https://virgool.ir/feed/@m_40042406fa2026-11-11 18:01:32https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@m_40042406https://virgool.ir/@m_40042406/مارشا-نورمن-w9lmmiwbnk6xمقالهٔ ادبیات‌نمایشی در آمریکا-استاد خوش‌شانسمارشا نورمن-متولد سپاتمبر ۱۹۴۷مارشا نورمن، نمایشنامه‌نویس و رمان‌نویس در لوئیزویل آمریکا زاده و بزرگ شده است. او در کالج Agnes Scott در آتلانتا فلسفه خواند و در تئاتر Pocket Theatre و Theatre Atlanta حضور داشت. با وجود اشتیاقش، هرگز تئاتر را به عنوان حرفه در نظر نگرفت و پس از فارغ‌التحصیلی به لوئیزویل بازگشت تا ازدواج کند و مدرک کارشناسی ارشد بگیرد. سپس ابتدا در بیمارستان روانی و بعد برای کمیسیون هنرهای ایالتی کار کرد، دو فعالیتی که احتمالاً به‌طور کامل بی‌ارتباط نبودند. او بعداً در تلویزیون کودکان در لوئیزویل مشارکت کرد، شهری که تئاتر قابل توجهی نیز داشت، و سرانجام با تشویق جان جوری از تئاتر بازیگران لوئیزویل، که به‌خاطر جشنوارهٔ سالانهٔ نمایشنامه‌های جدید مشهور است، به طور جدی به درام روی آورد.مارشا نورمن نخستین بار در سال ۱۹۸۴ با اجرای نمایش تکان‌دهنده‌اش ‘شب بخیر مادر’ (‘night Mother’) در تئاتر همپستد لندن به شهرت عمومی رسید؛ نمایشی که در سال ۱۹۸۳ جایزهٔ پولیتزر و همچنین مجموعه‌ای از جوایز دیگر را به دست آورد. این نمایش او را به‌عنوان یکی از نویدبخش‌ترین نمایشنامه‌نویسان نسل خود مطرح کرد.با این حال نورمن از اواسط دههٔ ۱۹۷۰ مشغول نوشتن بود و برای نخستین نمایش خود Getting Out (1977) جوایز متعددی دریافت کرد. این اثر در همان سال برندهٔ مشترک مسابقهٔ بزرگ نمایشنامه‌نویسی آمریکا در تئاتر لوئیزویل شد.نمایش بعدی او Third and Oak در سال ۱۹۷۸ در لوئیزویل روی صحنه رفت و همان سال در رادیوی ملی آمریکا نیز اجرا شد. نیمهٔ اول این نمایش بعدتر در نیویورک در یک جشنوارهٔ نمایش‌های تک‌پرده‌ای با عنوان The Laundromat اجرا شد.در سال ۱۹۸۰ نورمن نمایش The Holdup را در کارگاه بازیگری لوئیزویل کارگردانی کرد. این نمایش بعدتر در نیویورک و به‌طور رسمی در ۱۹۸۳ در تئاتر کنسرواتوار آمریکا در سان‌فرانسیسکو اجرا شد.در همان سال نمایش ‘night Mother’ در برادوی روی صحنه رفت و سپس به فیلم نیز تبدیل شد. آخرین نمایش مهم او Traveller in the Dark نخستین بار در ۱۹۸۴ در تئاتر هنرهای نمایشی کمبریج ماساچوست اجرا شد. پس از آن او آثاری موسیقایی و نمایشنامه‌های کوچک‌تر مانند Winter Shakers (1987)، Sarah and Abraham (1988) و نمایش مشترک The Secret Garden را نوشت.بهترین آثار مارشا نورمن حول محور زنان می‌چرخد و برخی از نمایش‌های او باعث شده‌اند که در میان نمایشنامه‌نویسان فمینیست برجستهٔ آمریکا قرار گیرد. این موضوع به‌ویژه دربارهٔ نخستین اثرش Getting Out و مشهورترین اثرش ‘night Mother’ صادق است.با این حال، اگر کارهای او را به‌طور کلی در نظر بگیریم، دشوار است که بدون مشکل در چهارچوبی مشخص دیده شوند؛ هم به خاطر موضوعاتی که انتخاب می‌کند و هم به دلیل شیوهٔ نوشتنش. به‌طور قطع می‌توان گفت که او در نمایش‌هایی که بر زنان متمرکز است بهترین عملکرد را دارد و در این آثار توانایی زیادی در بازنمایی بحران‌های هویتی نشان می‌دهد؛ بحران‌هایی که از موقعیت زنان درون ساختار اجتماعیِ تحت سلطهٔ قدرت و ارزش‌های پدرسالارانه ناشی می‌شوند. او همچنین گاه روابط حمایتی و اجتماعی میان زنان را به‌طور مثبت نشان می‌دهد. بخش زیادی از این امر به سبک نوشتن مورد علاقهٔ او برمی‌گردد: به‌جز نخستین نمایشنامه‌اش، باقی آثار نورمن کاملاً در سبک رئالیستی نوشته شده‌اند.آثار مارشا نورمن در موقعیت‌ها و فضاهای متنوعی قرار دارند، اما علاقهٔ اصلی او در تمام آثارش، روان‌شناسی فردی‌ست که به نحوی با جهان اطراف خود در تضاد است. او دربارهٔ ظهور نمایشنامه‌نویسان زن در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ گفته است:«نمایشنامه‌ها نیازمند شخصیت‌های مرکزی فعال هستند. تا زمانی که زنان خود را فعال نبینند، نمی‌توانند برای تئاتر بنویسند. ما شخصیت‌های مرکزی زندگی خود هستیم. این آگاهی باید قبل از این‌که زنان بتوانند دربارهٔ آن بنویسند، ایجاد شود.»درام نورمن عمدتاً از هر گونه زیر پا گذاشتن سلسله‌مراتب قدرت و ارزش‌ها که شخصیت‌های او را تحت فشار قرار می‌دهند، اجتناب می‌کند؛ این درام اساساً درام بحران شخصی باقی می‌ماند و هر ایدهٔ اجتماعی وسیع‌تری که مطرح می‌شود، معمولاً به طور غیرمستقیم و ضمنی است. این امر هم تا حد زیادی ناشی از سبک خاص او  هم از واقع‌گرایی در نوشته‌هایش است؛ سبک او با طعنه و اطمینان آرامش‌بخش، کنترل شدیدی را بر آثارش نشان می‌دهد که باعث می‌شود معانی متونش محدود و بسته باقی بمانند. در حالی که او ممکن است در به تصویر کشیدن «جهان‌های مخفی که بسیار آرام نگه داشته شده‌اند» ماهر باشد، این جهان‌ها عمدتاً از زمینه‌های اجتماعی-سیاسی بزرگ‌تر که وجودشان را تعیین می‌کنند، جدا باقی می‌مانند.نمایش نخست او Getting Out، از بهترین و موفق‌ترین آثار او تا به امروز است و نوید بزرگی را نشان می‌دهد که تنها بخشی از آن در آثار بعدی‌اش تحقق یافته.نورمن در این نمایش همان کاری را می‌کند که در بهترین آثار نمایشی و رمانش انجام داده است: بررسی رابطهٔ یک فرد با جهانی که با آن ناسازگار است یا از آن بیگانه شده است.نمایشنامه Getting Out از میان تمام آثار نورمن تا امروز، بیشترین تنوع و سیالیت را در استفاده از صحنه به‌عنوان فضایی برای بازی و معنا دارد. بر خلاف دیگر نمایش‌های او که بیشتر به شیوه‌ای سنتی و متناسب با روایت‌های خطی اجرا می‌شوند، این نمایش مدام زمان را عقب و جلو می‌برد و بخش‌های مختلف صحنه هم‌زمان بستر موقعیت‌های متفاوت می‌شوند؛ روشی که با آثار آرتور میلر قابل مقایسه است.شاهکار شناخته‌شدهٔ نورمن تا امروز، نمایش برندهٔ جایزهٔ پولیتزر، «شب بخیر مادر (night Mother’)» است؛ اثری خارق‌العاده به هر معیار. این نمایشنامه که نخستین بار توسط American Repertory Theatre در کمبریج، ماساچوست، در سال ۱۹۸۲ اجرا شد، به مدت یازده ماه در برادوی روی صحنه بود و در مارس ۱۹۸۳ افتتاح شد. پیرنگ نمایشنامه بسیار ساده است و کنش از آغاز تا پایان بی‌وقفه جریان دارد. ماجرای مادری و دختر میانسالش است که در خانه‌ای دورافتاده در جاده‌ای روستایی زندگی می‌کنند. دختر، جسی، سرگرم آماده‌کردن چیزی است و اندکی پس از آغاز نمایش برای مادرش آشکار می‌کند که قصد دارد همان شب خودکشی کند. آنچه در ادامه می‌بینیم، گذران باقی‌ماندهٔ شب است: واکنش‌های مادر که از ناباوری آغاز می‌شود، به التماس می‌رسد و سرانجام به نوعی پذیرش کرخت و بی‌حس ختم می‌شود.اما آنچه بیش از همه آشکار می‌شود، فشار روانی است که جسی در رابطه با مادرش تحمل کرده است؛ مادری که خود قربانی یک ازدواج بی‌عشق بوده و اکنون از نظر عاطفی به دخترش وابسته است. این رابطه، رابطه‌ای است از اسارت متقابل.نویسندگی تأثیرگذار نورمن در این نمایشنامه به اوج خود می‌رسد؛ جایی که او تصویری از شکست‌های خانوادگی می‌سازد که مدام روی هم انباشته می‌شوند و خانواده را به میدان مین عاطفی تبدیل می‌کند. این موضوع به شیوه‌های مختلفی نشان داده می‌شود که آشکارترین آن رابطهٔ روی صحنه میان «جسی» و مادرش است.در جایی از نمایش، مادر از جسی التماس می‌کند که خودکشی‌اش را فقط تا زمانی به تأخیر بیندازد که خودش (مادر) بمیرد؛ و مدام روشن می‌شود که ترس او از مرگ جسی، در اصل ترسی کاملاً خودخواهانه است.ساختار دراماتیک خالص‌تر از این را سخت می‌شود تصور کرد. نمایشنامه در زمان واقعی اتفاق می‌افتد، ساعت‌های روی صحنه از حدود «۸:۱۵» شروع می‌شوند-زمانی که تقریباً با زمان آغاز نمایش مطابقت دارد-و در طول نمایش ادامه می‌یابند. تضاد دراماتیک در نیاز سادهٔ جسی به قدم گذاشتن از در اتاق خواب و شلیک کردن خود تجسم یافته است و نیاز برابر و مخالف مادرش برای جلوگیری از انجام این کار.برای مادرش، جهان همان‌گونه که به نظر می‌رسد وجود دارد؛ واقعیتی قابل اعتماد و قابل درک که با بالا و پایین‌هایش با روحیهٔ خوب پذیرفته می‌شود. برای جسی، زندگی کافی نیست تا ادامهٔ آن را توجیه کند.نورمن دربارهٔ رابطهٔ مادر و دختر صحبت کرده است و آن را موضوعی می‌داند که به ندرت در درام آمریکایی کاوش شده و همچنین دربارهٔ کمبود آثاری که در آن زن، فعال و تعیین‌کنندهٔ روند داستان، در مرکز قرار گرفته باشد. او منطقی می‌بیند که این کمبود، تا دوران نسبتاً اخیر، با کمبود زنان نمایشنامه‌نویس مرتبط باشد. به همین دلیل، ارزش دارد که نظرات او در این زمینه، به ویژه در مورد ’night Mother، تا حدی طولانی‌تر نقل شود.او ظهور ناگهانی زنان نمایشنامه‌نویس در آمریکا و سایر کشورها را به تغییر تصویر خود زنان نسبت می‌دهد: «ظهور زنان نمایشنامه‌نویس مهم و قابل توجه، به‌طور ناگهانی، بازتابی است از تغییر نگرش زنان نسبت به خودشان. این یک فهم ناگهانی است که آن‌ها می‌توانند، و در واقع هستند، شخصیت‌های مرکزی در زندگی خود باشند.»به این اعتراض که زنان نویسنده رمان گویی هرگز در مورد این مرکزیت شک نکرده‌اند، او پاسخ می‌دهد که در حالی که این مفهوم «برای نوشتن برای تئاتر کاملاً ضروری است»، اما «برای رمان لازم نیست»، زیرا شما می‌توانید به عنوان یک رمان‌نویس تنها ناظر باشید و رمان‌های درخشانی بنویسید که زنان در آن شخصیت‌های مرکزی باشند یا نباشند. اما «مفهوم یک شخصیت مرکزی فعال برای تئاتر ضروری است.»یکی از دستاوردهای نورمن در شب بخیر مادر، مهارت او در استفاده از جزئیات ارتباط انسانی است. تلما و جسّی هر دو سعی می‌کنند با استفاده از جزئیات کوچک و پیش‌پاافتاده، آنچه به نظر اجتناب‌ناپذیر می‌آید را به تأخیر بیندازند، عقب بیاندازند یا منحرف کنند. جسّی فهرستی از کارهای کوچک و کالاهای بی‌اهمیت را جمع‌آوری می‌کند تا دو ساعت آخر زندگی‌اش را ساختاربندی کند و ذهن مادرش را مشغول نگه دارد و خود را آرام کند.تلما خود را با پرداختن به جزئیات مشغول می‌کند؛ مثلاً تهیهٔ هات چاکلت که هر دو از آن متنفرند، به عنوان راهی برای به تعویق انداختن. تلما مانند شهرزاد است، داستان می‌گوید تا دیگری زنده بماند، نه خودش. در عین حال، چنین جزئیات مادی و زبانی، چیزی دربارهٔ ماهیت زندگی آن‌ها می‌گوید؛ زندگی‌ای که از جزئیات کوچک ساخته شده است.مارشا نورمن پس از موفقیت انتقادی و عمومی نمایش ’night Mother اثری نوشت که به گفتهٔ خودش «به دلِ تماشاگران ننشست»، هرچند از نظر او «زیباترین نثر» را در خود داشت. او توضیح داده است که نمایش Traveler in the Dark (1984) را به این دلیل نوشت که «در رابطهٔ میان خودم و ذهنم بسیار سردرگم بودم. همیشه فکر می‌کردم باهوش بودن نوعی محافظت است. اما واقعاً این‌طور نیست، و من تازه یاد گرفته بودم – یا بهتر بگویم پذیرفته بودم – که این‌گونه است. وقتی نشستم به نوشتن، حسی که داشتم این بود که ذهنم در بیشتر روزها فقط اوضاع را بدتر می‌کند»نمایش‌های بعدی نورمن هر دو کمدی بودند. «سارا و ابراهیم» که نخستین بار در سال ۱۹۹۲ به صورت یک اجرای کارگاهی در بازیگران تئاتر لویی‌ویل به صحنه رفت، کمدی‌ای است بر اساس داستان کتاب مقدس دربارهٔ سارا، ابراهیم و هاجر. این اثر به صورت اجرای یک گروه تئاتر بداهه‌پرداز طراحی شده و در آن، طنزآمیز، شباهت‌هایی میان روند شکل‌گیری داستان نمایش و زندگی خصوصی بازیگران ایجاد می‌شود. هرچند اثری بزرگ به شمار نمی‌آید اما یادآور توانایی‌های کمدی نورمن است و نشان می‌دهد که او گاه با خرسندی در مسیرهای فرعی گام می‌زند.«عاشق دنیل بون ۱۹۹۲» نیز یک کمدی است، حرکتی دوپهلو در قبال ایالت کنتاکی، جایی که نورمن در آن به دنیا آمده و بزرگ شده است. مانند نمایشنامه‌ی سارا و ابراهیم، این اثر هم خوش‌ساخت و سرشار از تخیل است. آنچه کم دارد، اما، همان نیروی دراماتیک نابِ آثار پیشین اوست؛ آثاری که در آن‌ها ناامیدی را نمی‌شد با ژستی احساساتی آرام کرد یا با بذله‌گویی خنثی ساخت.مارشا نورمن، برندهٔ جایزهٔ پولیتزر، داستان‌های خود را مطابق قواعد مرسوم شکل می‌دهد، اما این آثار با ارزش‌های فمینیستی او آمیخته‌اند. برخی منتقدان، مانند دولان معتقدند که استفادهٔ نورمن از رئالیسم مردمحور، فمینیسم او را به خطر می‌اندازد. دیگران با این دیدگاه مخالف‌اند. براون و استیونسون استدلال می‌کنند که زیبایی‌شناسی فمینیستی نورمن شامل دیدگاه‌های متنوع فمینیستی است و او آثاری خلق می‌کند که هم برای مخاطبان عام جذاب‌اند و هم اثر اجتماعی دارند.چندین منتقد بر سوژه‌مندی زنان در نمایشنامه‌های نورمن تمرکز کرده‌اند. کینتز به شخصیت‌های اودیپی نورمن می‌پردازد، همان‌طور که اسپنسر در مقالهٔ Norman’s ’night, Mother: Psycho-drama of Female Identity چنین می‌کند. اسپنسر از نظریهٔ روانکاوی برای توضیح تفاوت‌های جنسیتی در تفسیر مسائل هویت زنان روی صحنه استفاده می‌کند. در مقاله‌ای دیگر (Marsha Norman’s She-tragedies), اسپنسر نمایشنامه‌های نورمن را در زمینهٔ تراژدی‌های زنانهٔ قرن هجدهم بررسی می‌کند.روابط مادر و دختر در آثار نورمن موضوع چندین مطالعه است. رابطهٔ همزیستی و در عین حال دوپهلو بین مادر و دختر در ’night, Mother توسط براودر (I Thought You Were Mine) بررسی شده است. هارت (Doing Time), بورکمن (The Demeter Myth), و مورو (Orality and Identity) به استفادهٔ نورمن از غذا، گرسنگی و اشتها به عنوان استعاره‌های کنترل‌کننده و ارتباط آن با روابط مادر و دختر می‌پردازند.برای نورمن: «هنر تنها راه بیرون رفتن ماست، تنها راه وارد شدن ماست، تنها راه بازگشت به جایی است که واقعاً در آن زندگی می‌کنیم ــ در حواس‌مان، در بدن‌مان، در پیوندهای‌مان با دیگران… با کسانی که پیروزی یا شکستی را با آن‌ها شریک بوده‌ایم یا هدفی را دنبال کرده‌ایم ــ بی‌توجه به اینکه خانه یا تختی یا حتی قرنی را با آن‌ها به اشتراک گذاشته‌ایم یا نه»منابع:-Contemporary American Playwrights-Christopher Bigsby-American Women Playwrights-Brenda Murphy-Twentieth Century American Drama-David Krasner-American Drama-Clive Bloom-Modern American Dramaتارا رنجبرتارا رنجبرFri, 22 Aug 2025 22:46:45 +0330