https://virgool.ir/feed/@m_18739061fa2026-11-12 18:55:08https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@m_18739061https://virgool.ir/@m_18739061/بررسی-تطبیقی-رویکرد-دانته-در-کمدی-الهی-به-طبقه-بندی-دوزخ-بر-اساس-فلسفه-و-اخلاقِ-فضیلت-و-رذیلت-ارسطویی-knyhy0cb3fhvکمدی الهی - دوزخ - دانته الیگیری اخلاق نیکوماخوس-ارسطو / ت:حسن لطفی ایتالیایی بود ... اهل فلورانس ... تبعیدش کردند !بعد از مرگش ... جنگ شد... برای چه ؟تا جنازه اش را برگردانند ...تا بگویند : "دانته" ی بزرگ ایتالیایی برای ما بود .اولش هنر بود ... بعد شد مردِ سیاست ... کاش نمیشد !مسیحیِ افراطی بود ... جنگ های صلیبی هم که دیده بود ...پس ، صلاح الدین ... صلاح الدین ایوبی! ... دانته مینویسد علیه ات !افراطی، ضد مسلمان و اسلام هم شد ...اولش " کمدی" بود ، بعدها " الهی" اش را اضافه کردند و شد " کمدی الهی " در ستایش عقل و استدلال بود ... اما عشق را میخواست !اولش ویرژیل بود ... نماد عقل و خرد !بعدش بۀاتریس امد ... نماد عشق و بهشت !اولش دوزخ بود ، اخرش بهشت !ترس و ترحم داشت به دوزخیان ... اما سنگدل شد !اولش دلسوزی کرد ... اخرش شکنجه داد !یک بار امده بود به اینجا... مسیح !"در این روز منجی ما ، دروازه ی مرگ را گشود و چفت و بست ان را در هم شکست "دعای روز ِ شنبه ی مقدس است ...دو کتاب ... اخلاقِ ارسطو و انجیلِ مقدس !دو حماسه ... انیید ویرژیل و میتولوژی یونان و روم !دارای بیشترین تاثیر بر کمدی الهی دانته !پنج زن میبیند ... سرودِ پنجم است ... طبقه اش اما دوم ، از دوزخ !نفس پرست اند جملگی و شهوت پرست و البته زن !دانته !!!تو ، بۀاتریس را داری ... بهشت با بۀاتریس ... به تو وعده داد الله !همانطور که ارض موعود را به بنی اسراییل !" ای کسانی که وارد میشوید ، دست از هر امیدی بشویید "متنِ کتیبه است ... کتیبه ای که خدا چسبانده بر سرِ درِ دورخِ نُه طبقه ی جرگه ی گم گشتگانش !پاپ چلستینوی پنجم ... مظهر فساد و ناپاکیِ کلیسالقب دادند : بونیفاتسیوی هشتم ... دانته میگوید : دریغ بزرگ !با صلب مسۀولیت، دریغ بزرگ را انجام داد ... ترسید ... ترسیده بود !از گناه ترسید ، ترس ! پاپ پنجم ! ان راهبِ زودباور ِ وارسته !نترس پاپ چلستینوی پنجم... !اسمِ پاپ را نگفت دانته ... طبقه اش ، طبقه فراموشی است !دانتهِ مسیحی ِ افراطیِ کاتولیک ، دو طبقه در دوزخ را به غیر مسیحیان دادطبقه اول: بزرگان کهن ، در دوزخ اندفقط برای انکه قبل از مسیح ، دنیا را دیدند ...چه مجازاتی دارند ؟ محروم اند از امید ( فقط !؟ )طبقه ی ششم : اهل زندقه ... جرمشان بدعت و الحاد و زندقه است .دانته می نامدشان ، اپیکوریان ! اپیکور ملحد و زندقه نبود اما لقبی بود در قرون وسطی برای منکران ابدیت روح !اتش آمد ! بعد از شش طبقه ... در گورهای منکران ِ ابدیتِ روحِ قبرستان ِ پهناورِ اتش زده !سرد میشود و میرسد به انجماد ... نزد خیانت کاران ... الیگیری میگویدش : حلقه ی یهودا !طبقه ی نهم ، اخرین و سخت ترین مرحله دوزخ ... جایگه شیطان و یهودا !به راستی ... دانته ی الیگیری !!!! کدام عذاب اور تر است ؟ فضای یخ زدهِ موحش که هر بخاری از دهان را تکه یخی میکند یا اتشی که چنان زبانه بکشد که گویی هوا هم ذوب میشود ؟ طبقه ششم - اهل زنادقه - اتش از داخل گور ها زبانه می کشد .دانته جهنم اش را ساخت ... گاهی نگاهی به انجیل میکند ... گاهی رفتار ِ ارسطویی دارد ... سرنوشت انۀا را در انیید ویرژیل به یاد میاورد ... از حماسه های یونان و روم بهره میگیرد و مینوس را نگهبان دوزخ میگذارد ... داستانی از نزدیکان خود روایت میکند ، فرانچسکادی ریمینی ... نگهبانِ حلقه ی سوم را کروبروس قرار داد ، همان سگ سه سری که در اوستا حضور دارد ...بعد از این مقدمه دیگر به سراغِ سوال ِاصلیِ این گفتار / جستار میرویم .دانته چرا و چطور از طبقه بندیِ فلسفی فضیلت و رذیلت ارسطو در ساخت و پرداخت دوزخ استفاده کرده در حالی که این حجم از توجه دانته به مسیحیت ، این شیوه را میطلبید که او از تبیین های مسیحی مانند هفت گناه کبیره و ... بهره بگیرد ؛ البته که توجه دانته به فلسفه و عقل و خرد نیز از ان جایی که او ویرژیل را همواره استاد ، راهنما و بزرگ خطاب میکند و یا وقتی که به جمع چندی از این بزرگان در طبقه اول دوزخ ( بزرگان کهن ) ، مانند هومر میپیوندد ، خود را ششمین خردمند این خردمندان می نامد .سیر دوزخ دانته از سطح زمین تا مرکز ان است . طوری که فلسفه در کمدی الهی نمود پیدا میکند :دانته در سرود چهارم دوزخ ، زمانی که در لیمبو یا همان طبقه اول دوزخ به سر میبرد با بزرگانی دیدار میکند که فقط به دلیل اینکه قبل از مسیح به دنیا امده اند و اساسا مسیحی نبودند و غسل تعمید نیافتند، از بهشت محروم ماندند که خود ِ ویرژیل نیز در این طبقه است و تنها مجازاتشان محرومیت از هرگونه امید نسبت به نزدیکی با خدا است .مسیح نیز در این طبقه حضور داشته اما حضورش مربوط به بیرون اوردن عده ای از بزرگان اهل اسراییل است که در رساله ی اول پطرس سوم باب سه ، به ان اشاره میشود ." ان دسته از ارواحی که باید رستگار شوند را به خاطر شایستگی خودشان ، بیرون اورد "این طبقه با ظلمتی مطلق توصیف شده اما به نوری ضعیف نیز اشاره میشود که همان نور و مظهر فروغ عدل و استدلال است .دانته بعد از اشنایی با چهار شاعر و خردمند که هومر ( شاعر شمشیر دار ) ، هوراس ، اویدووس و لوکانوس نام دارند به سمت قصری رفیع و منیع حرکت میکنند که نور ِ ضعیفی دارد و هفت حصار بلند ان را محصور کرده است . اینان در واقع به سمت فلسفه در حال حرکت اند .اما تاکید دانته بر نور "ضعیف" برای چیست ؟دانته این نورکه مظهر عقل و خرد انسانی است را با تجلی و صفای الهی می سنجد ، و در حقیقت این ضعف و عجزِ عقل را در برابر عالم روحانی و خدا به ما نشان می دهد . نکته مهم دیگر بنا شدن قصر در تاریکی و ظلمات مطلق است ؛ یعنی از فروغ و پرتوی الهی ابدا کمکی نمی گیرد ." در انجا اگر شنوایی را قیاس گیرند ، ناله ای جز زمزمه ی اه هایی ملایم که هوای جاودان را میلرزانند ، شنیده نمی شوند "یعنی تنها از طریق شنوایی و گوش است که میتوان به وجودِ افرادی در اینجا پی برد .دانته فلسفه را نیز به قصری تشبیه میکند که هفت حصار ان را در بر گرفته و دلیلش ان است که مردمانی خاص در این ساحت جای دارند و برای افراد و مردم عادی نیست .در این طبقه ،دانته افرادی مانند بوعلی سینا ، صلاح الدین ایوبی ، سقراط و ارسطو و افلاطون و ابن رشد را میبیند.دوزخی که معیارش فلسفه و اخلاق است !اساس رده بندی گناهان در دوزخ دانته ، بر طبق فلسفه ی ارسطویی که از کتاب اخلاق او گرفته شده ، تنظیم گشته است ، جز ان دو طبقه یعنی اول و ششم که اساسا ارسطو نمیتوانست طبقه بندی غیر مسیحیان با تقوا یا طبقه ی کفر و الحاد ارایه دهد .دوزخِ کمدی الهی ، به دو بخش اصلی تقسیم میشود : علیا و سفلی .در دوزخ علیا ، اعمال مربوط به افراط کاری میباشد ؛ یعنی اعمال فی نفسه جرم نیست اند اما اگر در انها افراطی صورت بگیرد ، و از حد اعتدال خود خارج شود ، گناه محسوب میشود . پنج طبقه اول دوزخ را این افراط کاری ها شکل میدهند که عبارت اند از : بلاتکلیفان ، شهوت پرستان ، شکم پرستان ، اسراف کاران و تند خویان . این گناهان همگی مربوط به گناه گرگ است و چهار طبقه ی بعدی را گناهان شیر و پلنگ تشکیل میدهند .اما دلیل اصلی انتخاب گرگ برای این پنج طبقه چیست ؟ و چرا باید گرگ را در ابتدا انتخاب کند ؟دلیل اولش ، نماد و تمثیل است که گرگ را نشانه ی افراط کاری و نفس پرستی میدانند و دانته این موضوع را به پاپ و فسادکلیسا نیز نسبت میدهد .دلیل دوم برای در ابتدا امدن گناهان گرگ ، این است که ریشه ی همه ی بدی ها از مفاسدی که به دنبال حرص و طمع میاد ، منشا میگیرد .در دوزخ سفلی نیز دیگر جای افراط کاری ، تجاوز و تعدی با سو قصد انجام میشود و شامل زور گویی و مکر و حیله و ... است . سر اخر یعنی در طبقه نهم ، سنگین ترین جرم ها یعنی خیانت است که شیطان و یهودا و چندین تن دیگر در ان قرار دارند .ویرژیل و دانته هنگام ورود به طبقه ششم و مواجه شدن با شیاطین اصلی ، باید از حصار های شهر دیته گذر کنند . شهر دیته در واقع همان مقر اصلی شیطان است که چهار طبقه باقی مانده را شامل میشود و در اینجاست که این دو برای اولین بار با مقاومت شدید شیطان رو به رو هستند . در اینجا ویرژیل برای اولین و اخرین بار ، اعلام عجز و ناتوانی و ضعف میکند ؛ این نشان ان است که عقل و منطق انسانی ، انجا که پای شر و ماهیت ان مطرح است ، قادر به کاری نیست و تنها راه نجات کمک الهیِ غیر از منطق و استدلال بشری است . در اینجا کمکی از طرف اسمان و بۀاتریس به صورت فرشته ی نجات می اید و دروازه ی شر شیطان را می گشاید . دیته در واقع مترادف dis در ایتالیایی است که در یونان به رب النوع هادس گفته میشد .تا کنون با تبیین ترتیب طبقه بندی دوزخ ، این مهم را دریافتیم که اساسا رمز رهایی از پنج طبقه اول دوزخ رعایت حد عدل و اعتدال است . با پیش کشیدن این مفهوم ( اعتدال ) ، میتوانیم به ارامی به جامعه ی یونان نفوذ کرده و از پس ان به مفاهیمی که ارسطو در باب پرهیزگاری و فضیلت و عدل و رذیلت میپردازد ، برسیم و در نهایت نیز بدانیم که چگونه فرد به سعادت مندی یا همان eudemonia و یا به عبارتی به خوش احوالی میرسد .دزدان دوزخ !مفهوم عدالت در جامعه یونانیدر وهله اول باید پرسید که اساسا عدالت چیست ؟ عدالت را به تبیینی( افلاطونی) میتوان این گونه معنا کرد که" هر عنصری در جای خودش باشد" . در فرهنگ یونانی همواره اعتدال حاکم است و فی الواقع کسی میتواند این را تشخیص بدهد که خیر و شر را بشناسد و ان کسی نیست جز فیلسوف شاه ( بر طبق مثلث افلاطونی از شهر ) . در واقع از همین ایده ی فیلسوف شاه افلاطون و نگاه تحقیر امیز به توده ی مردم است که بعد ها اریستوکراسی یا همان نخبه گرایی و گرایش ضد دموکراسی ایجاد میشود .افلاطون از نخستین کسانی است که صحبت از فضیلت را به میان می اورد و این کار را اساسا با تبیین و تقسیمی از انسان شروع میکند . افلاطون انسان را به "نفس و تن " تقسیم می کند ؛نفس را پاک ، خیر ، ابدی و تن را شر و فانی و گور میداند . نفس برای افلاطون ابدی است و همه چیز را میداند ولی بدن مانند غباری بر روی ان است . از پسِ همین تبیین افلاطون است که بعد ها مفهوم تربیت یا رنج دادن برای رسیدن به فضیلت و بعدها بدن ستیزی مسیحی برون می اید که در ادامه فیلسوفانی مانند نیچه در برابر ان مخالفت میکنند . افلاطون در تشریح اجزای نفس ، سه قسم را نام میبرد : خرد(عقل) ، اراده ، شهوت ( میل ) و اینان را به ترتیب در سر ، میان تنه و پایین تنه انسان جای میدهد و اعتقاد دارد که این سه قسم در رسیدن به حکمت ، شجاعت ، خویشتن داری ( به ترتیب ) باید عمل کنند و حد میانه ی این سه، فضیلت است . در حقیقت هیچ گاه در نزد فرد ِ یونانی ، این تبدیل شدن به معنای سرکوب نبوده ، بلکه همانطور که گفته شد حد میانه و مدیریت انهاست که سعادت و فضیلت را رقم میزند . در حقیقت افلاطون با مثال ارابه ران خودش به خوبی مسیله را تبیین میکند و حکمت ، شجاعت و خویشتن داری را ارابه ران و خرد و اراده و شهوت را ارابه میداند .این موضوع اهمیت عدالت را در نزد خود ِ فرد بیان میکند که بعد ها ارسطو از ان مفهوم "لذت و درد" را در داوری بیان میکند و از فضیلتی نام میبرد که صرفا فردی نیست و افراد شهر را هم شامل میشود و برای این موضوع از پراکیلس مثالی میزند که به توضیح انها در ادامه پرداخته خواهد شد .درباره فضیلت ارسطو / کتاب دوم ما در ابتدا با خوانشی که از فضیلت ارسطو انجام میدهیم به چگونگی به جا اوردن اعمال اشراف خواهیم یافت و به بررسی این موضوع میپردازیم که ادمیان تنها به سبب اندازه فضیلتشان و رذیلتشان ، ستوده یا نکوهیده میشوند . ارسطو فضیلت را در ذیل ملکات ( ملکه استوار ) ، قرار می دهد که در ادامه به بررسی ان و تفاوتش با عواطف و استعداد نیز خواهیم پرداخت .فضیلت ارسطو به دو قسم است : عقلی ( از طریق اموزش ) / اخلاقی ( نتیجه عادت )در اینجا منظور بیشتر فضیلت اخلاقی ِ که از عادت حاصل میشود را ارسطو مد نظر قرار داده است . او فضیلت اخلاقی را ethik که از ریشه ی ethos به معنای عادت است را نام برده و ان را نتیجه ی عادت میداند ؛ در ادامه تبیین میکند که انسان به حکم طبیعت این قابلیت را دارد و نه بر حسب طبیعت با بر خلاف ان ! فی الواقع انسان بالقوه این قابلیت را دارد که فضایل را بر خود بپذیرد و از طریق عادت انها را تکمیل کند . ارسطو میان فضیلت اخلاقی و عادت ، رابطه ای ناگسستنی ای را تعریف میکند پس میتوان گفت که فرد ، فضایل اخلاقی را از طریق عمل می اموزد ."فضایل را بدان سان به چنگ می اوریم که نخست انها را تمرین میکنیم "برای مثال قانون گذار در شهر با پدید اوردن عادت ِ پیروی از قانون ، مردم با فضیلت به وجود می اورد . یا به عنوان مثال دیگر ، معماری از راهِ بنا کردنِ ساختمان است که معمار میشود . پس در واقع این عمل و رفتار است که ملکات و سیرت ادمی را میسازد و چگونگی این اعمال هم ظاهر و هم در باطن ( یعنی احساسی که انسان در خود از انجام ان عمل دارد – در مبحث لذت و درد در داوری شرح داده میشود ) دارای اهمیت است .بعد از پی بردن به اهمیت اعمال ، حال باید بدانیم که بر چه اساس و قاۀده ای باید عمل کنیم ؟ ایا یک فرد باید از بیرون این اصل را برای انسان تعیین و تعریف کند ؟ ایا جامعه ان را برای فرد تعیین میکند ؟ اگر جامعه در فساد بود چه ؟ ایا خودِ فرد باید اعمالش را بسجند ؟ اگر ان فرد لگام گسیخته و یا بزدل بود چه ؟ارسطو یک اصل مسلم و پایه را مطرح میکند : " همه باید طبق قایده درست عمل کنند "و هر چه به نحوی از انحا ارزش به شمار می رود ، ممکن است به سبب افراط یا تفریط تباه گردد . باید دقت کرد که ارسطو تمام اعمال را ( جز انهایی که به ذات رذیلت هستند ) ، را در قانون افراط و تفریط قرار میدهد؛ این همان مسیله ای است که دانته نیز در دوزخ علیا به ان توجه دارد و اعمالی را نام میبرد که اگر حد اعتدال انها رعایت شود ، بد یا گناه نیست بلکه به سبب افراط یا تفریط به ان دچار میشوند . برای مثال طبقه سوم که دوزخ شکم پرستان است و در منجلاب و بارانی سنگین و سرد و الودهِ ابدی گرفتارند .فضایل اخلاقی که گفته شد از اعمال به وجود می ایند ، حال تبیین میگردد که با لذت و درد ارتباط دارند و سنجش و داوری اعمال باید بر حسب لذت و درد باشد .بلذت و درد : ترازویی برای ارسطونشانه ی سیرت استوار، لذت و دردی است که با یکایک اعمال همراه است . کسی که از لذات جسمانی پرهیز میکند و از این پرهیز لذت میبرد ، خویشتن دار است و ان که با اکراه چنین میکند ، لگام گسیخته است . شخصی که در برابر خطر ها پایداری می ورزد و از این پایداری لذت میبرد یا احساس درد نمیکند ، شجاع است و ان که پایداری اش با درد همراه است ، ترسوست . بدین سان فضایل اخلاقی با لذت و درد همراه است چون ما برای دستیابی به لذت به کار بد دست میازیم و برای دوری از درد از کار نیک سر باز میزنیم . بنابراین چنان که افلاطون می گوید باید از کودکی ما را چنان تربیت کنند که انجا که باید لذت برد ، لذت ببریم و انجا که باید درد کشید ، درد را احساس کنیم ، چون تربیت درست همین است .گفته شد که فضایل اخلاقی را از طریق انجام ان عمل میتوان به دست اورد و این موضوع مقداری رویکرد دوگانه دارد : برای مثال با پرهیز از لذایذ شهوانی ، خویشتن دار میشویم و زمانی که خویشتن دار میشویم دارای قوه ی پرهیز از لذایذ هستیم .اما فضیلت یک عمل فقط بدان جهت که به نحوی خاص انجام گرفته ( عادلانه / خویشتن دارانه ) ، نمی توان دارای فضیلت شمرد ، بلکه یک حالات روحی خاص را میطلبد :ان عمل را باید بخاطر خودِ عمل انجام دهد / دانسته ان را انجام دهد / علت و تصمیم انتخابی داشته باشد / عمل باید ناشی از ملکه ای استوار و تغییر ناپذیر باشد .اثر از : بوتیچیلی فضیلت تحت سیطره ملکه ی استوارارسطو سه پدیدار را در نفس شرح میدهد : عواطف عاری از خرد / استعداد ها / ملکات مربوط به سیرت . عواطف عاری از خرد همان خشم و ترس و ارزو و ... است و استعداد ها باعث احساس کردن این عواطف است و وظیفه ملکات مربوط به سیرت رفتار درست یا نادرست در برابر عواطف عاری از خرد است . ارسطو که همواره فیلسوفی غایت گرا است ، غایت فضیلت را دست یافتن به هدف درست و در نهایت ستوده شدن میداند . اما رفتار درست و دست یافتن به این هدف زمانی محقق میشود که اعمال در "حد وسط "باشند ؛ در حقیقت فضیلت نوعی میانه روی است در حالی که افراط و تفریط به رذیلت تعلق دارندحد وسط ؟ خلاف میل رفتنارسطو میگوید یافتن حد وسط دشوار است پس باید شرّ کوچک تر را برگزینیم و این کار با یافتن گرایش طبیعی خودمان است . بعد از تشخیص این گرایش باید برخلاف ان میل طبیعی حرکت کنیم تا به حد وسط برسیم . در واقع ارسطو سوق یافتن به سمت میل طبیعی را ، دور شدن از حد وسط میداند .او میگوید در همه امور باید از لذتِ هر چه بیشتر بپرهیزیم زیرا قضاوت فرد در مورد لذت بی طرف نیست ؛ ارسطو مثالی می اورد از مواجهه پیرمردان کشتی در برابر هلنا ."سیما و رفتار الهه ای را دارد . اما با این همه دلفریبی باید با کشتی های خود برود و سوگواری را از ما و فرزندان ما دور دارد "[1]دانته و ویرژیل ! میلذت ، اشتراک فضیلت و لگام گسیختگیگفته شد که فضایل اخلاقی با لذت و درد همراه است و لگام گسیختگی ( و تمام ان اعمال شر که لذت را برای فرد به همراه دارند – به دلیل تربیت اشتباه - ) ، نیز از لذت برخوردار است . حال زمانی که فضایل اخلاقی و لگام گسیختگی در محدوده ی لذت با هم به اشتراک میرسند ، چه چیزی تفاوت بین این دو را معلوم میکند ؟ همان احساس درونی فرد .برای مثال اگر کسی با اکراه از لذت جسمانی پرهیز کند ، ان فرد لگام گسیخته است و یا اگر فرد با لذت درونی ، ترس نداشته باشد ، شجاع نامیده میشود .از پسِ این رفتار ، یعنی تفاوت ظاهر و باطن فرد در انجام یک عمل ، برای خودِ فرد ریاکاری و برای دیگران ، حیله گری میشود . دانته در رویکردش به طبقه بندی دوزخ ، حیله گری و خیانت را در بدترین طبقات خویش قرار داده ، یعنی طبقه هشتم و نهم !طبقه هشتم دارای بیشترین تعداد سرود است ( سیزده سرود ) . در گودال اول این طبقه دو دسته جای دارند که تمام گناهانشان مربوط به زنان است ؛ انها یا زنان را برای لذت خود یا برای لذت دیگران از راه به در کرده اند و مادامی که شلاق میخورند مجبورند حرکت کنند .طبقه پنجم : خشم ارسطو / "پاپه ساتان پاپه ساتان اله په "[2]طبقه پنجم که اخرین طبقه از دوزخ علیا است ، برای اهل خشم است ، یعنی افرادی که در زندگی راه میانه روی را از دست داده و اسیر هواهای نفسانی شده اند . عذاب این طبقه ، مردابی لجن زار است و دسته بندی انان دقیقا طبق دسته بندی ارسطو از "سوداوی مزاج ها" است . ارسطو اینان را به سه دسته تقسیم میکند : تند ها که خشم خود را فورا بروز میدهند و در سطح مرداب اند . تلخ ها که کینه میکنند و خشم خود را اشکار نمیکنند و سخت ها که فورا دست به انتقام میزنند و این دو دسته در انتهای مرداب اند . اینان به دلیل اینکه در درون اب یا لجن قرار دارند همواره سخنان نامفهوم بر زبان دارند و مظهر خشم و غضبی است که صدای انها را در گلو خفه میکند و انان که در زیر اب به سر میبرند نماینده کسانی اند که خشم خود را در دل نگه میدارند تا بدل به کینه شود . در انجیل نیز خشم و حتی اندوه و غم که باعث شود انسان از نکوکاری بازداشته شود جز معاصی محسوب میشود .و گفت ای گرگ ملعون ، خموش شو و خشم خویش را فرو خور ! - سرود هفتم مینوس : نگهبان دوزخ ![1] اشاره به مطلبی در سرود سوم ایلیاد هومر . این حماسه وصف جنگ ترویا است .[2] دانته از زبان شیطان سخن میگوید .اغماض فقط در برابر"میل "تا کنون فهمیدیم که فضیلت از راه انجام ان عمل حاصل میشود و ارسطو فضیلت کامل را عدالت میداند اما نه به طور مطلق بلکه در ارتباط با دیگر شهروندان . زیرا عدل ورزیدن مستلزم به کار بردن تمام فضایل است . عدالت به این سبب فضیلت کامل است که نه تنها در ارتباط با خویشتن است بلکه در نسبت با دیگری نیز قابل تحقق است." بهترین ادمیان مردی است که فضیلت خود را تنها برای خود به کار نمیبرد بلکه ان را در ارتباط با دیگری نیز متحقق میسازد و این تکلیفی دشوار است "[1][1] اخلاق نیکوماخوس – کتاب پنجم دفتر اولارسطو در ادامه به تفکر درست و اعتقاد راسخ میپردازد و برای اینکه بتواند پرهیزگاری و ناپرهیزگاری را تبیین کند ، عقاید رایج را شرح میدهد ؛ برای مثال از سقراط نقل میکند که اعتقاد دارد فردی که دارای دانش روشن باشد امکان ندارد به ناپرهیزگاری سوق پیدا کند و هر اتفاقی صرفا یک نادانی است . بعضی ادعا کردند که اگر کسی در داوری مغلوب لذت شود ، مالک دانش روشن نیست و فقط پندار ان را دارد . در این صورت اگر او هنگامی که میل بر او غالب است ، به این گونه پندار وفادار نماند ، جای ان دارد که با چشم اغماض به ان بنگریم ولی در برابر شرارت واقعی اغماض جایز نیست . ارسطو شرط پرهیزگاری را وفاداری و پایداری بر نتیجه ای که از محاسبه و سنجش به دست اورده ، میداند . دانش روشن یا حکمت عملی که ارسطو ان را استعداد تفکر درست میخواند ، اساسا نمیتواند با رفتن فرد به سوی امیال بد و نیرومند سر و کار داشته باشد و فی الواقع افلاطون فضیلت "خویشتن داری" را چیزی میداند که حکمت عملی را حفظ میکند. پس طبق مسیله اغماض باید پرهیزگاری را مستلزم دارا بودن امیال بد و نیرومند بدانیم . به عبارتی دیگر مرد ِ خویشتن دار نمی تواند پرهیزگار بود و پرهیزگار نمیتواند خویشتن دار بود اما با توجه به فرض فوق ناچاریم که قبول کنیم که مردِ پرهیزگار باید این گونه میل و هوس ها را داشته باشد .در انتها ارسطو تبیین میکند که انجام عمل با اعتقاد راسخ است که فرد باید انجام دهد حتی اگر میخواهد لذت را جویا شود و در این حالت است که فرد را میتوان معالجه کرد و اعتقادی بهتر برای ان جایگزین کرد ."کسی را که لذت را بدین جهت می جوید که به داوری خویش اعتقاد راسخ دارد ، بهتر از کسی است که از روی ناپرهیزگاری لذت را میجوید "معروف ترین پیشگویی کمدی الهی و شرّ مطلق ارسطودر طبقه سوم برای اولین بار یکی از دوزخیان به نام چیاکو اینده ی فلورانس را پیش بینی میکند و از جنگ بین سیاه ها و سفید ها که دانته نیز در دسته ی سفید ها بود ، حوادثی را نقل میکند و ادامه میدهد که غرور و حسد و خست ، سه اخگری هستند که در دل مردم این شهر افتاده اند . این قسمت با ان بخش از اخلاق ارسطو مطابقت دارد که میگوید برای برخی شرّ ها حد اعتدالی نیست و شر و رذیلت مطلق به حساب می ایند .متین ابراهیم خانیمتین ابراهیم خانیMon, 10 Feb 2025 20:28:17 +0330