب‌ها و چالش‌های عمیق‌تری نسبت به مردان مواجه می‌شوند؛ از جمله احساس تنهایی، اضطراب، احساس شکست و اختلال در مناسبات اجتماعی. سازگاری پس از طلاق یکی از شاخص‌های اصلی سلامت روان‌شناختی این افراد است.در این پژوهش بررسی شد که چه عواملی می‌توانند به زنان کمک کنند تا این بحران را بهتر پشت سر بگذارند. متغیرهایی نظیر سبک‌های دلبستگی (ایمن، اجتنابی، اضطرابی)، مهارت‌های مقابله‌ای (مسئله‌مدار، هیجان‌مدار، اجتنابی)، حمایت اجتماعی و نقش میانجی‌گری «تاب‌آوری» به عنوان عوامل محافظت‌کننده بررسی شدند.---## ۳. روش‌شناسی پژوهش* **طرح پژوهش:** این پژوهش از نوع توصیفی و همبستگی (مدل‌یابی معادلات ساختاری / تحلیل مسیر) بود.* **جامعه و نمونه:** جامعه آماری شامل کلیه زنان مطلقه شهر دهدشت بود که با نمونه‌گیری هدفمند از مراکز مشاوره، **۲۴۲ نفر** به عنوان نمونه نهایی انتخاب شدند.* **ابزار پژوهش:**1. **پرسشنامه سازگاری پس از طلاق وانگ و آماتو (۲۰۰۰):** برای سنجش میزان سازگاری روان‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی.2. **پرسشنامه سبک دلبستگی کولینز و رید (۱۹۹۰):** سنجش دلبستگی ایمن، اجتنابی و اضطرابی.3. **مقیاس مقابله با موقعیت‌های استرس‌زا (CISS):** سنجش سبک‌های مسئله‌مدار، هیجان‌مدار و اجتنابی.4. **مقیاس حمایت اجتماعی زیمت و همکاران (۱۹۸۸):** سنجش حمایت ادراک‌شده از سوی خانواده، دوستان و افراد مهم.5. **پرسشنامه تاب‌آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳):** سنجش ظرفیت مقاومت و بازگشت به تعادل پس از تنیدگی.* **شیوه اجرا:** پرسشنامه‌ها به صورت آنلاین از طریق سامانه پرسلاین توزیع شد.* **روش تحلیل:** داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS و از طریق تحلیل مسیر و بوت‌استراپ تحلیل شدند.---## ۴. یافته‌ها و نتایج پژوهش1. **دلبستگی ایمن:** تأثیر مستقیم و مثبت و معناداری بر تاب‌آوری و سازگاری روان‌شناختی دارد (دلبستگی ایمن→تاب‌آوری: β = ۰/۶۹). افراد با دلبستگی ایمن به دلیل اعتماد به دیگران و مهارت‌های تنظیم هیجان، تاب‌آوری بالاتری در مواجهه با طلاق دارند.2. **دلبستگی‌های ناایمن (اجتنابی و اضطرابی):** اثر منفی و معناداری بر تاب‌آوری نشان دادند. سبک اجتنابی با خوداتکایی افراطی و فاصله‌گذاری عاطفی، فرد را از دریافت حمایت محروم می‌کند.3. **مهارت‌های مقابله‌ای:*** مقابله مسئله‌مدار تأثیر مستقیمی بر سازگاری داشت، اما اثر آن بر تاب‌آوری معنادار نبود (چون در طلاق بسیاری از عوامل خارج از کنترل فرد است و تلاش مداوم برای «حل» صرف مسئله لزوماً تاب‌آوری را بالا نمی‌برد؛ دیدگاه لازاروس و فولکمن).* مقابله هیجان‌مدار و اجتنابی تأثیر منفی و معناداری بر تاب‌آوری و سازگاری داشتند.4. **حمایت اجتماعی:** با ضریب مسیر مستقیم ۰/۳۷ تأثیر مثبت و معناداری بر سازگاری پس از طلاق داشت؛ که نشان می‌دهد سازگاری صرفاً یک پدیده درون‌فردی نیست و حضور خانواده و دوستان نقشی کلیدی دارد.5. **نقش میانجی‌گری تاب‌آوری:** تاب‌آوری با ضریب ۰/۴۹ تأثیر مستقیماً قدرتمندی بر سازگاری پس از طلاق دارد. تحلیل بوت‌استراپ تأیید کرد که بخشی از تأثیر دلبستگی و حمایت اجتماعی بر سازگاری، به‌طور غیرمستقیم از طریق تاب‌آوری منتقل می‌شود.---## ۵. نتیجه‌گیری و پیشنهادهانتایج این پژوهش نشان داد که سازگاری پس از طلاق در زنان شهر دهدشت تابع یک شبکه پیچیده از عوامل روان‌شناختی و اجتماعی است. تقویت تاب‌آوری به زنان کمک می‌کند تا واقعیت طلاق را پذیرفته، هیجان‌های خود را مدیریت کرده و نقش‌های جدید را بازتعریف کنند. پیشنهاد می‌شود مراکز مشاوره و نهادهای حمایتی با برگزاری کارگاه‌های آموزشی ارتقای تاب‌آوری، مهارت‌های مقابله‌ای سازگارانه و تقویت شبکه‌های حمایت اجتماعی، زمینه سازگاری بهتر زنان مطلقه را فراهم نمایند.*(برگرفته از پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان)*leila rafieeleila rafieeTue, 03 Nov 2026 02:22:58 +0330