https://virgool.ir/feed/@m_18235524fa2026-11-11 20:55:15https://virgool.ir/images/default-avatar.jpghttps://virgool.ir/@m_18235524https://virgool.ir/@m_18235524/قلاب-f8bsik2sef1kتا حالا دقت کردی که چرا هر روز پیاماتو چک میکنی یا چرا هر روز باید چندین بار بری تو اینستاگرامت ببینی چه خبره؟فناوری های پیشرفته ای که توی دوره زمونه ما وجود داره عادت‌های جدیدی برامون به وجود اورده‌. وقتی به تلفن همراهمون اعتیاد پیدا میکنیم، حتی متوجه نمیشیم که بهش معتاد شدیم‌، و ناخودآگاه تلفنمون رو چک میکنیم. کتاب قلاب نوشته نیر ایال شما رو مرحله به مرحله برای ازبین بردن این عادت‌ها پیش میبره و به شما کمک میکنه دوباره تمرکزتون رو به دست بیارید. در طول رو چند بار قفل گوشیتو باز میکنی؟ طبق تحقیقاتی که روی ۱۵۰ هزار نفر انجام شد، مشخص شد که یه کاربر معمولی حدودا در طول روز ۱۱۰ بار قفل گوشی خودشو باز میکنه. ما تلفن‌های خودمون رو به طور متوسط ۱۱۰ بار در طول روز چک میکنیم، چرا؟ چونکه برنامه‌های گوشی ما طوری طراحی شدن که مثل یه قلاب عمل کنن و مارو نگه دارن. در کتاب قلاب نوشته نیر آیل سه روش اصلی برای اینکه ما خودمون رو از قلاب برنامه نویس‌ها جدا کنیم ارائه شده.اولین ویژگی برنامه های گوشی که مارو جذب میکنه اینه که احساس ناراحتیمون رو سریعا از بین میبره. وقتی حوصلتون سر رفته فقط چند ثانیه از توییت گردی یا دیدن عکسای اینستاگرام باعث میشه که شما دوباره شاداب باشید و حتی زمانی که شما از چیزی مطمئن نیستید و فکر میکنید دارید اشتباه میکنید، فقط ظرف چند ثانیه فهرستی از نتایج جست و جوی گوگل باعث میشه این حس از بین بره. حتی زمانی که احساس بی‌اهمیتی می‌کنید، می‌تونید برید تو لیست مخاطبانتون و ببینید چه کسایی هر روز با شما در ارتباط هستن. آدم ها همیشه احساس میکنن که حوصلشون سر رفته یا از چیزی اطمینان ندارن و فکر میکنن دارن اشتباه میکنن یا برای کسی اهمیتی ندارن، ولی به لطف گوشی های تلفن، راه های خیلی سریعی برای از بین بردن این احساسات منفی به وجود اومده.ایوان ویلیامز یکی از بنیان گذار های توییتر میگه که سازندگان اپلیکیشن توییتر میان از یه فرمول استفاده میکننکه خواسته هایی که یه آدم میخواد رو قبول کنه و باهاش عجیب برخورد نکنه و برای حل این خواسته ها قدم بردارهبرنامه هایی که میتونن خیلی سریعتر رو احساسات شما تاثیر بزارن خیلی سریع به برنامه های محبوب تبدیل میشن و هرچی که بیشتر بریم سراغ یه برنامه و بیشتر بهش سر بزنیم باعث میشه که ما یه عادت اجباری پیدا کنیم که همش باید گوشیمون رو چک کنیم.دومین روشی که گوشی های همراه ما رو به خودشون جذب میکنن اینه که میان یسری پاداش متغیر به ما میدن. روانشناس بی‌اف اسکینر تو دهه ۱۹۵۰ اومد و یه تعداد کبوتر رو انداخت داخل یه جعبه، بعد داخل اون جعبه یه دکمه قرار داد و دکمه کارش اینجوری بود که هر بار کبوتر ها بهش نوک میزدن یه کوچولو غذا بهشون میداد و با این کار کبوترا یاد گرفتن که هر وقت گشنشون بود برن به دکمه نوک بزنن و هر وقت سیر بودن به دکمه کاری نداشته باشن. پس اسکینر اومد دکمه رو جوری طراحی کرد که بعضی وقت ها که کبوتر ها به دکمه نوک میزنن بهشون غذا میداد و بعضی وقتا هیچ چیزی بهشون نمیداد. این باعث شد که کبوتر ها بیشتر برای خوردن اون غذا حریص باشن. به عنوان مثال یکی از کبوتر ها ۱۶ ساعت تموم تو هر ثانیه ۲ بار این دکمه رو فشار میداد. این آزمایش دقیقا مثل کسایی بود که تو کازینو ها کل روز رو پشت یه دستگاه مینشستن، بدون توجه به اینکه میبرن یا میبازن و خسته نمیشدن، چرا؟چونکه نتیجه کاری که داشتن انجام میدادن کاملا اتفاقی بود و قابل پیش بینی نبود. مثلا وقتی که وارد توییتر و یوتیوب میشید به دنیای بی پایان محتوا وارد شدید. این اپلیکیشن ها چون همیشه محتوای جدید ارائه میدن، برای مخاطبشون جذابن و کاربر هاشون میدونن هر باری که وارد این اپلیکیشن ها بشن محتوای جدیدی پیدا میکنن و همیشه دنبال محتوای با ارزش و بهتر هستن. سومین روشی که اپلیکیشن های گوشی همراه ازشون استفاده میکنن اینه که ما رو مجبور میکنن یه سرمایه گذاری خیلی کوچیک همون اول انجام بدیمبه عنوان مثال محقق ها تصمیم گرفتن که از یه سری صاحب خونه بخوان که یه علامت بزرگ و زشت فوریت های پزشکی رو جلوی خونشون بذارن و فقط ۱۷ درصد از این صاحب خونه ها اومدن و این علامت فوریت های پزشکی رو گذاشتن جلو در حیاط خونشون. در عین حال همان محقق ها اومدن از یه گروه دیگه از کسایی که حومه شهر مینشستن، خواستن که بیان یه سری تابلو کوچیک رانندگی ایمن رو بزارن جلوی خونشون. ۷۶ درصدشون قبول کردن. محقق ها دو هفته بعد برمیگردن و از همون گروه دومی که دفعه قبل قبول کرده بودن که یه تابلو خیلی کوچیک بزارن جلو حیاطشون، خواستن که این علامت بزرگ فوریت های پزشکی رو بزارن جلو خونشون و ۵۳ درصدشون قبول کردن. صاحب خونه هایی که تو این آزمایش شرکت داشتن سعی میکردن که ثابت قدم باشن و کم کم پیش برن و اگر میتونستن که یه تابلو خیلی کوچیک رو بزارن جلو حیاط خونشون پس گذاشتن یه تابلو بزرگتر براشون آنچنان سخت نیست. برنامه نویس ها اومدن این اصل رو تو طراحی برنامه هاشون جا دادن. مثلا وقتی که برای اولین بار برنامه اینستاگرامتون رو باز می‌کنید و می‌خواید توش ثبت نام کنید، اینستاگرام ازتون میخواد که یکی از دوستاتون رو اضافه کنید و چون شما این برنامه رو به یه نفر معرفی کردید و فقط زمان خیلی کمی رو از شما گرفته، شما قطعا به این برنامه دوباره سر میزنید و پیام هایی که از طرف برنامه برا شما ارسال میشه تا گوشی خودتون رو چک کنید و برنامه رو چک کنید باعث میشه که یه عادت اجباری و کاملا بی معنا برای شما ایجاد بشه که هر دفعه بیاید اپلیکیشن های گوشیتون رو چک کنید. پس تا الان متوجه شدیم که چرا آدم ها روزی حداقل ۱۱۰ بار گوشی خودشون رو چک میکنن!و شرکت هایی که با تکنولوژی دارن کار میکنن درک عمیقی از روانشناسی انسان ها دارن و برای اینکه محصولاتشون سریع توسعه پیدا کنه و پیشرفت کنه میان از این اصول روانشناسی استفاده میکنن تا خلا های احساسی انسان هارو پر کنه. پس اگه بخوایم به این مسائل روانشناختی که باعث میشن حداقل روزی ۱۱۰ بار گوشیمون رو چک کنیم غلبه کنیم، میتونیم از این راهکار روانشناس جی فاگ از دانشگاه استنفورد استفاده کنیم که میگه: گذاشتن قفل رو تلفنتون باعث میشه که شما زمان کمتری رو صرف چک کردن گوشیتون بکنید. این وابسته به سه عامل انگیزه، توانایی و محرک. به عنوان مثال شما تلفنتون داره زنگ میخوره و شماره‌ای رو می‌بینید که فکر می‌کنید بازاریاب تلفنی هست و باعث میشه که وقتتون هدر بره، پس تصمیم می‌گیرید که تلفنتون رو جواب ندید. حالا فرض کنید تلفنتون داره زنگ میخوره ولی ته کیفتون قرار داره و برای اینکه بخواید کیفتون رو در بیارید و ببینید شماره کیه که داره باهاتون تماس میگیره خیلی طول میکشه، پس تصمیم میگیری که به تلفنت جواب ندی!حالا فرض کن تلفنت رو حالت بی صدا هس و داره زنگ میخوره، شما زنگ تلفنتون رو نمی‌شنوید پس بهش پاسخ نمیدید.اگر بتونید این سه تا عاملی که گفتیم انگیزه، توانایی و محرک رو کاهش بدید، می‌تونید با چک کردن گوشیتون حداقل روزی ۱۱۰ بار مقابله کنید. اینکه بخوایم انگیزه استفاده از گوشی یا چک کردنش رو کم کنیم برامون خیلی سخته. پس میایم از زمان به عنوان چیزی که کمک میکنه ما بهتر تمرکز کنیم و محرک هامون رو کمتر کنیم، استفاده میکنیم. شان آکور نویسنده کتاب مزیت خوشبختی تو این کتاب ۲۲ راه معرفی میکنهو تو قانون ۲۲‌ام این کتاب میگه که: شما برای اینکه بین انجام اون کار و انگیزه انجام اون کار یه سد قرار بدید بیاید مثلا رو گوشیتون یه رمز خیلی طولانی و سخت قرار بدید. این کار باعث میشه که محرک هایی که باعث میشدن شما گوشیتون رو چک کنید کمتر بشن و حتی زمانی که شما میخواید برید بخوابید و گوشیتون بهتون این اجازه رو نمیده میتونید گوشیتون رو تو یه اتاق دیگه بزارید شارژ بشه. از هر نوع مانعی که میتونید بین خودتون و استفاده از گوشیتون قرار بدید استفاده کنید. و اگر این موانع نتونست جلودار شما برای استفاده از گوشیتون بشه شما میتونید گوشی خودتون رو خاموش کنید و به کار هاتون برسید. وقتی که صدای دریافت پیام هاتون یا روشن شدن صفحه گوشیتون رو نبینید احتمال کمتری داره که شما برید سراغ گوشیتون و از گوشیتون استفاده کنید. با استفاده از این سه استراتژی ساده میتونید اجبار اعتیاد آور چک کردن گوشی رو از بین ببرید. اینکه بدونید سازنده های محصولی که شما دارید بهش اعتیاد پیدا میکنید چجوری این محصول رو ساختن و باعث شدن که شما خودتون رو مجبور کنید که ازشون استفاده کنید، میتونید کنترل کنید که تمرکز خودتون رو بدست بیارید و راه زندگیتون رو بسازید.این ها پیام های اصلی کتاب قلاب نوشته نیر آیل بود.‌امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:25:13 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/چرا-میوابیم-yullhpauudyi خوابیدن به نظر بی‌فایده‌ترین کاریه که ما انجام می‌دیم یک سوم از عمرمون را در حالت بی‌حرکت می‌گذرونیم در حالی که می‌تونستیم یه کاری انجام بدیم. اما اگه می‌تونستید ببینید مغز در زمان خوابیدن چه کارهایی انجام می‌ده، میفهمیدید که خوابیدن نه تنها فایده داره بلکه پربازده‌ترین فعالیتیه که در طول شبانه روز انجام می‌دید. توی کتاب «چرا میخوابیم» با ماجرای خواب آشنا میشیم، اینکه وقتی میخوایم چه اتفاقایی توی مغزمون میفته و تغییراتش چه تاثیری توی زندگی و سلامتیمون داره. متیو واکر توی این کتاب با استفاده از نتایج تحقیقات علمی اومده به خیلی سوالات در مورد خواب جواب داده و جالبه وقتی کتابو میخونید می‌بینید که تصورات و دیدگاه‌هایی که سالها راجع خواب وجود داشته خیلی‌هاش غلط بوده و توی این مطالعات رد شدن. پس با ما همراه باشید.دکتر متیو واکر، نویسنده این کتاب، بعد از بیست سال مطالعه روی فرایند خواب میگه: در یک خواب کامل شبانه، مغز ما از سه نوع خواب عمیق، خواب سبک و خواب REM عبور می‌کنه؛ خواب rem اون مرحله‌ای از خوابه که در اون رویا می‌بینیم. خواب ما هر نود دقیقه بین این سه تا فاز تغییر می‌کنه و بارها از یک فاز به فاز دیگه میره. البته این دوره‌های متناوب شبیه هم نیستند و زمانشون فرق می‌کنه.وقتی خوابتون می‌بره، نود دقیقه‌ی اول خواب معمولاً خواب عمیقهوقتایی که بیشتر شب دیر می‌خوابید تا یه گشتی توی اینترنت بزنید یا فیلم ببینید، توی همین زمان دارید بخش زیادی از خواب عمیق اون شب رو قربانی می‌کنید و شاید بعدا پشیمون بشید. به خواب عمیق میشه با چشم یک سرویس تحویل پست نگاه کرد. توی طول روز دفتر پست شما، بسته‌ها رو جمع آوری می‌کنه. اینجا درست هیپوکامپ مغز شماست؛ یک فضای ذخیره‌سازی موقت در مغز شما؛ و بسته‌ها، همون خرده اطلاعاتی‌ان که در طول روز یادگرفتید، چیزهایی مثل اسم یک نفر یا پروسه انجام یک کار جدید یا چیزای دیگه.وقتی به خواب عمیق می‌رید، کامیون‌های تحویل دهنده، بسته‌های جمع شده رو از هیپوکامپ خارج می‌کنن و به آدرس‌های همیشگی شون می‌برند تا از حافظه کوتاه‌مدت برن توی حافظه بلندمدت و موندگار بشن. اما اگر تصمیم بگیرید بیشتر بیدار بمونید و اون دو ساعت اولیه از برنامه‌ی منظم خواب رو به نوعی بپیچونید، عمل تحویل اون بسته‌ها به مقصد با مشکل همراه میشه و این امکان هم هست که اون اطلاعات برای همیشه از بین برن. حالا چرا از بین برن؟ چون که بلافاصله بعد از خواب عمیق، یه مرحله هم خواب سبک داریم. عملکرد خواب سبک مثل نیروهای نظافتچی شرکت پسته و کارش اینه که هر روز هیپوکامپ رو تمیز کنه. واقعا هم برای هیپوکامپ سخته که بعد از شونزده ساعت بیدار موندنِ شما، اطلاعاتو تو خودش نگه داره. به همین دلیله که وقتی بیشتر بیدار میمونید تا کتاب بخونید، متوجه می‌شید که یک پارگراف رو بارها و بارها میخونید ولی متوجه نمیشید چی داره میگه. خواب سبک یک رِفرِش ذهنیه تا تا توانایی مغز رو برای یادگیری اطلاعات جدید بازسازی کنه برای اثبات این موضوع، واکر دو گروه از دانشجوها رو به آزمایشگاهش دعوت کرد. یک گروه از اونا کل شب رو بیدار موندن و اصلاً نخوابیدن و گروه دوم شب رو کامل خوابیدن. ظهر روز بعد از اونها خواست که چندتا مبحث مشابه رو مطالعه کنن، بعدش به اونا اجازه داد دو شب خواب کامل داشته باشن. بعد از اون دو شب، واکر تست کرد که ببینه هر کدوم از گروهها چقدر ازون اطلاعات رو به یاد میارن. گروهی که از خواب محروم شده بودن، چون نتونسته بودن شب قبل از یادگیری به اندازه کافی خواب سبک داشته باشن و هیپوکامپ مغز خودشون رو پاک کنن، 40 درصد مطالب کمتری رو به یاد داشتند. بیشتر اون بخش خواب سبک ما آخرای خوابمونه، این یعنی حتی زود بیدار شدن برای درس خوندن یا مطالعه نتیجه عکس داره. چرا چون مغز برای چیزای جدید پاکسازی نشده. زود بیدار شدن و فقط 5، 6 ساعت خوابیدن، تواناییتون برای یادگیری اطلاعات جدید رو شدیدا خراب می‌کنه؛ اگر قصد داشته باشید خیلی زودتر از همیشه بیدار بشید، مثلا به جای 7 صبح که همیشه بیدار میشدید، 5 صبح پاشید، شما شانس داشتن خواب REM یا خواب رویایی رو هم از دست میدید. این 3 تا حرف یعنی rem خلاصه شده عبارت «حرکت سریع چشم» یا «rapid eye movement» هستند.اگه موقع خواب REM از خودتون فیلم بگیرید، می‌بینید که کره‌ی چشمتون دائم زیر پلکتون حرکت می‌کنه؛ خیلی شبیه افراد تسخیر شده به نظر میاید ولی اگه از بقیه بقیه بدنتون فیلم بگیرید کاملا بی‌حرکته. دلیلش هم اینه که موقع خواب REM بدن شما کاملاً فلج میشه. خب، بیاید برای اینکه نشون بدیم موقع خواب رویایی (REM) چه اتفاقاتی در مغز میفته، یک مقایسه دیگه انجام بدیم. اگر خواب عمیق مثل یک برنامه‌ای باشه که یادداشت‌های روزانه‌تون رو روی یک سیستم یادداشت دائمی که مبتنی بر فضای ابریه مثل evernote ذخیره می‌کنه، REM خواب مثل یک برنامه‌ایه که یادداشت‌هارو ترکیب می‌کنه، اونهارو ویرایش میکنه و از توش داستانی تولید میکنه که واستون قابل درک باشه. وقتی ک وارد خواب رویایی یا REM میشید، مغز به کار می‌افته و سعی می‌کنه چیزایی که تو طول روز اتفاق افتاده رو بفهمه. برای انجام این کار، میاد بین اطلاعاتی که تازه ذخیره شده و اطلاعاتی که قبلا ذخیره شده ارتباط برقرار می‌کنه؛ حتی ممکنه این ارتباطه عجیب غریب باشه، چیزی که شما هیچوقت تو بیداری به ذهنت خطور نمی‌کنه؛ جالب اینجاست که گاهی همین چیزایی که توی خواب rem می‌بینیم، منجر به ایده‌های خلاقانه‌ای هم میشه.مثلاً یک نویسنده ممکنه وقتی از خواب بیدار میشه، طرح کلی فصل بعد کتابش توی ذهنش باشه. یک کارآفرین ممکنه با استراتژی یک محصول جدید از خواب پاشه. یک دانشمند ممکنه با داشتن ایده‌ای عالی برای یک آزمایش از خواب بیدار شه. و برای موسیقیدان‌ها ممکنه این اتفاق بیفته که وقتی از خواب بیدار شدن یک ملودی کامل توی ذهنشون باشه. مثلاً پاول مک کارتنی (Paul McCartney)، شاعر و خواننده مشهور، ملودی یکی از آهنگاش به اسم «دیروز» رو وقتی بیدار شده کامل توی ذهنش داشته و فکر میکرده که قبلا کسی اینو نوشته بوده. «REM» فقط باعث فکرها و ایده‌های خلاقانه نمیشه، در کنارش بعضیا دید احساساتی هم پیدا میکنن. واکر توضیح میده که رویاهایی که ما در حین خواب REM تجربه می‌کنیم، در نوع خودش نقش درمانگر هم داره. توی کتاب هم گفته: به دوران کودکیتون فکر کنید و سعی کنید خاطره‌هایی که براتون پررنگ‌تره رو به خاطر بیارین. اینجا می‌فهمید که پررنگ ترین خاطرات یا جنبه‌ی احساسی دارند یا اتفاقهای ترسناکن مثل تصادف رانندگی یا گم کردن پدر مادرتون توی شلوغی. اما وقتی خاطرات رو به یاد میارید اون حسی که موقع اتفاق افتادنش داشتید رو الان دیگه ندارید. خاطره رو فراموش نکردید، اما تقریبا همه‌ی احساسات یا بخش عمده‌ایش از بین رفتن. می‌بینید؟ بدون رویا هممون از PTSD (اختلال اضطراب پس از سانحه) مزمن رنج می‌بردیم. Ptsd یک اختلال روانیه که بعد از تجربه یا دیدن یک حادثه وحشتناک اتفاق میفته. رویا کاری می‌کنه که اون اضطراب‌ها و استرس‌ها از بین برن و از لحظه‌های بدی که داشتیم به سلامت رد بشیم و به زندگیمون ادامه بدیم. مثلاً اگه یک جدایی تلخ یا طلاق رو تجربه کردید، چرخه خواب ream کمکتون می‌کنه بتونید ازون ناامیدی نجات پیدا کنید و حالتون به امیدواری تغییر پیدا کنه. پس، اگه خواب عمیق توانایی مارو برای بیادآوردن اطلاعات بهبود بده و خواب سبک تواناییمون برای یادگیری اطلاعات جدید رو زیاد کنه، خواب REM توانایی درک و فهم اون اطلاعات و حس‌های مربوط به اون اطلاعات رو بهبود می‌ده. اما اگه یک شبی نتونیم کامل بخوابیم _ یک خواب کامل هفت تا نه ساعته_ و هر بخش از از سه مرحله خواب یعنی خواب عمیق، خواب سبک و rem رو از دست بدیم، در نتیجه، ما کمتر به یاد میاریم، کمتر یاد می‌گیریم و خیلی کمتر اطلاعات و احساست رو درک می‌کنیم. پس برای اطمینان از اینکه هر شب خواب کامل هفت ساعته تا نه ساعته داشته باشید، خواب باید الویت اولتون در طول روز باشه.توی تقویم کاری و برنامه روزانه‌تون خواب رو هم بنویسید و خودتونو جوری برای خواب عمیق شب آماده کنید که انگار مهم‌ترین ملاقاتتونه. سعی کنید جایی که میخوابید تاریک و کمی خنک باشه. وقتی که مغز شما نور رو تشخیص میده، خصوصا طیف آبی رنگ نور، جلوی ترشح ملاتونین رو می‌گیره که این اصلا خوب نیست. چونکه ملاتونین چرخه اول خواب رو به کار میندازه و اون تلنگر اولیه برای فرو رفتن به خواب عمیق رو وارد می‌کنه. اگه بدونید که منبع نورهای کوچیکی مثل آی‌پد یا چراغ خواب چه تاثیر زیادی روی ملاتونین دارن واقعا شوکه میشید مطالعات نشون دادن که کتاب خوندن از روی صفحه آی‌پد، 50 درصد بیشتر از خوندن کتاب چاپی ملاتونین رو سرکوب می‌کنه. و باز تحقیقات نشون دادن چراغ خوابی با تنها یک یا دو درصد روشنایی روز، تا 50 درصد از حجم ملاتونین کم میکنه. حالا برای اینکه این اتفاق‌ها نیفته و شب خواب با کیفیتی داشته باشید میتونید یکسری کارها انجام بدید.مثلاً موقع تلویزون دیدن یا کار با گوشی از عینک‌های مخصوص نور آبی استفاده کنید.بعضی فروشگاه‌ها این مدل عینک‌ها رو دارن. این عینک‌ها دید شما رو بهتر نمی‌کنن، میان طیف آبی آسیب زننده نور رو فیلتر می‌کنن، تا بتونید راحت تلویزیون ببینید یا با گوشی کار ‌کنید، بدون اینکه توی خواب شبتون تاثیر منفی داشته باشه.اگه خواستید قبل خواب کتاب چاپی بخونید، زیر نور قرمز بخونید، چون قرمز هیچ طیف آبی رنگی نداره؛ موقع خواب هم چشم بند بزنید بهتره چون دیگه توی تاریکی مطلق می‌خوابید. رکن دوم خواب هم اینه که محیط یکم خنک باشه. برای اینکه خواب عمیق بریم، دمای بدن باید دو یا سه درجه فارنهایت پایین بیاد؛ وقتی این دوتا رو موقع خواب رعایت کنید یعنی تاریکی و خنکی، همه فواید خوای کامل رو بدست میارید. خوابی که شامل خواب عمیق، خواب سبک و REM باشه، حافظه روتقویت می‌کنه، توانایی یادگیری رو بیشتر میکنه، به فهم مسائل پیچیده کمک می‌کنه شما رو بعد شکست‌های احساسی بهبود میده. امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:24:23 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/مینیمالیسم-دیجیتال-qgedtanisnsyمینیمالیسم دیجیتال ‌نوشته کال نیوپورت خالق کتاب پرفروش کار عمیقه. کال توی این کتاب مینیمالیسم دیجیتال رو به دنیای شخصی ما میاره و راه حل تمرکز داشتن تو جهانی که روز به روز آشفته تر میشه رو آموزش میده. جناب نویسنده توی این کتاب،‌ فلسفه ای رو برای استفاده از فناوری معرفی میکنه که زندگی های زیادی رو میتونه بهبود ببخشه. اون با بررسی نمونه های متنوعی از زندگی های واقعی، از زندگی کشاورزا گرفته تا برنامه نویس‌ها، شیوه های رایج مینیمالیست های دیجیتال و ایده های تاثیرگذار اون ها رو شناسایی میکنه. کال توی کتابش نشون میده که چطور مینیمالیست های دیجیتال روابط خودشون رو با شبکه های اجتماعی بازنگری میکنن و لذت های بیرون از دنیای دیجیتال رو از نو کشف میکنن.نیوپورت توی مینیمالیسم دیجیتال روش هایی رو به ما معرفی میکنه که بتونیم اونها رو تو زندگی روزمره بگنجونیم. اون از ما میخواد این راهبردها رو که خودش بهشون میگه پاکسازی دیجیتال، توی سی روز توی زندگی شخصی‌مون عملی کنیم تا بتونیم کنترل کارها رو دوباره به دست بگیریم. کتاب مینیمالیسم دیجیتال دو بخش داره. توی بخش اول فلسفه مینیمالیسم دیجیتال توضیح داده شده و بخش دوم این کتاب نگاهی دقیق تر به ایده هاییه که به شما تو پیش گرفتن سبک زندگی ساده و مینیمالیستی کمک می‌کنن. هدف نهایی نیوپورت تو این کتاب گفتن این نکته اس که فناوری نه خوبه نه بد،‌ مهم اینه که بتونیم ازش تو مسیر اهداف و ارزش‌هامون استفاده کنیم، نه این که اجازه بدیم اون از ما استفاده کنه. اگه راجع به کال نیوپورت بخواین بیشتر بدونین باید بگم که آقای نیوپورت استاد علوم کامپیوتر دانشگاه جورج تاونه. اون درباره نظریه سیستم های توزیع شده تحقیق میکنه و علاوه بر کارای دانشگاهی، تو زمینه تعامل و کنش بین فرهنگ و تکنولوژی هم پژوهش میکنه. کال تا حالا ۶ کتاب نوشته که آخرین اون ها، همین کتاب پرفروش مینیمالیسم دیجیتاله. معروف ترین کتابش کار عمیقه که از سال ۲۰۱۷ مدام مورد توجه و استقبال خواننده ها و منتقدین بوده. کتاب های نیوپورت به بیش از ۲۵ زبان دنیا ترجمه شده و مورد توجه نشریه هایی مثل نیویورک تایمز ( New York Times )، وال استریت ژورنال ( Wall Street Journal )، واشینگتون پست ( Washington Post )، نیویورکر ( New Yorker ) و اکونومیست ( Economist ) قرار گرفته. خوندن کتاب مینیمالیسم دیجیتال رو به همه کسایی پیشنهاد میکنم که گشت زدن تو دنیای مجازی، اون ها رو از کار و زندگی انداخته. مینیمالیسم دیجیتال یه فلسفه استفاده از تکنولوژیه که توی خیلی از جنبه های زندگی‌ میتونه تاثیر داشته باشههر برنامه‌ای توی گوشی یه مینیمالیست دیجیتال برای رسیدن به یکی از اهداف اصلی اون استفاده میشه.مثلا برنامه کتابخوان کیندل برای مطالعه روزانه به خدمت گرفته میشه یا برنامه دفترچه یادداشت واسه خلق ایده یا نوشتن مقاله استفاده میشه و یه برنامه پیام‌رسان مثلا واتسپ ( whatsapp ) جایگزین همه پیام رسان ها و شبکه های اجتماعی دیگه میشه چرا که اگه تبلیغ نشه، مینیمالیست دیجیتال واتسپ رو بهترین برنامه واسه اشتراک گذاشتن عکس‌ها و در ارتباط بودن با دیگران میبینه. اگه غذا رو به تکنولوژی تشبیه کنیم، استفاده صرف از تکنولوژی‌هایی که شما رو به یه هدف مشخص میرسونن، مثل این میمونه که فقط از غذاهای سالمی استفاده کنین که ارزش غذایی بالایی دارن و از خوردن هله هوله پرهیز کنین. یه مینیمالیست دیجیتال تلاش میکنه تا مطمئن بشه تکنولوژی هایی که تو رژیم دیجیتال ازشون استفاده میکنه، ارزش پایینی ندارن و صرفا هله هوله نیستن، مثل برنامه های رسانه های اجتماعی، بازی‌های بدون نیاز به تفکر و بقیه اپلیکیشن هایی ( application ) که صرفا واسه سرگرمی و گذروندن وقت ساخته شدن. خب حالا مهم‌ترین ارزش های شما چیا هستن و آیا همه برنامه های موبایلتون یا همه‌ وب سایت هایی که معمولا ازشون استفاده میکنین، اون ارزش‌ها رو براتون فراهم میکنن؟ اگه استفاده از تکنولوژی رو بر اساس ارزش هاتون فیلتر نکنین، زندگیتون با حواس پرتی‌های گاه و بیگاه و از بین رفتن تمرکز به هم میریزه. وقتی محیط اطرافتون پر از گجت های مختلف ( gadget ) مثل گوشی و کامپیوتر و غیره بشه، یه بخشی از ذهنتون مدام درگیر اینه که توی هر کدوم از اونها داره چه اتفاقی میفته. چه شوهای ( show ) جدیدی داره تو نتفلیکس پیشنهاد میشه، چه اتفاق تازه‌ای داره توی رسانه های اجتماعی میفته، قیمت سهام‌ها امروز چنده، چه پیام های جدیدی براتون اومده و خیلی چیزهای دیگه از این دست. اگه میخواین همه حواستون، رو کارتون متمرکز باشه باید بدونین که زنگ موبایل و بقیه تجهیزات الکترونیک توجهتون رو به سمت خودشون می‌کشونن و تمرکز کردن رو براتون مشکل و مشکل تر میکنن. مهم نیست تو چه زمینه ای کار میکنین. مهارت شما برای جمع نگه داشتن حواستون، یه نیروی فوق‌العاده ضروریه. از دست دادن این نیرو مثل این میمونه که استفن کری ( Stephen Carry ) بازیکن معروف بسکتبال نتونه پرتاب سه امتیازی انجام بده. یا یه پرتاب کننده حرفه ای بیسبال نتونه توپ رو با سرعت پرت کنه. بدون تمرکز، شما نمیتونین بهترین عملکرد خودتون رو داشته باشین و کاری رو انجام بدین که تو شرایط و حرفه‌تون تغییر ایجاد کنه و موثر باشه. بنابراین ضروریه که وابستگی‌تون رو به تکنولوژی کم کنین و توی زندگی دیجیتال تون یه بازبینی اساسی انجام بدین. در نتیجه میتونین مهارت تمرکز کردن رو بازگردانی و اون رو تو خودتون حفظ کنین.دور شدن از وسایل الکترونیک رو با دنبال کردن چالش سه هفته ای کناره گیری از دنیای دیجیتال شروع کنینچطوری؟ الان بهتون میگم : هفته اول : یک ساعت در روز رو تنها و بدون استفاده از وسایل دیجیتال بگذرونین. بلیز پاسکال ( Blaise Pascal ) ریاضیدان معروف میگه : همه مشکلات بشر از جایی شروع شد که نتونست حتی یه ساعت رو تنها و تو سکوت با خودش بگذرونه. چالش شما برای یه هفته اینه که واسه یه ساعت در روز، از گوشی و لپ تاپ و غیره دور باشین. میگم دور باشین یعنی تو اون یه ساعت پیام و تماس و اخبار و حتی پادکست به کل تعطیل. البته به شخصه این آخری رو زیاد نمی پسندم. در طول این یه ساعت تنهایی میتونین یه پیاده روی طولانی داشته باشین یا دوچرخه سواری کنین. یا میتونین واسه خودتون یه سرگرمی بسازین البته بدون استفاده از گوشی و کامپیوتر و بقیه فک و فامیلشون. به این یه ساعت تنهایی به چشم دقایقی برای افزایش بهره وری و خلاقیتتون نگاه کنین؛ درست مثل یه سدی که میتونه با جلوگیری از جریان آب، انرژی تولید کنه. شما میتونین نیروی مفید تولید کنین و مهارت تمرکز کردنتون رو افزایش بدین. این نتیجه با یه کم دور شدن از اجتماع و تنها موندن با افکارتون به دست میاد. اگه به نیروی تولید شده از تنها موندن با افکارتون شک دارین، به دفتر کارتون برین، در و ببندین، گوشیتون رو خاموش کنین و هیچ کاری جز نشستن و فکر کردن انجام ندین یا کاری رو انجام بدین که چند هفته پشت گوش انداخته بودین. بعد از چند دقیقه دوری از تکنولوژی و تنها موندن، احتمالا شروع به خلق ایده میکنین و در واقع مشتاقین که یه کاری رو استارت ( start ) بزنین. برای چالش هفته اول، یه نقشه تنهایی درست کنین واسه خودتون مشخص کنین که قراره واسه یه ساعت تنها بودن کجا برین و چه ساعتی از روز رو به این کار اختصاص میدین. هفته دوم :‌ استفاده از تکنولوژی تو زمان استراحت رو متوقف کنین. تغییر دادن شیوه زندگی دیجیتال خیلی سخته چون اکثر ما موقع استراحتمون برای از بین بردن تنش و فشار روزمره از این تکنولوژی ها استفاده میکنیم. اگه بهتون کمکی میکنه باید اعتراف کنم بنده هم بعد از یه روز کاری طولانی، روی مبل راحتی دراز می‌کشیدم و ویدیو های یوتیوب رو تماشا می‌کردم. ولی هیچ وقت اون قدر که باید از این وضعیت لذت نبردم. حتی بعد از گذروندن وقت استراحتم با فضای مجازی، احساس پرانرژی بودن یا آرامش کاملی نداشتم. این من رو به فکر وا داشت که آیا وقت گذروندن با وسایل دیجیتال، بهترین روشیه که میتونم از زمان استراحتم لذت ببرم. باید بگم اقای کال نیوپورت بهترین راه بهره بردن از زمان استراحت یا به قول خودش اوقات فراغت رو کشف کرده. بعد از یه تحقیق گسترده، نیوپورت به سه تا درس اوقات فراغتی پی برده .درس اول : فعالیت آگاهانه سودمندتر از مصرف منفعلانه‌اس. با مصرف انرژی، انرژی به دست میارین. این دقیقا شبیه یه ضرب المثل تو کسب و کار هستش که میگه :‌ واسه به دست آوردن پول، باید پول خرج کنین. درس دوم : از مهارت هاتون برای خلق چیزهای ارزشمند تو دنیا استفاده کنین. این کار از گشت زدن تو دنیای مجازی خیلی سودمندتره. درس سوم : تعاملات اجتماعی‌ای که توی دنیای واقعی بنا میشن، لذت بخش تر و مفیدتر از تعاملاتین که تو فضای مجازی شکل میگیرن.از این سه درس واسه تنظیم نقشه هفته دوم کناره گیری از تکنولوژی‌تون استفاده کنین. حداقل دو فعالیت مورد نیازتون رو تو نقشه یادداشت کنین. این فعالیت ها میتونن ورزش کردن،‌ یا یادگرفتن یه مهارت جدید باشن. همچنین دو فعالیت مبتنی بر مهارت هم که باعث ساختن یه چیزی بشن ضمیمه کنین. مثل آشپزی یا باغبونی و علاوه بر این‌ها، دو فعالیت اجتماعی؛ مثل بازی های دسته جمعی با خونواده یا قهوه خوردن با یه دوست. شما میتونین توی زمان استراحت به جای بازی کردن و سرتونو مدام تو گوشی انداختن، این فعالیت‌ها رو انجام بدین. در نهایت، متوجه میشین که این فعالیت‌ها خیلی مفیدتر و لذت بخش تر از وقت گذروندن با گوشیتونه. هفته سوم : یه ضد پیامک باشین.اگه شما هم مثل بیشتر مردم باشین، دوستا و خانواده تون ناخودآگاه این طور عادتتون دادن که کارتون رو متوقف کنین و فورا به پیامک اونها جواب بدین. انگار که دستور دارین که وقتی پیامکی از طرفشون رسید، همیشه آنلاین ( online ) باشین. توی دهه گذشته، پیامک ها به شدت جای مکالمات واقعی رو گرفتن ولی همونطور که شاید شما هم فهمیده باشین، پیامک زدن یه رابطه اجتماعی محکم رو برقرار نمیکنه و یه زندگی اجتماعی که با پیامک جلو بره به اندازه زندگی که معمولا با گفتگوهای رو در رو و تماس تلفنی شکل میگیره،‌ به درد بخور نیست. خلاصه از همیشه پاسخگو بودن واسه پیامک‌های دوست و آشنا دست نگه دارین و با ضد پیامک بودن یا به قول خارجیا آنتی تکست ( anti-text ) بودن،‌ روابط خودتون رو با دیگران نزدیک تر کنین. واسه انجام این کار هم چندتا پیشنهاد واستون دارم : اول؛ نوتیفیکیشن های ( notification ) گوشیتون رو خاموش کنین تا وقتی اون رو روشن میکنین پیام ها روی صفحه اصلی نمایش داده نشن. دوم؛ سه وقت مشخص رو واسه جواب دادن به پیامک ها در طول روز تعیین کنین. اگه کسی از دستتون شاکی شد که چرا جوابشو ندادین، بهش بگین : من فقط چند بار در روز پیام هامو چک میکنم. اگه کار اضطراری داشتی بهم زنگ بزن. و در آخر؛ اگه کسی تو پیام ازتون سوالی پرسید که واسه جواب دادن باید یه طومار واسش بنویسین، بهش زنگ بزنین. اگه این مکالمه قراره طولانی باشه، حین رانندگی باهاش تماس بگیرین. آقای نویسنده میگه : شما میتونین تنها کسی باشین که توی یه ساعت مشخص باهاش صحبت میکنه. این رابطه‌ي عمیق و متفاوتی ایجاد میکنه که شاید خیلی بهتر از صدتا ایموجی و علامت تعجب باشه. در نهایت، بعد از گذروندن سه هفته دوری از وسایل دیجیتال، کم کم احساس میکنین به جای اینکه تکنولوژی رو شما سیطره داشته باشه، این شمایین که اون رو تحت کنترل خودتون دارین. چالش سه هفته‌ای مستقل شدن از وسایل دیجیتال، به شما آزادی ذهنی‌ای رو میده تا ارزیابی کنین که کدوم تکنولوژی باعث نزدیک شدن شما به ارزش هاتون میشه و کدوم یکی از انواع وسایل دیجیتال فقط به عنوان سرگرمی و وقت گذروندن استفاده میشه. با این دیدگاه نسبت به استفاده از تکنولوژیشروع به زیر و رو کردن زندگی و عادت های روزمره‌تون میکنین و مهارت تمرکز کردنتون رو افزایش میدین. در نتیجه میتونین کارهای مهمتر و با معنا تری رو انجام بدین. اگه این سه هفته رو طبق برنامه ای که گفته شد انجام دادین، لطفا نتیجه تلاشتون رو برامون تو کامنت‌هابنویسین. امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:19:37 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/انرژی-kjqnhoreoneqبا شنیدن کلمه «انرژی» چه چیزی به ذهنت میرسهکارتون ملوان زنبل که با خوردن اسفناج زورش زیاد میشد؟ یا بلند کردن سنگین ترین وزنه ها تو باشگاه؟ یا اصلاً کلاس های فیزیک و قوانین ترمودینامیک میاد تو ذهنت؟مفهوم انرژی در طول قرن ها توسعه یافتهبا نگاهی به نحوه استفاده ما از کلمه «انرژی» واضحه که بسیاری از ما دقیق نمیدونیم که انرژی چیه. برای مثال، ما میگیم که سخنرانان انگیزشی «به جمعیت انرژی میدن» یا اینکه پس از تمرین های ورزشی سخت، احساس انرژی بیشتری میکنیم. با این حال، اینگونه موارد بیشتر جنبه ذهنی دارن. درواقع، غیرممکنه که ما بعد از صرف ساعت‌ها ورزش کردن، انرژی بیشتری داشته باشیم!بنابراین اگه انرژی علم یا فیزیک نیس، پس انرژی چیه؟ وقتی در مورد «انرژی» صحبت میکنیم، از یه اصطلاح گسترده استفاده خواهیم کرد که انواع مختلفی از انرژی ها رو شامل میشه. این اصطلاح از کلمه یونانی «انرژیا» که معنیش «حرکته» گرفته شده. این کلمه رو ارسطو، فیلسوف یونانی اختراع کرد. امروزه انرژی به عنوان ظرفیت انجام کار معنی میشه. انجام کار میتونه نشستن تو یه اتاق و اندیشیدن به جهان هستی باشه. اگرچه ممکنه فقط نشسته باشین و کاری انجام ندین، اما بدن شما در حال کاره، قلبتون خون رو پمپ میکنه یا معده شما غذا رو هضم میکنه. همه این کارا از شما انرژی میگیره.قانون اول ترمودینامیک بیان میکنه که انرژی نه میتونه ایجاد بشه و نه از بین بره! این قانون نشان میده که «انرژی» فقط یه مفهوم ذهنیه که تبدیل انرژی های مختلف رو توصیف میکنه. برای نشون دادن این موضوع، سعی کنین خیلی سریع دست های خودتون رو به هم بمالین. متوجه میشین که دستاتون گرم میشن. گرم شدن دستاتون به این دلیل نیس که دستای شما به انرژی تبدیل شدن. در عوض، وقتی که دستاتون رو به هم مالش میدین، انرژی جنبشی (حرکت) به انرژی حرارتی (گرما) تبدیل میشه و در نتیجه باعث میشه دستاتون گرم بشن. دانشمندانی مانند «جیمز جول»، «جیمز وات» و «آلبرت انیشتین»، برای قرن‌ها به ذات انرژی توجه ویژه ای داشتن. در طول سال‌ها، دانشمندان سیستم‌هایی رو برای اندازه‌گیری انرژی ایجاد کردن، مثلاً سیستم بین المللی یکاها ساخته شدن تا از این سیستم برای درک بهتر دنیا استفاده کنیم. سیستم بین المللی یکاها به طول، جرم، زمان، دما و موارد دیگه اشاره داره. به طور کلی، انرژی در واقع یه مفهوم پیچیدس.انرژی ناشی از تابش خورشید به زمین رو زندگی بخشیدبا وجود وسعت عظیم جهان، ما هنوز حیات فرازمینی رو کشف نکردیم. این موضوع به این دلیله که عملاً هیچ سیاره دیگه ای شبیه سیاره ما نیس. در واقع، کره زمین دارای مجموعه‌ای از ویژگی‌های منحصر به ‌فرده که باعث شده حیات داخلش جریان پیدا کنه. حیات روی کره زمین مدیون انرژی تابشی خورشیده. زمین تو فاصله ای مشخص به دور خورشید میچرخه. جو اطراف کره زمین میتونه از ما در برابر تشعشعات شدید خورشیدی محافظت کنه. همچنین باعث میشه به اندازه کافی نور به زیر جو نفوذ کنه تا حیات در جریان باشه. ما می تونیم تأثیر تابش خورشید رو به راحتی تو آب و هوا ببینیم. وقتی تشعشعات خورشیدی به زمین میرسن، بیشترشون توسط اثر گلخانه ای جذب میشه. با به دام انداختن این تشعشعات در لایه «اُزُن» آب و هوای زمین برای میلیون ها سال نسبتاً پایدار باقی مونده. با این حال، افزایش فعالیت های انسانی این نعمت زیست محیطی رو به چیزی بسیار خطرناک تبدیل کرده. امروزه در نتیجه افزایش انتشار گاز دی اکسید کربن، تشعشعات خورشیدی بیشتری رو داخل جو به دام میفتن و به آرامی دمای زمین رو افزایش میدن.با ادامه گرم شدن زمین، ممکنه با عواقب وحشتناکی مانند خشکسالی، بیابان زایی، ذوب شدن یخ ها و سیلاب های ساحلی مواجه بشیم. «انرژی زمین گرمایی» هم دتو شکل گیری سیاره ما نقش داشته. تو اعماق زمین، هسته مذاب به آرومی سرد میشه. انرژی آزاد شده توسط هسته باعث دگرگونی تو کف اقیانوس و حرکت قاره ها شده که در نهایت، زمین رو به شکل امروزی درآورده. انرژی زمین گرمایی فوق‌ العاده قدرتمنده و باعث برخی از رویدادهای طبیعی مانند فوران آتشفشانی، سونامی و زمین‌ لرزه میشه. انرژی نقش مهمی تو بقای همه موجودات دارهدرختی که تو جنگل های آمازونه، یه شیری که تو آفریقا یا باکتری هایی که تو معده شما زندگی میکنن، همشون برای بقا به انرژی نیاز دارن. موجودات زنده میتونن انرژی رو تو بیوسفر یا زیست کره به روش های مختلفی تبدیل کنن. هر کدوم میتونن تو شکل اکوسیستم تأثیر میزارن. یکی از راه‌هایی که موجودات زنده میتونن انرژی رو تبدیل کنن، فتوسنتزه! فتوسنتزه فرآیندی که طی اون، گیاهان تابش نور خورشید رو به انرژی تبدیل میکنن تا رشد کنن. البته گیاهان تنها موجوداتی نیستن که نیاز به تبدیل انرژی دارن. برای مثال، با کمک باکتری‌هایی که قند رو به اسید لاکتیک تبدیل میکنن، حیوانات و انسان‌ها میتونن ترکیبات آلی پیچیده‌ای مانند برگ‌های گیاه که در اثر فتوسنتز ایجاد میشن رو متابولیزه کرده و از اونا انرژی بگیرن. متابولیزه کردن به معنای سوخت و سازه. یعنی انرژی رو میگریم تا کاری انجام بدیم.با این حال، هر چه یه موجود زنده از منبع اصلی انرژی یعنی تابش خورشیدی حذف بشه، انرژی کمتری در دسترسش قرار میگیره. به همین دلیله که تو یه اکوسیستم پیچیده، تعداد گیاهخواران نسبت به گوشتخواران یا همه چیزخواران بیشتره، چونکه اونا به انرژی فتوسنتز نزدیکترن؛ به این صورت که انرژی ناشی از تابش نور خورشید رو مستقیما دریافت می کنن. ولی موجودات دیگه با گیاه خواریو گوشت خواری، انرژی میگیرن.اما موجودات زنده به طور مساوی از انرژی استفاده نمیکنن. در واقع نحوه استفاده از انرژی به مرحله زندگی هر موجود زنده بستگی داره. اگه تا به حال یه بچه گربه یا توله سگ داشتین، پس میدونین که اونا برای رشد چقدر به انرژی نیاز دارن. اگرچه جانوران بالغ از طریق غذا و آب انرژی به دست میارن، اما میتونن نسبت بچه های خود، کمتر غذا مصرف کنن و زنده بمونن.ارگانیسم ها از انرژی غذا یا آب برای حفظ عملکرد بدن استفاده میکنن. موجودات هم بسته به سیستمشون از انرژی به روش های مختلف استفاده میکنن. به عنوان مثال، یوزپلنگ ها دارای ساختارهای عضلانی خاصی هستن که به اونا اجازه میده از انرژی به شکلی سریعتر استفاده کنن و در نتیجه می تونن خیلی سرعت بدون. از سوی دیگه، گرگ ها انرژی رو سریع به دست نمیارن و سرعت بالایی ندارن اما میتونن در حالی که انرژی کمتری مصرف میکنن، مسافت بیشتری را طی کنن. اما در مورد انسان ها چطور؟ انرژی چگونه بر زندگی امروز ما تأثیر گذاشته؟انرژی نقش مهمی تو توسعه جوامع بشری داشتهما انسان ها در طول هزاران به شکل منحصر به فردی از انرژی استفاده کردیم. ابتدایی ترین پیشرفت ها تو به کارگیری انرژی جدید در جوامع اولیه انسانی رخ دادن. جوامع شکارچی و جمع‌آوری کننده علوفه، خودشون رو با رژیم‌های غذایی عمدتاً گیاهی حفظ کردن. انرژی که اونا از مغزها و دانه های خوراکی به دست میارن، بسیار آسون تر از شکار کردن بود. وقتی که اونا نیاز به شکار داشتن، طعمه های بزرگی مانند غزال یا گوزن رو انتخاب میکردن که انرژی مورد نیاز جامعه کوچکشون رو برای هفته ها تامین میکرد. بنابراین منطقیه که اولین سکونتگاه‌های انسانی معمولاً نزدیک دریا بودن، جایی که مردم میتونسن برای تامین نیازهای خانوادشو، به دنبال منبع ثابت و راحتی از انرژی باشن. بعدها در تاریخ بشر، مردم شروع به استفاده از ابزار و نیروی حیوانی کردن. این ابزارها به اونا اجازه داد اولین تمدن های ابتدایی رو ایجاد کنن.انسان ها با استفاده از اولین حیوانات اهلی شده، کشاورزی سنتی رو توسعه دادن. این قدرت حیوانی به آدما این امکان رو داد که تو زمین‌های بزرگ‌تری کار کنن. سپس جوامع انسانی بزرگتر شدن و اختراعات به وجود آمده منجر به شکل گیری شهرهای کوچک شدن. اما انسان ها فقط در محل زندگیشون ساکن نبودن بلکه در سفر و تجارت هم بودن. اولین کشتی‌ها به کشاورزان روستایی اجازه دادن تا کالاهای خود را به شهرهایی که به مواد غذایی نیاز داشتن، صادر کنن. مردم در نهایت با اختراع ماشین هایی مانند چرخ های آبی و آسیاب های بادی تونستن انرژی رو مهار کنن. این اختراعات به جوامع انسانی امکان دسترسی به انرژی باد و آب رو داد. برای مثال، آسیاب‌ها میتونن بسیار سریع‌تر و با انرژی بسیار کمتری آسیاب کنن. در نهایت، استفاده از نیروی حیوانات و اولین ماشین‌ها به بشریت اجازه داد تا اولین تمدن‌های واقعی رو به وجود بیاره.انرژی هایی که ما به اونا وابسته هستیم پایدار نیستنهر تمدنی به تشعشعات و انرژی خورشیدی وابستس. وابسته به بودن به انرژی برای یونانیان باستان کمتر از دنیای مدرن ما بود. امروزه ما به ذخایر فسیل شده انرژی خورشیدی مانند زغال سنگ، نفت خام و گاز وابسته هستیم. ما به طور فزاینده ای نیروی برق متکی هستیم. نفت خام یا گاز طبیعی انواعی از انرژی هستن که در طی میلیون‌ها سال از بقایای حیات گیاهی و جانوری تشکیل شدن. امروزه ما با سرعتی بیش از حد این انرژی ها رو مصرف کردیم و دیگر نمی تونیم جایگزینی براشون داشته باشیم. ما نسبت به دیروز برق بیشتری مصرف میکنیم و اون رو با سوزوندن سوخت های فسیلی، نصب پنل های خورشیدی یا توربین های بادی یا با استفاده از انرژی هسته ای یا زمین گرمایی به دست میاریم. این نوع مصرف انرژی به ما تو بسیاری از موارد کمک کرده. به عنوان مثال، سوخت‌های فسیلی به ما کمک کردن تا به سراسر جهان سفر کنیم و اشکال کاملاً جدیدی از ارتباطات رو بسازیم.علاوه بر این، سوخت‌های فسیلی به ما امکان شهرنشینی و فرصت‌های شگفت ‌انگیز بسیاری رو داده. در حالی که این پیشرفت‌های تکنولوژی به بسیاری از افراد کمک کرده، اما معایب زیادی رو هم به همراه داشته. دسترسی به فناوری و منابع انرژی بسیار کمه و این امر باعث میشه که کشورها به دنبال تغییرات بنیادینی باشن.علاوه بر این، برخی از فناوری‌ها مانند سلاح‌های هسته‌ای، در صورت استفاده بی‌رویه یا افتادن به دست افراد نادرست، موجودیت کل نسل بشر رو تهدید میکنن. در نهایت، رویکرد ناپایدار ما به مصرف انرژی در حال تغییر شرایط زیستی ماس. ما بیش از هر زمان دیگه ای نیاز داریم تا راه های جدیدی رو برای به دست آوردن و مصرف انرژی پیدا کنیم.استفاده ما از انرژی بر تمام جزئیات زندگیمون تأثیر میزارهدر حالی که بسیاری از مردم نگران تاثیر مصرف انرژی بر آب و هوا هستن اما ما هنوز هم به انرژی متکی هستیم. در واقع، انرژی برای زندگی مدرن ضروریه. انرژی مصرفی خانوارها سهم زیادی از مصرف برق جهانی رو به خودش اختصاص داده، به طوری که دستگاه هایی مانند تلویزیون، تلفن همراه یا دیگر وسائل برقی بخش جدایی ناپذیری از زندگی امروزن.بدیهیه که این دستگاه ها برای کار نیاز به انرژی دارن. این دستگاه ها هم باید تولید بشن و هم به مصرف کنندگان به سراسر جهان ارسال بشن. همه این کارا به انرژی نیاز دارن. علاوه بر این، فناوری هایی که باعث شدن تا ما از گوشه ای جهان به گوشه دیگ سفر کنیم، مصرف انرژی رو هم افزایش دادن. ما حالا میتونیم تو یه روز به هر نقطه از جهان سفر کنیم.از اونجایی که تقاضا برای انرژی همچنان در حال رشده، باید در نظر داشته باشیم که انرژی مورد استفاده از کجا تامین میشه. سیستم های توزیع بین المللی میتونن انرژی لازم رو تامین کنن. یعنی اینکه نفت و گازی که برای برق یا گرما استفاده می‌کنیم، از کشورهای دیگر تامین میشن. به عنوان مثال، اگه تو اروپا زندگی میکنین، به احتمال زیاد گاز شما از روسیه میاد، نه یه کشور عضو اتحادیه اروپا! علاوه بر این، نزدیک به 80 درصد نفت خام از خاورمیانه، آفریقا، روسیه و آمریکای لاتین به اروپای غربی، ایالات متحده و ژاپن منتقل میشه. درگیری‌های بین این کشورها میتونه منجر به عواقب شدیدی مانند کمبود شدید انرژی برای مردم بشه. تقاضای روزافزون برای انرژی یه مشکل اساسیه، مشکلی که اکنون باید با آن روبرو بشیم تا بتونیم شانس بقای خود را در آینده افزایش بدیم.ما باید راه های پایداری برای مقابله با پیامدهای تقاضای بالای انرژی پیدا کنیممتأسفانه، پیش بینی دقیق آینده انرژی غیرممکنه. در حالی که بسیاری در گذشته تلاش کردن تا آینده رو پیش بینی کنن، هیچ‌کس نمی‌تونست رویدادهایی مانند جنگ عراق یا اقتصاد در حال توسعه چین رو پیش‌بینی کنه، رویدادهایی که به ‌طور قابل ‌توجهی مسیر مصرف انرژی ما رو تغییر دادن. با این حال یه چیز مسلمه، افزایش تقاضا به ویژه در اقتصادهای در حال توسعه مانند چین ادامه خواهد داشت. پس چگونه این رشد سریع میتونه مصرف انرژی رو مدیریت کنه؟ در حال حاضر ما به سوخت های فسیلی وابسته خواهیم بود. مشکل منابع انرژی تجدیدپذیری مانند باد، آب یا خورشید، اینه که نمیتونن نیازهای رو به رشد بازار انرژی رو تامین کنن. در حالی که میتونیم به سمت راه‌ حل‌های جدید برویم و بخواییم نیازهای انرژی همه رو تامین کنیم، باید برای مدتی طولانی‌تر از روش‌های قدیمی‌تر مانند مصرف سوخت فسیلی استفاده کنیم. انرژی هسته ای نیز برای مدت طولانی بخشی از برنامه انرژی ما خواهد بود. در حالی که انرژی هسته ای از نظر خطرات سخت بمب بحث برانگیزه، اما این انرژی پاک ترین راه ما برای به دست آوردن انرژیه. البته خطرات هنوز وجود دارن. حملات تروریستی احتمالی به رآکتورهای هسته ای و دفع ایمن مواد رادیواکتیو مشکلاتی هستن که ما هنوز با اون روبرو هستیم، اما دانشمندان تو سال های اخیر پیشرفت های زیادی در حل این مشکل انجام دادن. آنچه واقعاً نیاز به بهبود داره، پذیرش عمومی انرژی هسته ایه.علاوه بر این، ممکنه در آینده روش های جدیدی برای تبدیل انرژی از زیست توده و آب اختراع بشه. تمدن های گذشته برای سوزاندن چوب برای گرم شدن و پخت و پز غذا از زیست توده استفاده میکردن. اما تبدیل این انرژی ها به شکلی ناکارآمده انجام میشه. تا زمانی که راه هایی برای به کارآمد کردن انرژی از زیست توده نداریم، هیچ شانسی وجود نداره که زیست توده بتونه در دراز مدت به ما کمک کنه.گزینه دیگه میتونه انرژی آبی باشه، یعنی انرژی ایجاد شده توسط جریان آب! این روش طبیعی میتونه یه موهبت برای تمدن جهانی ما باشه. تاریخ نشون داده که بشریت میتونه با اکثر تغییرات سازگار بشه.در پایان، بیاید پیام اصلی کتاب رو با هم مرور می کنیم:انرژی در همه چیز وجود داره، از حیات بر روی زمین گرفته تا روش هایی که جوامع بشری به رشد و توسعه خود ادامه میدن، انرژی نقش مهمی تو زندگی امروز ما ایفا میکنه. تقاضای روزافزون برای انرژی که توسط افزایش جمعیت هدایت میشه، یکی از مهم ترین چالش های دنیای امروز ماست. خوشبختانه راه های زیادی برای حل مشکل انرژی وجود دارن. امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:18:23 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/21-درس-برای-قرن-بیست-و-یکم-c9zgeutrwcsdآینده خودتونو توی قرن بیست و یکم تضمین کنید!توی این عصر که پر از تغییرات مختلفه و آیندش اصلا مشخص نیست، دولت و مردم هم همچنان دارن با مشکلات تکنولوژی، سیاسی و اجتماعی مختص قرن بیست و یکم، دست و پنجه نرم می‌کنن. اما چجوری باید با پدیده دنیای مدرن، مثل کامپیوترای هوشمند ترسناک، جهانی شدن همه چیز و همه گیری اخبارای الکی و چرت و پرت کنار بیایم و بهشون واکنش نشون بدیم؟ از طرف دیگه، خطر تروریسم چی؟ باید یه کاری براش بکنیم یا یه نفس عمیق بکشیم و آرامشمونو به هم نریزیم؟ما امروز توی این کتاب جواب این سوال و خیلی از سوالای دیگه‌ای که ممکنه ذهن شما رو به خودش مشغول کرده باشه بهتون میدیم. شما با این کتاب یاد می‌گیرید که چجوری با تغییر رویکردتون نسبت به آموزش، آینده بچه‌هاتونو توی این قرن تضمین کنید. یاد می‌گیرید که ربات‌ها و اتوماتیک‌سازی دقیقا چه معنی میدن و چرا مسئله مهاجرت، اروپای قرن ۲۱ام رو تهدید می‌کنه؟نویسنده این کتاب، «یوال نوح هراری» چند درس مهم رو توی این کتاب قرار داده که به شما کمک می‌کنه تا به بهترین شیوه ممکن با این عصر جالب، کنار بیاید. امروز شش تا از مهم‌ترین نکاتش رو در اختیارتون قرار میدیم. پس میریم که با هم این نکات رو یاد بگیریم:چجوری به وجود اومدن اختلال در تکنولوژی منجر به «برگزیت» (Brexit) شد؟چرا باید بیشتر از تروریستا از ماشینا بترسیم؟چرا بایدهر چقدر که می‌تونیم اطلاعات کمتری به بچه‌هامون بدیم؟فناوری کامپیوتر داره سیستمای مالی، اقتصادی و سیاسی ما رو خراب می‌کنهدر طول قرن بیستم، سه ایدئولوژی سیاسی متفاوت راجع به برتری کمونیسم، فاشیسم و لیبرالیسم با هم رقابت می‌کردن. اما بیاید سریع بریم سراغ اواخر قرن بیستم. اونجا جایی بود که لیبرالیسم که هدفش دموکراسی، کسب و کار آزاد و آزادیای فردیه، برنده واقعی اون رقابت شد. حالا سوال مهم اینجاست که سیستم لیبرال دموکراتیک غرب چجوری از عهده قرن بیست و یکم برمیاد؟خیلی نگران کننده‌ست اما واقعا این سیستم علائم حیاتی خوبی نداره. مقصر اصلی هم انقلاب تکنولوژی اطلاعاته. از دهه ۱۹۹۰ به بعد، تکنولوژی کامپیوتر به شکل بحث برانگیزی دنیای ما رو بیشتر از هر عامل دیگه‌ای دستخوش تغییر کرده. اما با وجود تأثیر عمده تکنولوژی، به نظر میاد که بیشتر سیاست مدارا به سختی می‌تونن این اختراع جدید بشر رو درک کنن و حتی کمتر از اون قادر به کنترل این تکنولوژی هستن.فقط یه لحظه جهان امور مالی رو در نظر بگیرید. کامپیوترا خیلی وقته که سیستم مالی ما رو پیچیده کردن. اونقدری که آدمای خیلی کمی در حال حاضر می‌تونن حتی روش کارش رو درک کنن. همین طور که قرن بیست و یکم ادامه پیدا می‌کنه و هوش مصنوعی پیشرفته و پیشرفته‌تر میشه، ممکنه به یه مرحله‌ای برسیم که دیگه هیچ آدمی پیدا نشه که چیزی از اطلاعات مالی بفهمه. پیامدای این سناریو برای فرایندای سیاسیمون هم خیلی نگران کننده‌ست. فقط آینده‌ای رو تصور کنید که توی اون دولت‌ها مجبورن منتظر الگوریتم‌های کامپیوتری مختلفی باشن که برای بودجه یا طرحای اصلاح مالیاتشون بهشون چراغ سبز نشون بده!متأسفانه، برای خیلی از سیاستمدارای قرن ۲۱، اختلال تکنولوژی توی صدر جدول برنامه‌هاشون نیستمثلا، در طی انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ آمریکا، نه «دونالد ترامپ» (Donald Trump) و نه «هیلاری کلینتون» (Hillary Clinton) هیچکدومشون در مورد تأثیر اتوماتیک سازی و ماشینی کردن چیزای مختلف روی از دست دادن مشاغل، هیچ حرفی نزدن. در واقع، تکنولوژی مخرب فقط و فقط توی حادثه رسوایی ایمیل «هیلاری کلینتون» واقعا مورد بحث قرار گرفت نه هیچ جای دیگه‌ای.این دیوار بلند سکوت داره باعث میشه که خیلی از رأی دهنده‌ها ایمان خودشونو به دولت‌های حال حاضر از دست بدن. مردم عادی توی دموکراسی‌های لیبرال سرتاسر جهان غرب دارن هی بیشتر و بیشتر با دنیای یادگیری ماشینی، جهانی شدن و هوش مصنوعی جدید، احساس غریبگی می‌کنن. همین ترس از غریبگی باعث شده که اونا همین حالا و قبل از اینکه بخواد دیر بشه، از هر قدرت سیاسی که دارن استفاده کنن. هنوز قانع نشدید؟ فقط بیاید یه نگاهی به زلزله سیاسی سال ۲۰۱۶ بندازیم. مردم عادی هم از برگزیت بریتانیا و هم انتخاب «دونالد ترامپ» در ایالات متحده حمایت کردن. چرا؟ چون نگران بودن که جهان و سیستم‌های سیاسی لیبرالی که توشون حاکمه، اونا رو پشت سر خودش جا بذاره و اونا عقب بمونن. در طی قرن بیستم، کارگرای عادی نگران بودن که نکنه نخبه‌های اقتصادی، کارشون رو از چنگشون درارن؟ اما این روزا، عمده مردم بیشتر از این می‌ترسن که وضعیت اقتصادیشونو توی یه سیستم پر از تکنولوژی از دست بدن. یه سیستمی که انقدر ماشینی شده باشه که دیگه به کار اونا اصلا نیازی نداشته باشه و اونا رو به راحتی دور بندازه.اکتشافات جدید در زمینه علوم اعصاب داره کاری می‌کنه که کامپیوترا بتونن کارای ما رو انجام بدناگرچه بیشتر متخصصین قبول دارن که علم رباتیک و یادگیری ماشینی تقریبا همه کارا و مشاغل رو توی قرن ۲۱ تغییر میده، اما نمی‌تونیم پیش‌بینی کنیم که این تغییر دقیقا قراره چجوری باشه؟ آیا میلیاردها نفر آدم در ۲۰ سال آینده خودشونو با اقتصاد اون دوره غریبه می‌دونن یا اتوماتیک سازی منجر به رفاه خیلی بیشتر میشه و مشاغل جدیدتری برای هممون به وجود میاره؟وقتی این بحث میاد وسط خیلی از آدمای خوش بین، به انقلاب صنعتی قرن نوزدهم اشاره می‌کنن. اون زمان مردم ترس اینو داشتن که تکنولوژی ماشینی جدید، باعث بی کاری عمده بین جوامع بشه. اونا به این موضوع اشاره می‌کنن که از روز اول اون انقلاب صنعتی، تکنولوژی جدیدی که روی کار اومد برای هر شغلی که از بین برد، یه شغل جدید به وجود آورد و جایگزین کرد و بخاطر همین هم خوش بینن.اما الان متأسفانه دلایل خیلی خوبی داریم که انقدر خوشبین نباشیم و بفهمیم که تأثیر تکنولوژی جدید روی شغل بشر توی قرن ۲۱ خیلی خیلی مخرب‌تره.فقط کافیه این موضوع رو در نظر بگیرید که انسان‌ها دو دسته از توانایی‌ها رو دارن: توانایی‌های شناختی و توانایی‌های فیزیکی. توی انقلاب صنعتی قبلی، آدما رقابت با ماشینا رو عمدتا فقط در زمینه توانایی‌های فیزیکی تجربه کردن. در حالی که توانایی‌های شناختی ما همچنان برای ماشینای برتر باقی موند. بنابراین، حتی همون طور که اتوماتیک سازی توی مشاغل دستی در زمینه‌های صنعت و کشاورزی رخ داد، اما هم‌زمان شغلای جدیدی هم ظاهر شد که نیازمند مهارت‌های شناختی بود که فقط و فقط مختص انسان بودن؛ مثل تجزیه و تحلیل، ارتباطات و یادگیری. اما توی قرن ۲۱ام، ماشین‌ها دارن به قدر کافی هوشمند میشن تا بتونن توی این شغل‌های شناختی هم با انسان‌ها رقابت کنن.اخیرا، علوم اعصاب این موضوع رو کشف کرده که خیلی از انتخابا، ترجیحات و احساسات ما مثل اراده، ناشی از کارخونه جادویی بشر نیستنبه جاش، توانایی‌های شناختی انسان همون توانایی مغز در جمع‌آوری احتمالات مختلف در ظرف کسری از ثانیه‌ست! نه چیزی بیشتر.این دیدگاه‌های علوم اعصاب یه سوال مهم و نگران کننده رو به وجود میاره: آیا هوش مصنوعی در نهایت آدما رو در حرفه‌ها و مشاغلی مثل حقوق و بانکداری که نیازمند «شهود انسانی» هستن، شکست میده؟ خیلی احتمالش زیاده. دانشمندای کامپیوتر حالا می‌دونن شهود انسان که به نظر غیرقابل نفوذ و دست نیافتنی میومده، فقط و فقط شبکه‌های اعصاب ما بوده که الگوهای آشنا رو تشخیص میداده و سریع احتمالات رو محاسبه می‌کرده. پس در قرن ۲۱ام، کامپیوترها می‌تونن به راحتی تصمیمات بانکداری بگیرن و ببینن که می‌تونن یه پولی رو به یه مشتری قرض بدن یا نه. یا مثلا می‌تونن خیلی درست و قاطع پیش‌بینی کنن که یه وکیل توی یه پرونده دادگاهی داره دروغ میگه یا نه. بذارید اینجوری بگیم که توی سال‌هایی که در پیشه، حتی شغل‌هایی که خیلی زیاد به مهارت شناختی نیاز دارن هم از دست اتوماتیک سازی در امان نمی‌مونن.بحث دو قطبی مهاجرت برای اتحادیه اروپا به شدت خطرناکه و ممکنه اونو از هم بپاشونهدنیا هیچوقت کوچیکتر از الان نبوده! قرن ۲۱ام تونسته یه تغییراتی رو به وجود بیاره که اجداد ما حتی تصورش رو هم نمی‌کردن. مثلا، پدیده جهانی شدن کاری کرده که بتونیم افراد رو از سرتاسر جهان ملاقات کنیم. متأسفانه، همین پدیده فرصتای جدیدی رو برای تعارض و کشمکش هم به وجود آورده.در واقع، هرچی افراد بیشتری توی دنیا از مرزها رد میشن تا بتونن شغل بهتر و امنیت بیشتری پیدا کنن، ما هم بیشتر روی اخراج،‌ مقابله یا جذب اون افراد پافشاری می‌کنیم و همین باعث میشه ایدئولوژی‌های سیاسی و هویت‌های ملی‌مون خیلی زیاد به چالش کشیده بشه.این چالش مهاجرت مخصوصا مربوط به اروپاست. اتحادیه اروپا توی قرن بیستم با فرض این تأسیس شد که بتونه به نابرابری‌های فرهنگی بین شهروندای فرانسه، آلمان و بقیه کشورهای اروپایی غلبه کنه. اما از قضا این پروژه سیاسی ممکنه حالا کلا از هم بپاشه چون نتونسته اختلافات فرهنگی بین شهروندای اروپایی و مهاجرای تازه آفریقا و خاورمیانه رو حل کنه.برای نمونه، تعداد روز افزون مهاجرای جدید از این مناطق، بحثای تلخی رو درباره مسائل هویتی بین اروپاییا به وجود آورده.اگرچه همه پذیرفتن که مهاجرا باید تلاش کنن تا خودشونو با فرهنگ کشور میزبانشون وفق بدناما اینکه این وفق دادن تا کجا باید پیش بره، خودش یه موضوع بحث برانگیز دیگه‌ست. بعضی از گروه‌های اروپایی و سیاسی میگن که مهاجرای جدید باید کاملا هویت فرهنگی قبلیشونو دور بندازن. حتی باید سبک لباس پوشیدن و ممنوعیتای غذاییشونو هم فراموش کنن. این اروپاییا حرفشون اینه مهاجرایی که از یه فرهنگی که خیلی مردسالارانه و مذهبیه وارد یه جامعه آزاد و لیبرالی مثل اروپا میشن، باید قانونای غیردینی، سکولار و فمنیستی میزبانشون رو بپذیرن.در مقابل، اروپایی‌هایی که طرفدار مهاجرتن ادعا کردن که چون اروپا همین حالا هم خیلی متنوعه و طیف گسترده‌ای از ارزش‌ها و عادت‌ها رو بین افراد محلی خودش داره، عادلانه نیست از مهاجرا انتظار داشته باشیم که یه سری از هویت‌های جمعی و انتزاعی رو به خودشون بگیرن که حتی بیشتر اروپاییا خودشون هم با این هویت‌ها غریبه‌ان. این دسته از اروپاییا میگن که ما نباید از مهاجرای مسلمان انتظار داشته باشیم که مسیحی بشن وقتی اکثر مردم بریتانیا خودشون نمیرن کلیسا. اونا این سوال رو مطرح می‌کنن که چرا مهاجرای پنجابی باید خورش کاری سنتی خودشونو به خاطر چیپس و ماهی فراموش کنن وقتی بریتانیایی‌های محلی، خودشون بیشتر دوست دارن برن رستورانایی که خورش کاری دارن تا رستورانای چیپس و ماهی.در نهایت هم باید بگیم که هنوز مسئله جذب و ادغام مهاجرین تکلیفش مشخص نیست. بنابراین، یکی از درس‌های قرن ۲۱ام اینه که نباید مهاجرت رو توی هیچ چارچوب خاصی قرار بدیم. چون این بحث هم مثل خیلی از بحثای عادی بین «فاشیست‌های» ضد مهاجر و طرفدارای مهاجرت می‌مونه که بیشتر «مرگ» فرهنگ اروپایی رو ترویج میدن. به جای اینکه این بحثو توی یه چارچوب اشتباه و خاص بذاریم، باید راجع به مهاجرت، منطقی صحبت کنیم چون هر دوی این دیدگاه‌های سیاسی به خودی خودشون درست هستن و جای بحث دارن.گروهای تروریستی مثل القاعده، استاد دستکاری و فریبنهیچکس بهتر از تروریستای قرن ۲۱، بلد نیست با ذهن افراد بازی کنه. از حمله ۱۱/۹ در سال ۲۰۰۱، هر سال تقریبا ۵۰ نفر دارن در اتحادیه اروپا به دست تروریست‌ها کشته میشن. توی آمریکا هم حدود ده نفر دارن میمیرن.حالا تصور کنید که توی اون زمان، ۸۰،۰۰۰ نفر در اروپا و ۴۰،۰۰۰ نفر آمریکایی توی تصادف‌های ترافیک فوت کردن. واضحه که جاده‌هامون خطر بیشتری برای جونمون دارن تا به تروریست‌ها. پس چرا بیشتر غربی‌ها بیشتر از تروریست‌ها می‌ترسن تا رانندگی توی جاده‌ها؟تروریسم یه استراتژیه که معمولا احزاب ناامید و ضعیف ازش استفاده می‌کنن. این استراتژی هدفش اینه که بیشتر با کاشتن ترس تو دل دشمنا تا ایجاد خسارت مالی، شرایط سیاسی رو تغییر بده. البته معمولا تروریست‌ها اونقدری قوی نیستن که بتونن خسارت مالی وارد کنن. اگرچه تروریست‌ها به صورت کلی یه تعداد خیلی کمی از افراد رو می‌کشن، اما قرن ۲۱ام بهمون یاد داده که با وجود کشته‌های کم، کمپین‌های تروریستا می‌تونه به شکل بی رحمانه‌ای مؤثر باشه.مثلا، با اینکه حمله ۱۱/۹ القاعده، ۳۰۰۰ تا آمریکایی رو کشت و وحشت رو توی خیابون‌های نیویورک به وجود آورد، اونا به عنوان یه قدرت نظامی، خسارت خیلی خیلی کمی به آمریکا وارد کردن. بعد از این حمله، آمریکا دقیقا همون مقدار سرباز، کشتی و تانکی رو داشت که تا قبلش توی کشورش بود و جاده‌های کشور، سیستم‌های ارتباطاتی و راه آهن‌ها هم هیچ آسیبی ندیده بودن. اما تأثیرات دیداری و شنیداری سقوط برج‌های دوقلو اونقدری برای این کشور و مردمش زیاد بود که دنبال مجازات و تلافی باشن. تروریست‌ها می‌خواستن که یه طوفان سیاسی و نظامی توی خاورمیانه به وجود بیارن و به هدفشون هم رسیده بودن. فقط چند روز بعد از حمله، «جورج دبلیو بوش» (George W. Bush) در افغانستان بر علیه تروریسم اعلام جنگ کرد که هنوزم پیامدهاش در منطقه دیده میشه.پس چجوری این گروه تروریستی ضعیف با منابع نظامی خیلی کم، تونست کاری کنه که بزرگ‌ترین قدرت جهان دست به همچین تلافی نادرستی بزنه؟برای جواب دادن به این سوال، بهتره که به گروه‌های تروریستی مثل القاعده به عنوان یه مگس فکر کنید که داره وز وز کنان اطراف یه مغازه چینی می‌گرده. این مگس می‌خواد که یه چیزی رو بشکنه اما اونقدری زور نداره که حتی بتونه یه فنجون چای رو تکون بده. با وجود این، مگس یه فکر بهتر داره. وایسادن توی مغازه چینی بهترین کاره و اگه وایسه و توی گوش مغازه‌دار وز وز کنه و اذیتش کنه، اون ممکنه برای اینکه مگسو بکشه آخر سر همه چیزو خودش بشکنه. در مورد حادثه ۱۱/۹ و جنگ با تروریسم، مگس این افراطی‌های اسلامی موفق شد و گاو نر ایالات متحده که با خشم و ترسش حرکت می‌کرد، مغازه خاورمیانه رو به کل خراب کرد. امروزه هم اصولگراها دارن بین کشت و کشتارایی که به جا میذارن، شکوفا میشن. اینجا درس قرن ۲۱ چیه؟ وقتی دولتای قدرتمند بیش از حد واکنش نشون میدن، تروریستا برنده میشن.آدمای قرن ۲۱ خیلی بیشتر از اون چیزی که فکر کنین، نادوننقرن‌هاست که جوامع لیبرال اعتماد خیلی زیادی به توانایی افراد برای فکر و عمل منطقی دارن. در حقیقت، جوامع مدرن ما بر پایه این باور ساخته میشن که هر انسان بالغی، یه عامل منطقی و مستقله. مثلا، دموکراسی یعنی جامعه‌ای که در اون رأی دهنده‌ها می‌دونن کی از همه بهتره. سیستم لیبرال آموزش ما هم به دانش آموزا یاد میده که توی تفکر مستقل دخیل باشن و این نوع تفکر رو یاد بگیرن.اما توی قرن ۲۱، اگه باور داشته باشیم که تمام کارامون منطقی‌ان، اشتباه خیلی بزرگی کردیم! چرا؟ چون انسان مدرن اطلاعات خیلی کمی راجع به ساز و کار واقعی دنیا داره.مردم در عصر حجر می‌دونستن که چجوری باید شکار کنن، پوست حیوانات رو به لباس تبدیل کنن و آتیش روشن کنن. انسان مدرن خیلی کمتر از انسان عصر حجر، خودکفاست! مشکل اینه که حتی با اینکه به متخصصا نیاز داریم تا به تمام نیازهامون پاسخ بدن، ما اشتباهی فکر می‌کنیم که در سطح فردی خیلی چیزای بیشتری از اجداد عصر حجر خودمون می‌دونیم.مثلا، توی یه آزمایش، از شرکت کننده‌ها پرسیده بودن که آیا می‌دونن زیپ چجوری کار می‌کنه؟ با اینکه بیشتر شرکت کننده‌ها با اعتماد به نفس گفته بودن که می‌دونن، وقتی ازشون خواسته بودن که دانششون رو توضیح بدن، معلوم شد که خیلیاشون اصلا نمی‌دونن که این مکانیسم هرروزه دقیقا چجوری کار می‌کنه؟درس این قسمت برای قرن ۲۱ام چیه؟ انسان مدرن معمولا طعمه یه چیزی میشه که دانشمندا بهش میگن «توهم دانش». توهم دانش اینه که افراد تمایل دارن باور کنن چیزای زیادی رو می‌فهمن چون با دانشی که دانشمندا بهشون میدن، کاراشونو انجام میدن. مثلا با دانشی که یه نفر برای باز کردن زیپ بهشون داده، هرروز زیپ رو باز می‌کنن. انگار که دانشش رو هم دارن! در صورتی که چیزی راجع بهش نمی‌دونن. عواقب توهم دانش اینه که افرادی مثل رأی دهنده‌ها یا مقامات دولتی، نمی‌تونن بفهمن که دنیا واقعا چقدر پیچیده‌ست و اونا چقدر دانششون از این پیچیدگی، کمه.بنابراین ما افرادی رو می‌بینیم که با اینکه تقریبا هیچی از هواشناسی نمی‌دونن، سیاست‌های تغییرات اقلیمی رو به وجود میارن. یا مثلا سیاست‌مدارایی که راه حل‌هایی رو برای درگیری‌های اوکراین یا عراق پیشنهاد میدن با اینکه حتی نمی‌تونن این کشورها رو روی نقشه پیدا کنن. پس دفعه بعد که کسی نظرش رو راجع به چیزی بهتون گفت، یکم بیشتر باهاشون حرف بزنین تا ببینین که واقعا چقدر راجع به این موضوع اطلاعات دارن؟ مطمئنم تعجب می‌کنین.مدارس قرن ۲۱ باید اطلاعات کمتر و توانایی تفکر نقادانه بیشتری به دانش آموزا یاد بدهیه بچه‌ای که توی سال انتشار این کتاب به دنیا بیاد، توی سال ۲۰۵۰، تقریبا ۳۰ سالشه و خوشبختانه همچنان تا سال ۲۱۰۰ هم زندست. اما چه جور آموزشی می‌تونه به این بچه کمک کنه که توی قرن بعدی هم به سعادت و خوشبختی برسه؟برای اینکه بچه‌های قرن ۲۱ بتونن شکوفا بشن و والدین توانمندی باشن، ما باید مجددا از پایه و اساس به سیستم مدارسمون فکر کنیم. یا بذارید اینجوری بگیم، مدارسی که ما رو تا اینجای کار رسوندن، قطعا نمی‌تونن تا آینده برسونن و واسه زمان آینده اصلا مناسب نیستن.در حال حاضر، مدارس تمایل دارن تأکید زیادی روی انباشته کردن اطلاعات توی مغز دانش آموزا داشته باشن. این رویکرد توی قرن نوزدهم خیلی منطقی بود چون اطلاعات کمیاب بودن. اون زمان، روزنامه‌ای نبود که هرروز چاپ بشه. رادیو و کتابخونه عمومی و تلویزیون هم هیچکدوم وجود نداشتن. به علاوه، حتی اطلاعاتی هم که وجود داشت، معمولا سانسور می‌شد. توی خیلی از کشورا، مطالب خوندنی خیلی کمی به جز متون سیاسی و کتابای رمان در دسترس بود. در نتیجه، وقتی سیستم آموزشی مدرن تازه معرفی شد، بیشتر تمرکزش روی نکات مهم تاریخی، جغرافیایی و زیستی بود. به خاطر همینم موجب پیشرفت افراد عادی خیلی زیادی شد. اما شرایط زندگی توی قرن ۲۱ خیلی فرق داره و سیستم آموزشی ما در حال حاضر خیلی قدیمیه و به کار نمیاد.در جهان کنونی، ما توی دریایی از اطلاعات غرق شدیم و جامعه‌مون یا بهتره بگیم بیشترشون، دیگه حتی سعی نمی‌کنن اون اطلاعات رو سانسور کننافراد در سرتاسر جهان گوشی‌های هوشمند دارن و می‌تونن تمام روز تو ویکیپدیا بچرخن، صحبت‌های برنامه «تد تاک» (TED talks) رو گوش کنن یا اگه وقتشو داشتن و می‌خواستن، توی دوره‌های آنلاین درس بخونن.این روزا، مشکل انسان مدرن کمبود اطلاعات نیست بلکه اطلاعات غلطیه که در حال حاضر وجود داره. فقط یه لحظه تمام اخبار جعلی رو در نظر بگیرید که خیلی از ماها وقتی داریم توی شبکه‌های اجتماعیمون می‌گردیم، بهشون برمی‌خوریم. برای پاسخ به مقدار خیلی زیاد اطلاعات، مدارس نباید دیگه اطلاعات بیشتری رو توی مغز بچه‌ها بچپونن. به جاش، بچه‌های قرن ۲۱ باید یاد بگیرن که چجوری اطلاعات منطقی و مفید رو از بین دریایی از اطلاعات که هرروز باهاش بمبارون میشن، تشخیص بدن. اونا باید آموزش ببینن که چطور بین اطلاعات مهم و بی ربط یا خبار الکی، تمایز قائل بشن و فرقشون رو بفهمن. اطلاعات در قرن ۲۱ همیشه در دسترسمون قرار دارن و خیلی راحت میشه پیداشون کرد. اما این حقیقته که پیدا کردنش بین این همه اطلاعات الکی، سخت میشه.توی این عصر که عصر تحولات سیاسی و تکنولوژیه دائمه، ما می‌تونیم به نادونی خودمون در مواجه با پیچیدگی‌های این عصر که هر روز هم داره بیشتر از قبل میشه آگاه باشیم و با بحث منطقی راجع به موضوعات داغ سیاسی مثل مهاجرت، خودمونو برای آینده آماده کنیم. به علاوه می‌تونیم یاد بگیریم که تفاوت بین اخبار واقعی و الکی رو تشخیص بدیم و اینجوری از خودمون در برابر آینده محافظت کنیم. اگرچه که قرن ۲۱ ترس از تروریسم و بیکاری عمده رو با خودش داشت اما باید یادمون باشه که در آخر، کلید رفاه و امنیت ما توی دستای خودمونه.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:17:07 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/هشت-درس-اساسی-طبیعت-inh5qdusb8yaوقتی جایی که عمر خودت رو توی اون گذروندی تصور میکنی چه چیزهایی می بینی؟منظره‌ای پوچ و بیهوده از یه دفتر کار، لامپ های مهتابی نیمه سوخته، سوپرمارکت ها، دریچه کولر ماشین ها، صندلی های قطار و اتوبوس؟ این مکان‌ها، زیست بوم امروز ما انسان ها هستن.به طور طبیعی این روزا ما خیلی از طبیعت فاصله گرفتیم. این کتاب، می‌خواد که شما رو دوباره به سمت طبیعت هدایت کنه. به کمک این کتاب شما یاد می گیرید که دوباره با ذات زمینی خودتون ارتباط برقرار کنید و ذات غیر اهلی خودتون در طبیعت رو حفظ کنید. این کتاب با الهام گرفتن از گیاهان، جانوران و اکوسیستم اطراف ما، درس هایی رو ارائه داده که نشون میده خارج از تمدنی که ما توش زندگی می کنیم، چیزهای زیادی برای دیدن و درک کردن وجود داره. توی این خلاصه همچنین درباره اینکه:درختا چطور با هم ارتباط برقرار میکننچرا دلفین ها با اسفنج بازی می کنن وتنبل ها چه درس هایی درباره کارایی می تونن به ما بدنصحبت می کنیم.البرت انیشتین هر زمان که با مساله سختی رو به رو میشد از لبخند برای شکستن قفل مغزی خودش کمک می گرفت اشتباه نکنید، اون قفل رو نمی شکوند یا ساعت ها گچ بدست پای تخته وای نمی ایستاد، فقط می‌زد بیرون.درسته، بزرگترین فیزیکدان جهان وقتی حس میکرد که قدرت مغزش تموم شده، می زد بیرون تا توی باغچه های اطراف محوطه دانشگاه قدم بزنه. اونجا اون می تونست که توی سکوت و ارامش درباره اطراف خودش فکر کنه، البته دیگه دنبال جواب سوال های علمیش نبود بلکه صرفا شاهکار طبیعت رو نظاره می کرد و اجازه می داد که پیچیدگی اکوسیستم زمین اون رو تحت تاثیر قرار بده.هدف انیشتین فهم طبیعت نبود، بلکه این بود که به کمک پذیرفتن این واقعیت که بخش های زیادی از جهان همواره برای ما غیر قابل فهم باقی خواهند موند، ذهن خودش رو بازیابی کنه.انیشتین تنها دانشمندی نبود که از نادانسته ها الهام می گرفت. ستاره شناس معروف کارل ساگان( Carl Sagan )، فیزیکدان معروف ادوارد ویتن ( Edward Witten ) و همینطور رفتار شناس شناخته شده، جِین گودال(‌ Jane Goodall ) همگی درباره اهمیت این راز طبیعت توی کارهای خودشون صحبت کردن. جالبه که اگرچه همه این دانشمندان برجسته عمر خودشون رو وقف کشفیات علمی کردن اما همگی به این معتقد بودن که بخش های بزرگی از جهان همواره فراتر از حد دانش ما باقی خواهند موند.به جهان شگفت انگیز اتم ها فکر کنید. هر اتم به طور کلی تقربیا از فضای خالی بین هسته و الکترون ها تشکیل شده. در واقع میشه گفت که ۹۹.۹۹ درصد همه چیز از همین فضای خالی ساخته شده. حالا با دونستن این واقعیت ببینید چقدر جالبه که ما می تونیم راه بریم، اشیا رو برداریم یا اصلا وجود داشته باشیم.بچه ها توی درک این شگفتی ها فوق العاده هستن، به همین خاطر هم با طبیعت خیلی سریع ارتباط برقرار میکنن. توی ذهنتون بازی کردن اونا با حشرات، گل و لای یا حتی حرف زدنشون با حیوانات رو تصور کنید. تقویت این ذوق درونی بهترین راه برای یادگیری بیشتره. یک پژوهش در انستیتو تحقیقات امریکا نشون داد که برگزار کلاس ها در فضای باز باعث میشه نتیجه امتحانات علوم دانش اموزا ۲۷ درصد بهتر بشه.شما هم می‌تونید از این قدرت استفاده کنید. خیلی ساده زمان هایی رو کنار بذارید تا طبیعت رو تجربه کنید. بزنید بیرون و ذهن انالیزگرتون رو با خودتون نبرید. به جاش روی حواس خودتون تمرکز کنید. به الگوهای روی برگ ها توجه کنید، گرده های توی هوا رو بو بکشید و خورشید رو روی پوست خودتون حس کنید. اگه هوا تاریکه به ستاره ها خیره بشید. شاید باورتون نشه که چنین کارهایی چطور شما رو مملو از شگفتی و احساس فوق العاده خواهد کرد.همه ی چیزها با هم در ارتباط و به هم وابسته هستناستاد معروفِ مکتب ذِن، تیچ هان ( Thich Hanh) بازی معروفی داره که همیشه با شاگردای جدید خودش انجام میده. اون یه ورق سفید کاغذ رو بالا میگیره و از شاگرداش می پرسه که اون تو چی می بینن. بعضی ها میگن ارامش، بعضی ها خلوص، یا شاید حتی آسمان. اما هان چیز دیگه ای می بینه: تمام جهان!استاد توضیح میده که ورقه کاغذ از تنه درخت ها درست شده که اونها خودشون از خاک و هوا و تابش خورشید و ... درست شده ان. تبدیل تنه درخت به کاغذ هم حاصل تلاش افراد زیادی بوده. خود اون افراد برای بقا به غذاهایی نیاز دارن که کشاورزا از زمین گرفتن و ...پس در واقع یه ورقه سفید کاغذ که ما می بینیم خالی نیست، بلکه مملو از زندگی و حیات روی زمینه.درسی که از بازی هان میشه گرفت شاید به نظر بدیهی بیاد ولی علم تا مدت ها در مقابل همین موضوع بدیهی مقاومت می کرد.در عصر روشنفکرانی مثلی دکارت ( Descartes ) نیوتن و گالیله، دانشمندان سعی کردن جهان رو به شکل منفصل بررسی کنن یعنی هر چیزی رو به شکل مستقل و جدا افتاده مورد مطالعه قرار بدن. مثلا یه زیست شناس زندگی جانوران رو فارغ از محیط اونا یا هر چیز دیگه به تنهایی مورد مطالعه قرار میداد.در هر صورت این رویکرد علمی خیلی زود از بین رفت و دانشمندا با طرز فکری کلی تر و جامع تر به بررسی پدیده ها پرداختن. روشی که شبکه پیچیده روابط در جهان طبیعت رو به رسمیت می‌شناخت. درختی بزرگ و کهنسال رو تصور کنید، این درخت چطوری به حیات خودش ادامه میده؟ درسته که به خاک و نور خورشید نیاز داره اما ارگانیسم های زنده دیگه ای هم این وسط نقش بازی میکنن. قارچ‌هایی که چندین متر زیر زمین زنده هستن و به ریشه اون کمک میکنن تا غذا و مواد حیاتی مثل نیتروژن و فسفر رو بدست بیاره.اما روابط به همینجا ختم نمیشه. به کمک شبکه گستره قارچ های زیر زمین تمام درختان یک جنگ می تونن با هم در ارتباط باشن! درختان جوون تر که نیاز شدیدتری به غذا برای رشد خودشون دارن به وسیله مواد شیمیایی به سایر درختان سیگنال می فرستن و در خواست غذا می کنن! حتی انسان ها هم از این شبکه جدا نیستن. درختا نوعی ماده ضد میکروب از خودشون منتشر می کنن که کافیه توی جنگل قدم بزنید تا با تنفس و ورود اون به بدنتون سیستم ایمنی بدن شما قوی بشه و حس بهتری پیدا کنید.این سیستم پیچیده، به یوبونتو (ubuntu ) شهرت داره. این مفهوم متعلق به مردم ساکن جنوب افریقاست و میگه که انسان تنها از طریق به اشتراک گذاشتنه که می تونه رشد کنه. هیچکس تنهایی به موفقیت نمی رسه و همه ما زمانی می تونیم زنده بمونیم و موفق بشیم که با هم کار کنیم.تنوع هر سیستمی رو قدرتمند تر میکنهبیاین سفری به کوهستان دندان کوسه در ایداهو Idaho) داشته باشیم. اگه شما توی فصل بهار از این کوه بالا برید منظره ای شگفت انگیز رو خواهید دید. دامنه های پایین کوه مملو گل های زبیا هستن.نکته مهم اینه که اون گل ها فقط از یه نوع نیستن بلکه انواع و اقسام گلها و شکوفه ها کنار هم منظره رنگارنگ و چشم نواز رو تشکیل میدن، اما سوال اینه که چطور میشه این دره همیشه پر از گل می‌مونه؟ جواب تنوع گل هاست. وقتی که خشکسالی میشه اونایی که ریشه های قوی تری دارن باقی میمونن، اگه آفت بزنه، اونایی که ایمنی بیشتری دارن نجات پیدا میکنن و به همین ترتیب همیشه دره سر سبزه.نکته دیگه اینه که اون دسته ای که نجات پیدا می کنن، به ادامه حیات اکوسیستم کمک میکنن تا دسته های دیگه با تغییر شرایط بتونن دوباره فرصت بازیابی خودشون رو پیدا کنن. به طور خلاصه تنوع نقطه امن طبیعت به حساب میاد.در طول دوره های مختلف روی زمین، هر شکلی از حیات برای خودش یک استراتژی برای بقا و ارتباط با محیط بدست اورده و این چرخه بی پایان تکامل دنیای ما رو پر از گونه های جور واجور و متنوع کرده که هر کدومشون ویژگی های خاصی دارن. همین تنوع هم طبیعت رو درباره مشکلات و تهدید ها قوی میکنه. همینطور این تنوع نشون میده که راه های بی پایانی برای ارتباط برقرار کردن بین موجودات وجود داره. یه نگاه به یکی از داروخونه های محلتون بندازید. گونه های مختلف گیاهی و جانوری چقد توی تولید داروهای مهمی که جون هزاران نفر رو نجات میدن نقش داشتن؟ مثلا AZT ، ماده ای که توی داروهای درمان ایدز به کار می ره از اسفنج های دریایی ساخته میشه یا آسپیرینی که خیلی ها روزانه مصرف میکنن از درخت بید سفید گرفته میشه.تنوع به ما هم کمک میکنه تا جهان رو هم دقیق تر ببینیم. توانایی حل مساله، استدلال علمی و خلاقیت همگی زمانی که ذهن های مختلف دور هم جمع بشن شکوفا میشن. نکته جالب این که توی یه مطالعه روی تعداد زیادی از مقالات علمی، دانشمندان پی بردن که مهم ترین و تاثیرگذارترین کارها محصول تیم های علمی ای بودن که توی اونا تنوع بیشتری وجود داشت.هم برای انرژی مردانه، هم برای انرژی زنانه ارزش قائل بشید تا با هارمونی زندگی کنیدپارک ملی کنیا، قلمرو شگفت انگیزترین گونه های زیستیه. نکته جالب اینکه اگه توی این پارک به دسته های پستانداران که توی طبیعت زندگی میکنن نگاه کنید به یک الگو عجیب می رسید، اینکه قلمرو حیوانات بر پایه زن سالاری اداره میشه!گله فیل ها به وسیله پیرترین فیل ماده رهبری میشه. اونا از فیل های جوون حمایت می کنن و به کمک حافظه قوی ای که دارن، حفره های مخفی اب رو که قبلا پیدا کردن به خاطر می سپرن. شیرها هم همینطور، به واسطه شیر های ماده رهبری میشن و این شیرهای ماده هستن که بخش بزرگی از شکار رو به عهده دارن و بچه ها رو تربیت میکنن.در تمام طبیعت حضور جنس ماده برای بقا به اندازه جنس نر مهم بوده و هست پس یک اکوسیستم متعادل به طور یکسان به جنس ماده و جنسنر وابسته است. اما منظور از انرژی مردانه و انرژی زنانه چیست؟ در واقع این دو تا مفهوم خیلی ربطی به جنسیت ندارن بلکه بیشتر دو شیوه متفاوت درک و زندگی درون این جهان هستن. انرژی مردانه بیشتر با المان هایی مثل عملگرایی، استقلال در ارتباطه، از اون طرف انرژی زنانه بیشتر با همکاری، پرورش و دسترسی داشتن تعریف میشه. هر چیزی فارغ از جنسیت می تونه توی این دو تا دسته بندی قرار بگیره و در حقیقت این دو انرژی مکمل همدیگه هستن. در طول تاریخ، بشر همواره به دوگانه های حیاتی اطراف خودش دقت داشته. بسیاری از اسطوره های یونان باستان هم وحدت این دو انرژی رو به عنوان منبع تمامی حیات روی زمین موضوع خودشون قرار دادن. در سومر باستان مردم افسانه ای به اسم کی ( Ki ) داشتن که توش الهه زمین به عنوان خدایی اسمانی، زمین رو بارور و پر از محصول می کرد. قصه های مشابه زیاد دیگه ای رو هم میشه توی تاریخ آسیا، اروپا و شمال افریقا پیدا کرد.با این حال، این قصه ها در طول تاریخ دستخوش تغییراتی شدن. جوزف کمپل ( Joseph Campbell ) میگه حدود ۳۰۰۰ سال پیش ادیان شروع کردن که خدایان مرد رو نسبت به الهه‌گان مونث ترجیح بدن تا جایی که توی دوران کلاسیک یونان دیگه این زئوس بود از همه مهم تر دیده میشد و قدرت مردانه اون مورد پسند همه قرار داشت. این تغییر توی جامعه هم نقش داشت و باعث شد که زنان و بسیاری از حق و حقوق های اونها نادیده گرفته بشه.اتفاقی که همین حالا هم توی دنیا در جریانه و زنان توی مسائل مختلف از اموزش گرفته تا مالکیت اموال با مشکلات تبعیض امیز مواجه هستن. از طرف دیگه ویژگی های مهم انرژی زنانه مثل همکاری به شدت توی دنیای امروز نادیده گرفته میشه در حالیکه برای رسیدن به دنیایی متعادل، قبل از هر چیز ما نیاز داریم که بین این دو انرژی تعادل رو بر قرار کنیم.به استقلال و وجود همه حیوانات احترام بذاریماوائل قرن ۱۶ میلادیه و فیلسوف فرانسوی میشل مونتیاگ( Michel de Montaigne ) به جای نوشتن مقاله و کتاب داره با گربه ش بازی میکنه.توی همین حال که داره اون گربه رو بالا و پایین میکنه و می خنده فکری به ذهنش می رسه: اینکه وقتی من دارم با این گربه بازی میکنم از کجا معلوم به اون هم خوش بگذره؟ اصلا اون از این کار خوشش میاد یا داره اذیت میشه؟حتی خیلی هاشون فک می کردن که اونا درد رو هم نمی فهمن. دانش غربی مدت زیادی نیست که به دانسته مردمان باستانی جاهای دیگه رسیده، یعنی اینکه خیلی از حیوانات توانایی درک افکار و احساسات پیچیده رو هم دارن.با شروع دوره رنسانس و با رواج تفکر انسان گرایی، انسان ها کم کم خودشون رو از ما بقی طبیعت جدا کردن. این طرز فکر می گفت که این انسان ها هستن که نبوغ منحصر به فرد هنری و علمی و تواناهای خارق العاده دارن و به این ترتیب خیلی ساده تمام شگفتی هایی که توی طبیعت وجود داشت رو نادیده می گرفت.کافیه نگاه دقیقی به رفتار حیوانات داشته باشیم تا بفهمیم طبیعت تا چه حد مملو از نبوغه. برای مثال، زنبورها مسیر و فاصله از منابع غذایی رو به کمک نوعی الگوی رقص‌مانند به همدیگه اطلاع میدن. گرگ ها و کایوت ها از طریق حالت های خیلی ظریف توی صورتشون با هم دیگه ارتباط میگیرن. وال ها و دلفین ها حتی اسم هم دارن! دانشمندا متوجه شدن که این دسته از حیوانات همدیگه رو با صداها و اواهای منحصر به فردی صدا می زنن!خب تا اینجا فهمیدیم که حیوانات باهوشن اما ایا مثل ما انسان ها عواطف و احساسات هم دارن؟ برای اثبات این موضوع هم مدارک علمی وجود داره. مغز پستاندارای مختلف مثل خرگوش ها و گرگ ها وقتی جفتگیری می کنن اوکسی‌توسین ازاد میکنه. هورمونی که توی بدن انسان ها هم وجود داره و کارش ایجاد احساس شادی، تعلق و عشقه. توی دسته های بزرگ فیل ها وقتی یه کدومشون می میره، کل گله جمع میشن و عملی مثل یک مراسم سوگواری رو برگزار میکنن.البته انسان انگاشتن و تطبیق رفتارهای حیوانات با انگیزه های انسانی خودش کار خیلی درستی نیست و می تونه مشکل ساز بشه و خیلی دانشمندا نسبت بهش هشدار میدن. با این حال وقتی که ما درک کنیم که حیوانات با ما انسان ها ویژگی های مشترک زیادی دارن قطعا به اونها احترام بیشتری خواهیم گذاشت. اینکه بدونیم حیوانات هم مثل ما احساس دارن و درد را تجربه می کنن باید موجب بشه که اسیب رسوندن به اونها به شکل های مختلف رو متوقف کنیم و بقیه ها رو هم به این کار دعوت کنیم.انرژی خودتون رو برای چیزی که تو زندگی از همه مهم تره ذخیره کنیدفک میکنید ما از تنبل ها چه چیزی می تونیم یاد بگیریم؟ این موجودات عجیب تقریبا تمام روز رو صرف خوابیدن روی درخت های جنگل امازون می کنن. این حیوانات همونطور که از اسمشون پیداست انقدر تنبل و کندن که گاهی روی بدنشون جلبک درخت رشد میکنه.خب حالا ایا منظور ما تنبل بودنه؟ نه. تنبل ها درحالیکه به نظر به شدت تنبل میان اما از اونور بازده فوق العاده بالایی دارن. تمام ابعاد وجودی و اناتومی اونها از متابولیسم بگیرید تا حرکت های ارومشون به شکلی بهینه سازی شده تا تا جای ممکن کالری ها رو ذخیره کنه و انرژی رو فقط برای چیزهایی که از همه مهم تره مصرف کنه.تمامی طبیعت از همین اصل ساده پیروی میکنه. یعنی به جای تلاش های بیهوده، طبیعت ترجیح میده که انرژی ش رو مستقیما برای چیزی که از همه مهمتره صرف کنه.هر لحظه حجم خیلی زیادی انرژی به واسطه تابش خورشید وارد زمین میشه. تنها توی یک ساعت خورشید به اندازه مصرف ۶ ماه ما انسان ها انرژی برامون میفرسته با این حال توی طبیعت بدست اوردن این انرژی فرایند دشواریه. اول از همه گیاهان باید اون رو تبدیل به قند کنن تا برگ هاشون رشد کنه. بعد گیاهخواران اون برگ ها رو بخورن و سپس گوشت خواران گیاه خواران رو.بنابراین انرژی به سختی بدست میاد در نتیجه حیوانات یاد گرفتن تا از انرژی خودشون محافظت کنن، مثلا شیر تنها وقتی شکار میکنه که واقعا گرسنه باشه حتی طراحی کندو زنبورهای عسل هم بر اساس همین اصل بازدهی انجام شده. کندو های عسل به شکلی توسط زنبورها ساخته میشن که با کمترین موم ممکنه بیشترین فضا درونشون ایجاد بشه.با این حال متاسفانه انسان امروزی انرژی زیادی رو هدر میده. ما بخشی زیادی از انرژی خودمون رو صرف افکار منفی و استرس های بیجا میکنیم. درباره ظاهر خودمون بیش از حد نگرانیم، درباره موقعیت اجتماعی خودمون همینطور یا حتی حرف هایی که پشت سر ما زده میشه. هیچکدوم از این راه هایی که انرژی ما رو هدر میدن برای ما کارایی ندارن پس بهتره ما هم انرژی خودمون رو روی چیزهایی که برامون مهمه متمرکز کنیم.بیرون زدن از خونه یکی از بهترین راه ها برای فرار از این مسائل و بازیابی تمرکز ذهنه. دانشمندان دانشگاه استنفورد فهمیدن که حتی یک پیاده روی خیلی کوتاه در طبیعت میتونه به شکل قابل توجهی افکار منفی ما رو کاهش بده. پس وقتیکه احساس بدی میکنید، برید و توی طبیعت قدم بزنید و به لذت های کوچک مثل به اشتراک گذاری چیزها با دیگران، پیدا کردن دوستای جدید و شکرگزار بودن فکر کنید.طبیعت به ما نشون میده که فجایع، فرصتی هستن برای اینکه قوی تر برگردیمدر بیستم اگوست ۱۹۸۸، طوفان شهر کوک در مونتانا رو زیر و رو کرد. تابستون بود و اکثر گیاه ها خشک شده بودن و رعد و برق هایی که با شدت به زمین می خوردن خیلی سریع همه منطقه رو شعله ور کردن.شب بود و ارتفاع اتش تا بیش از ۱۰۰ پا بالا می رفت و باد شدید به سرعت اون رو منتقل می کرد، به شکلی که هیچکاری از دست اتش نشانا بر نمی اومد.. توی یه چشم به هم زدن کل منطقه تبدیل به خاکستر شد. اگه از بالا نگاه می کردی انگار به یه کوه خاکستر خیره شدی، اما توی کمتر از ۹ ماه همون منطقه دوباره پر از گیاهان مختلف شد، گیاهانی حتی قوی تر و بزرگ تر.اتش سوزی های طبیعی برای انسان ها مثل فاجعه می مونن اما واقعیت اینه که اونا بخش مهمی از هر اکوسیستمی هستن. توی جنگل ها وقتی درختان کهنسال زیاد میشن خیلی از اونا دیگه گیاه ندارن و فقط تنه های مرده هستن، اتش سوزی های طبیعی به جنگل ها کمک میکنن تا خودشون رو پاکسازی کنن و از نو رشد کنن. البته فعالیت های انسانی و گرمایش زمین اتش سوزی در جنگل ها رو بسیار زیاد کرده ولی توی حالت طبیعی این اتش سوزی ها برای طبیعت ابدا اتفاق بدی نبودن.اتش همینطور کمک میکنه تا زیست بوم ها بارور باقی بمونن. اتش باعث میشه که حجم زیادی از مواد ضروری به اکوسیستم برگرده و بعد از یک اتش سوزی طبیعی گیاهان یک منطقه می تونن به واسطه خاک غنی تر تا ۳۰ درصد بیشتر رشد کنن و به علاوه جانوران هم منبع غذایی گستره تری داشته باشن.شما هم می تونین از این چرخه یاد بگیرین. درست مثل جنگل ها زندگی شما هم ممکنه با مشکلات و سختی هایی رو به رو بشه. مثل ممکنه یک شغل یا یک عزیز رو از دست بدین یا توی یک رابطه سمی گیر بیوفتین اما به جای اینکه با چنین اتفاقاتی مثل یک تراژدی رفتار کنین می تونید ازشون به عنوان فرصتی برای رشد استفاده کنید. یاد بگیرید که پوست خودتون رو کلفت تر کنید، خودتون رو بهتر تغذیه کنید و در نهایت، قوی تر از قبل دوباره ظاهر بشید.چیزهایی زیادی هستن که ما باید از پیشینیان خودمون یاد بگیریمفرض کنید که از روی صخره ای توی ساحل استرالیا می خواین توی اب بپرین. یدفه با صحنه عجیبی مواجه می شید، یه دلفین که انگار داره مراسم خاصی رو برگزار میکنه. اول یه تیکه بزرگ اسفنج دریایی رو گاز میزنه، بعد اون رو پشت خودش میندازه و می ره کف اب.اول شاید نفهمید چه اتفاقی داره میوفته، اما خیلی زود متوجه میشین که اون به کمک اسفنج نوعی ماهی خاص رو شکار میکنه تا یه وعده غذایی خوشمزه داشته باشه. اما شما تنها کسی نیستید که این صحنه رو می بینید. بچه ی اون دلفین کمی اونور تر داره با دقت نگاه میکنه تا تکنیک شکار با اسفنج دریایی رو از مامانش یاد بگیره.اون بیرون توی طبیعت هیچ منبع اطلاعاتی بهتر از بزرگ تر ها و قدیمی تر ها و ارگانیسم ها وجود نداره و توی بسیاری از گونه های طبیعی، پیرترین اعضا مسئولیت اموزش به جوون ها رو به عهده دارن.اگه این چرخه انتقال اطلاعات شکسته بشه می تونه مشکل افرین باشه. مثلا توی افریقا شکار بی رویه فیل ها باعث شده تا بسیاری گله ها بدون رهبر بمونن. دانشمندا متوجه شدن این گله های بدون رهبر رفتارهای عصبی تری دارن، اسیب پذیرترن و سخت می تونن دووم بیارن. حتی توی یه مورد خیلی عجیب تعدادی فیل نوجوون بی سرپرست، بی دلیل به تعدادی از کرگدن ها حمله کردن و اونا رو کشتن.اهمیت بزرگ‌تر ها برای گیاهان هم ثابته. یادتونه درباره شبکه ارتباطی درختا به وسیله ریشه هاشون حرف زدیم؟ درختان کهنسال به کمک این سیستم برای درختان جوون تر مواد غذایی می فرستن تا به رشد اونا کمک کنن. گاهی حتی ریشه های خودشون رو جمع می کنن تا جا برای ریشه درختای جوون تر باز بشه.توی جوامع سنتی همیشه افراد کهنسال به عنوان منبع دانش شناخته میشدن و به سوالات دیگران جواب میدادن، چرا که رسیدن به اون سن به معنی داشتن تجربه های زیاد و دیدن بالا و پایین های مختلف زندگی بود. حالا چرا ما چنین کاری نکنیم و گاهی سراغ پدربزرگ و مادربزرگ ها یا سایر افراد کهنسال نریم و ازشون درباره چیزهایی که نمی دونیم سوال نکنیم؟امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:15:49 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/طراحی-اشیا-روزمره-kbu6s7s6j2ioاین کتاب درباره‌ی راز پشت طراحی‌های خوب حرف میزنه!تا به حال براتون پیش اومده که از یه چیز کوچیک تحت تاثیر قرار گرفته باشید؟ مثلا از یه کنترل ساده تلویزیون. یا توی یه فروشگاه از اینکه نتونستید یک درب اتوماتیک رو بعد از سه بار جلو عقب رفتن باز کنید خجالت زده بشید؟ هی جلو عقب برید، دستتون رو سمت سنسور یا دستگیره‌ش بگیرید و اخرش هیچی.اما نگران نباشید، چون چنین اتفاق‌هایی تقصیر شما نیست و ربطی به خنگ بودن یا بی‌عرضگی کسی نداره، مساله طراحی بده!اکثر مواقع علت اصلی اینکه ادما نمی‌تونن با محصولی ارتباط برقرار کنن، طراحی بده. این خلاصه بررسی میکنه که چطور یه طراحی هوشمندانه می‌تونه باعث بشه یه محصول فهمیده بشه و چطور طراحا می‌تونن محصولات فوق العاده‌ای رو ارائه بدن.محصولاتی که کار با اونها سخته، نتیجه‌ی طراحی بد هستن نه خنگ بودن کاربرهاخیلی از ادما برای کار کردن با اشیا و دستگاه های روزمره دچار مشکل میشن و فک می‌کنن که مشکل از خودشونه اما در واقعیت مشکل از طراحی اون وسایله، نه اونها.طراحی بد نتیجه نادیده گرفتن ارتباط بین کاربر و تکنولوژیه؛ از طرف دیگه یه طراحی خوب، تکنولوژی و ادم ها رو بهم وصل میکنه.همون کنترل تلویزیون رو برای مثال تصور کنید. ممکنه همون کنترل توانایی این رو داشته باشه که همزمان پخش کننده صوتی، کنسول های بازی و ... رو هم ساپورت کنه، یعنی مجموعه وسایلی که توی خونه برای تفریح مورد استفاده قرار میگیرن، اما یه طراح برای جا دادن همه این امکانات توی اون کنترل ممکنه انقد دکمه و کلید جاسازی کنه که برای کاربر تبدیل به یه معمای پیچیده بشه.این وسط هم کاربر بیچاره ست که با خودش فک میکنه چقدر احمقه که حتی با یه کنترل ساده تلویزیون هم نمیتونه کار کنه، در حالیکه تقصیر اصلی گردن طراحیه که نتونسته بین کاربر و تکنولوژی، ارتباط برقرار کنه.اما طراحی بد چطور شکل می‌گیره؟توی دنیای مدرن یکی از اصلی ترین دلایل طراحی بد، سرعت بالای پیشرفت تکنولوژیه.مثلا به تغییرات تلفن‌های همراه توی ۱۵ سال گذشته نگاه کنید. صفحه‌های لمسی جایگزین دکمه ها شدن، کاربری اونا دیگه فقط تلفن کردن نیست و کلی قابلیت جدید دارن. خب داشتن همه این قابلیت روی یه دستگاه کوچیک واقعا فوق العاده ست اما از طرفی شانس اینکه کار کردن باهاشون سخت بشه هم طبیعتا بیشتر شده.ذات متغیر و در حال توسعه تکنولوژی کار رو برای طراح‌ها سخت میکنه به همین خاطر برای هر طراحی ضروریه که بدونه مهم نیست چقدر یه تکنولوژی انقلابی حساب میشه، اگه استفاده از اون سخت باشه برای کاربر بی اهمیت و بی استفاده خواهد بود.محصولی که خوب طراحی شده باشه، به کاربر خودش یاد میده چطور باید ازش استفاده کنهمثلا تا به حال شده یه برنامه روی کامپیوترتون نصب کنید و انقد کار باهاش سخت باشه که لازم باشه دائما به دفترچه راهنما مراجعه کنید؟خب این نمونه یه محصول با طراحی بده. چرا؟خیلی ساده‌ست! چون طراح ها باید محصولاتی رو ارائه بدن که کار باهاشون ساده باشه.این حرف یعنی چی؟ یعنی وقتی مردم با یه تکنولوژی جدید رو به رو میشن نباید زمان طولانی مدتی رو صرف یادگیری نحوه کار با اون بکنن.خیلی از ادما هستن که توی این موقعیت میگن: « دستورالعمل رو بخون!» ولی قبول کنیم دستورالعمل‌ها خودشون کتابچه‌هایی طولانی و پیچیده ن که فهمشون اگه از کار با خود دستگاه سخت‌تر نباشه ساده تر نیست.حالا راه‌حل چیه؟یه راه برای اینکه به کاربرها یاد بدیم چطور از یه محصول استفاده کنن اینه که بهشون نشانه‌ها و سرنخ‌های واضح بدیم.مثلا درباره در، معمولا هیچ ادمی نیست که در حالت عادی با یه در به مشکل بخوره. خیلی ساده دستگیره رو فشار میدی و بعد توی جهت باز شدن در اون رو میکشی یا هلش میدی.اما همین کار ساده هم ممکنه گاهی سخت بشه. اگه روی در نشانه‌ای برای کشیدن یا هل دادن وجود نداشته باشه باز و بسته کردن در ممکنه تبدیل به یه چالش بشه. حالا تصور کنید که در شیشه‌ای باشه، دستگیره و لولا هم نداشته باشه.همین اتفاق یکبار برای دوست نویسنده افتاد، و اون یکبار لای دری شیشه‌ای که نه دستگیره و لولا داشت و نه هیچ گونه نشانه‌ای گیر افتاد.فرایند طراحی نیاز داره تا روانشناسی انسان رو در نظر بگیرهتصور کنید شما یک طراح محصول هستید و دارید یه ماشین لباسشویی جدید رو طراحی میکنید. اگرچه ماشین لباسشویی وسیله‌ای رایج و شناخته شده است اما شما برای اینکه بتونید از رقابت درون بازار جا نمونید به تعدادی ویژگی جدید و منحصر به فرد نیاز دارید. حالا، برای اینکه کاربراتون بتونن این ویژگی‌های جدید رو بفهمن، باید به ویژگی‌های روانشناسانه اونا توجه کنید. به عقیده نویسنده، کاربرها در سه سطح روانشناسانه با یه محصول مواجه میشن.سطح اول، غریزیه؛ این سطح با ناخوداگاه کاربر ارتباط برقرار میکنه، یعنی بدون اینکه اون درباره ش فکر کنه، درست مثل نفس کشیدن یا فرایند هضم غذا در بدن.سطح بعدی رفتاریه؛ این سطح شامل واکنش های سریعی میشه که مثلا موقع فعالیت های ورزشی از خودمون نشون میدیم. مثل گرفتن توپ یا مثلا عقب کشیدن دستمون موقع تماس با شعله اتش. این واکنش‌ها خوداگاه هستن اما به ما اجازه نمیدن که خیلی درباره شون فکر کنیم.در نهایت سطح اخر، سطح واکنشیه؛ سطحی که قلمرو خوداگاه و عملکردهای شناختی ماست. یعنی فرایندی مشابه حل مساله یا برنامه‌ریزی های پیچیده.حالا اینها چطور به طراحی ربط پیدا میکنن؟برای پاسخ به این سوال اجازه بدید سراغ یه مثال بریم.هر محصولی، مثل ماشین لباسشویی جدیدی که ازش حرف زدیم باید با این سه سطح رو به رو بشه. مثلا فرض کنید شما لازم دارید که یه دست لباس رو برای یه جلسه‌ی مهم کاری بشورید، در سطح واکنشی شما با یک مشکل رو به رو هستید ( کثیفی لباس ها) که از شما می‌خواد راهکاری داشته باشید ( فرایند شست و شو) تا به هدفی برسید ( یعنی اینکه اون لباس ها تمیز بشن و بتونید اونا رو برای جلسه بپوشید). پس برای اینکه شما بتونید به سادگی در سطح واکنشی با این ماشین ارتباط برقرار کنید، باید اپشن ها و برنامه های مختلفی توی اون تعبیه شده باشه که نیاز شما رو بر طرف کنه.در سطح رفتاری شما یکی از برنامه ی ماشین رو انتخاب میکنید و بعد منتظر نتیجه می‌مونید. انتخاب برنامه ها باید کار ساده ای باشه و در پایان فرایند شستشو هم باید علامت مشخص و واضحی وجود داشته باشه که به شما اتمام کار ر و خبر بده.در نهایت، در سطح غریزی شما لباس شسته شده رو نگاه می‌کنید، آیا لازمه دوباره شسته بشه؟ یا لازمه دوباره ابکشی بشه؟ شما توی این مرحله بدون اینکه بخواین فک کنید تصمیم میگیرید که چنین کاری لازمه یا نه پس لازمه که دکمه های مناسب برای چنین تصمیماتی به سادگی دم دست شما باشن.کلید حل مشکل طراحی بد، پیدا کردن ریشه مشکلهاگه زمانی متوجه بشید مردم در کار کردن با محصولی به مشکل خوردن، چطوری مشکل اصلی رو بررسی می‌کنین؟ توی این مرحله شما نیاز دارید که ریشه مشکل رو پیدا کنید چون همونطور که یه چسب زخم برای زخم چاقو روی شکم یک مجروح کارایی نداره، حل مشکلات طراحی با درست کردن مشکلات سطحی هم ممکن نیست.پیدا کردن ریشه مشکل در واقع کمک به کاربرا برای استفاده از محصول در بلند مدته. بنابراین هر زمان که کاربری به مشکلی با محصول برخورد می‌کنه، بجای سرزنش کردن اون، وظیفه ماست که محصول رو بررسی و ریشه مشکل رو پیدا کنیم.برای مثال بیاید سراغ یک هواپیما بریم.توی هواپیماهای قدیمی دکمه افزایش و کاهش سرعت شباهت زیادی با دکمه افزایش و کاهش ارتفاع داشت و همین موضوع خیلی وقت‌ها خلبان ها رو گیج میکرد. اگرچه اشتباه ناشی از قاطی کردن دکمه ها به ظاهر تقصیر خلبان ها بود اما در اصل، ریشه مشکل ( یعنی گیج کننده بودن دکمه‌ها) از طراحی بد دکمه ها ناشی میشد.طراحا خیلی ساده تونستن با تغییر طراحی ظاهری دکمه شانس اشتباه انسانی رو توی این مورد به شدت کاهش بدن و از جون کلی انسان محافظت کنن .خب حالا به نظرتون بهترین راه برای پیدا کرن ریشه مشکل چیه؟اگه از ذهن یه طراح نگاه کنیم، متد «زخم باز» جواب ما برای پیدا کردن و حل مشکلاته.تفکر طراحانه از سطح، پایینتر میره و سعی میکنه ریشه مشکل رو پیدا کنه. برای مثال، در شرکت تویوتا تیم تولید فرایندی به نام "۵ چرا" رو طی می‌کنن. یعنی وقتی دنبال علت مشکل در یکی از محصولات خودشون می‌گردن، تیم، پشت سر هم درباره چرایی سوال می‌پرسه، حتی اگه مشکل اولیه رفع شده باشه. تا زمان رسیدن به ریشه مشکل اونها پرسیدن سوالات رو ادامه می‌دن تا جایی که نه تنها مشکل به وجود اومده حل بشه بلکه مشکلات پنهانی که هنوز رخ ندادن هم پیدا و بر طرف بشن.طراحی خوب از محدودیت‌های محصول برای کمک به فهمش توسط کاربر استفاده میکنهتا به حال از محصولات ایکیا (IKEA ) خرید کردین؟ اگرچه بعضی از مردم ادعا میکنن که سر هم کردن محصولات ایکیا مثل کابوس میمونه، اما بر عکس محصولات این شرکت بسیار ساده نصب میشن، علت سادگی استفاده از این محصولات هم در واقع محدودیت‌های اوناست؛ راهنماها و محدودیت‌های ایکیا به سادگی شما رو راهنمایی می‌کنن که چطور محصول رو سر هم کنید.حالا این به قول معروف محدودیت‌ها چطوری کار می‌کنن؟ محدودیت ها به کاربر یاد میدن چطور به درستی از محصول استفاده کنه. مثل محصولات خانگی ایکیا رو دوباره تصور کنید. همینکه جعبه رو باز می‌کنید متوجه می‌شید میله‌ها، بست‌ها و پیچ‌ها سایزهای مشخصی دارن که با هم اشتباه نمیشن، بر عکس هر کدوم فقط با سایز مشابه خودشون مچ میشن. این یه مثال از محدودیت فیزیکیه که می‌تونه کاربر رو هدایت کنه. بدون چنین محدودیت‌هایی کاربر ممکنه گیج بشه یا ساعت ها با یه قطعه درگیر بمونه.یا مثلا محدودیت‌ها فرهنگی که ناشی از باورهای همگانی هستن. یه مثال از این مورد استاندارد جهانی پیچ‌هاست. همه ما می‌دونیم که پیچوندن یک پیچ در یک طرف اون رو سفت و در طرف دیگر شلش می‌کنه. شاید چنین موضوعی برای شما بدیهی و بی اهمیت باشه اما همین دانش جهانیه که کار با پیچ رو برای همه ما ممکن کرده.محدویت ها همینطور می‌تونن به ادما کمک کنن تا استفاده از چیزهایی که فراموش کردن رو دوباره به یاد بیارن. تصور کنید ساعت ها روی یه متن مهم توی لپ تاپتون کار کردین و حالا از روی خستگی بدون اینکه فایل رو سیو کنید برنامه رو می‌بندین. اشتباه وحشتناکیه نه؟نه اونقدر،این روزها اکثر برنامه ها قبل از بسته شدن به کمک یک کد محدود کننده از شما می‌پرسن که ایا مطمئنین می خواین بدون سیو کردن فایل رو ببندین؟ نمی‌خواین سیوش کنین؟ حتی اگه از قصد نخواسته باشین سیو کنین بازم این پیام رو می‌بینین، سوالی که احتمالا قبول دارین پرسیدنش بهتر از نپرسیدنشه، درسته؟ محصولاتی که طراحی خوبی دارن از طریق دریافت فیدبک با کاربر خودشون ارتباط برقرار میکننتصور کنید به تازگی یک گوشی هوشمند خریدین و می خوایند الارم اون رو تست کنید. خب، شما ساعت الارم رو تنظیم و سپس صبر میکنید. اما شما از کجا می‌فهمید که الارم ست شده؟ معمولا به کمک علامت ساعت کوچیکی که گوشه بالای صفحه نشون داده میشه. این علامت کوچیک به عنوان بازخورد کاری که انجام دادین، یکی از حیاتی ترین بخش های طراحی به حساب میاد. چرا؟چون این بازخورد روشی است که یک دستگاه به وسیله اون با شما ارتباط برقرار میکنه. طراحی خوب به سوالات کاربر پاسخ میده و ابهامات اون رو بر طرف میکنه. برای انجام این کارهم، محصول باید بتونه که با کاربر ارتباط برقرار کنه تا بتونه اون رو راهنمایی کنه. در واقع این فیدبک ها هستن که در قالب نشانه‌هایی مثل صدا یا ویبره به کاربر کمک میکنن متوجه منظور دستگاه بشه.برای توضیح بهتر تصور کنید که توی یه فضای تکنولوژیکی‌ هستین و دارین یه اتاق هوشمند رو تست میکنید. برای اینکه بتونید از تک تک چراغ‌ها، پروژکتورها و سایر دستگاه ها استفاده کنید کامپیوتر مرکزی باید اطلاعات کاملی رو در اختیار شما بذاره. فشار دادن هر دکمه ای به طور دقیق کارکرد مشخصی داشته باشه و زمانیکه کارش انجام شد، به طور واضح فیدبکی بده که نشون بده کار انجام شده. مثلا روشن شدن چراغ‌ها. اگر هم سیستم به مشکل خورد یا کاربر اشتباهی کرد باید به کمک یک هشدار یا پیام خطا، اطلاع رسانی کنه و راه رفع مشکل توضیح داده بشه.فیدبک یک کارکرد دیگه هم داره و اون اینکه به کاربر اجازه میده وضعیت فعلی دستگاه رو بدونه، مثلا اینکه دستگاه روشنه یا خاموشه.مثلا یه سیستم دزدگیر امنیتی برای خونه رو تصور کنید. زمانیکه شما این سیستم رو فعال میکنید، اگه کسی وارد خونه بشه اون به طور هوشمند به پلیس خبر میده که دزد وارد شده، حالا اگه کاربر ندونه این سیستم الان روشنه یا خاموشه ممکنه اشتباها خونه ش رو بدون محافظت دربرابر سرقت ترک کنه. طراحی باید متمرکز بر انسان باشه تا بتونه تکنولوژی و انسان‌ها رو بهم نزدیک کنهتکامل شگفت انگیز تکنولوژی به ما اجازه داده کارهایی رو انجام بدیم که شاید تا ۲۰ سال پیش توی مخیله هیچ انسانی نمی گنجیدن. با این وجود، علیرغم پیشرفت تکنولوژی طراحی‌ها معمولا با مشکل مواجه بودن و طراح‌ها از درک درست توانایی و نیاز کاربرها جا موندن.علت اینه که اونا توی تلاششون برای ساخت محصولات جدید اغلب یادشون میره که این محصول اصلا برای کی داره ساخته میشه.حالا چطور طراحا می‌تونن مطمئن شن که محصولشون متمرکز برای انسان ساخته شده یا نه؟طراحی برای انسان یک فرایند چهار مرحله ای داره. بیاین برای توضیح این مراحل سراغ مثالی از یک ماشین ظرفشویی بریم.اول از همه اینکه، تا وقتی کاربرا با محصول شما کار نکنن شما متوجه مشکلات اون نمیشید. پس توی مرحله اول شما باید توی محیط های کنترل شده عملکرد محصول خودتون رو بررسی کنید. برای مثال نحوه کار کردن ادما با ماشین ظرفشویی تون رو. اونا به چه مشکلی ممکنه بخورن؟ مثلا استفاده از یه برنامه خاص به دلیل سخت بودن کاربریش.قدم دوم اینه که ایده‌هایی رو برای حل مشکل مطرح کنید. مثلا ممکنه راهی باشه که همه برنامه های پیچیده ماشین ظرفشویی رو بتونه به شکلی ساده در اختیار کاربر بذاره. یا شاید قرار دادن یک فیدبک مناسب هنگام کار بتونه مشکل کاربر رو بر طرف کنهیا حتی مثلا اون رو از انجام کار اشتباه منصرف کنه.قدم سوم ساخت پروتوتایپ یا نمونه اولیه ست. این نمونه باید مشکل قبلی رو بدون ایجاد مشکلات جدید حل کرده باشه. ایا این نمونه جدید مشکل کاربر برای تنظیم برنامه رو حل کرده؟در مرحله اخر، نمونه باید تست بشه. این کار باید مجددا در محیط کنترل شده انجام بگیره تا نتیجه بررسی بشه. ایا مشکل حل شده؟ یا هنوز سر جاشه؟ ایا مشکل جدیدی به وجود اومده یا نه؟این فرایند انقد ادامه پیدا میکنه تا دیگه مشکلی وجود نداشته باشه و محصول شما متمرکز بر انسان تلقی بشه.محصولات موفق نتیجه صبر و همکاری بین تیم فروش و تیم طراحیهساخت یک محصول انسان محور عالیه، اما تمام ماجرا نیست. برای موفقیت یک محصول طراحا باید با سایر بخش‌ها به خصوص تیم مارکتینگ و فروش همکاری نزدیکی داشته باشن.برای مثال بیاین سراغ صفحات نمایشی لمسی بریم. اگرچه این صفحات از حدود دهه ۸۰ میلادی ساخته شده بودن اما استفاده از اونا تا اواخر قرن گذشته به تاخیر افتاد. علت چی بود؟ اینکه طراحا و تیم های مارکتینگ به نقطه مشترکی نمی رسیدن.از نظر طراحا این محصول یه نواوری بزرگ بود پس تمام تمرکزشون روی کارایی اون بود. اما صفحه ای که استاندارهای مورد نظر اونا رو داشته باشه قیمت بسیار بالایی پیدا میکرد.از طرف دیگه، تیم های مارکتیگ اون زمان رویای دیگه ای رو دنبال میکردن. اینکه همه ادما بتونن از این محصول استفاده کنن. پس باید قیمت تموم شده محصول خیلی پایین میومد. این دو راهی همیشه وجود داره و به خاطر همین لازمه که هر دوسته برای موفقیت یک محصول به نقطه مشترکی برسن. مثل سرنوشت صفحات لمسی که در نهایت با تولید انبوه به قیمت کم اما کیفیت بالا مثل طوفان همه دنیا رو فتح کرد.اما کلید دیگه برای تولید یه محصول خوب صبور بودنه. شما حتی برای واقع بینانه تر شدن نقشه‌های تولید یک محصول هم باید منتظر موانع و مشکلات پیش بینی نشده باشید. نویسنده کتاب مثالی از یک محصول میزنه که قرار بود تا قبل از کریسمس وارد بازار بشه. زمانبندی این کار از اساس غیر واقعی بود، چون نه تنها ۴ هفته کافی نبود بلکه بعد از اون کارگرا برای تعطیلات میرفتن و کارخونه کلا تعطیل میشد. نتیجه چی شد؟ نه تنها محصول اماده نشد بلکه عجله‌ برای عرضه اون به بازار باعث شکست کل پروژه شد!امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:14:41 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/علم-بد-hk9irlqgqfxxعلم قدرتِ عظیمی دارهو همه جا هم ازش استفاده میشه. علم زندگیِ ما رو راحت تر میکنه، باعثِ حفظِ سلامتیِ ما میشه، و عمرِ ما رو زیاد میکنه. با این حال، خیلیا هم هستن که برای پیشبردِ نقشه‌های شومِ خودشون از علم استفاده میکنن و به خاطرِ منافعِ خودشون، چشمشون رو بر شواهد و مدارکِ علمی میبندن، از جمله شرکتهای داروسازی، اطبّای سنتی، و کارشناسای تغذیه ای که مردمو با فریبکاری به خریدِ درمانهایی ترغیب میکنن که هیچ نیازی بهشون نیست.علمِ بد کتابیه که حقه‌های رایجِ این افراد و گروهها رو برملا میکنه. ضمنِ اینکه بهتون نشون میده که رسانه‌ها چطور به نامِ علم داستانهای گمراه‌کننده‌ای سرِ هم میکنن تا احساساتِ مخاطب رو تحریک کنن یا حتی بدتر از اون، با ترسوندنِ مردم، اونا رو مجبور کنن نتایجِ ضعیفِ دانشمندای درجه‌ی دو رو باور کنن.توی بخشهای مختلفِ این خلاصه‌کتاب، شما رو با ابزارهای تحلیلی ای آشنا میکنیم که به کمکِ اونا، روشهای درست و نتایجِ علمیِ قابلِ اعتماد رو از چرندیاتِ به‌ظاهر علمی تشخیص بدید.با استفاده از این ابزارهای تحلیل، میتونیم نقاب از چهره‌ی علمِ قلابی و ظاهری برداریم. این جعلیات حتی چه بسا از ارجاع و استناد و پاورقی و نمودار هم کمک گرفته باشن، اما واقعیتشون چیزی جز طبلِ توخالی نیست.ضمناً توی این پادکست به این چندتا سؤالم جواب میدیم:چطور یه عده بی‌سواد خودشونو توی رسانه‌ها به عنوانِ «کارشناس» جا میزنن؟محققا چطور میتونن نتایجِ تحقیقاتِ پزشکی رو به نفعِ خودشون دستکاری کنن؟چرا دولتِ آفریقای جنوبی از دادنِ داروهای ضدِ ویروسی به افرادِ مبتلا به ایدز خودداری میکرد؟چرا مادری به خاطرِ ادله‌ی مخدوش و ناکافیِ یه شاکی، روونه‌ی زندون شد؟شرکتها دروغهای شبهِ‌علمی‌شونو به خوردِ ما میدن تا محصولاتِ زیبایی و بهداشتی‌شونو به ما قالب کننروزی نیست که ما با تبلیغاتِ اینجور محصولات بمبارون نشیم، محصولاتی که وعده میدن کیفیتِ زندگی‌مونو قراره به نحوی ارتقا بدن. اکثرِ مواقع هم این محصولات با ادبیاتِ قلمبه‌سلمبه‌ی به ظاهر علمی و موجه تبلیغ میشن. کافیه سر بچرخونید تا همه‌جا نمونه‌هایی از این محصولات و تبلیغات رو ببینید. یه نگاه به صنایعِ بهداشتی و زیبایی بندازید! همه‌شون ادعا میکنن محصولاتشون بدنِ ما رو سم‌زدایی میکنن و باعث میشن جذابتر به نظر برسیم.مثلاً یه مدل ظرفِ پاشویه هست به اسمِ آکوا دِتاکس (Aqua Detox) که سازنده‌هاش ادعا میکنن بدنِ شما رو از سموم پاک میکنه و شاهدِ این ادعا هم اینه که بعد از استفاده از این محصول، آبِ داخلِ ظرف به رنگِ قهوه‌ای درمیاد.یا یه مارکِ کرمِ صورت هست که میگن از دی.ان.ایِ خاویارِ سالمون تهیه شده. حالا چرا دی.‌ان.‌ایِ سالمون؟ چون ادعا میکنن این ماده موادِ مغذی رو به پوستِ شما میرسونه و اونو شاداب و جوون میکنه.شاید بگید خب معلومه که اون آبِ قهوه‌ای رنگی که توی ظرفِ پاشویه باقی می‌مونه سمومِ پاهای ماست دیگه. اما این طور نیست. این ادعاهای علمیِ گزاف هیچ دلیل و مدرکی پشتشون نیست.بخوایم دقیقتر بگیم، رنگِ قهوه‌ایِ آب هیچ ربطی به پای شما نداره، بلکه زنگ یا اُکسیدیه که با روشن شدنِ دستگاه، از الکترودهای آهن آزاد میشه.اما اون کِرِمِ پوست که از سالمون بود چی؟ دی‌.ان.ای اساساً خیلی بزرگتر از اونیه که بخواد جذبِ پوست بشه، اما به فرض هم که جذب میشد، دی.ان.ایِ ماهی هیچ فایده ای برای سلولهای شما نداره، و در نتیجه برای خودِ شما هم هیچ فایده ای نداره. اگه واقعاً میخواید از موادِ مغذیِ سالمون بهره‌مند بشید، تنها راهش اینه که اونو بخورید و هضمش کنید، نه اینکه بمالید به پوستتون.چطور این شرکتها این واقعیتهای ساده‌ی علمی رو دور میزنن؟ راستش، اونا به سوءِ برداشتی که ما از علم داریم متکی‌ان. ما معمولاً فکر میکنیم که حقایقِ علمی، زیادی پیچیده‌ان و در سطحِ ما نیستن. بنابراین بهتره که اونا رو به اهلش، یعنی کسایی که روپوشِ آزمایشگاهی تنشونه واگذار کنیم.برای همین خیلی راحت هر گزاره ای که به اسمِ واقعیتِ علمی به خوردِ ما میدن رو قبول میکنیم بدونِ اینکه بهشون ذره ای شک کنیم. اینجوری یه فرصتِ چرب و نرم در اختیارِ تبلیغ‌کننده‌ها قرار میدیم تا از ناآگاهی و اعتمادِ ما سوء استفاده کنن و جنساشونو به ما قالب کنن.خیلی از ادعاهایی که کارشناسای تغذیه میکنن جعلی و تحریف‌شده‌ستروزانه چندتا مولتی ویتامین مصرف میکنید به این امید که باهوشتر یا سالمتر بشید یا از فلان بیماریِ وحشتناک پیشگیری کنید؟ خیلیا مصرفِ مداومِ مولتی‌ویتامین رو توی رژیمِ روزانه‌شون گنجونده‌ن، اما واقعاً تأثیربخشیِ این داروها چقدر پایه و اساسِ علمی داره؟ نه چندان زیاد. حقیقت اینه که اظهاراتِ کارشناسای تغذیه معمولاً از دقتِ کافی برخوردار نیست و برای همینم از آزمونهای دقیقِ علمی سربلند بیرون نمیاد.یکی از مغلطه‌های رایجی که توی ادعاهای تغذیه‌ای دیده میشه تعمیمِ ناروا یا افراطیه. به این معنا که یافته‌هایی که از یه آزمایش در مقیاسِ کوچیک به دست‌ آوردنو به یه جامعه‌ی بزرگ، یعنی به کلِ انسانها تعمیم میدن. مثلاً یه متخصصِ تغذیه به اسمِ پاتریک هالفورد (Patrick Holford) که مطبوعات با عنوانِ «کارشناس» ازش تعریف و تمجید کرده بودن، یه بار ادعا کرده بود که ویتامین سی در مبارزه با ویروسِ اچ.آی.وی مؤثرتر از داروی زیدو ودین (Zidovudine) عمل میکنه.چطور به یه همچین نتیجه ای رسیده بود؟ صرفاً به یدونه مقاله استناد داده بود که نشون میداد وقتی توی محیطِ آزمایشگاه، ویتامین سی به سلولهای آسیب‌دیده از اچ.آی.وی تزریق میشه، میزانِ تکثیرِ ویروس‌های اچ.آی.وی کاهش پیدا میکنه. توی این تحقیقات هیچ اسمی از زیدو وُدین نیومده بود و هیچ آزمایشِ انسانی‌یی هم صورت نگرفته بود.ضمناً، ادعاهای نادرستی مثلِ این گاهی اوقات عملاً بیمارا رو از درمانهای علمی محروم میکنن. مثلاً یه تاجرِ ویتامین به اسمِ ماتیاس راس (Matthias Rath) دولتِ آفریقای جنوبی، یعنی کشوری که یک چهارمِ جمعیتش ایدز دارن رو مجاب کرد تا از تجویزِ داروهای ضدِ اچ.آی.وی خودداری کنه و مصرفِ مولتی‌ویتامین رو توی کشور تبلیغ کنه، از جمله مولتی‌ویتامین‌های اونو.ادعای این شخص این بود که با این کار میتونن خطرِ ایدز رو 50 درصد کاهش بدن و این مکمل‌ها سالم‌تر و مؤثرتر از هر داروی دیگه ای‌ان. مبنای این ادعا هم تحقیقاتی بود که دانشگاهِ هاروارد روی هزار زنِ تانزانیاییِ مبتلا به ایدز انجام داده بود.این تحقیقات ثابت کرده بود که ویتامین‌های ارزون‌قیمتِ فله‌ای میتونن توی «بعضی» از بیمارا، شروعِ رژیمِ داروییِ ضدِ اچ.آی.وی رو به تعویق بندازن، اما راس با تحریفِ نتایج، ادعا کرده بود که ویتامینها بهترین درمان هستند و حتی تأکید کرده بود که داروهای ضدِ اچ.آی.وی نقصِ ایمنی رو بدتر میکنن.میدونید این دروغا چه تلفاتِ انسانی‌یی داشت؟ بر اساسِ برآوردِ یکی از مطالعات، اگه دولتِ آفریقای جنوبی توی این مدت، به جای گوش کردن به این حرفا همچنان داروهای ضدِ اچ.آی.وی رو به بیمارا تجویز میکرد، میتونست از مرگِ 343 هزار نفر پیشگیری کنه.بعضی از شرکتهای داروسازی توی انتشارِ گزارشها و نتایجِ تحقیقات، سوگیرانه عمل میکننآزمایشهای دارویی تا چه حد قابلِ اعتمادن؟ شاید فکر کنید که نتایجِ این تحقیقات درست و دقیقه. البته آدم به امید زنده‌ست. اما متأسفانه باید بگم این نتایج همیشه اونقدرا که خیال میکنیم صادقانه نیستن.یکی از علتاش اینه که آزمایشهای دارویی به شدت هزینه‌برن، و این هزینه رو اغلب خودِ شرکتهای دارویی تأمین میکنن. برای اینکه یه دارو واردِ بازار بشه، باید از چند مرحله رد بشه: اول باید آزمایشهای اولیه روش صورت بگیره تا بی‌خطر بودنش مشخص بشه، بعد باید آزمایشهایی برای اثباتِ اثربخشی‌ش انجام بشه، و دستِ آخر باید در سطحِ وسیع تست بشه تا با دارونما یا یه داروی مشابهِ دیگه بشه مقایسه‌ش کرد. کلِ این پروسه چیزی حدودِ 500 میلیون دلار آب میخوره.از اونجا که ارگانهای دولتی معمولاً از پسِ همچین هزینه‌های گزافی برنمیان، 90 درصدِ آزمایشهای بالینیِ داروها توسطِ خودِ شرکتهای داروساز یا به سفارشِ اونا انجام میشه. برای همین، این شرکتها نفوذِ سنگین یا بهتره بگیم ناجوانمردانه ای روی تحقیقات و نتایج و گزارشهای اونا دارن. یکی از تبعاتش اینه که نتایجِ آزمایشهای مثبت بیشتر از نتایجِ آزمایشهای منفی منتشر میشه. به این اصطلاحاً میگن «سوگیری در انتشار». و نتایجِ نامطلوبشون هم معمولاً هیچ‌وقت منتشر نمیشه.یه نمونه‌ش شرکتهای داروسازی‌یی هستن که وقتی به این نتیجه رسیدن که داروهای ضدِافسردگی‌شون تأثیرشون در حدِ یهدارونماست، نه بیشتر، داده‌های تحقیقاتی‌شون رو مخفی کردند. حتی مورد داشتیم که شرکتها نتایجِ یه آزمایشِ مثبت رو چندین و چندبار منتشر کردن تا اینطور به نظر برسه که آزمایشهای تکمیلی هم این نتایج رو تأیید میکنه! مثلاً یه متخصصِ هوشبری اومد داده‌های آزمایشی که روی یه داروی ضدِتهوع انجام شده بود رو با هم مقایسه کرد و در کمالِ ناباوری متوجه شد که همون نتایج با اندکی دستکاری توی چندین مقاله و نشریه و در قالبِ چندین تحقیق منتشر شده‌ن تا اثربخشیِ اون دارو رو گنده کنن.حتی وقتی که داروها نهایتاً واردِ بازار میشن، شرکتهای داروسازی بعضاً خطرات یا عوارضِ اون دارو رو مخفی نگه میدارن. مثلاً با اینکه داروهای اس.اس.آر.آی (SSRI) باعثِ ناتوانی در ارگاسم میشن، محققا این عارضه رو توی فهرستِ عوارضِ جانبیِ این داروها ذکر نکرده‌ن.حتی اگه برچسب یا کاغذِ داروها رو با دقتم بخونید، باز خیلی وقتا نمیفهمید که این دارو چه عوارضِ حادی روی شما داره.حالا که با بعضی از شیوه‌های فریبکاریِ علمِ بد آشنا شدین، وقتشه که با معیارهای علمِ خوب آشناتون کنیم.دارونماها دلیلِ خیلی از درمانها رو توضیح میدنهیچکس نمیدونه چرا پلاسیبو یا دارونما، که هیچ فرقی با یه قرصِ شکلاتی نداره، میتونه به درمانِ طیفِ گسترده‌ای از دردها و بیماریها مثلِ دندون‌درد و گلودرد کمک کنه. اما همینقدر مسلمه که دارونماها واقعاً جواب میدن.یکی از عواملی که توی اثربخشیِ دارونماها خیلی مهمه، ظاهرِ اوناست. مثلاً نحوه‌ی بسته‌بندی، قیمت، رنگ و زرق و برقِ دارونماها روی توقعِ ما و درنتیجه، روی اثربخشیِ دارونما تأثیر میذارن.تحقیقات نشون داده که مصرفِ چهار قرصِ دارونما بهتر از دوتاست، و تزریق باز بهتر از خوردنِ قرص جواب میده. به علاوه، دارونماهای صورتی به شما انگیزه میدن و دارونماهای آبی باعثِ آرامشِ شما میشن.توی یه تحقیقاتِ دیگه که روی تنگ‌شدگیِ عروق انجام گرفت، با یه میلِ لیزریِ شبهِ پزشکی که هیچ خاصیتِ درمانی‌ئی نداشت تقریباً همون نتیجه‌ای رو گرفتن که درمانِ واقعی داشت!رازِ درمان با دارونما اینه که بیمار احساس میکنه داره درمان میشه، و همین باعث میشه از اون نتیجه بگیره. برای همین، برای تعیینِ میزانِ اثربخشیِ درمانهای واقعی، میشه اونا رو با دارونماها مقایسه کرد.مثلاً خیلیا باور دارن که درمانهای مبتنی بر هومئوپاتی یا همسان‌درمانی مؤثره، چون از قرارِ معلوم بیماری ها رو درمون کرده. با این حال وقتی این درمانها رو با دارونما مقایسه میکنیم، میبینیم که تأثیرشون فقط در حدِ دارونماهاست.البته دارونماها در کنارِ تمامِ مزایایی که دارن، معایبِ اخلاقی‌یی هم دارن.دارونما در اصل یه درمانِ دروغینه و اکثرِ موارد چیزی بیش از یه قرصِ شکلاتی نیست. وقتی برای آزمایش، به بیمارای مریض‌احوال دارونما میدن، معناش اینه که از درمانهای حیاتی و ضروری محرومشون میکنن و چه بسا حالشون بدتر بشه.مثلاً بینِ سالهای 1932 تا 1972، سرویسِ سلامتِ جمعیِ آمریکا به 399 مردِ سیاهپوستِ بیچاره که به سیفلیس مبتلا بودن اینطور القا کرد که تحتِ درمانن. بدونِ اینکه عملاً درمانِ واقعی‌یی بهشون ارائه بده. فقط میخواستن ببینن چه اتفاقی میفته. متأسفانه حالشون وخیم‌تر شد و دولت حتی یه عذرخواهیِ ساده هم نکرد.کوچکترین اشتباه در مسیرِ تحقیقاتِ‌ علمی میتونه روی نتایجِ تحقیقات تأثیر بذارهما معمولاً به نتایجِ تحقیقات و آزمایشاتِ پزشکی اعتمادِ کامل داریم. اما کاشف به عمل اومده که این آزمایشها همیشه هم درست نیستن.مثلاً بعضی از آزمایشها توی گزارشهاشون مشخص نمیکنن که انتخابِ تصادفیِ شرکت‌کننده‌ها چجوری بوده و بر چه اساسی یه تعدادشون رو توی گروهِ درمان قرار دادن و یه تعدادشون رو توی گروهِ‌ شاهد.توی هر آزمایشِ پزشکی‌یی، دو گروه وجود داره که اعضای هر دو گروه رو بیمارایی که بیماریِ یکسان دارن تشکیل میدن: یک گروه درمان رو دریافت میکنه و یک گروه، نه. این روش به محققا این امکان رو میده تا تأثیرِ دارو رو به طورِ دقیق امتحان کنن.منتها همه‌ی شرکت‌کننده‌ها مثلِ هم نیستن. مثلاً بعضیاشون مدام درباره ی عوارضِ نامرئی‌شون نق میزنن. و خیلی وقتا از فرایندِ درمانی خارج میشن یا بهش پاسخ نمیدن.آزمایشگرها هم که طبیعتاً دنبالِ نتایجِ مثبت برای آزمایشِ خودشون هستن، ممکنه این شرکت‌کننده‌های غرغرو رو از آزمایش اخراج کنن. نتیجه ش این میشه که آزمایششون رو فقط روی کسایی انجام میدن که شانسِ بهبودشون بیشتره.این مسأله که روندِ انتخابِ بیمارها شفاف نباشه پیامدهای ناگواری داره: از جمله اینکه به وسیله‌ی اون، میشه توی اثربخشیِ درمان 30 درصد یا بیشتر اغراق کرد.به عنوانِ نمونه، روی 42 تا زن تحقیقاتی در زمینه‌ی درمانِ دردِ عضلانی با هومئوپاتی انجام شده بود که نتایجش مثبت بود. با این حال، چون این تحقیقات مِتُدِ انتخابِ تصادفی‌شو شفاف نکرده، طبیعتاً ما نمیتونیم به نتایجش اعتماد کنیم.ضمنِ اینکه بیمارا، دکترا و آزمایشگرها گاهی وقتا میدونن که کدوم بیمارا داروی واقعی مصرف میکنن و کدوم بیمار دارونما. اثربخشیِ این آزمایشا منوطِ به اینه که خودِ آزمایشگرها هم ندونن هر بیمار به کدوم دسته تعلق داره.در غیر این صورت، احتمالش هست که آزمایشگرها به صورتِ خودآگاه یا ناخودآگاه با بیمارا ارتباط برقرار کنن و روی نتایجِ آزمایش تأثیر بذارن. چرا؟ چون همین دونستنِ اینکه چه دارویی دارید مصرف میکنید میتونه روی نحوه‌ی پاسخِ بدنِ شما به درمان تأثیر بذاره.به عنوانِ مثال، توی آزمایشایی که خودِ آزمایشگرا در جریانِ همه چیز بودن، طبِ سوزنی فوق العاده اثربخش از آب دراومده، در حالی که توی بقیه ی آزمایشا که آزمایشگرا از جزئیاتِ گروه‌بندیِ بیمارا بیخبر بودن، معلوم شد که اثربخشیِ طبِ سوزنی به لحاظِ آماری چشمگیر و معنادار نیست. این تناقضو واقعاً نمیشه نادیده گرفت.آمار ابزارِ علمیِ قدرتمندیه، به شرطی که ازش درست استفاده بشههیچ چیزی قطعی نیست. به همین دلیله که ما از آمار استفاده میکنیم تا احتمالِ چیزی رو مشخص کنیم، مثلاً احتمالِ اینکه آیا فلان درمان اثربخشه یا آیا ممکنه جرایمِ خاصی در آینده رخ بدن؟ آمار اگه درست ازش استفاده بشه میتونه خیلی خیلی مفید باشه.مثلاً میتونیم توی فرا-تحلیل‌ ازش استفاده کنیم، یعنی نتایجِ یه عالمه تحقیقاتِ مشابه که بیمارای کمی توشون بررسی شدن رو با هم ترکیب کنیم و به نتیجه‌ی قطعی‌تر و دقیق‌تری از اثربخشیِ درمانِ موردنظر برسیم.به این مثال توجه کنید: بینِ سالهای 1972 تا 1981 هفت تا آزمایش انجام شد تا ببینن آیا استروئیدها میزانِ مرگ‌ومیر رو توی نوزادهای زودرس کاهش میدن یا خیر. هیچ کدوم از آزامایشها نتونستن شواهدِ محکمی در تأییدِ این فرضیه ارائه بدن.اما سالِ 1989 نتایج با هم ترکیب شد و تبدیل شد به فراتحلیل، و توی این فراتحلیل شواهدِ بسیار محکمی در تأییدِ این فرضیه به دست اومد.چرا این قدر اختلاف؟ چون الگوهای تحقیقات‌ِ کوچیک گاهی وقتا فقط موقعی به چشم میان که داده ها رو روی هم بریزیم.با وجودِ تمامِ ارزشی که آمارها دارن، اما میتونن گمراه کننده هم باشن یا ازشون سوء استفاده بشه و باعثِ ظلم به دیگران بشه.برای مثال، یه مشاورِ حقوقی به اسمِ سالی کلارک (Sally Clark) دوتا نوزاد داشت که هر دوتا با فاصله‌ی زمانی یهو مُردن و سالی متهم شد به قتلِ اون دوتا و راهیِ زندون شد، اونم به خاطرِ اینکه به لحاظِ آماری تقریباً محال بود که دوتا نوزاد از یه خونواده در اثرِ سندرومِ مرگِ ناگهانیِ نوزادان از دنیا برن.به عبارتِ دیگه، یکی از شواهدی که علیهِ این خانم وجود داشت این بود که طبقِ برآوردِ دادگاه، احتمالِ اینکه دوتا نوزاد متعلق به یه خونواده در اثرِ این سندورم بمیرن یک در 73 میلیون بود! منتها توی این تحلیل،‌ عواملِ محیطی و ژنتیکی به حساب نیومده بود، وگرنه متوجه میشدن که اگه یه بچه در اثرِ این سندروم بمیره، احتمالِ اینکه یه مرگِ دیگه هم توی همین خونواده در اثرِ همون سندروم اتفاق بیفته خیلی زیاده.تازه احتمالِ اینکه یه مادر مرتکبِ قتلِ دوتا نوزادِ خودش بشه دوبرابر ضعیف‌تر از احتمالِ مرگِ دو نوزاد در اثرِ این سندرومه. و وقتی بقیه‌ی شواهد رو هم در نظر بگیریم، متوجه میشیم که آمار به تنهایی برای محکوم کردنِ این خانم کافی نبود.توهم و سوگیری نسبت به اطلاعات، تله‌هایی هستن که هر لحظه ممکنه گرفتارشون بشیماولین باری که قهوه خوردید رو یادتون میاد؟ احتمالاً نه. اولین باری که معاشقه کردید رو چطور؟ مطمئنم یادتون میاد! چرا یادآوریِ یه واقعه آسونه و یادآوریِ یکی دیگه سخت؟دلیلش اینه که ذهنِ ما جوریه که فقط اتفاقاتِ غیرمعمول رو به یاد میاره و چیزای دیگه رو به دستِ فراموشی میسپاره. بنابراین، طبیعیه که پردازشی که از اطلاعات میکنیم سوگیرانه باشه، چون ما با اطلاعاتِ مختلف برابرانه برخورد نمیکنیم.اما این فقط حافظه‌ی ما نیست که باعثِ سوگیری در ما میشه؛ عواملِ دیگه ای هم میتونن باعثِ فکر و قضاوتِ اشتباه بشن.یکی از اشتباهاتِ رایجِ ذهنِ ما اینه که تمایل داره بینِ اتفاقاتی که هیچ ربطی به هم ندارن، ارتباط تصور کنه.مثلاً توی بیماریها بهبودی که حاصل میشه گاهی وقتا به خاطرِ درمانه و گاهی هم به خاطرِ روندِ طبیعیِ‌ خودِ بیماریه که وقتی به اوجِ خودش برسه فروکش میکنه. بنابراین اگه بیماری‌یی داشته باشید که علایمش به اوجِ خودش رسیده و بعد پیشِ یه درمانگرِ سنتی برید، خیلی زود بهبود حاصل میکنید.اینجا به طورِ طبیعی نتیجه میگیریم که این بهبود کارِ درمانگرِ سنتی بوده، در حالی که واقعیت اینه که درمانِ ما صرفاً به دلیلِ سیرِ طبیعیِ خودِ بیماری بوده که از قضا مصادف شده با رفتنِ ما پیشِ یه درمانگر.عاملِ بعدی، پیش‌فرضهای ما و باورهای اطرافیانمونه. توی آمریکا یه تحقیقات انجام شد درباره ی کسایی که از مجازاتِ اعدام حمایت میکردن و کسایی که با اون مخالف بودن. توی این تحقیقات، به نصفِ هر کدوم از این دو گروه دو دسته مدرک نشون دادن: مدارکی که باورشون رو تأیید میکرد و مدارکی که باورشون رو زیرِ سؤال میبرد. به نصفه‌ی دیگه‌ی هر گروه هم مدارکِ متناقض ارائه کردن.جالب اینجاست که هر کدوم از گروهها وقتی مواجه شدن با مدارکی که پیش‌فرضها و باورهای قبلی‌شونو زیرِ سؤال میبرد، ایراداتِ این مدارکو تشخیص دادن، اما توی مدارکی که دیدگاهشون رو تأیید میکرد هیچ عیب و نقصی تشخیص ندادن! توجه داشته باشید که این آزمایش روی یه مشت دلقکِ بی‌عقل انجام نشده بود. نتایجِ این آزمایش نشون میده که همه‌ی ما آدما همینجوری‌ییم.حالا که تا حدودی متوجه شدید که علمِ خوب چه ویژگی‌هایی داره، توی بخشهای پایانیِ این پادکست میخوایم ببینیم توی رسانه ها چه سوء استفاده‌هایی از علم میشه و چه تبعاتِ ناگواری داره.اخباری که درباره ی تحقیقاتِ علمی میشنوید و میخونید عوامانه هستن و جوری بیان میشن که احساساتِ شما رو تحریک کنناحتمالاً شما هم تاحالا با اخبارِ عوامانه ای که به اسمِ اخبارِ علمی منتشر میشن برخورد کردید. رسانه پره از خبرا و شایعاتِ دهن‌پرکنی که توی پوششِ واقعیت مخفی شدن، در حالی که اخبارِ مربوط به تحقیقاتِ علمیِ معتبر به ندرت توی اخبار راه پیدا میکنه. چرا اینطوریه؟مشکلِ رسانه ها‌ با اینجور تحقیقات اینه که اکثرِ پیشرفتهای علمیِ روز اونقدر تدریجی و آهسته رخ میدن که ارزشِ خبری‌شونو از دست میدن. البته در گذشته اینجوری نبود. بینِ سالهای 1935 تا 1975، اخبارِ تحولاتِ جدیدِ علمی دائماً منتشر میشد.نمونه‌ش، روشهاییه که برای مبارزه با فلجِ اطفال استفاده میشد. دانشمندا کشف کردند که فلجِ اطفال عضلاتِ ما رو فلج میکنه و در نتیجه مانع از تنفسِ ما میشه. برای مبارزه با این بیماری، دستگاههای اکسیژن و مراقبتهای ویژه ای اختراع شد که باعثِ نجاتِ جونِ بیشمار آدم شدن.منتها الان دیگه دورانِ طلاییِ اکتشافاتِ علمی به سر رسیده و پیشرفتهای علمی به صورتِ تدریجی اتفاق میفتن. مثلاً اصلاحِ روشهای پیچیده‌ی جراحی و شناختِ بهترِ داروها باعثِ افزایشِ طولِ عمر میشه، اما این جور تغییراتِ جزئی کُند پیش میرن و در حدی نیستن که هیجان‌انگیز باشن، یا لااقل برای اتاقهای خبری که ترجیح میدن تیترهای جذاب و تکون‌دهنده رو منتشر کنن چندان جالب نیستن.نتیجه‌ش این میشه که خیلی از گزارشهای به ظاهر علمی آبکی و سطحی‌ان و فقط با هدفِ جلبِ توجهِ مخاطب منتشر میشن.مثلاً همین چند وقت پیش، یکی از نظریه‌پردازای سیاسی مقاله‌ی عجیب و غریبی منتشر کرده بود درباره ی تحولاتی که نسلِ انسان قراره تا 1000 سالِ دیگه از سر بگذرونه. این شخص ادعا کرده بود که تا سالِ 3000 میلادی، رنگِ پوستِ همه‌ی آدما قهوه‌ای میشه و همه‌ی ما به دو نژادِ مجزا تقسیم میشیم، یه دسته‌مون باهوش و قدبلند و سالم، و یه دسته‌مون کوتاه‌قد و احمق و مریض. و جالب اینه که این ادعا توی خیلی از روزنامه‌ها منتشر شد.اینجور ادعاهای دهن‌پرکن با نظریه‌ی تکامل کاملاً در تضادن، اما کیه که مانعِ انتشارِ اونا توی اخبار بشه؟ خوبه بدونید که بعداً کاشف به عمل اومد یکی از کانالای تلویزیونی برای اینکه بیست و یکمین سالروزِ آغازِ به کارشو جشن بگیره، دست به انتشارِ همچین خبری زده بوده. هرچند خبرهایی از این دست فضا رو برای تحقیقاتِ علمی باز میکنن، اما در واقع چیزی بیشتر از یه حقه‌ی تبلیغاتی نیستن.رسانه‌ها مجبورن مردمو با گزارشهای علمیِ فاقدِ سند و مدرک بترسونناین یه حقیقتِ تلخه که ما جذبِ تیترهایی میشیم که با ترس‌های ما سروکار دارن، مثلاً اینکه قراره از یه بیماریِ وحشتناک همه‌مون بمیریم یا به خاطرِ تأثیراتِ فلان سیارک همه‌مون تبدیل به بخار بشیم. رسانه‌ها عاشقِ اینن که ما رو با خبرای ترسناک زهره‌ترک کنن. خوشبختانه اکثرِ این خبرا چرندن.خبرایی که علی الظاهر شواهدِ علمی پشتشونه، اکثراً هیچ تحقیقاتِ درست‌ودرمونی روشون انجام نشده. مثلاً سالِ 2005 روزنامه ها گزارش دادن که یه اَبَرباکتری به اسمِ ام‌آراس‌ای (MRSA) توی بیمارستانهای مختلفِ اروپا کشف شده. در حالی که میکروب‌شناسهای این بیمارستانها هیچ‌وقت همچین باکتری‌یی پیدا نکردند.معلوم شد اون به ظاهر کارشناسی که همچین ادعایی رو مطرح کرده بود دانشِ خیلی کمی توی میکروبولوژی داشته، و حتی محصولاتِ ضدِ این باکتری رو هم میفروخته. اما علیرغمِ بی‌اعتبار بودنِ این فرد، رسانه‌ها از گزارش و انتشارِ دیدگاههاش خوشحال بودن.یکی از دلایلِ اینکه که کارشناسای رسانه‌ای معمولاً کارشناس‌نما هستند اینه که رسانه‌ها ترجیح میدن از کسایی استفاده کنن که مهارتِ رسانه‌ای داشته باشن، حتی اگه کارشناسای زبده‌ای نباشن. و همین باعث میشه شایعاتِ دروغ گسترش پیدا کنه.برای مثال، روزنامه‌های بریتانیا نزدیک به ده سالِ تمام روی تحقیقاتی مانور دادن که واکسنِ سرخک و سرخچه رو به اوتیسمِ کودکان ربط میداد. اکثرِ این شایعات هم از روزنامه‌ی زردی آب میخورد که یه جراح به اسمِ اندرو ویکفیلد (Andrew Wakefield) مدیرمسئولش بود.تمامِ آزمایشاتی که در سطحِ وسیع انجام شده بودن و از دقتِ کافیِ علمی برخوردار بودن نشون میداد که واکسن‌های سرخک و سرخچه بی‌خطرن. اما متأسفانه طبقِ معمول، قشرِ آکادمیک اونقدرا توی تعامل با رسانه‌ها مهارت نداشتند.روزنامه ها به جای گزارشهای علمیِ واقعی، کارشناسای آچارفرانسه یا کارشناس‌نما رو استخدام میکنن تا گزارشهایی بنویسن که احساساتِ والدین یا بیمارای مخالف با حکومت و ارگانهای دیگه رو تحریک کنه.گذشته از اینکه ارتباطی بینِ واکسنِ سرخک و سرخچه با اوتیسم وجود نداشت، منافعِ شخصیِ وِیکفیلد هم در میون بود و مانع از این میشد که اطلاعاتِ مغایر با نظریه‌ی خودشو منتشر کنه. اما رسانه ها این چیزا براشون مهم نبود و در نتیجه‌ی گزارشهای غلو‌آمیزشون، تعدادِ کسایی که واکنسنِ سرخک و سرخچه رو میزدن رو به کاهش رفت و تعدادِ مبتلاها رفت بالا.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:13:10 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/فرمول-خدا-cwvuub9phy3yز زمانی که نیاکانِ اولیه‌ی ما به ستاره‌ها خیره میشدن تا همین الآن، انسان کنجکاو بوده از قوانینِ حاکم بر زندگی و جهانِ هستی سردربیاره. با اینکه تا الآن انسانهای نابغه‌ی زیادی برای فهمِ دنیای فیزیکی تلاش کردن،‌ اما هنوز اسرارِ کشف‌نشده‌ی زیادی باقی مونده.مسیری که برای شناختِ ماهیت و ساختارِ جهانِ واقعیت پیشِ رو داریم حکایتِ بسیار جذابیه. توی این خلاصه‌کتاب، این حکایت رو کامل براتون تعریف میکنیم. از آیزاک نیوتون و اولین توصیفی که از قانونِ جاذبه ارائه داد شروع میکنیم و همینجور میریم تا برسیم به مسائلِ جدید و بحث‌برانگیزی نظیرِ کوانتوم و نظریه‌ی ریسمان. توی این مسیر، با کشفیاتِ تدریجیِ دانشمندا درباره‌ی قوانینِ پیچیده‌ی حاکم بر فضا و زمان آشنا میشید. آخرِ سر هم چندتا سؤالِ بزرگ و اساسی درباره‌ی جهان براتون مطرح میکنیم که هنوز کسی به جوابش نرسیده.ضمناً اگه میخواید بدونید کهزمین چه شباهتی با توپِ بولینگ (bowling) دارهچرا احتمالِ واقعیت‌ داشتنِ ابعادِ ده‌گانه زیاده و چرا بعضی از گربه‌ها هم زنده‌ان و هم مردهتا آخرِ این خلاصه کتاب با ما همراه باشید.نیوتون و ماکس‌وِل (Maxwell) پایه‌گذارانِ فیزیکِ جدیدآیا نظمِ خاصی بر این جهان حکمفرماست؟ این سؤالیه که بشر از همون ابتدا باهاش دست به گریبون بوده. چون درسته که هر از چندگاهی هرج و مرج و بی‌نظمی اتفاق میفته، اما به هر حال یه سری الگوها ثابت می‌مونن. خورشید هر روز طلوع میکنه و غروب میکنه؛ یا سیبها همیشه به زمین می‌افتن.بیشتر از دوهزار سالِ قبل، فیلسوفای یونان در تلاش بودن ماهیتِ جهانِ هستی رو کشف کنن. از نظرِ ارسطو، همه چیز از چهار عنصر ساخته شده بود: خاک، هوا، آتش و آب. یه فیلسوفِ دیگه به اسمِ دموکریتوس میگفت دنیا از اجزای غیرقابلِ‌تجزیه و ریزی به اسمِ اتم ساخته شده.این نظریه‌های ابتدایی به خاطر تازگی و نگاهِ جدیدی که توی خودشون دارن قابلِ توجهن، اما از اونجایی که فواره چون بلند شود سرنگون شود، پیشرفت توی این مباحث کُند شد و واردِ یه دوره‌ی رکود شدیم. تا اینکه عصرِ رنسانس و پسا-رنسانس توی اروپا شروع شد و دانشمندای جدیدی پا به عرصه‌ی کشفِ‌ قوانینِ جهان گذاشتن.توی قرنِ هفدهم، دانشمندا دوباره شناختِ جهانِ هستی رو از سر گرفتن توی آلمان، یوهانس کپلر با استفاده از مشاهداتِ موشکافانه‌ی خودش، توصیفِ دقیقی از حرکتِ سیارات در آسمان ارائه داد. توی ایتالیا، گالیله با استفاده از تلسکوپ، برای اولین بار جزئیاتی از اجرامِ آسمانی رو به ثبت رسوند. اما دوتا از بزرگترین کشفهای علمی توی انگلستان اتفاق افتادن: قبل از آیزاک نیوتون، این تفکرِ رایج وجود داشت که قوانینِ حاکم بر آسمانها و زمین با هم متفاوته. اما سالِ 1666، نیوتون برعکسِ این حرفو زد و گفت که همه‌ی حرکات، از زمین افتادنِ سیب گرفته تا چرخشِ ماه، همه با یه نیروی واحد انجام میگیرن. اون اسمِ این نیروی نامرئی رو گرانش یا جاذبه گذاشت و این فرضیه رو مطرح کرد که این نیرو روی تمامِ اشیاءِ فیزیکی به صورتِ‌ یکسان وارد میشه. تازه ثابت کرد که با استفاده از معادله‌های ساده‌ی ریاضی، میشه تأثیراتِ گرانش رو محاسبه و پیش‌بینی کرد.حدودِ 200 سال بعد، جیمز ماکس‌وِل ظهور کرد و با استفاده از ریاضیات، پرده از یه نیروی نامرئیِ دیگه برداشت. اون با تکیه بر آزمایشهای مایکل فارادی (Michael Faraday) ثابت کرد که الکتریسیته و مغناطیس در واقع یه نیروی به‌هم‌پیوسته‌ست به اسمِ الکترومغناطیس. ماکس‌ول با یه سری معادلات، ثابت کرد که الکترومغناطیس از طریقِ نوسانِ امواج پخش میشه و شما میتونید الکتریسیته رو به مغناطیس و برعکس تبدیل کنید.قوانینِ حرکتیِ نیوتون و معادلاتِ ماکس‌ول دیدگاهِ فوق العاده دقیقی درباره‌ی جهانِ مادی به ما میده. میشه اونها رو برادرای دوقلوی هم در نظر گرفت که مسیر رو برای تمامِ دستاوردها و اکتشافاتِ مهندسیِ آینده هموار کردن، از آسمان‌خراشها بگیر تا فضانوردی و مایکروویو و رادیو. با این همه، در اوایلِ قرنِ بیستم، دانشمندِ دیگه ای ظهور کرد که این تئوری‌ها رو به چالش کشید. توی بخشِ بعدی به این موضوع میپردازیم.انیشتین ثابت کرد که فیزیک پیچیده‌تر از اونیه که نیوتون گمون میکردفرض کنیم شما سوارِ قطارید، اما نه از این قطارای قدیمی؛ بلکه یه قطارِ خاص که میتونه با سرعتِ نور حرکت کنه. حالا تصور کنید همچنان که دارید با سرعتِ نور توی این قطار به جلو میرید، با یه شعاعِ نور مواجه میشید که درست توی همون مسیرِ شما از کنارِ قطار درحالِ حرکته. اگه از پنجره به بیرون نگاه کنید چی میبینید؟خب، بستگی داره. اگه نیوتون بود، میگفت از اونجا که شما و این شعاعِ نور با سرعتِ یکسانی دارید حرکت میکنید، نسبت به همدیگه بی‌حرکت هستید. اما اگه بخوایم بر اساسِ معادلاتِ ماکس‌ول به قضیه نگاه کنیم، این شعاعِ نور کنارِ شما ثابت و بی‌حرکت به نظر نمیرسه. بلکه با سرعتِ نور از شما دور میشه. خب، از قرارِ معلوم اینجا با یه تناقض مواجهیم. اما خوشبختانه، یه جوونِ باهوشِ اتریشی به اسمِ آلبرت انیشتین تونست این تناقضو حل کنه.تئوریِ گرانشِ نیوتون و قوانینِ حرکتیش خیلی دقیقن و توی اکثرِ حوزه‌های زندگیِ روزمره به کار میان. اما توی بعضی شرایطِ خاص، از محکِ آزمون سربلند بیرون نمیان، از جمله همین آزمایشِ فرضیِ قطارِ سریع‌السیر. انیشتین با تأمل روی این مثال، متوجه شد که جوابِ نیوتون به احتمالِ زیاد اشتباهه. این شناختِ جدید باعث شد به دو کشفِ بزرگِ زندگیِ خودش برسه. یعنی: نظریه‌ی نسبیتِ‌خاص و نظریه‌ی نسبیتِ‌ عام.بر اساسِ نظریه‌ی نسبیتِ خاصِ انیشتین، سرعتِ نور یه پدیده‌ی ثابتهبه این معنا که نور همیشه با سرعتِ واحدی حرکت میکنه، اما بقیه‌ی چیزا، از جمله فضا و زمان و انرژی در مقایسه با نور تغییرِ شکل میدن. این به اون معناست که با تغییرِ زاویه‌ی نگاهِ مشاهده‌گر ، همه‌ی اندازه‌ها تغییر میکنه. بنابراین، اگه شما سوارِ یه قطارِ فوقِ سریع باشید، به نظرتون زمان داره عادی میگذره، اما از نظرِ یه مشاهده‌گرِ بیرونی که کنارِ شما در حالِ حرکته، تمامِ حرکاتِ شما به صورتِ حرکت‌آهسته داره اتفاق میفته.یه ذره پیچیده به نظر میاد، نه؟ تئوریِ نسبیتِ‌ عامِ انیشتین از این هم پیچیده‌تره. بر اساسِ این نظریه، هیچ نیروی نامرئی‌یی توی گرانش دخیل نیست. گرانش نتیجه‌ی انحنای فضاست، نه بیشتر. حالا ینی چی؟ یه توپِ بولینگ رو تصور کنید که روی یه تشک قرار داره. جرمِ توپ باعث میشه بافتِ تشک دچارِ فرورفتگی و گودافتادگی بشه و این فرورفتگی، هر تیله‌ای رو که اون دور‌وبر باشه به درونِ خودش میکشه. این همون اتفاقیه که توی گرانش میفته، البته در مقیاسِ خیلی وسیعتر. کافیه توی این مثال، جای توپ رو با سیاره و جای تشک رو با بافتِ فضا-زمان عوض کنید.شاید این قوانین با عقلِ سلیم زیاد جور در نیان، اما به لحاظِ تجربی بارها اثبات شده‌ن. برای مثال، ساعتهای اتمی‌یی که روی هواپیماهای سریع‌السیرِ در حالِ پرواز نصبن، در مقایسه با زمانی که روی زمین قرار دارن آهسته‌تر جلو میرن. با این حال، انیشتین با وجودِ هوشِ سرشارش نتونست تحولِ عظیمِ بعدی‌یی که توی فیزیک اتفاق افتادو پیش‌بینی کنه؛ یعنی تئوریِ پر رازورمزِ کوانتوم.مکانیکِ کوانتومی، دنیای عجیبِ ذراتِ زیر-اتمی رو توصیف میکنهسالِ 1910، یه دانشمند به اسمِ ارنست رادرفورد (Ernest Rutherford) یه مقدار رادیوم توی یه جعبه‌ی سربی گذاشت. این جعبه یه روزنه‌ی کوچیک داشت و مقابلش، در بیرون از جعبه، یه ورقِ طلا نصب شده بود. ادرفورد انتظار داشت که رادیوم تشعشعاتِ رادیویی رو از درونِ این سوراخ به طرفِ ورقه‌ی طلا پرتاب کنه و این الگو تکرار بشه. اما این الگو اتفاق نیفتاد و تشعشعاتِ‌ رادیوم از ورقه‌ی طلا عبور کردن. با ادامه‌ی این آزمایش، رادرفورد به یه نتیجه‌ی حیرت‌آور رسید: اتمها، یعنی ذراتِ تشکیل‌دهنده‌ی ماده، اونقدرها هم که قبلاً خیال میکردن، سخت و غیرقابلِ تجزیه نبودن. بلکه از یه هسته و الکترونهای ریزتری تشکیل شده بودن که دورِ این هسته میچرخیدند. این ذرات عمدتاً فضاهای خالی بودن.این کشفِ نامتعارف تازه اولِ راه بود. کاشف به عمل اومد که قوانینِ حاکم بر این ذرات حتی از اینم عجیبتره.نیوتون اثبات کرده بود که قوانینِ حرکتیِ حاکم بر آسمانها و زمین یکسانه، اما این حرف درباره‌ی درونِ اتمها صدق نمیکنه. توی مقیاسِ کوچیکی در حدِ اتم، مجموعه‌قوانینِ دیگه ای حاکمه. اسمِ این قوانین رو مکانیکِ کوانتومی گذاشته‌ن، و دنیای درونِ اونها با دنیایی که ما توی زندگی‌ِ روزمره‌مون تجربه‌ش میکنیم زمین تا آسمون فرق میکنه.یکی از جنبه‌های عجیبِ مکانیکِ کوانتومی اینه که هیچ قطعیتی توش نیستقوانینِ نیوتون و انیشتین درباره‌ی جهان پیش‌بینی میکنن، در حالی که مکانیکِ کوانتومی فقط با احتمالات سروکار داره. برای فهمِ این مطلب، خوبه نگاهی به الکترونها بندازیم تا گره‌های کورِ این مسأله دقیقاً مشخص بشه. ما فقط میتونیم با حدس و احتمال بگیم که یک الکترون در فلان زمان در کدام فضا خواهد بود. به این اصل، اصلِ عدمِ قطعیت میگن و برای اولین بار فیزیکدانی به اسمِ ورنر هایزنبرگ (Werner Heisenberg) اونو به تفصیل توضیح داد.برای توضیحِ این عدمِ قطعیت، به یه آزمایشِ فرضی به اسمِ گربه‌ی شرودینگر (Schrödinger) استناد میشه. گربه‌ای رو تصور کنید که داخلِ یه جعبه‌ست و یه مقدار اورانیوم هم کنارشه. تجزیه‌ی اورانیوم، باعثِ شلیکِ تفنگ و در نتیجه، مرگِ گربه میشه. اما تجزیه‌ی اورانیوم یه پدیده‌‌ی کوانتومیه. چون نمیتونیم پیش‌بینی کنیم که چه زمانی به وقوع می‌پیونده. بنابراین، مادامی که ما عملاً درِ جعبه رو باز نکردیم و به گربه‌ی زبون‌بسته سر نزدیم، این حیوون هم مرده‌ست و هم زنده.اگه پیچیده به نظر میاد، دلسرد نشید. اینجور مسائل حتی انیشتین رو هم گیج میکرد، همون کسی که نظریه‌ی کوانتوم رو احمقانه میدونست. اما با وجودِ همه‌ی مخالفتها، دقتِ این نظریه بی‌نظیره. با استفاده از قوانینِ مکانیکِ کوانتومی، دانشمندا به پیشرفتهای چشمگیری دست پیدا کردن، از کشفِ پادماده (antimatter) و دی‌ان‌ای بگیر تا ساختِ ترانزیستور، لیزر و بمبِ اتمی.مدلِ استاندارد ما رو یه قدم به تئوریِ «همه‌چیز» نزدیک میکنهبه گفته‌ی فیزیک‌دانها، جهانِ ما از چهار نیروی بنیادی تشکیل شده. اولیش گرانشه، یعنی همون اثرِ ناشی از خمیدگیِ فضا-زمان که انیشتین توصیف کرده بود. دومیش الکترومغناطیسه، که توجیه‌کننده‌ی رفتارِ نور و الکترونهاست و توی معادلاتِ ماکس‌ول و نظریه‌ی کوانتوم جزئیاتش بیان شده. سومیش انرژیِ هسته‌ایِ قویه که ذراتِ هسته‌ی اتم رو کنارِ هم نگه میداره و چهارمیش هم انرژیِ هسته‌ایِ ضعیفه که باعثِ فروپاشی و شکستِ هسته‌ی اتم میشه.هرچند این نیروها هر کدوم جداجدا موردِ شناخت قرار گرفته‌ن، اما دانشمندا معتقدن که هر کدومشون بخشی از یه پازلِ بزرگترن. برای درکِ درستِ ساختارِ جهانِ هستی، نیاز به تئوری‌یی داریم که تمامِ این عناصر رو در اتحادِ باهم و درونِ یک سیستمِ واحد تعریف کنه. اسمِ این تئوری رو تئوریِ «همه‌چیز» یا اصطلاحاً معادله‌ی خدا گذاشتن. تا حالا، هیچ کس نتونسته این معما رو حل کنه، ولی تلاشهایی صورت گرفته که آدمو امیدوار میکنه.معمای تئوریِ «همه‌چیز» خیلی از ذهنهای نابغه رو مستأصل کردهدر تمامِ این سالها، کسایی مثلِ انیشتین و شرودینگر و هایزنبرگ و خیلیهای دیگه تلاش کردند جوابِ مناسبی براش پیدا بکنن اما شکست خوردن. بخشی از دشواریِ این مسأله به این دلیله که دانشمندا هرچقدر بیشتر درباره‌ی جهانِ فیزیکی دانش کسب میکنن، شناختش پیچیده‌تر میشه. با این حال تا دهه‌ی 1970، دانشمندا بر سرِ یه نظریه به اسمِ مدلِ استاندارد اجماع کردن.مدلِ استاندارد از این جهت حائزِ اهمیته که بخشِ زیادی از جهان رو توصیف و تبیین میکنه. برای مثال، با استفاده از این مدل، دانشمندا تونستن وجودِ ذراتِی به اسمِ بوزونِ هیگز (Higgs boson) رو کشف کنن، که یه ذره‌ی بنیادیه که به بقیه‌ی ذرات از جمله کوارکها جِرم میبخشه. سالِ 2012، توی ژنو، دانشمندا با استفاده از یه شتابدهنده‌ی غول‌پیکر به اسمِ لارج هادرون کلایدر (Large Hadron Collider) شواهدی از وجودِ این بوزون پیدا کردن که نظریه‌ی مذکور رو تأیید میکرد.اما مشکل هنوز پابرجاست. مدلِ استاندارد بدجوری پیچیده‌ست. معادلاتِ اون، پر از ثابتهای ریاضیِ مبهمه که دانشمندا ازش سردرنمیارن. ضمنِ اینکه این مدل هیچ‌جوره نمیتونه گرانش رو توجیه کنه. به عبارتِ دقیقتر، هر گونه تلاشی برای سازگار کردنِ این مدل با مفهومِ گرانش به شکست منجر شده. اینجور خلأهای علمی باعث شده تا این مدل با بعضی از ناهنجاریهای بسیار مهمِ جهانِ فیزیکی مثلِ سیاه‌چاله‌ها همخونی نداشته باشه. توی بخشِ‌ بعدی به این پدیده‌ها نگاهِ دقیقتری میندازیم.«فضای عمیق» یه محیطِ عالی برای سنجشِ تئوریهای جدیدهحالا میخوایم 53 میلیون سالِ نوری از زمین فاصله بگیریم. در اعماقِ کهکشانی به اسمِ ام58 (M58) با یه غولِ‌ فضایی مواجهیم که جِرمش 5 میلیارد برابرِ خورشیده. این غولِ بی‌شاخ‌ودم اونقدر جاذبه و گرانشِ قدرتمندی داره که هرچیزی که اطرافش باشه رو می‌بلعه.بله. ما درباره‌ی یه سیاهچاله صحبت میکنیم. پدیده‌ی سیاهچاله اونقدر عظیم و متراکمه که هیچ چیزی حتی نور هم نمیتونه از چنگِ گرانشِ‌ اون فرار کنه. نیروی موجود در سیاهچاله‌ها اونقدر عظیمه که حتی انیشتین هم کلاً بی‌خیالشون شد و وجودشون رو انکار کرد، در حالی که ما الان دیگه میدونیم که جهان پر از سیاهچاله ‌ست. بررسیِ ویژگی‌های این پدیده‌های عجیب الخلقه و بقیه‌ی ناهنجاری‌های کیهانی، ما رو به سمتِ اصلاحِ تئوری‌های فعلی‌مون سوق میده.بعضی وقتا بهترین راه برای اصلاحِ تئوری‌های علمی و فراتر رفتن از محدوده‌ی این تئوری‌ها اینه که مواردِ‌ حاد و خاص رو بررسی کنیم. برای همین، محققایی که دنبالِ یه تئوریِ یکپارچه یا همون تئوریِ «همه‌چیز»ن، چشمشون به گستره‌های عظیمِ فضاست. جست‌وجوی دقیقِ کیهان، هم نقاطِ ضعفِ تئوریهای موجود رو برملا میکنه و هم فرصتِ پیشرفتهای علمیِ بیشتر رو فراهم میاره.نمونه‌ش همین سیاهچاله‌هاست که یه زمانی دانشمندا خیال میکردن یه بن‌بستِ علمیه. بر اساسِ دیدگاهِ انیشتین از گرانش، هرچیزی که به درونِ این سیاهچاله‌ها کشیده بشه برای همیشه محو میشه. ولی استفن هاوکینگ (Stephen Hawking) میگفت نه، این ادعا لزوماً درست نیست. آقای هاوکینگ به استفاده از اصلِ عدمِ قطعیت که توی نظریه‌ی کوانتوم مطرح میشه، میگفت سیاهچاله‌ها به تدریج یه سری ذراتِ‌ سرگردون رو از خودشون بیرون میدن. و حالا دانشمندا نشونه‌هایی از این ذرات رو که به تشعشعاتِ هاوکینگی معروفه پیدا کرده‌ن و ثابت کرده‌ن که مکانیکِ کوانتومی و گرانش برهم‌کنشهایی دارن که قبلاً ناشناخته بود.پدیده‌ی دیگه ای که اینجا میخوایم مثال بزنیم اسمش «تابشِ زمینه‌ی کیهانی»هیا به اختصار: CMBR. این پدیده نشون میده که مکانیکِ کوانتومی نقشِ کلیدی توی تشکیلِ جهانِ هستی داشته. CMBR همون انرژیِ برجامونده از بیگ‌بنگه. طبقِ حدسیاتِ نظریه‌ی کوانتوم، این تابش یا تشعشع، به صورتِ یکسان و یکنواخت توزیع نشده. ضمنِ اینکه به نظر میاد یه انرژیِ پرچین‌وشکن و مواج باشه. همین نشون میده که نیروهای کوانتومی از نخستین لحظاتِ شکل‌گیریِ کیهان دست به کار بوده‌ن.با این حال، خیلی از سؤالات هم همچان بی‌جوابن. مثلاً جهانِ هستی با سرعتی بیشتر از همیشه در حالِ گسترشه. در حالِ حاضر، دانشمندا این اتفاق رو با استفاده از مفهومی به اسمِ انرژیِ تاریک توجیه میکنن. ولی هیچ کس به طورِ قطع نمیدونه انرژیِ تاریک دقیقاً چیه یا چطور عمل میکنه. البته تئوری‌هایی در این باره وجود داره که در بخشِ بعدی اونا رو بررسی میکنیم.با تئوریِ‌ ریسمان، میشه تئوریِ گرانشِ انیشتین و مدلِ استاندارد رو با هم جمع کردتوی قرنِ گذشته، تئوریِ گرانشِ انیشتین و مکانیکِ کوانتومی دوشادوشِ همدیگه حرکت میکردن. این دوتا تئوریِ بنیادی هردو مفیدن، و البته به شدت ناسازگار.مشکل اینجاست که ترکیب این‌دو مستلزمِ ذراتیه که حاملِ نیروی گرانش باشن، به اسمِ گراویتون (graviton). ولی توی هر معادله و محاسبه‌ای که عنصرِ گراویتون رو وارد کنیم، نتیجه‌ش بی‌معنا میشه و ریاضیات به کار نمیاد. منتها در اواخرِ دهه‌ی 1970، تعدادی از دانشمندا یه رویکردِ جدید رو در پیش گرفتن.طبقِ فرضیه‌ی این دانشمندا، ذراتِ ریزاتمی صرفاً یه تعداد نقطه نیستن، بلکه ناشی از ارتعاشِ ریسمانهای بسیار بسیار کوچیکن. هر ارتعاشی یه ذره‌ی متفاوت ایجاد میکنه، که یکی از این ذرات، همون گراویتونِ اسرارآمیزه. توی این مدل، اتفاقاً ریاضیات خیلی به درد میخوره. نظریه‌ی ریسمان برهم‌کنشهای بینِ گراویتون‌ها و بقیه‌ی ذراتِ کوانتومی رو توصیف میکنه.تئوریِ ریسمان بر اساسِ ریاضیاتِ فوق العاده پیچیده شکل گرفتهبا این حال سادگیِ خودِ این نظریه باعث شده تا جذابیتِ خاصی داشته باشه. تقارن در همه‌جای این نظریه موج میزنه. در اصطلاحِ فیزیک، تقارن به این معناست که معادلاتِ توصیفگرِ برهم‌کنش‌ها و تعاملاتِ بینِ ذرات، همیشه به نتایجِ یکسان منجر بشن. این در حالیه که تئوریهای قبلی اغلب منجر به نتایجِ بی‌سروته و، بهتر بگیم، بی‌معنا میشدن. اما تئوریِ ریسمان این برهم‌کنشها رو ساده‌تر توصیف میکنه. برای نمونه، این تئوری ذرات رو با یه اَبَرهمزاد یا سوپرپارتنر جفت میکنه. الکترونها با سلکترون‌ها (selectrons) جفت میشن، کوارک‌ها با اسکوارک‌ها (squarks) و لِپتون‌ها با سلپتون‌ها (sleptons). با به‌کاربردنِ این سوپرپارتنرها توی معادلات، میتونیم یه بخشِ مشکلِ این معادلات به اسمِ تصحیحِ کوانتومی رو دور بزنیم. چیزی که باقی می‌مونه معادلاتیه که رفتارِ تمامِ نیروهای چهارگانه رو به دقت توصیف میکنه.تئوریِ ریسمان میتونه باعث شه که درکِ خودمون از واقعیت رو گسترش بدیم و سراغِ راههای جدید بریم. برای اینکه از ریاضیات به نحوِ احسن استفاده کنیم، باید به جهان ابعادِ بیشتری بدیم. فیزیکِ سنتی متکی به چهار بُعده: سه بعدِ فضا به علاوه‌ی بعدِ زمان. در حالی که تئوریِ ریسمان مستلزمِ 10 تا بُعده، یا در برخی موارد حتی 11 بُعد. به گفته‌ی حامیانِ تئوریِ ریسمان، دسترسی به این ابعاد برای ما عمدتاً غیرممکنه اما برای خودِ ریسمانها ممکن.طبیعتاً، یه چنین تئوریِ انتزاعی‌یی منتقدینِ خودشو داره. یکی از انتقادهای اصلی‌یی که به این تئوری وارده اینه که روی کاغذ خیلی قشنگه، اما به صورتِ تجربی هیچ‌جوره نمیشه اثباتش کرد. برای اثباتِ گراویتون که توی این تئوری ازش صحبت میشه، نیازمندِ شتابدهنده‌ای هستیم که میلیاردها برابر از شتابدهنده‌ی لارج هادرون کلایدر (Large Hadron Collider) قوی‌تر باشه. شاید در آینده، رویکردهای جدیدی بیاد که این تئوری رو اصلاح و بازنگریکنه. ولی در حالِ حاضر، خیلی از فیزیک‌دانها براین‌باورن که این مدل بهترین مدلِ موجوده.تئوریِ «همه‌چیز» سؤالای بسیار فلسفی و عمیقی رو مطرح میکنهانیشتین تا آخرِ عمرش کماکان یه چهره‌ی سرآمد و نابغه بود. همین شهرتش باعث شد تا سِیلی از نامه‌ها مدام از طرفِ دوستدارانش به سمتش سرازیر بشه. البته اکثرِ این نامه‌ها هیچ ربطی به فیزیک نداشتن، و توی خیلیاشون این سؤال از انیشتین پرسیده شده بود که آیا اون به خدا اعتقاد داره یا خیر.واقعیت اینه که انیشتین به خدایی که توی کتابِ مقدس معرفی شده بود اعتقاد نداشت. یعنی اونو یه خدای رحمان و رحیم که نگرانِ کاروبارِ بنده‌هاش باشه نمیدونست. اون به همون خدایی اعتقاد داشت که اسپینوزا توصیفش کرده بود. این خدا بیشتر یه مفهومه تا یه شخصِ خاص. و اون مفهوم چیزی جز نظمِ عمیق و جاویدان و زیبای حاکم بر جهان نیست. از بعضی جهات، نظریه‌ی «همه‌چیز» هم همین نقشو ایفا میکنه و حاکی از اینه که یه نظم و سامانِ ژَرف و باشکوه بر سراسرِ جهانِ واقعیت حکمفرماست.فرض کنیم دانشمندانِ آینده نظریه‌ی «همه‌چیز» رو کشف کنن، جوری که قابلِ آزمایش باشه و هیچ شک‌وشبهه‌ای باقی نذاره. این چه تغییری در زندگیِ شما ایجاد میکنه؟ راستشو بخوایم بگیم، احتمالاً تغییرِ چندانی ایجاد نکنه. درسته که ارائه‌ی یه مدلِ دقیقِ فیزیکی از جهانِ هستی میتونه به پیشرفتِ تکنولوژی کمک کنه، اما هیچ تضمینی وجود نداره که زندگیِ روزمره‌ی شما رو هم تغییر بده.بنابراین، پیامدهای یک چنین نظریه‌هایی بیشتر فلسفیه تا کاربردی. تئوریِ «همه‌چیز» میتونه ثابت کنه که کلِ پهنه‌ی واقعیت، از ریزترین اتم‌ها و ذرات گرفته تا عظمتِ بی‌کرانِ کیهان، همه و همه دارای یه نظمِ واحد هستن و بر اساسِ اون پیش میرن. خیلیها، درکِ این نظم رو مساوی میدونن با خوندنِ ذهنِ خداوند.با این حال، تئوریِ «همه‌چیز» حلِ تمامِ معماها نیست. هرچند ممکنه درباره‌ی اینکه جهان چطور به وجود اومده و چرا این شکلیه، توضیحاتی بده، اما یه سری سؤالارو همچنان بی‌جواب میذاره: «چرا» اصلاً این جهان به وجود اومده؟ چه نیرویی این قوانینو بر جهان حاکم کرده؟ و قبل از این جهان چی بوده؟ این نیروی مرموز همون چیزیه که ارسطو اسمشو محرّکِ نخستین گذاشته بود، و بعضی ها ازش تعبیر به خدا میکنن.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:12:11 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/ژن-wvkis2prbeorبا ظهورِ اَبَرکامپیوترها، دانشِ ژنتیک پیشرفتهای عظیمی کردالبته هنوزم خیلی چیزا هست که باید درباره‌ی ژنها و عملکردشون بدونیم، اما یه چیز روشنه: هرقدر بیشتر درباره‌ی ژنها بدونیم و با شیوه‌های اصلاحِ ژنتیک بیشتر آشنا بشیم، نتایجِ چشمگیرتری نصیبِ بشر میشه.منتها برای فهمِ بهترِ آینده، باید برگردیم و به گذشته نگاه کنیم. اولین بار دانشمندا چطور با ژن اشنا شدند؟این خلاصه‌کتاب شما رو به نخستین روزهای مطالعاتِ ژن‌شناسی میبره، زمانی که یه گیاه‌شناسِ اتریشی، نسبت به مسأله‌ی وراثت کنجکاو شد. ما بهتون میگیم که چطور پژوهشهای اولیه‌ی ژن‌شناسی در خلالِ جنگِ جهانیِ دوم، باعثِ وحشت از مسأله‌ی بِهْ‌نژادی (eugenics) شد. قراره شما رو با چالشهایی که مسأله‌ی شگفت‌انگیزِ توالی‌یابیِ ژنوم به وجود میاره آشنا میکنیم. اینجاست که از خودتون میپرسید: جامعه‌ی انسانی چطور باید با علمِ نوظهورِ ژنومیک و تبعاتِ اخلاقیِ اون کنار بیاد؟توی این خلاصه‌صوتی چندتا سوال هم بررسی میکنیم؛ از جمله اینکه:دانشمندا چطور به کشفِ خصوصیاتِ ژن‌ها نائل شدن؟هیتلر برای توجیهِ کشتارِ یهودیها و کولی‌ها چه تحریفی توی علمِ ژنتیک ایجاد کرد؟و؛ محیط چه تأثیری روی ژنومِ افراد میذاره؟تحقیقات روی وراثت منجر به کشفِ ژنها و نحوه‌ی انتقالِ اطلاعاتشون شدداستانِ ژن و ژن‌شناسی از سالِ 1864 شروع شد. یه گیاه‌شناسِ اتریشی به اسمِ گرگور مندل (Gregor Mendel) که داشت روی پرورشِ گیاهِ نخودفرنگی آزمایش میکرد، متوجه شد که گیاههای والد خصوصیتهای معیّنی رو بی‌کم‌وکاست به نسلِ بعدیِ گیاههای نخود منتقل میکنن.مثلاً وقتی یه گیاهِ بلند با یه گیاهِ کوتاه پیوند زده میشه، گیاهی که به عنوانِ‌ فرزندشون متولد میشه یه گیاهِ بلنده، نه گیاهی با قدِ متوسط. یعنی اینجوری نیست که ترکیبی از خصوصیتهای والدینش رو داشته باشه. توی گیاهِ نخود، «بلند بودن» یه خصوصیتِ غالبه، به این معنا که بر خصوصیتِ کوتاه بودن غلبه میکنه.به عبارتِ دیگه، چیزی که مندل کشف کرد این بود که انتقالِ اطلاعات از یه نسل به نسلِ دیگه، از طریقِ اجزائی انجام میشه که اون اجزاء، غیرقابلِ تجزیه‌ان.مِندل که میخواست این اجزاءِ غیرقابلِ‌تجزیه رو شناسایی کنه، کوچیکترین عناصرِ سازنده‌ی فرایندِ وراثت رو کشف کرد: ژن‌ها.چند سال بعد، یه گیاه‌شناسِ دیگه، اینبار از هلند، به اسمِ هوگو دِ فریس (Hugo De Vries)، تحقیقاتِ گذشته‌ی مندل رو دوباره به جریان انداخت و تونست دیدگاههای خودش درباره‌ی ژنتیک رو با نظریه‌ی تکاملِ داروین ادغام کنه و زمانی که مندل هنوز توی دانشگاه بود، اونها رو منتشر کرد.تحقیقاتِ مندل در زمینه‌ی وراثت تکمیل‌کننده‌ی تئوریِداروین بود. اگه موجوداتِ زنده طبقِ تئوریِ داروین تکامل پیدا کنن، پس منطقیه که حیوانات صفات و خصوصیاتِ فیزیکیِ خاصی رو از طریقِ ژن به نوزادشون منتقل کنن، درست مثلِ پیامرسانهایی که حاویِ اطلاعاتِ ژنتیکی‌ان.دِ فریس تئوریهای مندل رو یک گام جلوتر برد و علتِ اینکه اصلاً چرا تفاوتهای ژنتیکی اتفاق می‌افتن رو توضیح داد. اون کشف کرد که این تفاوتها یا اصطلاحاً سویه‌ها تصادفی و اتفاقی‌ان و میشه اونا رو ناهنجاری‌های طبیعت یا به قولِ خودش، گونه‌های جهش‌یافته دونست.تحقیقاتِ این سه تا دانشمند در کنارِ هم مجموعاً تصویرِ جامعی از تکاملِ انواع ارائه میداد. طبیعت به صورتِ تصادفی سویه‌هایی رو تولید میکنه که بر حسبِ خصوصیاتِ متفاوتی که از والدین به ارث بردن، نژادهای مختلفی رو تشکیل میدن. این خصوصیات در طولِ زمان به صورتِ طبیعی انتخاب میشن، به این صورت که بعضی از فرزندان زنده میمونن و بعضی دیگه می‌میرن.دی‌ان‌ای جزءِ تشکیل‌دهنده‌ی ژنها محسوب میشه؛ خصوصیاتِ ژنتیکی وقتی خودشون رو بروز میدن که ژنها با هم کار کننکشفِ ژن به یه سؤالِ مهم درخصوصِ وراثت جواب داد. با این حال، سؤالای جدیدی رو هم مطرح کرد. محققا فهمیدن که ژن وجود داره، اما نمیدونستن این ژن چه شکلیه، یا اینکه توی بدنِ موجوداتِ زنده چطور کار میکنه.دهه‌ی 1940، دانشمندای بیوشیمی شروع کردن به بررسیِ سازوکارِ سلولها. اونا توی هسته‌ی سلول، مولکلوهای جدیدی کشف کردن به اسمِ دی‌.ان.ای (DNA) و آر.ان.ای (RNA). اسمِ این مولکولها رو نوکلئیک اسید گذاشتن، به معنیِ اسیدِ هسته‌ای. دلیلشم اینه که توی هسته‌ی سلول پیداشون کرده بودن.هردوتای این مولکولها از چهار جزء تشکیل شده‌ن که بهشون باز میگن. بازهای تشکیل‌دهنده‌ی دی‌ان‌ای عبارتن از: آدنین (adenine)، سیتوزین (cytosine)، گوانین (guanine)، و تیمین (thymine). باز‌های آر.ان.ای هم تقریباً همینان، با این تفاوت که آر.ان.ای به جای تیمین، اوراسیل (uracil) داره. با کشفِ دی‌ان‌ای، دانشمندا بالاخره به عناصرِ سازنده‌ی ژنها پی بردن. خصوصیاتی که مِندل سالها پیش مشاهده کرده بود در اصل توی رشته‌های دی‌ان‌ای قرار دارن. یعنی جاشون اونجاست. جالب اینه که ژنها برای اینکه یه خصوصیت رو توی یه موجودِ زنده بروز بدن، با هم کار میکنن. خصوصیاتِ قابلِ مشاهده‌ای مثلِ قد نتیجه‌ی خودنماییِ یه ژنِ واحد نیست، بلکه ناشی از همکاریِ یک عالمه ژنِ مختلفه.با این همه، نمیشه خصوصیاتِ قابلِ مشاهده ای مثلِ اندازه و شکلِ دماغِ یک شخص رو فقط و فقط به بروزِ ژنها نسبت داد. چون عواملِ بیرونیِ دیگه ای هم توی این خصوصیات دخیلن.مثلاً نمیشه گفت دماغِ یه بوکسور صرفاً به خاطرِ ژنتیکی که داشته به این شکل دراومده. محیطِ این بوکسور، یعنی مشتهای محکمی که هربار از سمتِ حریف دریافت کرده هم طبیعتاً روی شکلِ دماغش تأثیرگذار بوده. ارتباط بین ژن ها و صفاتِ قابل مشاهده، چندان ساده نیست.دی‌ان‌ای تعیین میکنه که هر سلول به چی تبدیل بشه و کِی دقیقاً این تبدیل انجام بشهبدنِ شما از انواع و اقسامِ سلولها ساخته شده که هر کدوم نقشِ خاصِ خودشون رو دارن، مثلِ سلولهای پوست، سلولهای عضله، سلولهای کبد و الی آخر. اما سؤال اینجاست: هر سلول از کجا میفهمه که دقیقاً چه نقشی رو باید انجام بده؟معلومه! از روی دی‌ان‌ایِ خودش.هر موجودِ زنده ای در ابتدای حیاتش یه تک‌سلولیه که تمامِ کدهای ژنتیکی‌ِ اون موجود رو توی خودش داره. وقتی این سلولِ اولیه شروع میکنه به تقسیم شدن، دی‌ان‌ای تعیین میکنه که هر سلولِ جدید چه نقشی رو برای تشکیلِ این موجودِ زنده‌ی جدید باید ایفا کنه. این فرایند همین‌طور ادامه پیدا میکنه و سلولها مدام تقسیم میشن هر کدوم نقش و کارکردِ خاصِ خودشون رو به عهده میگیرن.بنابراین، بعضی سلولها تبدیل به سلولهای کبد میشن و بعضی دیگه تبدیل به سلولهای پوست و الی آخر، تا زمانی که از یه توده‌ی اولیه‌ی سلولی، جنین شکل میگیره.جنین طیِ سه مرحله شکل میگیره. اول از همه محورِ اصلیِ جنین یعنی سر و ستونِ فقرات شکل میگیره. بعد ژنهای خاصی به اسمِ ژنهای نقشه‌کش فعال میشن و بخشهای مختلفِ بدن رو از چپ به راست و از جلو به عقب شکل میدن. و بالاخره، ژنهای خاصی هم فعال یا غیر فعال میشن تا اندامها یا عناصرِ معیّنی رو که مخصوصِ اون نژاد یا گونه‌ی خاصه شکل بدن.دی‌ان‌ای، علاوه بر اینکه نقشِ هر سلول رو توی بدنِ زنده تعیین میکنه، اینو هم مشخص میکنه که سلولها «چه زمانی» نقشِ خودشون رو ایفا کنن.توی دهه‌ی 1970، زیست‌شناسای دانشگاهِ کمبریج درصدد براومدن تا از تک‌تکِ سلولهای کرمِ خاکیِ نر، که 1031 عدد سلول بود، نقشه تهیه کنن. این تیم متوجه شدن که نه تنها میتونن کارکردِ هر سلول رو پیش‌بینی کنن، بلکه میتونن مشخص کنن که هر سلول چه زمانی قراره این نقش رو ایفا کنه. مثلاً میتونستن دقیقاً بگن که فلان سلول قراره بعد از گذشتِ 60 ساعت، هر 12 ساعت یکبار تقسیم بشه و به سیستمِ عصبیِ این کرم تعلق پیدا کنه.کشفِ دیگه ی این تیم یه کشفِ حیرت‌آور بود. اونا تونستن حتی زمانِ از بین رفتنِ بعضی از سلولها رو هم از قبل مشخص کنن. به عبارتِ دیگه، چون دی‌ان‌ای اینطوری تعیین کرده بود، سلول خودش میدونست چه زمانی قراره بمیره.آلمانی‌های نازی برای توجیهِ قتلِ عامهای خودشون از کشفیاتِ علمِ ژنتیک سوءِ استفاده میکردنبعد از اینکه پژوهشگرا و دانشمندا درباره‌ی سازوکارِ‌ ژنتیک به اندازه‌ی کافی تحقیقات کردند، این مسأله براشون پیش اومد که خب، حالا این کشفیات چه سودی به حالِ انسان داره؟ و اینجوری بود که رشته‌ی جدیدی به نامِ یوژنتیک (eugenics) یا بهْ‌نژادی متولد شد.مدافعای به‌نژادی معتقد بودن که برای پاکسازیِ و اصلاحِ نسلِ بشر، باید کسایی که خصوصیات و صفاتِ مطلوب دارن رو به زادِ ولد تشویق کرد و اونایی که خصوصیاتِ نامطلوب دارن رو از تولیدِ مثل منع کرد.فرانسیس گالتون (Francis Galton)، یکی از بستگانِ چارلز داروین، اصطلاحِ یوژنتیک رو در سالِ 1833 وضع کرد. به عقیده‌ی گالتون، خصلتهایی مثلِ هوش، قدرتِ بدنی و زیبایی رو میشه از طریقِ تولیدِ مثلِ گزینشی، توی جامعه افزایش داد.این باور باعث شد تا 19 اکتبرِ 1927، توی ایالتِ ویرجینیا، اولین حکمِ عقیم‌سازی از طرفِ دادگاه صادر بشه. خانمی به اسمِ کری باک (Carrie Buck) به عقیم‌شدن محکوم شد چون از نظرِ دادگاه یه انسانِ کودن بود. حکمی که برای این خانم صادر شده بود مبتنی بر این منطق بود که عقیم‌سازیِ این شخص، مانع از این میشه که فرزندانِ کودن به دنیا بیاره، و در نتیجه نسلِ انسان از خصوصیاتِ ژنتیکیِ نامطلوب و زیانبار در امان می‌مونه.چیزی از این واقعه نگذشته بود که رهبرای آلمانِ نازی همین مفهوم رو برای قتل‌عامهای هولناکِ خودشون به کار گرفتن.یکی از آرزوهای آدولف هیتلر این بود که یه نژادِ خالص و بدونِ نقص از انسانها ایجاد کنه. دولتِ هیتلر برای حذفِ خصوصیاتی که از نظرِ خودش نامطلوب بود، به یوژنتیک متوسل شد، و گروههایی مثلِ یهودیها یا کولی‌ها و افرادِ معلول رو هدف قرار داد.اینجوری بود که نازیها دست به تحریفِ علمِ ژنتیک زدن تا سیاستِ عقیم‌سازیِ سیستماتیکِ خودشون رو اعمال کنن. یهودی بودن و کولی بودن از نظرِ اونا خصوصیاتِ وراثتی محسوب میشدن، در حالی که این تلقی هیچ پشتوانه‌ی علمی‌یی نداشت. تا سالِ 1934 ماهانه حدودِ 5 هزار بزرگسال عقیم میشدن.و اینجا بود که نازی‌ها تصمیم گرفتن کلاً نسلِ گروههای نامطلوب رو از بین ببرن، این شد که تا پایانِ جنگِ جهانیِ دوم، نازیها چیزی حدودِ 11 میلیون انسان رو قتلِ عام کردن. این رژیم به دنیا نشون داد که دانشِ ژنتیک چطور میتونه تحریف بشه. برای همین، شاخه‌ی یوژنتیک تا چندین قرن تابو محسوب میشد.دی‌ان‌ایِ نوترکیب و توالی‌یابیِ ژنها، دو پیشرفتِ مهمِ علمی در دهه‌ی 1970در دهه‌ی 1970، ژن‌شناسها دنبالِ راههایی برای دستکاریِ دی‌ان‌ای بودند. اونا میدونستن که با استفاده از فرایندِ نوترکیبی، میتونن توی دی‌ان‌ای تغییراتی به وجود بیارن. اما این فرایند به صورتِ طبیعی کند و آهسته‌ست و چندین نسل باید بگذره تا به سرانجام برسه.برای همین، دانشمندا به دنبالِ راهی بودن که این فرایندِ تکاملی رو یه خُرده سرعت بدن. سؤالی که از خودشون پرسیدن این بود: آیا علم میتونه ترکیبهای ژنتیکیِ جدیدی رو توی آزمایشگاه ایجاد کنه؟دوتا از دانشمندای بیوشیمیِ دانشگاهِ استنفورد به اسم پال بِرگ و دیوید جکسون (Paul Berg and David Jackson) سالِ 1970 جوابِ این سؤال رو پیدا کردن: بله، میشه.این دو نفر موفق شدن ژنومِ کاملِ یه ویروس به اسمِ SV40 رو به همراهِ سه تا از ژنهای باکتریِ ایکولای (E. coli) واردِ ویروسِ باکتری‌خوارِ لامبدا (Lambda) کنن. اونا اسمِ این محصولِ جدید رو دی‌ان‌ایِ نوترکیب گذاشتن. فرایندی که این دو نفر استارتش رو زده بودن، بعدها معروف شد به شبیه‌سازیِ ژنتیک. بِرگ و جکسون با آزمایشِ شبیه‌سازیِ ژنتیک ثابت کردند که با استفاده از علم میشه دی‌ان‌ای‌های جدیدی نوشت تا موجودات زنده‌ی جدیدی تولید بشن. اما این بار این سؤال مطرح شد: آیا ما میتونیم طرزِ کارِ دی‌ان‌ای رو بخونیم؟همونطور که میدونیم، چیزی که اطلاعاتِ ژنتیکی رو تعیین میکنه، خودِ دی‌ان‌ای نیست، بلکه نحوه آرایش بازها در یک رشته دی‌ان‌ایه. پس بنابراین، برای خوندنِ اطلاعاتِ داخلِ ژنها، ما باید توالیِ اونها رو بدونیم، یعنی همون آرایش و نظمی که بازهای دی ان ای بر اساسِ اون چیده شدن.خوانشِ ژن‌ها دقیقاً به معنای سردرآوردن از توالیِ ژنهاست.ژنوم به معنای مجموعه‌ی کاملی از ژنهاست و اولین کسی که موفق شد توالیِ یک ژنوم رو کشف کنه یه دانشمند به اسمِ فردریک سَنگِر (Frederick Sanger) از دانشگاهِ کمبریج بود. سالِ 1977، این دانشمند تونست تمامِ 5386 جفت‌بازِ ویروسِ Phi X174 رو بازخوانی کنه. بعد از این کشفِ مهم، تحقیقات درباره‌ی توالی‌یابیِ‌ ژنها همچنان ادامه پیدا کرد و روز به روز پنجره‌های جدیدی از زبانِ دی‌ان‌ای به روی دانشمندا باز میشد.توالیِ دی‌ان‌ای میتونه به دکترها کمک کنه بعضی از بیماریهای ژنتیکی رو تشخیص بدنخب، حالا ما میتونیم دی‌ان‌ای رو بخونیم، اما این اطلاعاتِ ژنتیکی دقیقاً چیا به ما میگن؟خیلی چیزا.توالیِ دی‌‌ان‌ای میتونه به تشخیصِ بعضی بیماریهای خاص کمک کنه. ما میتونیم با خوندنِ اطلاعاتی که توی ژنتیکِ افراد ثبت شده مکانِ استقرارِ ژنهایی که درست کار نمیکنن رو تشخیص بدیم. این ژنهای معیوب میتونن استعدادِ شخص به بیماری رو نمایان کنن.یه مثال بزنیم تا بهتر متوجه بشید: توی دهه‌ی 1960، پزشکا موفق شدن سندرومهای ژنتیکیِ جنین رو قبل از اینکه متولد بشه تشخیص بدن.مثلاً، کسایی که سندرومِ داون دارن، با سه نسخه از کروموزومِ 21 متولد میشن، در حالی که انسانهای عادی، دو نسخه از این کروموزوم رو دارن. از اونجا که ما با یه کروموزومِ اضافی در اینجا مواجه هستیم، تشخیصِ این سندروم آسونه و با بررسیِ سلولهای جنین قابلِ انجامه.البته بعضی از بیماریهای ژنتیکی هم هستن که به این راحتیا نمیشه تشخیصشون داد. بعضی بیماریها علتشون فقط یه ژنِ واحد یا یه کروموزومِ اضافی نیست.مثلاً سرطان یکی از اون بیماریهاییه که تشخیصش از طریقِ تحلیلِ ژنتیک مشکله. چرا چون سرطان نتیجه ی سوءِ عملکردِ دهها ژن درونِ یک سلوله. ضمنِ اینکه این ژنها توی همه‌ی موارد یکسان نیستن. مثلاً اگه شما دو مورد سرطانِ سینه رو با هم مقایسه کنید ممکنه هر کدومشون به خاطرِ ژنهای کاملاً متفاوتی شکل گرفته باشن.برای بیماریهایی مثلِ سرطان، تشخیصِ ژنتیکی تنها از طریقِ بررسیِ ژنومِ کاملِ بیمار امکان‌پذیره. یکی از دلایلی که سالِ 1990 پروژه‌ی ژنومِ انسانی کلید خورد هم همین بود.هدف از این پروژه این بود که بتونن توالی و چیدمانِ ژنومِ انسان رو بخونن. یعنی نقشه‌ای از بیست، سی هزار ژن طراحی کنن که مجموعاً دی‌ان‌ایِ انسان رو تشکیل داده‌ن. البته ژن‌شناسای اولیه توی خوابِ شبشون هم یک چنین پروژه‌ای رو نمیدیدن، اما تکنولوژی توالی‌یابیِ ژنها، تا دهه‌ی 1990 اونقدر پیشرفت کرد که پروژه‌های اینچنینی امکان‌پذیر شد.سالِ 2000 اولین پیش‌نویسِ ژنومِ کاملِ انسانی منتشر شد. سالِ 2003، این پروژه بالاخره تکمیل شد و تک‌تکِ ژنها نقشه‌شون کشیده شد و این نقشه تو اینترنت منتشر شد.پروژه‌ی ژنوم ما رو با جدِ مشترکمون آشنا کرد و مهرِ بطلانی زد بر ادعاهای نژادپرستاحالا ما به یه نقشه‌ی کامل از ژنومِ انسانی دسترسی داریم. اما ببینیم این اطلاعات چیا بهمون میگن.ژنومِ انسانی قبل از هر چیز بهمون ثابت کرد که نژادِ ما یک جد و نیای مشترک داشته.تکمیلِ موفقیت‌آمیزِ پروژه‌ی ژنومِ انسانی باعث شد تا در حوزه‌ی تحقیقاتِ ژنتیک درهای جدیدی به رومون باز بشه. دانشمندا حالا میتونستن روی تک‌تک‌ِ ژنهای انسان تحقیق کنن، و با مقایسه‌ی ژنومهای انسانها از جاهای مختلفِ دنیا، منشأِ اولیه‌ی گونه‌ی انسان رو پیدا کنن.سؤال: چطور میشه از روی کدهای ژنتیکی به خاستگاهِ خودمون پی ببریم؟دو تا آدم که با هم رابطه‌ی خویشاوندیِ نزدیکی داشته باشن توی ژنوم‌شون ژنهای مشترکِ زیادی با هم دارن. هرچی این نسبتِ خویشاوندی دورتر میشه، اشتراکاتِ ژنتیکی کمتر میشه. روی همین اصلِ ساده، دانشمندا میتونن تشخیص بدن که آدمای دور تا دورِ این کره‌ی خاکی رابطه‌ی خویشاوندیشون با هم چقدر نزدیکه.محققا کشف کردن که قدیمی‌ترین جمعیتهای بشری متعلق به قبایلِ سان (San) یا اصطلاحاً بوشمن‌ها (Bushmen) بوده که توی آفریقای جنوبی، نامیبیا، بوتسوانا و کنگو ساکنن. نقشه‌برداری از ژنومِ انسانی به دانشمندا کمک کرده تا نژادِ انسان رو ریشه‌یابی کنن. از اون مهمتر اینکه این اطلاعات نشون میده ادعاهای نژادپرستانه‌‌ی ژنتیکی هیچ مبنای علمی‌یی ندارن.خیلی از افراد ادعا میکنن بعضی از نژادها به لحاظِ ژنتیکی پست‌تر از بقیه‌ان. اما قدمتِ عمرِ بشر اونقدر کمه که نمیشه این ادعاها رو صحیح دونست.تحقیقات ثابت کرده که کمتر از 100 هزار سالِ قبل، تمامِ انسانها ساکنِ قاره‌ی آفریقا بوده‌ن. بعد بعضی از گروهها مهاجرت کردن، و از این میان، یه عده هم ساکنِ اروپا شدن و سفیدپوستای اروپا رو تشکیل دادن. بنابراین اگه کسی بگه که اروپایی‌ها ذاتاً باهوشتر از آفریقایی‌ها هستن، این ادعا به هیچ وجه درست نیست. چون اگه هم قرار باشه یه همچین تغییرِ ژنتیکی‌یی اتفاق بیفته، میلیونها سال زمان میبره؛ به علاوه، یه چیزی حدودِ 85 الی 95 درصدِ تفاوتهای ژنتیکی داخلِ گروههای نژادی به چشم میخوره.برای همین، فرضاً مردی که اهلِ نامیبیاست و مردی که اهلِ غناست، به قدری با هم به لحاظِ ژنتیکی تفاوت دارن که قرار دادنشون توی یه دسته‌ی نژادی اصلاً با عقل جور درنمیاد.ژنها روی جنسیتِ شخص تأثیرگذار هستن، اما لزوماً تعیین‌کننده ی جنسیت نیستنهویتِ شما رو عواملِ خیلی زیادی تعیین میکنه، مثلِ ملیت، مذهب، طبقه‌ی اجتماعی و امثالهم.جنسیت هم یکی از این عوامله که علیرغمِ تغییراتی که توی هنجارهای جنستی به وجود اومده، هنوز هم اکثرِ مردم زن بودن یا مرد بودنِ خودشون رو بخشی از هویتشون میدونن. این تمایز متأثر از ژنتیکه. یا بهتر بخوایم بگیم، زیرِ سرِ یه ژنِ خاصه.اون چیزی که جنسیتِ شما رو تحتِ کنترل داره، جفتِ بیست‌وسومِ کروموزوم‌هاتونه.توی زَنا، این جفت کروموزوم عینِ همن و ایکس ایکس (XX) نامیده میشن. توی مردا یکی از این دو کروموزوم کوتاهتره، که بهشون ایکس‌ایگرگ (XY) میگیم.با این حال، تعیینِ جنسیت صرفاً بر اساسِ یه دونه ژن به اسمِ اس.‌آر‌.وای (SRY) صورت میگیره که درونِ کروموزومِ ایگرگ قرار داره. بنابراین وجودِ این ژن عاملِ کلیدی در تعیینِ مذکر بودنِ جنینه و اگه نباشه، به احتمالِ زیاد جنین مؤنثه. این شاخص رو دانشمندی به اسمِ پیتر گودفِلو (Peter Goodfellow) در سالِ 1989 کشف کرد. به زبونِ ساده، اگه شما یه ژنِ فعالِ SRY داشته باشید، به احتمالِ زیاد به لحاظِ فیزیکی مذکر متولد میشید.با این حال، تعیینِ هویتِ جنسی مسأله‌ی مشکلیه. چون خیلی از مردم هویتِ خودشون رو بینِ‌ این دوتا جنسیت تعیین میکنن. بعضیا خودشونو نه مرد میدونن نه زن. بعضیا هم خودشونو هم مرد میدونن هم زن.با این دیدگاه، هویتِ جنسی دیگه صفر و یکی نیست. و جالب اینه که علمِ ژنتیک هم کاملاً اینو تأیید میکنه.مثلاً، اگه ژنِ SRY در شما فعال باشه، شما به لحاظِ فیزیکی مذکر به دنیا میاید، اما این ژن روی هویتِ جنسیِ شما هیچ تأثیرِ مستقیمی نداره. بلکه در کنارِ دهها ژنِ دیگه که به ورودی‌های محیطی واکنش نشون میدن، مجموعاً هویتِ جنسیِ شما رو تعیین میکنن. از اونجا که این عواملِ ژنتیکی خیلی متنوّعن، پس تعجبی نداره که مردم این همه هویتهای جنسیتیِ مختلف داشته باشن.تمایلاتِ ما ژنتیکی و مادرزادی‌ان، اما برای اینکه تبدیل به خصوصیت بشن، نیاز به محرّکهای محیطی دارنسؤالی که از قدیم مطرح بوده اینه که چه چیزی شخصیتِ انسان رو شکل میده؟ ژنتیک یا محیط؟بحث بر سرِ اینکه پای طبیعت این وسط درمیونه یا محیط، پیچیده‌تر از اونیه که طرفدارای هر کدوم از دو طرف ادعا میکنن. خلاصه ش اینه که توی انسانها، اونی که مادرزادیه تمایلاته، نه خصوصیات. و مادامی که این تمایلات در معرضِ محیط قرار نگیرن و به اون واکنش نشون ندن تبدیل به خصوصیاتِ عینی نمیشن.توی تحقیقاتی که سالِ 1979 انجام شد، یه روانشناسِ رفتاری به اسمِ توماس بوچارد (Thomas Bouchard) سراغِ دوقلوهایی رفت که موقعِ تولد از هم جدا شده بودن و توی محیطهای کاملاً جداگانه ای بزرگ شده بودن. هرچند این دوقلوها «طبیعت» یا همون ژنتیکِ یکسانی داشتن، اما محیطِ پرورششون هیچ شباهتی به هم نداشت.توی این آزمایش متوجه شدن که دوقلوهایی که توی محیطهای متفاوت بزرگ شده‌ بودن تمایلاتِ رفتاریِ مشابهی داشتن، اما خودِ اون رفتاری که بروز میدادن با هم متفاوت بود.توی یه موردِ خاص، یه پسربچه رو که توی یه خانواده‌ی نازی متولد شده بود رو مقایسه کردن با برادرِ دوقلوش که تابستونا توی مزارعِ یهودیا کار میکرد. هردوی این دوتا برادر از عقایدشون سفت‌وسخت دفاع میکردن، منتها عقایدی که کاملاً در تضاد با هم بود.ضمناً از اونجا که تمایلات باید به محیط واکنش بدن تا به فعلیت برسن و بروز پیدا کنن، کسی که فرضاً به خشونت تمایلِ ذاتی داره فقط در صورتی ابرازِ خشونت میکنه که در معرضِ اون قرار بگیره، حالا توی محیطِ خونه یا بیرون از اون.البته محیط تأثیرش محدود به تقویتِ تمایلات نیست، بلکه به درونِ ژنومِ ما رسوخ میکنه. این پدیده موضوعِ رشته‌ی جداگانه‌ایه به اسمِ اپیژنتیک (epigenetics). وقتی ژنی توسطِ محرکهای محیطی مثلِ یه ضربه‌ی روانی یا یه عطرِ دل‌انگیز فعال یا غیرِ فعال میشه، مولکولهای کوچیکی به اسمِ متیل تگ (methyl tag) مثلِ یه تَگ یا برچسب به ژن میچسبن. این برچسبها توضیحاتی هستند درباره‌ی دی‌ان‌ایِ هر سلول. یه جورایی شبیهِ کامنت‌هایی هستند که در حاشیه‌ی یه متن نوشته میشه.به مرورِ زمان که این برچسبها روی هم انباشته میشن، شروع میکنن به تأثیرگذاشتن روی عملکردِ اون سلول.ژن‌درمانی و دستکاریِ ژنتیک، دو راهِ درمانیِ نویدبخشخب، حالا ببینیم دانشمندا از دانشِ پیشرفته‌ی ژنتیک چه استفاده ای برای ارتقاءِ زندگیِ بشر میکنن.یکی از حوزه‌های نویدبخش، درمانِ بیماری‌ها از طریقِ ژن‌درمانیه. دانشمندا دنبالِ کشفِ راههایی‌ان تا ژنها رو داخلِ بدنِ بیمار کار بذارن تا علایمِ بیماری رو کاهش بدن. ژن‌درمانی برای اولین بار دهه‌ی 1980 موردِ استفاده قرار گرفت. اون زمون، طرحِ دانشمندا این بود که با استفاده از یه ویروس، ژنها رو به درونِ بدنِ یه میزبانِ زنده منتقل کنن. اول باید ژنِ موردنظر رو روی ویروس سوار میکردن، و بعد اون ویروس رو داخلِ بدنِ میزبان میفرستادن تا اونجا واردِ سلولها بشه و ژنی که حمل میکرده رو تکثیر کنه.البته انتقالِ ویروس به درونِ یک انسان کارِ بسیار خطرناکیه. ویروسها میتونن مرگبار باشن؛ برای همین، یکی از مهمترین موانعی که سرِ راهِ تحقیقاتِ ژن‌درمانی وجود داره، همین بحثِ امنیتِ جانِ بیماره.اما کاربردِ علمِ ژنتیک به ژن‌درمانی محدود نمیشه. سلولهای بنیادی هم کلی قابلیتهای ژنتیکی دارن. این سلولهای شگفت‌انگیز میتونن هر نوع سلولی رو توی بدن احیا کنن یا خودشون تبدیل به اونا بشن. دانشمندا میتونن با استفاده از سلولهای بنیادی حتی ژنها رو دستکاری کنن تا یه موجودِ زنده‌ی جدید خلق کنن.این فرایند مستلزمِ استخراجِ سلولهای بنیادی از یه موجودِ زنده است. بعد از استخراج، باید دی‌ان‌ایِ سلولها رو جدا کنن و بعد ژنهاشو دستکاری کنن. با این کار، دانشمندا میتونن حیواناتی تولید کنن که ژنتیک‌شون اصلاح شده.به عنوانِ مثال، دانشمندا موفق شدن موشِ زنده‌ای تولید کنن که زیرِ نورِ آبی میدرخشه. اونا سلولهای بنیادی رو از این جانورِ جونده استخراج کردند و یکی از ژنهای عروسِ دریایی رو سوارِ این سلولها کردن. بعدش این سلولهای بنیادی رو با سلولهای رویانی ترکیب کردند و واردِ رَحِمِ یه موشِ ماده کردند. نتیجه این شد که این ماده‌موش بچه‌ای به دنیا آورد که میتونست تغییرِ رنگ بده.دستکاریِ ژنتیک حدومرز نمیشناسه، از تشخیصِ بیماری‌های پیشرفته بگیرید تا خلقِ موجودِ زندهعلم قدرتِ عظیمی داره. به خصوص علمی مثلِ ژنتیک که میتونه مسیرِ بشریت رو تغییر بده.پیشرفتهایی که توی این علم حاصل شده تشخیصِ خیلی از بیماری ها رو ممکن میکنه.شیزوفرنی یکی از این بیماریهاست. این سندرومِ روانی که باعث میشه بیمار صداهایی رو توی مغزش بشنوه، تشخصیش کارِ مشکلیه. ریشه‌ی این بیماری یه سری ژنهایی هستن که توی ژنومِ ما پراکنده‌ان. با این حال، با پیشرفتِ تکنیک‌های توالی‌یابی، پزشکا امیدوارن بتونن بالاخره شیزوفرنی رو توی مرحله‌ی جنینیِ انسان تشخیص بدن.منتها کشفِ راههای بهتر برای تشخیصِ بیماریها ما رو هم در برابرِ این تشخیصها به لحاظِ اخلاقی مسئول میکنه.خیلی از آدمایی که مبتلا به بیماریهای روانی‌ان خلاقیتهای فوق العاده‌ای از خودشون بروز میدن. به عبارتِ دقیقتر، این دوتا رابطه‌ی تنگاتنگی با هم دارن. امثالِ وینسنت ون‌گوکِ (Vincent Van Gogh) نقاش، موتزارتِ آهنگساز و ویرجینیا وولفِ (Virginia Woolf) نویسنده زیادن، آدمایی که در عینِ خلاقیتِ خارق العاده‌شون، علایمِ بیماری‌های روانی رو هم داشتن.بنابراین این سؤال مطرحه که آیا والدین باید جنینی رو که مستعدِ یه بیماریِ روانیه سقط کنن ولو این جنین در آینده احتمالش هست که تبدیل به یه فردِ خلاق و الهام‌بخش بشه؟اصلاً آیا خودِ پرسیدنِ این سؤال کارِ درستیه؟ با پرسیدنِ این سؤال در واقع ارزشِ جانِ یه انسانِ بالقوه رو زیرِ سؤال بردیم، همون کاری که نازی‌های آلمان بر اساسِ یوژنتیک انجام میدادن.و اما درموردِ ایجادِ یه زندگیِ جدید: ما با یه داستانِ علمی‌تخیلی طرف نیستیم، چون دانشمندا همین الآنشم فاصله‌ای با تولیدِ اولین انسانِ اصلاحِ ژنتیک ‌شده ندارن.کار، کارِ آسونیه. سلولهای بنیادیِ انسان رو استخراج میکنن، ژنِ این سلولها رو اصلاح و دستکاری میکنن، و بعد اون رو تبدیل به سلولهای اسپرم یا تخمک میکنن. این سلولها برای تولیدِ جنینِ انسان به صورتِ لقاحِ مصنوعی یعنی توی آزمایشگاه به کار میاد.نتیجه‌ش میشه یه انسانِ رویین‌تن که دربرابرِ تمامِ بیماری‌های شناخته‌شده مقاومه، یا شایدم چیزی حیرت‌انگیزتر از این حرفا.امیدوارم ازین پادکست لذت برده باشید.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیThu, 03 Nov 2022 09:11:09 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/اثر-لوسیفر-h9vdct0nu2rjآیا درباره‌ی داستانِ لوسیفر یا همون شیطان چیزی شنیدید؟لوسیفر یا ابلیس،‌ که یه زمانی فرشته‌ی مقربِ الهی بود، قدرتِ مطلقِ خدا رو به چالش کشید و خدا هم به مجازاتِ این کار، اونو از درگاهش روند. اینجا بود که ابلیس به شیطان و به مظهرِ تمامِ چیزای بد و شر تبدیل شد.اسمِ این اتفاق «اثرِ لوسیفر»ه. به این معنا که حتی فرشته‌ها هم میتونن بسته به شرایط، بد باشن.داستانِ تبدیلِ خوبی به بدی فقط محدود به کتابهای مقدس نیست، هر روزِ خدا، ما گزارشهایی میخونیم درباره ی آدمهای عادی‌ایی که دست به انجامِ کارهای شیطانی زده اند.چطور چنین چیزی اتفاق میفته؟ توی این خلاصه‌کتاب میخوایم اعماقِ ذهنِ انسان رو واکاوی کنیم و بگردیم دنبالِ سازوکارها یا شرایط و موقعیتهایی که موجبِ اثرِ لوسیفر میشن. به عبارتِ دیگه، میخوایم ببینیم چه عواملی باعث میشن انسانهای عادی تبدیل به انسانهای شرور بشن. خواهید فهمید که شیطان شدن فقط محدود به فرشته‌های درگاهِ الهی نیست، بلکه انسانهای دوپا هم اونو تجربه میکنن.توی این خلاصه‌کتاب به این سؤالا هم جواب میدیم:چه چیزی باعث شد گروهبان‌دومِ ارتشِ آمریکا تبدیل به یه شکنجه‌گرِ بدنام بشه؟رازِ قتلِ‌عامِ جونز‌تاون (Jonestown) چی بود؟ چطور در برابرِ بد بودن مقاومت کنیم و خوب باشیم؟هرکسی توی دنیا میتونه به یه انسانِ شرور و بدکار تبدیل بشه!به گذشته ی خودتون نگاه کنید! تاحالا نشده دور از چشمِ دیگران چیزی رو بردارید که مالِ خودتون نبوده؟ اکثرِ مردم این تجربه رو داشتن. هرچند این جور دزدی‌های کوچیک رو نمیشه نهایتِ شرارت دونست، اما بیانگرِ این حقیقته که ما میل به انجامِ کارهایی داریم که در شرایطِ عادی هیچ وقت انجامشون نمیدیم.با این حال، هنوز این تصور رو داریم که بعضی آدما ذاتاً بدن، و بعضیهای دیگه ذاتاً پاک و مقدس. اما واقعیت اینه که مرزِ بینِ خوبی و بدی خیلی خیلی باریکه.یه مثال میزنم: ایوان فردریک (Ivan Frederick) گروهبان دومِ ارتشِ آمریکا و یکی از زندانبانهای زندانِ ابوغریب بود، مکانی که سالِ 2003 بابتِ آزار و شکنجه‌ی زندانی‌های عراقی، توی کلِ دنیا اسمش پیچیده بود.آیا فردریک قبل از اینکه توی ابوغریب شروع به کار کنه هم آدمِ بدی بود؟ نه، اتفاقاً برعکس. در کمالِ تعجب، این شخص یه جوونِ نرمالِ میهن‌پرست، اهلِ ایالتِ ویرجینیا و عاشقِ بیس‌بال بود. طبقِ ارزیابی‌های روانشناسی، آی‌کیوی متوسطی داشت و هیچ نشونه ای از بیماری‌های روانشناختی در او مشاهده نشده بود. اما توی زندانِ ابوغریب به یک جنایتکارِ سنگدل تبدیل شد.چه چیزی باعث میشه رفتارِ یک انسان زمین تا آسمون تغییر کنه؟زمانی که آدما مرتکبِ اعمالِ شرورانه میشن، اغلبِ ما تصور میکنیم این آدما ذاتاً شرور و بدکارن. برای همین، وقتی پدیده‌ای مثلِ ابوغریب اتفاق می‌افته، طبقِ عادت، انگشتِ اتهام رو به سمتِ اشخاص میگیریم. روان‌پزشکیِ سنتی هم همین دیدگاهو داره. روان‌پزشکا و روان‌شناسا معمولاً روی علتهای ذاتی تمرکز میکنن؛ یعنی خصلتهای مادرزادی‌ ایی که باعثِ رفتارهای ما میشن، نظیرِ ژنتیک، شخصیت و آسیب‌های روانی. اعتقادشون هم اینه که این خصوصیات همه جا همراهِ ما هستند.در موردِ فردریک، همه برای توجیهِ کارهاش به علتهای ذاتی اشاره میکردن و میگفتن این شخص ذاتاً یک شیطانِ سادیستیه. در حالی که شرایط و علتهای خارجی هم قطعاً توی رفتارهاش دخیل بودن، حتی بیشتر از ویژگی‌های شخصیتی و مادرزادیش.همونطور که توی بخشِ بعدی خواهیم دید، فردریک نه ذاتاً خوب به دنیا اومده بود نه ذاتاً بد. علتِ اصلیِ رفتارهای شرورانه‌ش کلاً چیزای دیگه ای بود.شخصیتِ ما ثابت نیست و بسته به موقعیت و شرایط، تغییر میکنهدر کنارِ این سوءبرداشتِ رایج که بعضیا ذاتاً خوبن و بعضیا ذاتاً بد، این تفکرم بینِ اکثرِ مردم رواج داره که شخصیتِ آدما ثابته و هیچ وقت تغییر نمیکنه.این دیدگاه رو میشه خیلی راحت باطل کرد. کافیه به رفتارِ خودتون با دوستای صمیمیتان فکر کنید. حالا به رفتارتون با بچه‌هافکر کنید. آیا باهم یکی‌ان؟ به احتمالِ زیاد خیر. ولی چرا؟شخصیتِ انسان ثابت نیست. اینکه شما چجور آدمی هستید و چه رفتاری دارید بستگی به شرایط و زمینه‌‌های اجتماعی‌ ایی داره که در آن قرار میگیرید. اسمِ این دیدگاه، رویکردِ موقعیت‌باوره. طبقِ این رویکرد، شخصیت و رفتارِ شما بستگی به موقعیتی داره که توش قرار دارید.بر اساسِ رویکردِ موقعیت‌باور، شما زمانی که در کنارِ عزیزانتون باشید یه شخصیت دارید و وقتی با رئیس‌تون صحبت میکنید یه شخصیتِ دیگه. یعنی به معنای واقعیِ کلمه، شخصیتهای مجزا دارید.آزمایشِ مشهورِ میلگرام (Milgram) این دیدگاهو ثابت میکنه. توی این تحقیقات، به شرکت‌کننده‌ها گفته شده بود که این آزمایش درباره‌ی تقویتِ حافظه است.به سوژه ها گفته شده بود که باید در جایگاهِ معلم، به یادگیرنده‌ها کمک کنند تا تعدادی کلمه‌‌ی دوتایی رو به حافظه بسپارند. یادگیرنده‌ها در اصل جزءِ عواملِ تحقیق بودند که توی اتاقِ کناری، که از چشمِ سوژه‌ها مخفی بود نقشِ یادگیرنده‌ رو بازی میکردند. هر بار که یادگیرنده کلمه ای رو اشتباه میگفت، معلم میتونست او را با استفاده از شوکِ الکتریکی تنبیه کنه.با هر اشتباه، شدتِ این شوک زیادتر میشد. از 15 ولت که دردِ خفیفی داره شروع میشد تا 450 ولت که شوکِ مرگباره. همینطور که ولتاژ زیادتر میشد یادگیرنده هم از اون‌سمت با فریادهای ساختگی وانمود میکرد که دردش هی بیشتر و بیشتر میشه و باز هم اشتباهاتِ بیشتری رو به عمد مرتکب میشد. باوجودِ درد و رنجی که یادگیرنده‌ها وانمود میکردن دارن میکشن، اکثرِ معلما همچنان به زیاد کردنِ ولتاژِ شوکِ الکترونیکی ادامه میدادند. اگه از این کار خودداری میکردند، یه شخصِ سومی به اسمِ «محقق» که اونجا کنارشون بود اونا رو تشویق به ادامه میکرد و بهشون میگفت این بخشی از قوانینِ تحقیقاتیه و مسئولیتش با برگزارکننده‌های این آزمایشه. فکر میکنید نتیجه چی بود؟ 65 درصدِ شرکت‌کننده‌ها یا همون معلمها، حداکثر ولتاژ رو، یعنی شوکِ مرگبارِ 450 ولتی رو به یادگیرنده دادن!آیا این افراد همه جنایت‌کار بودن؟ نه. اما توی شرایطش که قرار گرفتند، حاضر شدند دست به جنایت بزنند.آزمایشِ زندانِ استنفورد (Stanford) افرادِ عادی رو تبدیل به یه مشت سادیستیِ سنگدل کرد.آزمایشِ میلگرام از این جهت خاص بود که سوژه‌ها نمیتونستن قربانی‌هاشون رو که علی‌الظاهر داشتن شکنجه میشدن ببینن. اما تصور کنید یه آزمایشی باشه که افرادِ موردِ آزارِ ما درست جلوی چشمِ خودمون باشن!آگوستِ 1971، نویسنده‌ی کتاب، آقای زیمباردو، یه آزمایش انجام داد؛ به این صورت که تعدادی دانشجوی پسر رو توی یک زندانِ شبیه‌سازی‌شده داخلِ دانشگاهِ استنفورد قرار داد و به طورِ تصادفی به هرکدومشون نقشِ زندانبان یا زندانی داد.برای اینکه هیچ شک و شبهه ای توی آزمایش نباشه، فقط از کسایی استفاده کرد که سابقه‌ی هیچ رفتارِ غیرعادی‌ ای رو نداشتند. این 24 نفر اکثراً سفیدپوست و از طبقه‌ی متوسطِ جامعه بودند، هیچ اختلالِ جسمی یا روانی‌ نداشتند و سوءِ پیشینه‌ای براشون ثبت نشده بود. تستهای شخصیتیِ بعدی هم نشون داد که شخصیت‌شون هیچ ناهنجاری و انحرافی نداره. شرکت‌کننده‌هایی که نقشِ زندانبان رو به عهده گرفته بودند به باتوم‌های چوبی، یک دست یونیفرم و یک عینکِ آفتابیِ آیینه‌ای مجهز بودند. زندانی‌ها، که توسطِ پلیسِ واقعی بازداشت شده بودند، موقعِ رسیدن به زندان برهنه میشدند، شپشاشون گرفته میشد و به هرکدوم یه شماره میدادن که جایگزینِ اسمِ واقعی‌شان میشد. هر زندانی باید توی سلولِ انفرادیِ خودش ساکن میشد.زمانِ زیادی نگذشت که این آزمایش از کنترل خارج شد. اول از همه، یکی از زندانیا از دستورِ زندانبانها سرپیچی کرد و زندانبانها هم برای اینکه از خجالتش دربیایند، با کپسولِ آتش‌نشانی بهش حمله کردند. زندانبانها چندین روش برای تحقیر و تنبیهِ زندانیا اختراع کرده بودن، از جمله اینکه اونا رو مجبور میکردن توی سطلی که داخلِ سلولشون بود قضای حاجت کنند و بعد،از تخلیه‌ی اون خودداری میکردند.تشک و لباسهای زندانیا رو ازشون میگرفتن و مجبورشون میکردن روی زمینِ سرد بخوابن. یکی از زندانیا رو که اعتصابِ غذا کرده بود توی یک کمدِ تاریک حبس کرده بودند و دائم سرش فریاد میزدند.هر روز که بیشتر از این آزمایش میگذشت، شرکت‌کننده ها خشن‌تر و سنگدل‌تر میشدند. به یک هفته نکشید که نویسنده مجبور شد به این آزمایش خاتمه بده.توی شرایطِ نرمال، اصلاً از این دانشجوها انتظار نمیرفت که در عرضِ چند روز تبدیل به یه مشت جونورِ سادیستی و شکنجه‌گر بشن. پس چی باعث شد رفتارشون این همه تغییر کنه؟ توی قسمتهای بعد به این سؤال پاسخ میدیم.اطاعت از مافوق و رفتارهای شرورانه همیشه با هم مرتبطنهمونطور که دیدیم، شرایطِ غیرِعادی میتونن آدمای نرمال رو تبدیل به هیولاهایی سنگدل کنن. حالا میخوایم ببینیم چه عواملی باعث میشن که آدمای خوب بد بشن.یکی از مهمترین عواملِ این تغییر، اطاعت از مافوقه، خواه این مافوق یک شخص باشه، یا یک نهاد یا مجموعه ای از قوانین.آزمایشِ میلگرام رو به یاد بیارید. شخصی که روپوشِ آزمایشگاهی پوشیده بود و وانمود میکرد که مسئولِ این آزمایشه، یجور مافوق بود و علی‌الظاهر علاقه‌مند بود بدونه که حافظه‌ی انسان رو چطور میشه تقویت کرد.شرکت‌کننده‌ها هم تعهد داده بودند که از قوانین‌ پیروی کنن. وقتی که از دادنِ شوکِ بیشتر به یادگیرنده‌ها خودداری میکردند، شخصِ مافوق تعهدی که امضا کرده بودن رو بهشون یادآوری میکرد، و برای همین مجبور میشدن آزمایش رو ادامه بدن.همونطور که این آزمایش نشون داد، اکثرِ شرکت‌کننده‌ها، پیروی از مافوق رو بر انسان‌دوستی ترجیح دادن.افرادِ مافوق هم ممکنه اول خوب باشن و بعد یواش یواش بد بشن. دنباله‌روهاشونم، با اینکه گاهی اوقات از این تغییر گیج میشن، اما به ندرت ازشون سرپیچی میکنن.یکی از فاجعه‌آمیزترین نمونه‌هاش، قتلِ عامِ جونزتاونه (Jonestown). یه رهبرِ مذهبیِ کاریزماتیک به اسمِ جیم جونز (Jim Jones) با بیش از 900 هوادار و پیرو، آرمان‌شهرِ خودشو توی جنگلهای گویان برپا کرد تا از مصرف‌گرایی فرار کنن و تمرینِ همبستگی و شکیبایی کنند.اما همین جونز رفته رفته از یک شخصیتِ پدرانه‌ی دلسوز تبدیل شد به یک انسانِ خودشیفته‌ی ظالم که از دیگران بیگاری میکشید و برای خودش نگهبانهای مسلح استخدام کرده بود.وقتی یکی از نماینده‌های کنگره به نامِ لیو رایان (Leo Ryan) به همراهِ گزارشگرا رفتند تا از منطقه‌ی حفاظت‌شده‌شون بازبینی کنن، توی درگیریِ مسلحانه به قتل رسیدند. این رخدادِ تلخ مقدمه ای بود برای یک فاجعه‌ی دیگه‌ که دنیا رو در شوک فرو برد.جونز، که احتمالاً فکر میکرد به پایانِ آرمانشهرِ خودش نزدیک شده، یه سخنرانیِ طولانی ایراد کرد و اکثرِ هواداراشو مجاب کرد که خودشون و بچه‌هاشونو مسموم کنن. اونها با پیرویِ کورکورانه و خودکشیِ دسته‌جمعی، به زندگیِ خودشون و جمعشون پایان دادند.اگه ما خودمون رو مسئولِ کارهای خودمون ندونیم، خیلی راحت به انجامِ کارهای بد وسوسه میشیم.علتِ ارتکابِ اعمالِ بد، فقط تسلیم به مافوق نیست. بعضی وقتا نداشتنِ مسئولیت‌پذیریِ شخصی هم میتونه زمینه‌های شرارت رو فراهم کنه.یه بارِ دیگه آزمایشِ میلگرام رو به یاد بیارید. شرکت‌کننده‌هایی که به یادگیرنده‌های اتاقِ دیگه شوک وارد می‌کردند بهشون گفته شده بود که مسئولِ اعمالشون نیستن، و مسئولیتِ کاملِ تمامِ اتفاقات با اون دانشمندی بود که آزمایش رو هدایت میکرد.توی اینجور موارد، پدیده‌ای به اسمِ فردیت‌زدایی، رفتارهای ضدِاجتماعی رو تشدید میکنه، چون فردی که دست به اقداماتِ شرورانه میزنه کاملاً ناشناس می‌مونه. اساساً آدما زمانی که احساس کنن کسی اونا رو نمیشناسه، بیشتر به انجامِ کارهای بد وسوسه میشن.برای ایجادِ احساسِ فردیت‌زدایی دو راه وجود داره: اولیش ظاهرِ مبدّل و مخفی کردنِ چهره‌ست.یه بارِ دیگه آزمایشِ زندانِ استنفورد رو به یاد بیارید. گفتیم که زندان‌بانها یونیفرم و عینکِ آفتابیِ آیینه‌ای داشتند که مانعِ ارتباطِ چشمی میشد؛ این وضعیت، حسِ مسئولیتِ شخصی رو توی اونها کاهش میداد.دومین راه، اقدام در شرایطیه که ریسکِ شناخته‌شدن پایین باشه.این اون چیزیه که توی یکی از آزمایشهای میدانیِ نویسنده به وضوح ثابت شد. توی این آزمایش، نویسنده یه ماشینِ بی‌سرنشین رو توی یکی از محله‌های کم‌رفت‌وآمدِ نیویورک رها کرد. بعد از چند ساعت، سروکله‌ی خرابکارا پیدا شد و شروع کردند به چاپیدنِ ماشین، صندوق عقبشو خالی کردند و باتریشو دزدیدند. بعد از اینکه تمامِ چیزای باارزشش به سرقت رفت، مردم شروع کردند به درب‌وداغون کردنِ ماشین.نویسنده یه ماشینِ بی‌سرنشینِ دیگه رو توی یکی از محله‌های کالیفرنیا قرار داد، که همه به نوعی همو میشناختن. حتی کسی به ماشین دست هم نزد. بالاتر از این: حتی سه‌تا از همسایه‌ها که نگران شده بودند، زنگ زدند به پلیس.چرا این همه تفاوت بینِ این دوتا آزمایشِ میدانی وجود داره؟ خب، توی محله‌ی اولی، شرایط برای ناشناس موندن و فردیت‌زدایی مهیا بود. اما توی محله‌ی دوم، این شرایط وجود نداشت.اگه دیگران رو کمتر از انسان بدونیم، احتمالش بیشتره که باهاشون بدرفتاری کنیماکثرِ مردمِ دنیا خودشون رو آدمای درستکار و شریفی می‌دونن. با این حال، توی تاریخ فراوون داریم آدمایی رو که رفتارهای غیرانسانی و بیرحمانه‌ای با همنوعاشون داشته‌ن. چطور چنین چیزی ممکنه؟یکی از دلایلِ مهمِ رفتارهای بیرحمانه با انسانهای دیگه پدیده‌ایه به اسمِ انسانیت‌زدایی. به این معنا که دیگران رو از دایره‌ی انسانیت خارج بدونیم.این پدیده‌ی روانشناختی رو روانشناسی به اسمِ آلبرت باندورا (Albert Bandura) توی یکی از تحقیقاتِ خودش کشف کرد. توی این تحقیقات، به تعدادی دانشجوی داوطلب گفته شد که یه دسته‌ی دیگه از دانشجوها رو زیرِ نظر قرار بدن ‌و بر حسبِ تصمیماتی که باید می‌گرفتند، اونا رو تنبیه کنند. تنبیه‌ها بسته به نظرشون درموردِ کیفیتِ این تصمیم‌ها، فرق میکرد. هرقدر نظرِ افراد نسبت به تصمیم‌گیری‌های دسته‌ی دوم ، نامساعدتر بود، تنبیه‌های سخت‌تری اعمال می‌کردند.قبل از اینکه دانشجوها تصمیم‌گیری‌های دسته‌ی دوم رو قضاوت کنن، محققها وانمود کردند که مشغولِ گفت‌وگویی واقعی درباره‌ی دسته‌ی دانشجوهای تصمیم‌گیرنده هستند، و کاری کردند که صداشون به گوشِ دانشجوهای دسته‌ی اول بخوره. اونا یکی از گروه‌ها رو با عنوانِ «یه مشت حیوون‌صفتِ لعنتی» توصیف کردند و به یه گروهِ دیگه لقبِ «فهیم» و «باشعور» دادند.تنبیه‌ها بر اساسِ توصیفی که دانشجوها از زبونِ محققها درباره‌ی هر گروه شنیده بودند فرق میکرد. به عبارتِ دیگه، دانشجوهای ناظر، روی اون گروهی که وصفِ «حیوون‌صفت‌» رو درباره‌ش شنیده بودند تنبیهِ سخت‌تری اعمال کردند تا اون گروهِ دیگه‌ای که براش انسانیتِ بیشتری قائل بودند.برای درکِ بهترِ پدیده‌هایی مثلِ نژادپرستی و تعصب و تبعیض، حتماً لازمه مفهومِ انسانیت‌زدایی رو درک کنیم. وقتی به دیگران انگِ حیوانیت و بی‌شرفی بزنیم، دیگه به لحاظِ اخلاقی ارزشی براشون قائل نیستیم و بنابراین، باهاشون با بی‌رحمی و سنگدلیرفتار میکنیم.نمونه‌های تاریخیِ این پدیده إلی ماشاء الله زیادند. یه نمونه‌ش تجاوز و قتلِ عامِ نانجینگ ((Nanjing بود که درجریانِ حمله‌ی ژاپنی‌ها به چین اتفاق افتاد. توی این حمله، سربازهای ژاپنی صدها هزار شهروندِ چینی رو قتلِ عام کردند و به هزاران زن تجاوز کردند. یکی از ژنرالهای ژاپنی گفته بود این کارو به این دلیل کردیم که چینی‌ها رو شیء میدونستیم، نه انسان و همنوع.حسنِ تعبیر و داشتنِ ایدئولوژیِ قدرتمند، ما رو در توجیهِ رفتارهای بدمون کمک میکننتا اینجا دیدیم که چطور اطاعت، فردیت‌زدایی و انسانیت‌زدایی میتونن باعثِ ارتکابِ اعمالِ شنیع و بد بشن. اما یه عاملِ دیگه هم برای شرارت وجود داره و اون، تواناییِ ما در استفاده از الفاظیه که روی اعمالِ بدِ ما سرپوش میذارن و اونا رو جوری بزک میکنن که انگار کارِ خوبی داریم انجام میدیم.توی آزمایشهای حوزه‌ی روانشناسیِ اجتماعی که رفتارِ انسانها موردِ بررسی قرار میگیره، همیشه یه داستانِ پوششی وجود داره، یعنی همون هدفِ مطلوبی که درظاهر اعمالِ شنیع و ظالمانه رو توجیه میکنه.به عنوانِ مثال، توی همون آزمایشِ میلگرام، به شرکت‌کننده‌ها گفته شده بود که دارن به تاریخِ پزشکی خدمت میکنن، حتی اگه منجر به آزار یا حتی کشته‌شدنِ همنوعاشون بشه. اونا هم باور کرده بودن.داستانِ پوششیِ آزمایشِ میلگرام این بود که شوکهای وارده به دانشمندا کمک میکنه تا اطلاعاتِ مهمی رو درخصوصِ نحوه‌ی تقویتِ حافظه‌ی افراد به دست بیارن. این، بهانه‌ی خوبی به دستِ شرکت‌کننده ها میداد تا عملِ خودشون رو توجیه کنن.چیزی که توی روانشناسیِ اجتماعی بهش «داستانِ پوششی» میگن، همون چیزیه که توی زندگیِ روزمره بهش «ایدئولوژی» میگیم. کسایی که مرتکبِ اعمالِ شنیع میشن، با عینکِ ایدئولوژی میتونن اَعمالِ خودشون رو کارِ درستی ببینند یا حتی بهش افتخار کنن.نمونه‌ش، حمله‌ی آمریکا به عراق و شکنجه‌هاییه که به دنبالِ این حمله، توی زندانِ ابوغریب انجام شد. اینجا، داستانِ پوششی یا همون ایدئولوژیِ اصلی این بود که امنیتِ ملیِ آمریکا با تهدیدِ جدی مواجهه و مبارزه با تروریسم الزامیه. اغراق توی بزرگ بودنِ این تهدید به دولتِ بوش این امکان رو داد تا به انواعِ تکنیک‌های شکنجه وجهه‌ی قانونی بده و اطلاعاتی در اختیارِ نیروهای مسلح بذاره که ظاهراً برای حفظِ امنیتِ ملی ضروری بود.بنابراین، چیزی که در ظاهر اشتباهِ یک عده اراذلِ خودسر به نظر میرسید، در اصل بخشی از یک ایدئولوژی بود که میگفت: شکنجه امنیتِ آمریکا رو افزایش میده. سربازای آمریکایی چون یک چنین ایدئولوژی‌ و توجیهی داشتن، از شکنجه‌ی زندانیا احساسِ امنیت و رضایت میکردند.وقتی این همه زمینه برای دست زدن به اَعمالِ بد وجود داره، شاید با خودتون بگید: پس من چطور خوب بمونم؟ آخرین قسمتِ این پادکست چندتا توصیه براتون داره.شما میتونید در هرصورت دربرابرِ بدی مقاومت کنید و اخلاق‌مدار و فرشته‌خو بمونیدهمونطور که تا الآن فهمیدید، شرایط و موقعیتهایی که توشون قرار میگیریم ظرفیتِ بد بودنِ ما رو کم و زیاد میکنن. اما هیچ کس نمیخواد بد باشه. سؤال اینه: برای مقاومت در برابرِ نیروهای شر باید چه کار کنیم؟اولین و مهمترین کار اینه که همیشه خودتون رو مسئولِ تصمیم‌گیریهاتون بدونید و با تمامِ بهانه‌های ممکنی که به ذهنتون خطور میکنه بجنگید. صرفِ اینکه کسی نمیتونه از پشتِ عینکِ آفتابیِ آیینه‌ایتون بهتون زل بزنه دلیل نمیشه که مسئولیتِ کمتری نسبت به اعمال و رفتارتون داشته باشید.دومین راه اینه که اگه هر زمانی احساس کردید دارید از یک مافوقِ ظالم اطاعت و تبعیت میکنید، دست از اطاعتش بردارید. توی آزمایشِ میلگرام، اینجوری نبود که تمامِ شرکت‌کننده‌ها به خودشون اجازه‌ی چنین عملِ ظالمانه ای رو بدن. بعضیا دربرابرِ مافوق‌شون مقاومت کردند و آزمایشو متوقف کردند. پس شما هم میتونید مقاومت کنید.و آخرین نکته اینکه داستانها و ایدئولوژی‌هایی که کارهای شرورانه رو توجیه میکنن زیرِ سؤال ببرید. برای مثال، اگه یک کشورِ خارجی با پوششِ «ارمغانِ آزادی و دموکراسی برای مردم» یا «جنگ با تروریسم» به کشورِ دیگه ای حمله میکنه، یه لحظه فکر کنید ببینید آیا این اقدامات واقعاً هدفهای ادعا شده رو محقق میکنه؟مقاومت در برابرِ بدی یک چیزه، و مبادرت کردن به خوبی یک چیزِ دیگه. به عبارتِ دیگه، شیطان نبودن یه چیزه و فرشته بودن یک چیزِ دیگه. اما چیکار کنیم تا فرشته باشیم؟انسانهای فرشته‌خو دو ویژگی دارن: اول اینکه زمانی که بقیه همه دست رو دست گذاشتن، اینا عمل میکنن. دوم اینکه دیگران رو مقدم بر خودشون میدونن.از کسایی مثلِ آتری وِسلی (Autrey Wesley) الهام بگیرید که الحق شایسته‌ی لقبِ قهرمانِ متروی نیویورکه. آقای وسلی وقتی دید که یه مردِ جوون تشنج گرفته و روی ریلهای قطارِ شهری افتاده، و الآنه که قطار برسه و فرصتی برای بالا کشیدنش باقی نمونده، توی گذرگاهِ قطار پرید تا مردِ جوان رو بینِ ریلها جابجا کنه، و اینجوری، جونِ اونو نجات داد. وقتی بقیه داشتن فقط نگاه میکردن، اون دست به عمل زد و جونِ خودشو به خطر انداخت تا جونِ یکی دیگه رو نجات بده.سخنِ آخر اینکه همه‌ی ما هم زمینه‌ی شیطان شدن رو داریم هم زمینه‌ی فرشته شدن رو. پس روی استعدادِ فرشته شدن‌تون تمرکز کنید تا وقتی با یک موقعیتِ سخت مواجه شدید، بر اساسِ اون عمل کنید.آدما بد به دنیا نمیان، بلکه موقعیتهایی که توش قرار میگیرن اونا رو بد میکنه. قیدوبندهای اخلاقیِ به ظاهر سفت‌وسختِ ما خیلی سست‌تر از اونیه که فکرشو میکنیم. در نهایت، همه چیز بستگی به انتخابِ خودمون داره که بد باشیم یا خوب. مثلِ هیولاها رفتار کنیم یا مثلِ قهرمانها.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 21:40:38 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/سال-تفکر-جادویی-zvx7kzt57bvqوقتی کسی از ما می‌خواد که خودمون رو معرفی کنیم، اولین چیزی که معمولا تو ذهن ما میاد، شغلمون، تفریحاتمون، علایق و اینجور چیزاست. با این حال یه چیز خیلی مهم دیگه هست که ما رو به عنوان انسان تعریف می‌کنه: آدم‌هایی که تبدیل به شخصیت‌های اصلی داستان زندگی ما شدن و رابطه‌هایی که تو دل این داستان با تمام احساسات و معنی‌هاشون شکل گرفتن.این آدما و روابطشون به شکل‌های مختلفی وارد زندگی ما می‌شن: دوست‌ها و دشمنا، معشوقه‌ها، استاد‌ها و ... . اما روابطی که ما رو بیشتر از همه تعریف می‌کنن، روابط با عزیزترین‌ها هستن و بین اونها، بیشترین تاثیر رو رابطه با افرادی دارن که ما به عنوان خانواده‌مون انتخاب می‌کنیم؛ یعنی همسر و فرزندان.هر کدوم از اینها اگه اتفاق وحشتناکی براشون بیوفته می‌تونن ما رو تا مغز استخون تکون بدن. بین اتفاق‌های وحشتناک هم چیزی بدتر بیماری‌های کشنده و مرگ نیست. در طول سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۴ نویسنده کتاب جوآن دیدیون به شکل تراژیکی هر دو اینها رو تجربه کرد؛ یعنی مرگ شوهرش و بیماری دخترش. یکسال قبل از انتشار این کتاب، دختر جوآن هم درگذشت اما اون ترجیح داد که کتاب رو به عنوان یک یادبود بازنویسی نکنه و به شکل داستانی از فرایند درگذشت دخترش منتشر کنه.تجربه غمگین جوآن تو شرایطی شروع شد که همزمان هم عادی بود هم غیر عادیبعد از ظهر ۳۰ ام دسامبر ۲۰۰۳، جوآن دیدیون به همراه همسر نویسنده‌ش جان دون، توی هال آپارتمانشون در منهتن شام می‌خوردن. میشه گفت وضعیت اونا اصلا عادی نبود چراکه تازه از مرکز مراقبت‌های پزشکی ویژه برگشته بودن، جاییکه دختر ۳۷ ساله‌شون، کویینتینا (Quintina) بستری بود.۵ روز قبل، در صبح کریسمس دختر اونا حالش بد شده و با علایمی شبیه به انفولانزا شدید تحت نظر قرار گرفته بود. تشخیص سل بود. بیماری‌ای که خیلی سریع شروع به انتشار در بدنش کرد و تبدیل به یک تهدید کشنده شد. تا عصر ۳۰ ام دسامبر ۵ روز می‌شد که هشیاری نداشت و شانس زنده‌موندنش چیزی حدود ۵۶ تا ۶۹ درصد براورد میشد. احتمال مرگ دخترشون توی ذهن هر دوی اونا می‌چرخید. مرگ فرزند بدون شک سخت‌ترین اتفاق برای هر پدر و مادریه، اما اینکه کویینتانا تازه ۵ روز از ازدواجش می‌گذشت ماجرا رو تراژیک‌تر هم می‌کرد.روز ۲۶ جولای سال ۲۰۰۳، اون دختر یه عروس شاد بود وسط مهمونی بود، ولی حالا توی بیمارستان، نیمه جون و درحالیکه با کمک دستگاه نفس می‌کشید و بدنش پر از انواع داروها و انتی بیوتیک‌ها شده بود. منظور از وضعیت غیر عادی جوآن و همسرش توی روز ۳۰ ام دسامبر دقیقا همین بود. اما همزمان یه روز عادی هم بود، درست مثل تمام ۴۰ سال گذشته و تمام شام‌هایی که توی این مدت کنار هم خورده بودن. مثل همیشه جوآن گاز رو روشن کرد، غذا درست کرد و با هم مشغول به خوردن شدن. اونا دقیقا وسط یه مکالمه روتین و عادی سر شام تو زندگی شون بودن. جان داشت یه چیزی درباره جنگ جهانی دوم تعریف می‌کرد که یدفه ساکت و به جلو خم شد، جوآن تصور کرد که داره باهاش شوخی می‌کنه.جوآن گفت:-این کار رو نکناما جان جوابی نداد، چون شوخی نمی‌کرد. اون سکته قلبی کرده بود. جوآن تا مدت زیادی بعد از اون حادثه درست متوجه نشده‌بود که چی شدهلحظه سکته جان برای جوآن هنوز مبهمه. اون نه تنها از سورئال بودن اتفاقی که افتاده بود تو شوک بود بلکه خیلی چیزها رو به یاد نمی‌اورد. با این وجود با گذر زمان کم کم تونست بخش‌های زیادی از اون شب رو به یاد بیاره. برای اینکار اون مجبور بود که فشار زیاده به خودش وارد کنه. به عنوان یه روزنامه‌نگار از تجربه کاریش استفاده کرد و تمام مدارک ممکن رو جمع‌اوری کرد. از گزارش‌های بیمارستان گرفته تا رسید نظافتچی خونه. به کمک چینش همه اینها کنار هم تونست ترتیباتفاقاتی که زندگی رو اون برای همیشه تغییر داده بود به یاد بیاره. ساعت ۹ و ۲۰ دقیقه شب دو تا امبولانس به اپارتمان اونها اومدن تا هال خونه‌شون رو به وسیله مانیتور‌ها و دستگاه‌هایی که داشتن تبدیل به یه بیمارستان کوچیک کنن؛ اونا سعی کردن جان رو احیا کنن اما فایده‌ای نداشت. ساعت ۱۰ و ۵ دقیقه جان رو به بیمارستان پرسبیتاریان نیویورک انتقال دادن در حالیکه جوآن توی امبولانس دیگه همراهشون می‌رفت. ساعت ۱۰ و ۱۰ جان تریاژ شد، ۱۰ و ۱۵ توسط پزشک معاینه و ساعت ۱۰ و ۱۸ توی ۷۱ سالگی رسما مرده اعلام شد.اما جوآن از اینها خبر نداشت. درحالیکه جان آخرین لحظات عمر خودش رو سپری میکرد اون توی صف پذیرش بیمارستان بود. جوآن داشت برگه‌ها رو پر می‌کرد که یکی از پرستارا صداش کرد و اونو به اتاقی خالی برد تا خبر بده رو بهش بده. توی این مدت جوآن به نظرش اومد که انگار تمام کاغد بازی‌هایی که درگیرش شده بوده مشکوکه، اون حدس زد که اصلا احیایی در کار نبوده و جان خیلی وقته مرده. حدسش درست بود اما حدود یکسال طول کشید تا نامه گزارش پزشک اورژانس بدستش برسه: روی نامه سه حرف انگلیسی نوشته شده بود: DOA. جان قبل از رسیدن به بیمارستان تموم کرده بود. در حالیکه بد اقبالی دورتا دورش رو احاطه کرده بود، جوآن به دنبال راهی می‌گشت تا بتونه توان خودش رو پیدا کنهبه سختی میشه کاری سخت‌تر از پر کردن فرم‌های بیمارستان برای عزیزی که مرده رو تصور کرد. مرزهای پوچی و تلخی اینکار برای همسری که قلب شوهرش یک ساعت پیش متوقف شده تا کهکشان‌ها بالا میره. اما جوآن همونطور که فرم‌های بیمارستان رو توی صف پذیرش پر می‌کرد و منتظر شنیدن خبر از وضعیت همسرش بود انگار حالش بهتر بود. اول از همه نوعی توان و حس مفید بودن بهش دست داد. دیگه مجبور نبود مثل تماشاگر منفعل کنار بایسته و نگاه کنه که تیم پزشکی چیکار می‌کنن. اون می‌تونست کاری انجام بده، کاری که شاید به جان کمک کنه. علاوه بر اون فرم‌ها و فرایند اداری بهش این حس رو می‌داد که داره کاری برای جان انجام میده. به اون گفته بودن جان برای ادامه درمان به بیمارستان منتقل شده پس توی ذهنش جان هنوز زنده بود و سرنوشتش نامشخص. به عبارت دیگه هنوز برای اون امید وجود داشت و فک می‌کرد ممکنه جان نجات پیدا کنه.جوآن می‌دونست که خودش نمی‌تونه جان رو نجات بده. زندگی جان الان توی دست پزشکا، متخصصا و پرستارای بیمارستان بود. اما می‌تونست جهت کاری این دست‌ها رو تغییر بده، باهاشون صحبت کنه یا تصمیم بگیره که چه کسی فرایند تلاش برای نجات زندگی همسرش رو بدست بگیره. حتی همون زمان توی هال خونه هم همین فکرها توی سرش چرخیده بود. حتی وقتی که اورژانس رسید اون بهشون گفت که ممکنه چیزی توی گلوی جان گیر کرده باشه، امدادگرا هم مسولانه گلوی جان رو چک کردن.جوآن وقتی توی صف پذیرش بیمارستان واستاده بود، حتی به این فک کرد که جان رو از اونجا به شعبه کلمبیا منتقل کنه. توی اون شعبه چنتا پزشک آشنا داشت، حتی می‌تونست همزمان کویینتینا رو هم به اونجا منتقل کنه تا هر دو شون زیر یه سقف بستری باشن و بتونن بهترین خدمات درمانی رو بگیرن. تمام اینا توی سرش می‌چرخید تا اینکه پرستار صداش زد تا خبر بد رو بهش بده.رویداد بعدی توی داستان جوآن، طوفانی از خاطره‌ها و پیوند‌ها رو تو ذهنش به پا کردلحظه‌ای رو به یاد بیارید که جوآن داشت از مرگ همسرش با خبر می‌شد، همزمان زندگی دخترش هم وضعیت نا مشخصی داشت. توی یه بیمارستان دیگه دخترش روی تخت خوابیده بود در حالیکه هشیاری نداشت و عفونت تو تمام بدنش پخش شده بود. وضعیت کویینتینا کاملا وخیم بود. اما خوشبختانه حال کویینتینا رو به بهبودی رفت، دو هفته بعد یعنی در ۱۵ ام ژانویه ۲۰۰۴، دکترا تونستن که کویینتینا رو از دستگاه تنفسی جدا کنن و تزریق دارو بهش رو کاهش بدن که همین اجازه داد به هوش بیاد. به طور معمول این اتفاق نشانه‌ای از روزهای خوبه اما در همین حین ابری سیاه داشت ظاهر می‌شد. ابری که از خبر مرگ پدر به دختری حکایت داشت که سه هفته پیش وسط شادمانی عروسیش از حال رفت بود و کاملا از اتفاقات این مدت بی‌خبر بود. به محض اینکه کویینتینا به هوش اومد و مادرش رو دید اولین سوالش این بود: پدر کجاست؟اما ذهن کویینتینا داغون‌تر از اون بود که بتونه چنین خبری رو پردازش کنه. جوآن مجبور شد سه بار براش توضیح بده تا در نهایت متوجه بشه. یک هفته بعد یعنی ۲۲ ژانویه کویینتینا از بیمارستان مرخص شد اما سه روز بعد دوباره و به دلیل مشکل ریوی بستری و مجددا ۳ سوم فوریه مرخص شد. به خاطر شرایط بیماری کویینتینا، مراسم سوگواری جان تا ۲۳ مارچ عقب افتاد. مراسم تو همون کلیسایی برگزار شد که چند ماه قبل دخترش، در نهایت شادمانی مراسم عروسیش رو برگزار کرده بود. این کلیسا یه ویژگی دیگه هم داشت چون همونجایی بود که یه سلاح خطرناک توسط تروریست‌ها توش مخفی شده بود. البته نه در دنیای واقعی بلکه توی فیلمنامه ای که جان و جوآن کریسمس سال ۱۹۹۰ نوشته بودن. اونا روی فیلمنامه توی هاوایی کار می‌کردن. همونجایی که برای فرار از گرفتاری‌های عروسی تو اواخر دهه ۶۰ رفته بودن. اونجا جوآن اولین ستون خودش برای یه نشریه رو نوشته بود، ستونی که توش اعتراف کرده بود به همراه جان برای نجات ازدواجشون به هاوایی فرار کرده بودن.بین همه اینها چه پیوندهای مهمی وجود داره؟‌ تو ادامه خلاصه سراغشون می‌ریم.خاطره‌ها و عادات زندگی مشترک جوآن، پشت پرده اندوه اون رو به تصویر می کشنگاهی وقتا اینطور به نظر می‌رسه که نوعی شعر عجیب پشت داستان زندگی همه ماست که هر چی بیشتر بهش توجه می‌کنیم بیشتر متوجه ارایه‌ها و روابط پنهان درون اون می‌شیم.کیس جان دقیقا همینطوری بود: کریسمس ۱۹۹۰، کریسمس ۲۰۰۳، بیماری کویینتینا، ازدواج با جوآن، بالا و پایین‌های زندگشون با هم، همکاریشون به عنوان نویسنده، مرگ جان، مراسم سوگواری جان. همینطور که جوآن به طور مستقیم و غیر مستفیم ارتباطات بین مکان‌ها، زمان‌ها، اتفاق‌ها و تجربیاتشون رو دنبال می‌کرد متوجه شد که انگار طناب‌هایی نامرئی همه اونها رو به هم متصل و تبدیل به شبکه‌ای از یک خاطره کلی می‌کنن. شبکه‌ای که جنس اون از تار و پود ضخیم و با قوام زندگی مشترکش با همسر و دخترشه. زمانیکه جان مرد، تنها یک عزیز نبود که از دست رفته بلکه، چهار دهه رابطه‌ی عمیق و نزدیک اون دو تا بود که از پیش چشمش محو می‌شد. این تجربه برای مرگ هر همسری مشابهه، اما برای جوآن شدیدتر بود. هر دوی اونها بیشتر وقتشون رو از خونه کار می کردن به همین خاطر زمان زیادی رو پیش هم بودن، مگه اینکه اتفاقی یکیشون مجبور می‌بود برای یک یا دو هفته به سفری بره. حتی تو چنین مواقعی هم اون دو تا تمام وقت در ارتباط بودن و از طریق تلفن یا پیام دادن ریز و درشت اتفاقات روزشون رو با هم در میون می‌ذاشتن. برای مثال، یکبار اواسط ماه آگوست جوآن از سنترال پارک به خونه برگشت و می‌خواست چیزی رو با جان در میون بذاره. هنوز اواسط تابستون بود اما خیلی از برگ‌ها زرد شده و بودن و انگار پاییز داشت شروع می‌شد. اون ماه آگوست سال ۲۰۰۴ بود و جوآن کمی طول کشید تا به یاد بیاره که حدود ۶ ماه از مرگ جان می‌گذره.جان مرده بود، اما میل جوآن برای در میون گذاشتن چیزها با اون نه. همینطور تمام خاطراتی که اون دوتا با هم ساخته بودن. نه اون میل دیگه ارضا میشد و نه اون اون خاطرات دیگه وجود داشتن. برای مثال، همیشه وقتی با هم پرواز می‌کردن موقع فرود جان دست جوآن رو می‌گرفت؛ حالا دیگه اون دست نبود و تو جای خالیش اندوه نشسته بود.جوآن، در میان غمی که دور تا دورش رو احاطه کرده بود، فهمید داره به وسیله گردابی از خاطرات خفه میشهبعد از مرگ جان، جوآن به سختی می‌تونسب جایی بره یا کاری بکنه، بدون اینکه اون رو به یاد بیاره. مثلا داشت رانندگی می‌کرد، قدم می‌زد، یا هر کار عادی روزمره ای که یدفه توسط انبوه خاطرات احاطه میشد.این موقعیت میتونست رد شدن از جلو خونه یه دوست، یا یه سینما که سال‌ها قبل توش فیلمی رو دیده بودن باشه اما از اونجایی که تمام خاطرات توی ذهن اون به هم پیوسته بودن، شروع یکی بلافاصله به بعدی و بعدی می‌رسید تا در نهایت ذهن اون به وضعیت دردناکی برسه.بعدها جوآن به این وضعیت، گرداب خاطرات گفت؛ با این حال قبل اینکه بخواد اسمی براش بذاره به خوبی با تاثیرش آشنا شده بود و تمام تلاشش رو می‌کرد تا از وقوع اون جلوگیری کنه. اون سعی می‌کرد از رفتن به جاهایی که خاطرات جان رو براش زنده می‌کردن اجتناب کنه و تمرکز خودش رو روی چیزی که بهش رشته‌های خوب افکار می‌گفت حفظ کنه. منظور از این رشته‌ها، چیزهایی بود که هیچ پیوندی با جان نداشت بنابراین از خطر پرت شدن توی خاطرات در امان می‌موند.اما فایده‌ای نداشت. همه چیز در نهایت راه خودش رو به سمت اندوه پیدا میکرد. برای مثال یکبار که به دیدن دخترش تو بیمارستان رفته بود، متوجه باقی مانده یک کاغذ دیواری بین سقف و دیوار شد که از طرح خاصش معلوم بود متعلق به دهه ۶۰ عه. یعنی زمانی که اسم بیمارستان، بیمارستان پزشکان بود و همین اسم بارها سوژه بحث‌های اونا تو دفتر نشریه Vogue میشد. اون زمان جوآن توی نشریه ووگ کار میکرد. دیدن اون کاغذ باعث شد که ذهنش به همون زمان برگرده، به قبل از ملاقات و آشناییش با جان.بعد یاد داستان یک کارگر جنسی افتاد که توی همون بیمارستان پزشکان عمل سقط جنین انجام داده بود. جوآن قصه رو توی دفتر ووگ شنیده بود و بر اساسش رمان دومش رو نوشته بود. زمانیکه نوشتن اون رمان رو به پایان رسوند با نشریه Life قرارداد کاری بست.توی این مقطع از خاطراتش جوآن روی لبه پرتگاه به گرداب خاطرات قرار می‌گرفت. اگه یادتون باشه اون اولین ستون برای مجله لایف رو درباره سفرشون به هاوایی برای نجات ازدواجشون از مشکلات نوشته بود. این خاطره، به دلایلی که جلوتر درباره‌شون حرف می‌زنیم، به شدت براش دردناک بود. ته گرداب خاطرات جوآن، یه سوال دردناک قرار گرفته بود: چی می‌شد اگه؟اواخر دهه ۶۰، وقتی جوآن اولین ستون خودش رو برای نشریه لایف نوشت دلش نمی‌خواست که توی هاوایی باشه. اون زمان جنگ ویتنام در جریان بود و اون می خواست جایی باشه که یکی از مهم‌ترین قصه‌های قرن داره رقم می‌خوره. در عوض ازش خواسته شده بود که یه ستون کوتاه شخصی بنویسه اونم در حالیکه کنار ساحل پیش مردمی که برای تفریح اومده بودن نشسته بود. با توجه به اهمیت جنگ، نوشتن این ستون برای اون عذاب اور بود. اما در کنار این عذاب، سردبیر نشریه تصمیم گرفته بود که چند نفر رو به ویتنام بفرسته، البته چنتا مرد رو که این جوآن رو بیشتر ازار می‌داد. جان این هشدار رو بهش داده بود و سعی کرده بود که از کار کردن برای لایف منصرفش کنه. چه اون زمان تو هاوایی و چه حتی بعد مرگش، جوآن ارزو می کرد که به حرف جان گوش داده بود. همین فکر تمام وقت با جوآن بود. اینکه چی‌ میشد اگه به حرف جان گوش میکرد؟ اون جواب این سوال رو نمی دونست اما می‌تونست حدس بزنه که قطعا زندگیشون مسیر متفاوتی رو طی می‌کرد. از نظر جوآن، تصمیم اون برای کار کردن با لایف، نمادی از اتصال زندگی اون با جان بود. از اون نقطه دو تا مسیر ظهور کرد. یکی راهی بود که اونا رفته بودن و انتهاش حالا، مرگ جان در روز ۳۰ دسامبر ۲۰۰۳ بود.اما مسیر دیگه که نرفته بودن، نتیجه ش هم نا مشخص بود؛ با این حال احتمالا نتیجه اون سکته جان تو روز ۳۰ دسامبر ۲۰۰۳ نبود. شاید اگه اون مسیر رو می رفتن جان الان زنده بود و اینجوری جوآن خودش رو مقصر تصور میکرد و همین نوعی حس گناه براش به همراه داشت.اگه این رشته افکار براتون غیر منطقی به نظر می‌رسن، باید بدونید که نکته دقیقا همینجاست. اینجا داریم مثالی از تفکر جادویی که عنوان کتاب جوآن هست رو می‌بینیم. توی دوران سوگواری جوآن نمی‌تونست منطقی فک کنه، موقعیتی که خودش برای توصیف اون از واژه دیوانگی استفاده میکنه.توی ادامه خواهیم دید که این به اصطلاح دیوانگی نه تنها افکار اون در گذشته رو در بر می‌گرفت بلکه داشت اکنون جوآن رو هم نابود میکرد.شیوه تفکر غیر منطقی جوآن، اون رو به جایی رسوند که حتی حقیقت مرگ جان رو انکار می‌کردحوالی روزهای اخر فوریه یا روزهای اول مارچ ۲۰۰۴، یعنی حدود دو ماه بعد از مرگ جان، جوآن سرانجام به توصیه دوستانش گوش داد. اون شروع کرد که کمد‌ها رو از لباس‌های جان خالی کنه؛ همون کاری که همه ادما برای مواجه با اندوه از دست دادن عزیز انجام میدن.کار رو با کمد لباس‌های بیرون جان شروع کرد که وابستگی احساسی کمتری بهشون داشت. معمولا اون لباس ها رو برای پیاده روی می‌پوشید و تنها هم به پیاده روی میرفت. وقتی تیشرت‌ها و سوییشرت‌ها تموم شدن، جوآن دست کشید.چند هفته بعد دوباره تلاش کرد و این بار سراغ کفش‌ها رفت ما نمی‌تونست؛ یه فکر ذهن اون رو مشغول کرده بود، اینکه جان برای برگشتن به خونه به کفش‌ها نیاز خواهد داشت.حتی همون زمان هم جوآن می‌فهمید که این فکر فقط نوعی توهمه اما با این وجود حریفش نمی شد و نمی‌تونست کفش‌ها رو دور بریزه.این اتفاق ما رو به شکل دیگه‌ای از تفکر جادویی که جوآن در سال پس از مرگ همسرش درگیرش بود می‌رسونه. جوآن نه تنها فک می‌کرد که می‌تونست توی گذشته کاری بکنه که از مرگ جان جلوگیری کنه بلکه حتی باور داشت الان هم می‌تونه چینن کاری انجام بده یا حداقل کاری کنه که انگار هرگز جنین اتفاقی نیوفتاده. تا یک ماه بعد از مرگ جان، جوآن نمی‌تونست اگهی فوت اون رو بخونه. اینطور فک می‌کرد که خوندن آگهی فوت مرگ جان رو واقعی میکنه. یعنی اگه اگهی فوت نخونده باقی می‌موند مرگ جان هم غیر واقعی می موند.به خاطر همه افکار غیر منطقیش درباره کارهایی که می‌تونست توی گذشته یا حال برای جلوگیری از مرگ جان انجام بده، جوآن توانایی پذیرش و عبور از فقدانی که بهش دچار شده بود رو نداشت. در نتیجه، غم و تفکر جادویی ای که براش آورده بود تا سال بعد ادامه پیدا کرد.زمانیکه اون داشت این متن رو می‌نوشت، نه اندوهش و نه تفکر جادوییش تماما از میان نرفته بودن. هنوز نمی‌تونست کفش‌های جان رو دور بندازه، اما احساسات و افکارش کمی منطقی‌تر شده بودن. اون تونسته بود کمی خودش رو جمع و جور کنه. جوآن به شکلی غافلگیرانه راهی برای حرکت به جلو پیدا کرددر نهایت جوآن تونست کمی خودش رو جمع و جور کنه، اونم به کمک راهی که هم میشد و هم نمیشد پیش‌بینش کرد: به کمک مطالعه کردن. میشد پیش بینیش کرد چون جوآن یه نویسنده و کتاب‌خون مشتاق بود که از بچگی لابه‌لای کتاب‌ها بزرگ شده بود اما نمیشد پیش بینیش کرد چون اونچه بیشتر از همه بهش کمک کرد، یک رمان یا کتاب روانشناسی و اینها نبود، بلکه گزارش تشریح جان بود.در کنار گزارش‌های اروژانس، جوآن این گزارش رو هم حدود یکسال پس از مرگ جان دریافت کرد. پاکتی که این گزارش‌ها توش بودن حدود یکسال گم شده بود چون جوآن به خاطر حال بدش ادرس رو اشتباه نوشته بود.از طریق اون گزارش‌ها جوآن فهمید که موقع سکته، جان دچار نوعی گرفتگی عروق بوده. در واقع نوع حادی از گرفتگی عروق؛ رگ اون دارای ۹۵ درصد گرفتگی بوده. جان سابقه خانوادگی بیماری قلبی و البته سابقه شخصی عارضه قلبی داشت. در سال ۱۹۸۷ پزشکش از طریق انژیوگرافی گرفتگی عروقش رو تشخیص داده بود. بیماری جان LAD بود. اون زمان دکتر جان بهش گفته بود که توی پزشکی به این عارضه میگن بیوه کن. به عبارت دیگه ریسک مرگ توی این بیماری انقد بالاست که به این اسم معروف شده. از این فکت‌ها جوآن نتیجه گرفت که جان، از روی بدشانسی قلب ضعیفی از پدر و مادرش به ارث برده و اون قلب قرار بوده که متوقف بشه، هیچکسی هم نمی‌تونسته کاری بکنه. این ماجرا چیزی از غم از دست دادن جان کم نکرد؛ اما به جوآن کمک کرد با خودش کنار بیاد که مسوول مرگ جان نیست و دیگه احساس گناه نکنه. جوآن در جستجوی توضیحی برای تجربه‌اش از غم سراغ کتاب‌های پزشکی و روانپزشکی رفتجوآن ماه‌ها پس از مرگ جان، قبل از اینکه گزارش تشریح بدستش برسه حسابی مشغول خوندن بود. در کنار کتاب‌های زیادی از ادبیات، شعر و راهنماهای عملی مواجهه با اندوه (که اکثرشون به درد نمی‌خورن)، کتاب‌هایی هم از روانشناسی و پزشکی خوند. از فروید و ملانی کلین(Klein) گرفته تا مقاله‌های به روز نشریات علمی پزشکی که مرتبط با اندوه باشن. اما اونچه که به جوآن کمک کرد همین کتاب‌های اخری بودن؛ نه به این خاطر که بهش چیزی یاد داده باشن، بلکه اونو مطمئن کردن که دیوونه نشده بوده و علایمی که بابت اندوهش تجربه کرده، عادی بودن. یعنی شوکه شدن، بی حسی و انکار اتفاقی که افتاده بود.اون از همین کتاب‌ها یاد گرفت که دو نوع اندوه وجود داره. عادی و بیمارگونه. علایم اندوه عادی همون چیزهایی بودن که اون تو روزهای اول داشت اما علا‌یم اندوه بیمارگونه، علایمی هستن که به درازا می‌کشن، همونطور که در مورد جان برای اون اتفاق افتاد.اون متوجه شد که علت احتمالی اندوه بیمارگونه، شدت وابستگی میان فرد فوت شده و فرد بازمانده‌ست، مثل رابطه‌ای که اون با جان داشت.علت دیگه تداخل در فرایند سوگواری فرده، مثلا ایجاد تاخیر در خاکسپاری یا یک بیماری در خانواده. هر دو این عوامل توی قصه جوآن وجود داشتن. همونطور که می‌دونید دختر جوآن، کوینتینا، موقع مرگ پدرش شدیدا بیمار بود و بیماری اون هم باعث تاخیر در مراسم سوگواری پدر شد. اما چیز دیگه‌ای هست که شما نمی‌دونید، اینکه حین مراسم جان، حال کوینتینا دوباره بد شد، البته اینبار به مراتب بدتر از دفه قبل.کوینتینا این بار به دلیل متفاوتی بستری شد. وقتی که حالش بد شد سرش گیج رفت و روی زمین افتاد و سرش به زمین برخورد کرد. در نتیجه دچار خونریزی مغزی شد. مردمک‌های چشم اون دیگه حرکتی نداشتن که یکی از علایم اصلی مرگ مغزی به حساب میاد.حالا جوآن چند ماه پس از مرگ همسرش داشت واقعا دخترش رو هم از دست می‌داد.در طول فرایند درمانی دخترش، جوآن فهمید که توان اون بسیار محدودهکوینتینا زمانی زمین خورد و سرش آسیب دید که به همراه همسرش توی فرودگاه لس انجلس بود. بعد از مرگ جان و بیماری سخت کوینتینا، اون دو تا می‌خواستن که زندگیشون رو از اول شروع کنن. اما حالا زندگی اونا دوباره رو هوا بود، مثل زندگی جوآن. جوآن به محض اینکه خبر به گوشش رسید خودش رو از نیویورک از به لس انجلس، بالای تخت دخترش رسوند. وقتی دخترش رو بیهوش رو تخت دید اولین چیزی که بی اختیار گفت این بود: من اینجام، مراقبتم.برای اینکه بتونه به حرفش عمل کنه تمام تلاشش رو کرد که حواسش به تیم درمان باشه؛ کاری که دفه پیش هم وقتی کوینتینا توی بیمارستان بستری بود انجام داده بود. اون تمام وقت دکترا و پرستارا رو با سوال‌ها و یاداوری‌هاش بمب باران می‌کرد.جوآن به خاطر دخترش جسورتر شده بود. مثل وقتیکه جان به بیمارستان منتقل شده بود، فک می‌کرد که می‌تونه از پس موقعیت بر بیاد.اما کوینتینا به عمل مغز نیاز داشت و اون حتی وقتیکه دکترا درباره عمل حرف می‌زدن نمی‌فهمید که دارن درباره کدوم قسمت مغز صحبت می‌کنن. کلمه‌های تخصصی عصب شناسی برای اون مثل یه زبان بیگانه بود، برای غلبه بر این مشکل اون شروع کرد به خوندن کتاب‌های پزشکی، اما فایده‌ای نداشت؛ هیچی نمی ‌فهمید. خیلی زود اون واقعیت رو فهمید؛ اینکه نمیتونه همیشه از دخترش مراقبت کنه، اینکه نمی‌تونه از پس هر موقعیتی بر بیاد. چیزهایی توی زندگی هستن که خارج از توان ما اندزندگی جلو می‌رهاگه برای این داستان دنبال پایان خوش می‌گردین، باید بگم متاسفم. همونطور که خود جوآن می‌گه بر خلاف فیلم‌ها، مرگ همسر توی این قصه با کشف جدید عشق به زندگی توسطزن همراه نمیشه.همونطور که دیدین ازدواج جوآن چیزی بیشتر عشق بود و مرگ جان برای اون، چیزی بیشتر از یه مرگ ساده. مرگ جان، مرگ رابطه اون‌ها بود که تبدیل به شبکه‌ای از خاطرات برای جوآن شد؛ تبدیل به زندگی مشترکی که تنها یک نفر توی اون بود.گذر زمان به جوآن نشون داد که خاطرات کم رنگ میشن اما از بین نمی رن. همینطور احساس فقدانی که از اونا ناشی میشه. اونا کم رنگ میشن اما ما رو اروم نمی‌کنن. هر چی زمان می‌گذشت، تصویر جان برای اون کمرنگ تر میشد که خود این هم مثل یه فقدان دیگه بود.زندگی می‌گذره؛ نه فقط درباره مرگ یه عزیز، بلکه به طور کلی. جوآن این رو از پدربزرگش که یه زمین شناس بود یادگرفته بود. اون بهش یاد داده بود در طول زمان تنهای چیزی که ثابته، تغییره. حالا چه از طریق زلزله‌های ناگهانی، چه از طریق فرسایش کند و اروم. هیچ چیز برای همیشه موندگار نیست. کوها از بین میرن، ابشارها خشک میشن و جزیره‌ها زیر اب فرو می‌رن.سکته جان، مثل یه زلزله بود و اونچه که برای جوآن باقی موند مثل فرایند فرسایش. جوآن هیچوقت نتونست این اتفاق رو درک کنه یا باهاش کنار باید. بلکه تنها تلاش کرد یه واقعیت تلخ و سرد رو بپذیره. اینکه زندگی جان به پایان رسیده و زندگی اون ادامه داره و برای اینکه به جلو حرکت کنه باید به جان خداحافظی کنه.تنها چیزی که این وسط می‌تونست جوآن رو تسکین بده، دونستن این بود که قطعا جان هم همین رو ازش می‌خواست. در طول یکسال، یعنی از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۴، جوآن دیدیون دو فاجعه شخصی رو تجربه کرد؛ مرگ همسرش و حال وخیم دخترش. اتفاقاتی که به شدت اون رو اندوهگین کردن اما همزمان درس‌هایی هم بهش دادن. درس‌هایی درباره ذات فقدان و اندوه، محدودیت‌های توان اون برای کنترل کردن چیزها و ماهیت تغییر پذیر زندگی. امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 16:49:35 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/چنگیزخان-و-بنا-نهادن-دنیا-ی-مدرن-jqpklsutxtfnمعمولا وقتی صحبت از تمدن‌های غربی میشه که توسعه پیدا کردن و دنیای مدرن امروز ما رو شکل دادن، یونان و امپراتوری‌ روم تو ذهنمون میاداز طرف دیگه، تاریخ دانا به امپراتوری مغول و چنگیز خان، توجه چندانی ندارن و تو همین اندک صحبتی هم که در بارشون میکنن، به توصیف جنبه‌های منفی، وحشیگری و متجاوز بودنشون می‌پردازن.اما داستان چنگیز خان و امپراتوریش، بسیار شگفت انگیز، جالب توجه و شایسته نگاهی متفاوت و به دور از تعصباته. تو این خلاصه صوتی، قصد داریم از کودکی سخت و شرایط زندگی طاقت فرسای چنگیز خان گرفته تا بنا کردن اولین امپراتوری اقتصادی و متصل کردن قاره‌های اروپا و آسیا رو بررسی کنیم. علاوه بر این موارد، بهتون میگیم که:چرا از چنگیز خان، به خصوص در غرب به اندازه کافی قدردانی نشدهچرا تاثیرات امپراتوری مغول هنوز هم در دنیای امروز ادامه داره وچرا این ایده که همسر آینده خودت رو بدزدی، اصلا ایده جالبی نیست!قبل از شروع هم این نکته رو بگیم، شاید خیلی‌هامون چنگیز رو به عنوان فردی خون‌ریز و متجاوز قضاوت کنیم که ایران رو به نابودی کشونده، اما تو این خلاصه صوتی، قراره جنبه‌ها و جزئیات ناشناخته‌ای رو از چنگیز بشنوید که میتونه این قضاوت شما رو تغییر بده. پس لطفا تا پایان این پادکست همراهمون باشید.شاید فکر کنید که امپراتو آینده مغول، چنگیز خان، از کودکی زندگی مرفهی داشته، تو یه خانواده سرشناس و ثروتمند به دنیا اومده و در کل زندگیش این ثروت و قدرت رو حفظ کرده اما نه!واقعیت چیز دیگه ایه. چنگیز خان از کودکی با سختی‌های زیادی مواجه شده بود. چنگیز در منطقه اوراسیا (Urasia)، جایی میان مغولستان امروزی و سیبری به دنیا اومد. اسم کودکی چنگیز، تموجین (Temujin) بود. تموجین در فرهنگ چادر نشینی بزرگ شد. چادر نشینان اون منطقه بر اساس نسبت‌های خویشاوندی در طایفه‌ها و قبلیه‌های مختلف تقسیم بندی شده بودن. رئیس یا بزرگ هر قبیله هم با عنوان «خان» شناخته میشد. اما دنیای زندگی تموجین، دنیای خطرناکی بود. یسوگی (Yesugei) پدر تیموجین، دست به کار خطرناکی زده بود و مادر تموجین یعنی هولون (Hoelun)، که به تازگی با یه جنگجو از یه قبیله دیگه به نام چیلدو (Chiledu) ازدواج کرده بود رو دزدید.رسم و رسوم اینطوری بود که معمولا مردها قبل از اینکه با دختری ازدواج کنن، گاهی به مدت چند سال برای پدر و مادرش هدیه می‌فرستادن. اما پدر چنگیز خان خیلی فقیر بود و نمی‌تونست هدایای گران قیمتی رو براشون بفرسته و اینجا بود که تصمیم گرفت خودش دست به کار بشه و هولون رو بدزده. هولون تو سال 1162، دور از خانه و خانواده خودش، تموجین رو به دنیا آورد. خیلی زود، یسوگی تو درگیری‌های قبیله‌ای کشته شد و قبیله مهاجم، تموجین، مادرش و خواهر و برادراش رو بی آب و غذا رها کردن تا بمیرن. تنها عاملی که باعث شد تموجین و خانوادش جان سالم به در ببرن، عزم و اراده قویشون بود. تموجین هیچ وقت فرصت نکرد به تحصیلات بپردازه؛ چون همیشه درگیر زنده موندن تو یه دنیای سخت و خشن بود. تا جایی که تو همون دوران کودکی، برادر ناتنی و بزرگتر خودش رو کشت تا بتونه کنترل خانواده روبه دست بگیره. بعدها تموجین توسط قبیله تاییچیود (Tayichiud) به بردگی گرفته شد. البته طولی نکشید که با خوش شانسی و البته شجاعت خودش، تونست یه اسب پیدا کنه، از دست اون قبیله فرار کنه و به خونه بره.حالا، چطوری این تموجین، شد چنگیز خان؟خب، توسال 1206 تونست ریاست قبیله رو بر عهده بگیره و منطقه بزرگی رو تحت تسلط خودش در بیاره. بزرگی این منطقه حدودا به اندازه اروپای شرقی امروزی بود. چنگیز تونست به حدود یک میلیون نفر از طوایف مختل چادرنشین حکومت کنه و یه نام متحد بهشون بده: یکِه مونگول اولوس (Yeke Mongol Ulus) یا ملت بزرگ مغلول.تموجین برای حفظ مناسبات جدیدی که در نظر گرفته بود، عناوین طایفه‌ای مثل گور خان (Gur-Khan) یا تایانگ خان (Tayang Khan) رو رد کرد و به جاش، «چینگیز خان» رو برای خودش انتخاب کرد. در زبان مغولی، «چین» به معنای نترس و استواره. تلفظ فارسی «چینگیز» بوده که باعث شده امروزه تو جهان همه با نام «چنگیز» بشناسنش. چنگیز خان اهل تکنولوژی بود و توانایی‌هاش در طول چهار دهه جنگ و استفاده از جنگ افزارها، پیشرفت کرده بود. چنگیز یاد می‌گرفت، آزمایش می‌کرد، الگو برمیداشت و در نهایت این الگوها رو بهبود می‌داد.چنگیز خان سنت شکن هم بود. به عنوان مثال، به جای اعدام رهبران شکست خورده دشمن، اون‌ها رو به قبیله خودش وارد میکرد و سعی میکرد ازشون در جاهایی که کارآمد هستن استفاده کنه. همچنین، به جای اعتبار دادن از روی نسبت‌های فامیلی و خانوادگی، طرفدار شایسته سالاری بود و افرادی رو برای منسب‌های جنگی و حکومتی انتخاب میکرد که در رقابت با همدیگه بتونن پیروز بشن.اقدام دیگه چنگیز خان، سازماندهی و آموزش ارتش بود. بیشتر نظامیان چنگیز خان سوارکار بودن. سربازان به واحدهای ده نفری تقسیم بندی میشدن. این سربازا سوارانی ماهر بودن و میتونستن حین سوار کاری به خوبی تیراندازی کنن. یکی از شگردهای سربازای مغولی، تظاهر به فرار کردن و عقب نشینی بود. بعد از اینکه دشمن اون ها رو تعقیب میکرد، ناگهان از کمین گاهشون حمله میکردن و دشمن رو از پا در می‌آوردن. با وجود همه این استعدادها، تاریخ با چنگیز خان منصف نیست و میشه گفت نژادپرستی تا حدودی کار خودش رو کرده. در حالی که کارهای ناشایست و خون ریزی رهبران اروپایی مانند اسکندر مقدونی یا ناپلئون توجیه میشه یا حتی نادیده گرفته میشه و فقط از خوبی‌هاشون بحث می‌کنن، چنگیز خان همچین شانسی رو نداشت. دستاوردها و موفقیت‌های مغول‌ها به دست فراموشی سپرده شده و در عوض، صرفا در جنایاتشون تا جایی که ممکنه، بزرگنمایی شده.در قرن نوزدهم، دانشمندای غربی همه تلاششون رو کردن تا آسیایی‌ها رو تحقیر کنن. اونا اصطلاح «مُنگل» رو ابداع کردن که امروزه هم خیلی از این کلمه استفاده می‌کنیم. با این کار، سعی کردن مغول‌ها را آدمای عقب افتاده و کم هوش توصیف کنن. اما وقتش رسیده که نگاهمون رو تغییر بدیم.حالا اصلا چنگیز خان واقعا چقدر قدرتمند بوده؟ اندازه ثروت و وسعت سرزمین‌هایی که تحت امر چنگیز خان در اومدن، به قدری زیاد بود که تخمینش واقعاً کار دشواریه!چنگیز به همراه پسران و نوه‌هاش، در جنگ‌های بی‌شماری شرکت ‌کرد. تنها در عرض 25 سال، ارتش مغول‌ها وسعتی از کشورها رو فتح کردن که رومی‌ها تو 400 سال تونسته بودن فتح کنن.اگه به نقشه‌های امروزی نگاه کنیم، مناطق تحت امر چنگیز، شامل 30 کشور مختلف میشد و از مدیترانه تا اقیانوس آرام وسعت داشت.فرقی نداره شما چطور بخواید اندازه گیری کنید و چه چیزی رو ملاک قرار بدید؛ تعداد آدمایی که بهشون حکومت کرد، تعداد کشورهایی که شکستشون داد، وسعت نواحی مختلفی که فتح کرد، در همه این شاخص ها می‌بینیم که چنگیز رکورد داره و حداقل دو برابر هر فرد دیگه‌ای تو تاریخ قلمرو به دست آورده.امپراتوری مغول، از جنگل‌های سیبری شروع میشد و تا دشت‌های هندوستان ادامه پیدا می‌کرد، از زمین‌های برنج ویتنام تا مزارع گندم مجارستان کشیده میشد و از کره تا بالکان ادامه پیدا می‌کرد. تو سرزمین‌های تحت امر چنگیز، بیش از 1 میلیون چادرنشیت زندگی میکردن و 15 تا 20 میلیون گونه‌های جانوری رو هم در خودش جا میداد.امپراتوری مغول‌ها در زمان اوج خودش، چیزی در حدود 11 تا 12 میلیون متر مربع وسعت داشت. چیزی در حد و اندازه‌های قاره آفریقا! یا اگه بخواید با قاره امریکای شمالی مقایسه کنید، بزرگ‌تر از آمریکا، کانادا، مکزیک، آمریکای مرکزی و جزایر کارائیب وسعت داشت.چیزی که اینجا خیلی حیرت انگیز تره، اندازه ارتش مغول‌هاست. ارتشی که تونسته بود این وسعت از سرزمین‌ها رو فتح کنه، نهایتا 100 هزار نفر سرباز داشت. شاید بگید که خب این عدد بزرگیه، اما اگه همین ورزشگاه آزادی رو در نظر بگیرید، خیلی هم جمعیت زیادی به نظر نمیرسه و به نسبت فتوحاتی که داشتن، این عدد واقعا ناچیزه. خیلی جالبه که چطور مغول‌ها با همین تعداد کم جنگجو، تونسته بودن حکومتی به این وسعت رو شکل بدن.در واقع، نظم بخشیدن و حکومت کردن، فقط بر عهده ارتش مغول‌ها نبود. چنگیز قوانینی وضع کرده بود تا بتونه آرامش و صلح رو بین طیف وسیع و متفاوتی از طوایف و چادر نشین‌ها رو کنار هم و زیر یک پرچم در بیاره. حالا سوال اینجاست، چنگیز خان چطور تونست نظم رو تو سرزمین‌های تحت امرش برقرار کنه و اجازه نده آشوبی شکل بگیره؟چیزی که احتمالا شما رو غافل گیر میکنه و تصوراتتون رو در مورد یه حاکم خونریز و ظالم تغییر میده، اینه که بدونید چنگیز قوانینی رو وضع کرده بود که مبتنی بر اخلاق و انسانیت بودن.قوانین چنگیز، در ساده‌ترین حالت مبتنی بر هنجارهای چادر نشین‌ها بود. اما چنگیز همیشه از سنت شکنی استقبال میکرد، چون می دونست که یکسری از قوانین سنتی، ممکنه پایه‌های حکومتیش رو سست کنه.چنگیز یکسری از کدهای اخلاقی رو در قوانینش لحاظ میکرد که در طول زندگی خودش بارها بهبودشون داده بود، به خصوص در سال‌های آخر حیاتش. میشه گفت که تنها و مهم ترین هدف این قوانین هم، متحد کردن آدما و کاهش تنش بین گروه‌های مختلف فکری و فرهنگی بود.البته، این هم باید بگیم که برخی از قوانین چنگیز با استانداردها و قوانین دنیای امروز اصلا سازگاری نداشت. به عنوان مثال، رابطه جنسی میان زن و خویشاوندان نزدیک همسرش، یا بین یک مرد و خدمتکاران خانمش، یا حتی بین یک مرد و همسران سایر مردهایی که در یک محل اقامت داشتن، آزاد بود. البته، تا جایی که درگیری و تنش بینشون شکل نگیره! چون هر گونه تنش و درگیری، تبعات قانونی داشت. میل شدید چنگیز خان به ثبات و تلاشش برای حذف هر گونه درگیری و تعارضات، تو همه جنبه‌های حکومتیش قابل مشاهده بود. به عنوان مثال، دزدیدن حیوان دیگران یه جرم بزرگ به حساب میومد و دزد مجبور بود تا حیوان رو به صاحب اصلیش برگردونه. حالا شما حساب کنید که در سرزمینی به این وسعت، چنین قانونی در چه حجم و اندازه‌ای باید اجرا بشه!علاوه بر این‌ها، چنگیز یک سیستم عظیم و غول آسایی از ارتباطات رو ایجاد کرده بود تا بتونه قسمت‌های مختلف سرزمینش رو در کنار هم نگه داره. سواران تیز پا که با عنوان پیکان‌های پیغام رسان شناخته میشدن، بین ایستگاه‌های متعدد حرکت و در سریع ترین زمان ممکن، اطلاعات رو منتقل میکردن. فاصله بین هر دو ایستگاه تقریبا 32 کیلومتر بود و در سراسر سرزمین‌های تحت امر مغول کشیده میشدن. حالا که تا حدی با دستاوردها و زیرساخت‌های عظیم چنگیز آشنا شدید، باز هم تنها تصورتون ازش یه فرد خونریز و آدم کشه؟بر خلاف اون چیزی که بارها در تاریخ به ما گفتن و تصویری که از مغول‌ها شکل دادن، چنگیز خان حاکم ترقی خواهی بود و نوادگانش هم این طرز فکر توسعه طلبی رو ادامه دادنچنگیز، تا حدود زیادی به اصول و پایه‌های حقوق بشر متعهد بود، به خصوص به حقوق زن‌ها. به عنوان نمونه، یکی از جنبه‌های حقوق بشری چنگیز، این بود که اجازه میداد هر فرد هر دینی که میخواد رو انتخاب کنه. البته برای این تصمیمش دلایل منطقی هم داشت. چنگیز میدونست که تنوع ساکنان سرزمینش بی‌شماره و از بودایی‌ها گرفته تا مسیحیان و مسلمانان در مناطق تحت امرش زندگی میکنن. هرچند خود چنگیز یک شَمن باور یا شمنیست (Shamanist) بود، اما به خوبی فهمیده بود که تنش و تعارض بین ادیان مختلف میتونه حکومتش رو به خطر بندازه.یکی دیگه از اقدامات چنگیز، این بود که اجازه نمی‌داد مغول‌ها به بردگی گرفته بشن. البته در این خصوص به قومیت‌های دیگه کمتر اهمیت میداد. یادتون میاد که گفتیم در کودکی به بردگی کرفته شده بود؟ به همین دلیل، فهمیده بود که برده‌داری چقدر کار ناپسند و ظالمانه‌ایه.چنگیز به زن‌ها نگرش مثبتی داشت و تا حدودی میشه گفت براشون دلسوزی میکرد. در این راستا دزدیدن، فروش و تجارت زن‌ها رو ممنون اعلام کرد. چنگیز آگاه بود تا زمانی که مردها بتونن زن‌ها رو بدزدن یا با فروششون به درآمد برسن، هر نوعی تنش و تضادی ممکنه بین اقوام مختلف شکل بگیره و این تجربه‌ای بود که از کودکی خودش به همراه داشت. چنگیز خان به چشم دیده بود که دزدیده شدن مادرش توسط پدرش، چه عواقب شومی براشون داشت. علاوه بر همه این مواردی که گفتیم، مغول‌ها هر جایی که میرفتن، به فعالیت‌های فکری و روشن اندیشی می‌پرداختن، هرچند که خود چنگیز خان سواد خواندن نداشت.تفکرات بشر دوستانه در دوران حکومت نوه چنگیز خان، یعنی کوبلای خان (Kublai Khan) به اوج خودش رسیده بود. در سال 1269، کوبلای خان یه مدرسه رو برای زبان مغولی تاسیس کرد. در سال 1271 هم یک دانشگاه ساخت و از دانشمندا تقاضا میکرد که اتفاقا روزمره رو ثبت کنن و متن‌ها و کتاب‌های قدیمی رو بخونن و در نهایت، همشون رو ثبت و ضبط کنن.البته کوبلای خان به همین‌ جا بسنده نکرد و با حمایتش از تئاتر و تشویق هنر، نقش مهمی در توسعه فرهنگ اون زمان ایفا کرد. انواع سرگرمی‌ها در مقابل کوبلای خان اجرا میشد، از مراسم سنتی قدیمی گرفته تا سرگرمی‌هایی که به تازگی وارد فرهنگ مردم شده بودن.در قرن دوازدهم، فرماندهان در خانواده‌های قدرتمند به سن حکومت میرسیدن و شاهزاه‌ها، در دربار بزرگ میشدناما قضیه برای چنگیز خان زمین تا آسمون فرق میکرد. چنگیز خان از صفر شروع کرده بود!شاید هم دلیل اینکه چنگیز تونست سیستم حکومت متفاوتی رو شکل بده هم همین بود. خیلی‌هامون نه تو یه خانواده قدرتمند به دنیا اومدیم، نه در بدو تولدمون امتیازات خاصی داشتیم. به هر جایی که رسیدیم هم، با پشتکار و شایستگی خودمون بوده که رسیدیم. قضیه برای چنگیز چطوری بوده؟اول اینکه چنگیز با لغو عنوان‌های سنتی، قدرت قبیله‌ها رو تا حدود زیادی کم کرد. بعد یه قدم جلوتر رفت: تمامی مراکز مهم حکومتی، به یک حکومت مرکزی وصل میشدن و قدرت به صورت متمرکز توزیع میشد. کسی به پشتوانه خانواده یا جایگاه اجتماعیش امتیازی نداشت و این شخص چنگیز بود که بر اساس شایستگی افراد، براشون امتیازی قائل میشد. در قلب حکومت چنگیز، ارتش قرار داشت. ارتش چنگیز یه سازمان قدرتمند بود که چنگیز رو به قدرت رسونده بود. در حکومت چنگیز خان، هر مردی که بین 15 تا 70 سال سن داشت، باید به خدمت ارتش در میومد. نکته جالب این که افراد در هر سطح و شغلی که بودن، میتونستن درجات ارتشی رو بالا برن و با نشون دادن شایستگی‌هاشون، به مقام و منسب برسن. افرادی که شایسته بودن و از عهده کار فرماندهی بر میومدن، میتونستن 1000 سرباز تحت امر خودشون داشته باشن. اگر هم کمی با خود چنگیز خان وقت میگذروندن و اعتمادش رو جلب میکردن، میتونستن تا 10 هزار نفر رو تحت امر خودشون در بیارن. البته این لطف چنگیز خان فقط در میدان نبرد شامل حال بقیه نمیشد. اگه کاری میکردید که چنگیز از شما قدر دانی کنه و وفاداریتون رو بهش نشون میدادید، میتونستید جایگاه شایسته و مهمی رو در حکومتش به دست بیارید. هیچ فرقی هم نداشت که از کجا اومدید و چه قوم و نژادی دارید. چیزی که بیش از همه چیز برای چنگیز اهمیت داشت، وفاداری بود. حتی افراد خانواده چنگیز هم به اندازه فرماندهان نزدیکش مورد توجه چنگیز قرار نمی‌گرفتن. چنگیز فقط 5000 سرباز رو در اختیار مادر، برادر کوچکتر تر و دو فرزند جوان خودش قرار داده بود، در صورتی که گفتیم برخی از فرماندهان وفادارش تا 10 هزار سرباز در اختیار داشتن. در نهایت، باید بگیم که چنگیز خان راه‌های دیگه‌ای هم برای قدردانی داشت. چنگیز رهبران دینی رو از پرداخت مالیات و کارهای عمومی معاف کرده بود. علاوه بر این، حتی از دکترها، دانشمندا، قاضی‌ها و معملان هم مالیات دریافت نمی‌کرد.سرزمین مغول‌ها وسیع بود و خیلی راحت میتونستن کالاها رو از چین بگیرن و به کشورهای اروپایی بفرستن در زمان تولد چنگیز خان، تنها تعداد کمی از چینی‌ها، اروپایی‌ها رو می‌شناختن و به همین نسبت، اروپایی‌ها هم شناختی نسبت به چینی‌ها نداشتن. یکی از دستاوردهای چنگیز خان این بود که این دو دنیای دور از هم رو به هم متصل کرده بود. در زمانی مرگ چنگیز، یعنی سال 1227، مناسبت‌های دیپلماتیک و اقتصادی به اوج خودش رسیده بود. قراردادهایی که حتی تا به امروز هم پابرجا موندن!چنگیز خان رویکرد هوشمندانه‌ای نسبت به تجارت داشت و اولین سازمان بین المللی حمل و نقل رو تاسیس کرد. به جریان درآوردن سرمایه، نکته کلیدی اقدامات چنگیز بود که در دنیای امروز هم همچنان این نگرش پابرجاست. چنگیز خان به جای اینکه منابع مالی و سرمایه‌های کشوراهایی که فتح میکرد رو غارت و کنه و به خزانه خودش اضافه کنه، سعی میکرد نظام توزیع کالاها رو برقرار کنه و سرمایه رو بین ملت‌های مختلف به گردش در بیاره. علاوه بر این، مغول‌ها فرهنگ‌های محلی رو ساماندهی کردن. به عنوان مثال، در اروپای شرقی، چندین قوم اسلاو (Slav) رو با هم متحد کردن. در آسیای شرقی، یک حکومت متحد از سلسله سونگ (Sung)، مانچوریا (Manchuria)، تبت، ایالت تانگوت (Tangut) و سرزمین‌های اوغور (Uighur) در شرق ترکمنستان تشکیل دادن. از همه جالب‌تر و حیرت انگیز تر، اینکه چنگیز خان با ساماندهی شهرهایی که در مسیر جاده ابریشم بودن، چیزی معادل منطقه تجارت آزاد امروزی به وجود آورد. دستاوردهای تجاری این اقدام چنگیز بی نظیر بود. تجارت به اوج رسید و فناوری‌های نوین مثل کاغذ، چاپ، باروت و قطب نما از شرق وارد غرب شد. در نتیجه مستقیم این اقدامات بود که رُنسانس تنها به فاصله چند نسل بعد در اروپا اتفاق افتاد.تجارتی که چنگیز خان بنا کرده بود، به همه طرف‌ها‌ نفع میرسوند. معدن کاران آلمانی به چین میرفتن، پزشکان چیزی به ایران میرفتن و به همین صورت، چرخه اقتصادی و فرهنگی بزرگی شکل گرفته بود. در مدت کوتاهی، فرش، چای و سایر محصولاتی که در انحصار یک منطقه جغرافیایی خاص بودن، وارد چرخه تجارت بی المللی شدن. در نهایت، به عنوان جمع بندی باید بگیم برخلاف چیزهایی که خیلی‌ها تو مدرسه یاد میگیرن، مغول‌ها و اولین امپراتور اون‌ها یعنی چنگیز خان، بسیار ترقی خواه و توسعه طلب بودن و این رویکردشون رو در عمل به وضوح نشون دادن. از جمله اقدامات متعالی چنگیز خان، تعهدی بود که به قوانین اساسی حقوق بشر، مثل حمایت از بانوان، آزادی دین، برابری و تجارت آزاد داشت. با همه این تفاسیر، میتونیم ادعا کنیم که مغول‌ها، پایه‌های تمدن امروزی رو بنا کردن. امیدواریم از شنیدن این پادکست لذت برده باشید.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 16:47:51 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/تحویل-شادمانی-xjelmz5kz8v4اگه کار‌افرین یا مدیر یه مجموعه هستی تا حالا از کارکنانت پرسیدی که احساسشون نسبت به محیطی که توش کار می‌کنن چیه؟ برای اینکه افراد جدیدی استخدام کنی چطور؟ اولویتت چیه؟ صرفا توانایی و مهارت افراد توی کارشون مهمه؟ ایا اینکه رفتار اونها تو محیط کار و با بقیه کارکنان چطور باشه برات اهمیت داره؟ به نظرت کدوم یکی مهم‌تره: تمرکز روی پول و درامد یا تمرکز روی فضای کاری مجموعه؟ کتاب تحویل شادی نوشته تونی شی درباره همین سواله و بر اساس تجربه خود شی توی راه‌اندازی کمپانی بزرگ zappos نوشته شده، پس بهت توصیه می‌کنم این کتاب با ارزش رو از دست ندی.تو سال ۱۹۹۸، تونی شی از اینکه توی شرکتی که خودش اون رو ساخته بود بره سر کار، بیزار شده بود. کمپانی اینترنت او با نام link exchange داشت به سرعت رشد می‌کرد پس اونم با بیشترین سرعت ممکن ادم‌های جدید برای مجموعه‌ش استخدام می‌کرد. افرادی که اون به کار می‌گرفت هم باهوش بودن هم انگیزه زیادی برای پول دراوردن داشتن ولی اهمیت زیادی به شرکت نمی‌دادن. در نتیجه به آرومی شرکت شی از یه کسب و کار با فضای «یکی برای همه همه برای یکی» تبدیل شد به شرکتی پر از سیاست بازی و شایعه و ... به طور کلی فضای مسموم. شی در کمال بیچارگی فقط می‌خواست از شر اون شرکت راحت بشه و در نتیجه تو سال ۱۹۹۸ به ارزوی خودش رسید. وقتی مایکروسافت به اون پیشنهاد داد تا در ازای ۲۶۵ میلیون دلار شرکت رو از شی بخره، شی بدون ذره ای تردید پول رو گرفت، از در رفت بیرون و قسم خورد که برای شرکت بعدیش، اولویت خودش رو ساختن یه فضای کاری درست قرار بده. ده سال بریم جلو، شی یه شرکت انلاین فروش کفش به نام zappos راه انداخته. اون مقدار قابل توجهی پول و زمان توی این کارش سرمایه‌گذاری کرده تا فضای کاری زپوز رو فوق العاده بسازه که خب نتایج شگفت انگیزی هم داشته. زپوز امروز نه تنها یکی از عالی‌ترین شرکت‌های بزرگ دنیا برای کار کردنه بلکه سالانه میلیون‌ها دلار سود هم داره. تمام این‌ها نتیجه این بود که شی فهمید وقتی تو فضای کاری کسب ‌و کارت رو عالی بسازی، کارمندای تو از بودن توی محیط کار لذت خواهند برد و در نتیجه با توان بیشتری کار خواهند کرد و همون حس رو به مشتری‌ها هم انتقال خواهند داد، نتیجه ش؟ اینکه تو مشتری‌های شاد و وفاداری نیز خواهی داشت! پس فضای خوب یعنی کارکنان خوشحال، یعنی مشتری‌های خوشحال و در نهایت یعنی فروش بیشتر! جو فوق‌العاده زپوز که نتیجه‌ش خدمات مشتریان فوق‌العاده‌ش شده، مزیت رقابتی اونه. اونا سعی نمی‌کنن ارزون ترین جنس رو بیارن یا همش دنبال جدیدترین محصولات باشن، جالب اینه که مشتریانشون هم به این موضوع اهمیتی نمی‌دن چون چیزی که برای اونا مهمه اینه که می‌دونن کارکنان زپوز اگه هر مشکلی وجود داشته باشه براشون اهمیت قائلن. اگه بخوای فضای کسب و کارت رو تبدیل به مزیت رقابتی خودت بکنی بد نیست سه تا تصمیم تاثیرگذار که تونی شی توی زپو گرفت و اجرایی کرد رو بدونی:اولی: بر اساس ارزش‌هات استخدام یا تعدیل نیرو کناکثر شرکت‌ها برای خودشون یه هدف اصلی و لیستی از ارزش‌ها دارن که اکثرا بی معنی‌ن. تصور کن که برای شرکتی کار می‌کنی که مطابق ارزشش فضای خیلی خوب و مثبتی داره اما همزمان اونجا همکاری داری که به بقیه بی احترامی می‌کنه، ولی خب ستاره شرکت شماست و عملکردش باعث میشه که سود زیادی نصیب شرکت بشه. تو این وضعیت مدیر مجموعه چیکار می‌کنه؟ نکته متضاد دقیقا همینجاست. مدیر چشمش رو روی رفتارهای اون ادم می‌بنده چون در حقیقت تنها ارزشی که براش وجود داره پول و پول بیشتره.توی زپوز ده تا ارزش وجود داره که اگه هر کدوم از اونها رو زیر پا بذاری بدون توجه به موقعیتت اخراج میشی. در واقع، اگه ادمی نباشی که اون ده تا ارزش رو بشه توی تو دید اصلا تو همون قدم اول نمی‌تونی توی زپوز استخدام بشی. زپوز دو مرحله مصاحبه داره، یکی برای اینه که ببینن اصلا برای اون موقعیت شغلی از نظر مهارت‌های حرفه‌ای مناسب هستی یا نه و دیگری برای اینکه ببینن با ارزش‌هاشون مطابقت داری یا نه. افرادی که مصاحبه ارزش‌ها رو انجام می‌دن حق وتو دارن و می‌تونن هر فردی رو که مناسب نباشه از فرایند استخدام خارج کنن. زپوز ۱۰ تا ارزش داره، ۱۰ می اون متین و افتاده بودنه. یعنی اگه کسی باشی که هر جا می ری بلند بلند داد می‌زنی که من فلانی ام یا فلان دستاورد رو دارم و ادم مغروری باشی، توی مصاحبه بدون توجه به اینکه چقدر باهوشی یا چقدر تجربه کاری مرتبط داری یا چقدر توی اون موقعیت شغلی فوق‌العاده خواهی بود، تو استخدام نخواهی شد. حالا جالب چیه؟ اینکه اگه مطابق ارزش‌های اونا باشی و استخدام بشی ممکنه برای انجام دادن کارایی که شرکت‌های دیگه به خاطرش نیرو اخراج می‌کنن تشویق هم بشی. مثلا چی؟ مثلا اگه یکی از کارکنان زپوز ۳۰ دقیقه وقت بذاره تا به یه مشتری کمک کنه کفشی رو از یه سایت رقیب انتخاب کنه به این علت که خود زپوز اون کفش رو موجود نداره، مدیریت این قصه رو با بقیه کارکنان به اشتراک می‌ذاره، چون دقیقا مثالی از ارزش شماره ی یک توی زپوزه، یعنی: از طریق خدمتی که انجام می‌دید، شگفتی تحویل بدین!مثال‌های دیگه چی؟ مثلا پای تلفن با مشتری واستادن برای نزدیک به ۱۰ ساعت! جواب دادن به سوالات یه مشتری درباره زندگی تو لاس وگاس یعنی جایی که دفتر زپوز، قرار داره یا حتی کمک کردن به یه مشتری برای سفارش پیتزا وقتی که سرویس شبانه هتلش به پایان رسیده بود. وقتی که ارزش‌های شرکتتون رو تعریف می‌کنیدو بهشون پایبند می‌مونید، اونم جوری که همه افراد شرکت اونا رو بدونن و بر اساس اونا رفتار کنن، مجموعه شما یکدست خواهد شد و حسی مانند یک خانواده درش شکل خواهد گرفت. برای اینکه ارزش‌های شرکت خودتون رو تعریف کنی می‌تونید ویژگی‌های شخصیتی سه تیپ ادم‌ رو در نظر بگیری: اول افرادی که ترجیح می‌دی بعد از کار برای نوشیدن چیزی باهاشون بیرون بری. دوم افرادی که حاضری باهاشون تمام غروب یا اخر هفته‌ها کار کنی مثلا اگه قرار باشه که به یه ددلاین مهم برسید و سوم ادم‌هایی که از کارکردن کنارشون بیزاری. ویژگی‌های شخصیتی اونا رو لیست کن و اونا رو برعکشون کن. مثلا اگه از ادم‌ها جوشی و مغرور بدت میاد برعکسش میشه ادم‌های اروم و فروتن. هدف تو باید این باشه که ارزش هایی رو تعریف کنی که جو کسب و کارت رو متفاوت بکنه.مثلا شاد باشه حتی یه مقداری عجیب و غریب باشه که ارزش شماره سه توی زپوز هم همینه! تو قراره لیستی رو بسازی که بعدا بر اساس اون استخدام یا اخراج کنی، یا کارکنانت رو ترفیع بدی. وقتی که یه لیست احتمالی رو اماده کردی سعی کن ارزش‌های شبیه به هم رو یکی کنیو فقط اونایی که اصلی، به یاد موندنی و معنادار هستن رو نگه داری چون تو می‌خوای که همه کارکنان مجموعه ت به سادگی بتونن اون ارزش‌ها رو توی ذهن نگه دارن. سوالات مصاحبه شغلی رو بر اساس همون ارزش‌ها طرح کن، برای بررسی عملکرد کارکنانت از معیارهایی استفاده کن که بتونه به درستی بسنجه که ایا اونا طبق همون ارزش‌ها عمل می‌کنن یا نه و در نهایت همه تصمیماتی که می‌گیری رو از فلیتر ارزش‌های اصلیت عبور بده. اینکه روی چی سرمایه‌گذاری می‌کنی و اگه مشکلی پیش بیاد قید چه چیزهایی رو میزنی. تصمیم تاثیرگذار دومی که تونی شی گرفت و به واسه اون تونست فضای فوق‌العاده درون زپوز رو خلق کنه، ساخت یک کتابچه فضای کار بود. اکثر مدیرا ادعا می‌کنن که دوست دارن توی مجموعه‌شون فضای کاری خوبی وجود داشته باشه اما خودشون تمایلی ندارن که در صورت وجود مشکل توی فضا نسبت بهش مسئولیت پذیر باشن. تونی شی به همراه تیم مدیریتی خودش این تضمین رو ایجاد کرد که به واسطه ساخت سالانه یه کتابچه فضای کار نسب هر اتفاقی که توی فضای کاری مجموعه رخ بده متعهد باشن.هر سال تیم مدیریت زپوز از کارکنان می‌خواد که به صورت ناشناس به این سوال پاسخ بدن:فضای کاری زپوز برای تو چجوریه؟ بعد تیم همه جواب ها رو جمع‌آوری میکنه و بدون هیچگونه ادیت یا سانسور همه اونا رو توی یه کتابچه منتشر میکنه. اگه یه جواب منفی باشه، مثلا یکی از کارکنان گلایه کرده باشه که زپوز به اون فرصت یادگیری و پیشرفت نمی‌ده که این مخالف ارزش شماره ۵ توی زپوزه، این کامنت منفی توی کتابچه و سایت برای همه قابل دیدنه. تیم مدیریت زپوز همواره انگیزه داره تا تصمیمات و اقدامات اصلاحگرانه‌ شو روی بهبود فضای کاری زپوز متمرکز کنه تا اون فضا بیشتر و بیشتر مطابق ارزش‌های تعریف شده زپوز بشه، بنابراین با این کار اونا می‌تونن توی کتابچه فضای کار سال بعد عملکرد بهتری رو از مجموعه ببینن. کتابچه فضای کار زپوز همچنین مثل یه البوم یادگاری برای اعضای مجموعه می‌مونه تا به یاد بیارن چه کارهای شگفت‌انگیزی رو توی ۱۲ ماه گذشته کنار هم انجام دادن. تیم مسوول ساخت کتابچه، عکس‌های یادگاری سال قبل رو جمع می‌کنه و توی کتاب یه البوم یادگاری رنگی از اونا درست می‌کنه. وقتی کارکنان، این کتابچه رو ورق می‌زنن می‌تونن تک تک تجربه‌هایی که کنار هم داشتن رو به یاد بیارن و تشویق می‌شن که برای سال بعد برای نقشه‌ها و رویدادهای بزرگ‌تری اماده شن و کتابچه سال بعد رو بهتر و بهتر کنن. برای اینکه کتابچه فضای کار شرکت خودت رو بسازی عکس‌های افراد مجموعه‌ت رو در حین انجام فعالیت‌های گروهی در طول سال جمع اوری کن و از کارکنانت دو تا سوال بپرس: فضای کاری شرکت رو چطور تعریف می‌کنید؟وفک می‌کنید فضای کاری شرکت ما با فضای کاری شرکت‌های دیگه چه تفاوتی داره؟همه جواب‌ها رو جمع کن و بدون سانسور منتشرشون کن. وقتی اونا رو می‌خونی ببین تا چه حد با ارزش‌هایی که تعریف کردی مطابقت دارن و ایا بین نظرهای متفاوت می‌تونی وحدت و تکرار پیدا کنی یا نه. اگه نه، مطمئنا تا رسیدن به کتابچه سال بعد کارهای زیادی برای انجام خواهی داشت.اما تصمیم مهم سومی که باعث شد فضای زپوز فوق‌العاده بشه،همراه کردن همه افراد با خدمات مشتری‌ها بود. یعنی چی؟ توی کتاب شی می‌گه:هر کسی که توی مجموعه ما استخدام شده، به طور یکسان اموزش‌هایی رو می‌بینه که تیم خدمات مشتری‌های ما و مرکز تماس ما می‌بینن. بدون توجه به سمت یا بخشی که توی اون کار می کنه. شما ممکنه حسابدار یا وکیل باشید یا حتی برنامه نویس، مهم نیست. برای دو هفته باید پشت تلفن بشینید و به تلفن‌های مشتری‌ها جواب بدین. اگه تجربه اولیه شما برای کار توی یه مجموعه نشستن تو بخش خدمات مشتری ها باشه، وقتی به میز اصلی خودتون می‌رید یه هدف توی ذهنتون شکل می‌گیره. اگه یه برنامه نویس باشی و تو هفته اول کارت به سالی از نیویورک کمک کنی تا کفش مورد نظرش رو از توی سایت پیدا کنه وقتی سر میز خودت می‌شینی ناخوداگاه به این فک می‌کنی که چطور کار تو می‌تونه به مشتری‌هایی مثل سالی کمک کنه و در نتیجه کد‌های بهتری خواهی نوشت تا تجربه خرید سالی رو کمی لذت بخش‌تر کنه. از اونجایی که موفقیت هر مجموعه‌ای به این بستگی داره که بتونه مشتری‌هاش رو خوشحال کنه، اینکه هر کسی برای کار به شرکت تو میاد همون اول با مشتری‌ها به طور مستقیم ارتباط داشته باشه خیلی مفید خواهد بود. اینجوری همه اعضا دور یه هدف جمع می‌شن که اون کمک کردن به مشتری‌ها برای داشتن بهترین تجربه ممکنه. اگه فضای کاری خوبی می‌خوای، ارزش‌های خودت رو تعریف کن و بر اساس اونا استخدام یا تعدیل و اخراج کن. بعد یه کتابچه فضای کار درست کن تا بتونی با کمک اون فضای کاریت رو بسنجی و خاطره‌هایی که پیوند بین اعضای تیمت رو محکم‌ می‌کنه ثبت کنی و در نهایت، هر عضو جدیدی که استخدام می‌کنی رو در ابتدا یا مشتری‌هات طرف کن تا اون متوجه بشه برای شغلی که دارن توش استخدام می‌شه دقیقا به چه افرادی داره کمک می‌کنه.وقتی که برای فضای کارت وقت می‌ذاری، کارکنان خوشحال تری خواهی داشت و کارکنان خوشحال، شادمانی و خوشحالی خودشون رو تحویل مشتری‌ها خواهند داد که یعنی فروش بیشتر و شتاب توی رشد. این پیام اصلی کتاب تحویل شادمانی نوشته تونی شی هست.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 16:45:28 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/سر-سختی-mnxyg23gjlicتوی این خلاصه کتاب قراره دو تا معادله ساده یاد بگیری که زندگیتو زیرو رو میکنهکتاب سرسختی برای همه اونایی که توی زندگیشون از اینکه آدم باهوشی نبودن و نتونستن به هدفایی که داشتن برسن و احساس سرخوردگی دارن، پیشنهاد میشه و همین طور به هرکسی که دوست داره دوست داری یاد بگیره چطوری میشه از اینی که هست موفق تر بشه.آنجلا داکورث، نویسنده و روانشناس بزرگ آمریکایی توی سال 1970 متولد شده و استاد دانشگاه پنسیلوانیا، در حوزه روانشناسیه.آنجلا توی داستان زندگیش، از خودش با عنوان "تو نابغه نیستی" یاد می کنه و میگه که پدرش دائما این حرف رو تکرار می کرده. اما این حرف تاثیری توی کار آنجلا نداشته و اون با سخت کوشی تونسته به یک فرد موفق تو حوزه ی روانشناسی تبدیل بشه. نتیجه تلاشش همین کتاب "سرسختیه" که توی سال 2006 بهترین کتاب کسب و کار در زمینه روانشناسی شده.اگر شما هم مثل خیلی‌ها فکر می‌کنید که استعداد به پشتکار برتری داره، خوب به خلاصه این کتاب گوش بدید، چون قراره طرز فکرتون به کلی تغییر کنه!آنجلا کتاب سرسختی رو با این هدف نوشته که اهمیت تلاش و پشتکار رو در مقایسه با استعداد نشون بده. و یه جورایی دنبال پیدا کردن جواب این سواله: چه کسی موفقه؟ و چطور به این موفقیت می رسه؟آنجلا برای پیدا کردن جواب این سوال، تحقیقات زیادی روی فارغ التحصیلای نخبه دانشگاه های نظامی، قهرمانای ملی و مدیرای فروش موفق شرکت ها انجام داده تا به جواب سوالش برسه. اون ها چطور به این موفقیت رسیدن؟ با استعداد و هوش ذاتیشون؟ یا با تلاش و پشتکارشون؟در ادامه قراره به این سوال‌ها جواب بدیم. جامعه سعی میکنه حقیقت رو جور دیگه ای به ما نشون بده اکثر آدم های موفق رو باهوش و با استعداد جلوه میده تا ما اهمیت تلاش و پشتکار رو نادیده بگیریم و دنبال هدف ها و آرزوهامون نریم.به همین دلیلم هست که اکثر ما فکر می کنیم چیزی که باعث موفقیت آدما میشه استعداد ذاتیشونه، ولی یادمون میره این تلاش و سرسختی اون هاست که نتیجه میده و موفق میشن.ما همیشه آدمای پرتلاش و سخت کوش رو تحسین می کنیم و براشون احترام زیادی قائلیم و توی دلمون حسرتشون می خوریم اما یه گوشه از ذهن مون همیشه این باور رو داریم که تلاش و سخت کوشی نمیتونه با استعداد ذاتی رقابت کنه.وقتی توی موقعیتی قرار میگیریم که قراره در کنار یه آدم باهوش کار کنیم، خودمون رو دست کم می‌گیریم و فکر می کنیم در نهایت اونی که موفق‌تره و تو رتبه بالاتری قرار می‌گیره، اون آدم باهوشه اس. اما آنجلا توی کتاب "سرسختی" خلاف اینو ثابت کرده.نویسنده برای اینکه بهمون بگه تاثیر تلاش دوبرابر استعداده، میاد این موضوع رو با دوتا معادله ساده نشون میده.مهارت میشه حاصل تلاش ضدربدر استعداد (مهارت= تلاش * استعداد)و موفقیت هم میشه حاصل تلاش ضدربدر مهارت (دستاورد یا موفقیت = تلاش * مهارت)در واقع هر تلاشی که شما برای رسیدن به هدفتون انجام میدین دو برابر ارزشمندتر از استعدادتونه.پس به جای اینکه خودتون رو با آدمای باهوش مقایسه کنید و دست کم بگیرید و ناامید بشید، تلاشتون بیشتر کنید تا تاثیر دوبرابریشو ببینید. چیزی که موفقیت بلند مدته شما رو تضمین میکنه، سخت کوشی شماسماها عادت کردیم برای نرسیدن به هدفامون دنبال بهونه باشیم و تقصیر رو گردن بقیه بندازیم. چه بهونه ای بهتر از اینکه بگیم ما به اندازه کافی استعدادنداریم و ادم باهوشی نیستیم.ما باید بدونیم که حتی اگر کاملا بی‌استعداد باشیم، باز هم محکوم به معمولی بودن و متوسط بودن نیستیم! اون چیزی که ما رو متفاوت از بقیه میکنه تلاشیه که برای رسیدن به خواسته هامون انجام میدیم.برای رسیدن به هدفامون هیچ مانع و محدودیتی وجود نداره. فقط و فقط سخت کوشیه که مارو توی مسیر به جلو هل میده. درسته شاید ما نتونیم عضو تیم ملی باشیم، اما می تونیم یکی از بهترینای تیم فوتبال شهرمون باشیم. نباید بذاریم شکست‌ها ناامیدمون کنه. کمال گرایی رو کنار بذاریم و برای آرزوهامون بجنگیم.آنجلا میگه برای اینکه بتونیم استعدادمون رو افزایش بدیم باید تمرکزمون رو روی چهارتا چیز بذاریم: ایجاد علاقه - ینی به کاری که انجام میدیم علاقه داشته باشیم.2 - تلاش برای بهتر شدن – سعی کنیم هر روز تموم توانمون رو بذاریم تا از روز قبل بهتر باشیم3 – یاداوری هدفها – درواقع هدف های بزرگ رو به خودمون یاداوری کنیم و بهشون فکر کنیم4 – طرز فکر – داشتن طرز فکری که همراه با رشد باشهچارلز داروین گفته استعداد زیادی برای کشف علوم طبیعی نداشته ولی علاقه زیادی به این موضوع داشته و تلاش می کرده همیشه سوالاتی رو گوشه ذهنش زنده نگه داره تا هر بار که چیزی رو نگاه میکنه به اون سوالا جواب بده. در واقع همین موضوع باعث شده اون تلاش کنه تا یک ارتباطی رو بین موجودات زنده پیدا کنه. علاقه و استمرار اون توی این موضوع باعث همین موفقتی و شهرتی هست که ما همگی اون رو با نظریه تکامل می شناسیم و ازش به عنوان یک ادم موفق یاد می کنیم.حالا ما با نگاه کردن به زندگی داروین می تونیم مورد یک رو عمیق تر درک کنیم. علاقه به کاری که انجام میدیم.مورد دوم تلاش برای بهتر شدن بودفکر کنید هر روز با خودتون مسابقه میدید، سعی کنید بهترین خودتون باشید.از هر روز خودتون درس بگیرید و فردا همون کارها رو بهتر انجام بدین.رودی گینز، قهرمان شنا در مورد رقابت با خودمون توی یکی از تمریناش اینطوری گفته: اگه مربی به من یک تمرین بده و از من بخواد، اون رو با رکورد یک دقیقه و 15 ثانیه انجامش بدم، من سعی می کنم اون رو با یک دقیقه و چهارده ثانیه انجام بدم. در واقعا من سعی میکنم خودم رو شکست بدم و با خودم رقابت کنم.چیزی ما از این جمله رودی یاد می‌گیریم، اینه که رقابت با خودمونه که باعث میشه رشد کنیم. انجلا بهمون میگه وقتی می خواید روی یه چیزی متمرکز بشید و توش پیشرفت کنید مهم نیست قبلا چطور اونو انجام میدادین مهم اینه هر روز اون کار رو بهتر از روز قبل انجامش بدینیجورایی باید بفهمیم دنبال موفقیت یه شبه و زود نتیجه گرفتن نباشیم. تمرکزمون رو روی استمرار توی اون کار بذاریم.بریم سراغ مورد سومداشتن هدفای بزرگشما ممکنه یک آجرپز باشید . یکی میشه همونی که آجرای یک خونه رو روی هم میچینه. یکی هم میشه اونی که آجرای خونه خدا رو روی هم میچینه.شما دوست دارین کدوم یکی باشین؟نوع کارتون فرقی نمیکنه، این هدفاتونه که باعث میشه به ادم موفقی تبدیل بشین، یا یه ادم معمولی باقی بمونید. بستگی به خودتون داره که در آینده خودتونو کجا می بینید و چجوری تصور می کنید.و حالا مورد آخر – طرز فکردیگه احتمالا خودتون حدس بزنید که این مورد چه تاثیری می تونه توی مسیرتون داشته باشه.یکی ممکنه این جوری فکر کنه: نه من دیگه چیزی رو یاد نمی گیرم یا نمی تونم از پس کارای سخت بربیام یا من همینم که هستم.یکی دیگه ولی این جوری فکر میکنه: من سعی می کنم با چالشای جدید روبرو بشم و از پسشون برمیام.سرسخت باشید. توی زندگیتون توی موقعیت های سخت و پرچالش، دست از تلاش نکشید.طرز فکرتون رو عوض کنید و گرنه بالاتر از چیزی که الان هستید نمیرید و رشد نمی کنید.این طرز تفکر ، که استعداد ها و توانایی های شما ثابته رو کنار بذارید و روش یه خط قرمز بزرگ بکشید.تحقیقات نشون داده مغز ما ظرفیت های زیادی داره که فقط باید ازشون استفاده کنیم و بخوایم که تغییر کنیم. نویسنده میخواد بهمون بگه سن هیچ ربطی به موفقیت و یادگیری نداره.با تلاش و یادگیری مطالب جدید، قدرت مغزتون رو افزایش بدین و این باور که با بالا رفتن سنتون عملکرد مغزتون پایین میاد رو فراموش کنین. ترس ها تون کنار بذارین. ترس از اینکه من این مطلب یاد نمی گیرم یا این کار سختیه و من نمی تونم انجامش بدم. اینا فقط توی سر شماست و در عمل، علم چیز دیگه ای رو نشون داده .انجلا میگه به یادگیری مهارت ها پایبند باشید و دست از سخت کوشی برندارید. مطمئن باشید نتیجه تلاش هاتون رو می بینید. همه ی ما می تونیم فقط اگر بخوایم و باور داشته باشیم باور به خودمون و به توانایی هامون. همه ی ما ظرفیت این رو داریم که هر روز بهتر و بهتر از قبل بشیمو با تلاش و سخت کوشی به تموم هدف هامون برسیم . حتی بی استعداد ترین ادم ها هم قابلیت اینو دارن که مهارت های جدید یاد بگیرن و توش موفق بشن. این همون پیام اصلیه کتاب سرسختی انجلاست.ادمای سخت کوش هیچ ترسی از شکست و مواجه شدن با سختی های مسیر ندارن و حاضرن برای رسیدن به خواسته هاشون بجنگن و تلاش کنن. اون ها دوست دارن توی موقعیت های مختلف قرار بگیرن و خودشون رو به چالش بکشن تا تجربه های جدیدی رو به دست بیارن. اگه به سرگذشت آدمای موفق نگاهی بندازید متوجه میشید که تلاش، کوشش و سرسختی که توی کار ها به خرج دادن اون ها رو به موفقیت رسونده، نه فقط داشتن استعداد.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 16:44:15 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/راه-طولانی-به-سمت-ازادی-bwwwr88rtkuvاگه از شما بپرسن که بزرگ‌ترین چهره‌ سال‌های اخیر توی جهان رو نام ببرید، چه کسی رو انتخاب می‌کنید؟مطمئنا جواب خیلی از مردم دنیا نلسون ماندلا خواهد بود. مردی که اسیر دست‌های جامعه‌ای ظالم بود اما تسلیم نشد، جنگید، برای دهه‌ها شکنجه شد و در نهایت به پیروزی رسید. اما چه چیزی توی این مسیر به اون کمک کرد؟ این خلاصه کتاب درباره سفر زندگی ماندلاست و اتفاقاتی که از اون یه مرد بزرگ ساخت. توی این خلاصه چیزهای مختلفی رو میفهمیم، مثلاً اینکه:چرا ماندلا در مواجهه با خشونت حاکمیت مجبور بود که به خشونت رو بیاره؟چرا ماندلا از خیلی از طرفدارانش روی برگردوند و با دشمنش مذاکره کرد؟چطور ماندلا از خودش در مقابل حکومت محافظت کرد؟علاقه ماندلا به عدالت اجتماعی در طول بچگیش تو مناطق روستایی آفریقا جنوبی شروع شدشاید نلسون ماندلا نیاز به معرفی نداشته باشه. زندگینامه اون یه قصه کلاسیک از مبارزه با خفقان و ظلمه و برای سال‌ها میشه درباره‌ش صحبت کرد.ماندلا در سال ۱۹۱۸ تو روستایی کوچک توی آفریقای جنوبی به دنیا اومد. او اهل خانواده‌ی سرشناس بود که به قانون، ادب و آموزش بسیار بها می‌دادن. هنگام تولد اسمش رو رولیلاهلا (Rolihlahla) گذاشتن که به زبان محلی یعنی دردسرساز. پدر نلسون رییس قبیله بود و به طور طبیعی اون هم جایگاه ویژه‌‌ای داشت؛ با این وجود تاثیر سلطه انگلیس، قدرت قبایل و جایگاه اونا رو به شدت تضعیف کرده بود.علاوه بر این، انگلیسی‌ها هر کسی رو که جلوشون می‌ایستاد برکنار می‌کردن، چرا که اون زمان روسای قبایل می‌بایست مورد تایید اونها قرار می‌گرفتن. پدر نلسون هم از اونجایی که آدم سر سختی بود و به اصطلاح باج نمی‌داد نتونست خیلی موقعیت خودش رو به عنوان رییس حفظ کنه. زمانیکه پدر نلسون مرد، یکی از بزرگان قبیله حضانت اون رو به عهده گرفت، اتفاقی که تاثیر بزرگ روی زندگی نلسون کوچک داشت. به عنوان یه کودک، نلسون توی جلسات قبیله شرکت می‌کرد، جایی که می‌تونست مشکلات مردمش رو متوجه بشه. یکی از چهره‌های مهم توی اون جلسات فردی به نام رییس جویی (joyi) بود که علیه برتری سفید‌ها اعتراض می‌کرد. رییس جویی معتقد بود که همه قبایل زندگی مسالمت‌امیزی داشتن تا اینکه سفید‌های اروپایی به اون منطقه پا گذاشتن و بذر نفرت و تفرقه کاشتن. سفیدها سرزمین مشترک اونا رو با حرص و طمع از آن خودشون کرده بودن.بعدعا توی زندگیش نلسون متوجه شد که اطلاعات تاریخی رییس جویی خیلی دقیق نبود اما در هر صورت تاثیری که از اون آدم گرفت غیر قابل انکار بود. چشم نلسون به روی عدالت اجتماعی باز شده بود. ماندلا مبارزه با حاکمیت رو از دوران مدرسه آغاز کردنلسون جوان به فیزیک علاقه داشت، همچنین یه درونگرا بود. به علاوه، اون اولین نفر از خانواده‌شون بود که به مدرسه می‌رفت؛ به جایی که در کنار آموزش دیدن، هدف زندگیش هم شکل گرفت.مدرسه روستاشون که نلسون به اونجا می‌رفت، کاملا انگلیسی بود. توی مدرسه فقط از زبان، تاریخ و فرهنگ انگلیسی‌ها صحبت می‌شد و چیزی از آفریقا به اونا آموزش نمی‌دادن. نلسون تاریخ مردم خودشون رو از بزرگ‌ترهاش یاد می‌گرفت. اون زمان رایج بود که برای بچه‌ها یه اسم انگلیسی هم بذران، معلم ماندلا هم برای اون اسم نلسون رو انتخاب. اگرچه خود ماندلا دلیل اصلی انتخاب این اسم رو نمی‌دونست اما حدس می‌زد که برگرفته از اسم ناخدای بزرگ، لرد نلسون بوده باشه.نلسون خیلی درس خون بود، تا اونجا که دوره سه ساله مدرسه شو توی دو سال تموم کرد و وارد کالج شد. اونجا انگلیسی، مردم شناسی، سیاست، قانونی و مدیریت بومی خوند. توی همون دوران بود که مبارزات نلسون جوان شروع شد. یه روز اون به همراه دوستانش در مورد این صحبت کردن که چرا توی مجلس نماینده‌ای ندارن و باید نماینده‌ای با طرز فکر خودشون داشته باشن. ماندلا و دوستانش این ایده رو با بقیه هم مطرح کردن و خیلی زود طرفداران زیادی پیدا کردن. اونا به رییس کالج گفتن که اگه باهاشون مخالفت کنه مدرسه رو ترک می‌کنن که این اتفاق با توجه به تعداد طرفدارانشون می‌تونست عواقب زیادی داشته باشه.پس از پایان دوره کالج، نلسون تصمیم گرفت که برای پیدا کردن شغل به ژوهانسبورگ بره. فعالیت سیاسی ماندلا در ژوهانسبورگ آغاز شدسال ۱۹۴۱، یعنی وقتی که نلسون به ژوهانسبورگ رسید، این شهر بزرگ آفریقای جنوبی شهر پر تکاپویی بود. نلسون اگرچه خودش نمی‌دونست اما توی اون شهر دوستایی پیدا کرد که تا آخر عمر کنارش بودن.اولین شغل اون به عنوان نگهبان شب توی یه معدن طلا بود. معدن طلا برای نلسون نمادی عالی از ظلم سفید‌ها به حساب میومد. هزاران آفریقایی روزانه اونجا برای یه شرکت بزرگ سرمایه‌دار بردگی می‌کردن تا صرفا جیب سفید پوست‌ها رو پر کنن.هدف اصلی نلسون این بود که وکیل بشه. یه روز پسر عموش بهش پیشنهاد تا بهم پیش کسی برن که می‌تونست به اون کمک کنی. فردی به نام والتر سیسولو.سیسولو یه بنگاه املاک داشت که به طور ویژه برای افریقایی‌ها خونه پیدا می‌کرد. او و ماندلا در اینده خیلی به هم نزدیک شدن و توی سختی‌ها کنار هم بودن.سیسولو تونست برای نلسون توی یک از دفاتر حقوقی سفیدپوست‌ها به عنوان کارمند کار پیدا کنه، تو همین زمان هم نلسون مشغول خوندن لیسانس حقوق تو دانشگاه آفریقای جنوبی بود.یکی از همکاران نلسون به نام گار ردبی (Gaur Radebe) که اونم سیاه پوست بود، عضو ارشد کنگره ملی آفریقا بود.این کنگره در سال ۱۹۱۲ شروع به کار کرده بود و قدیمی ترین تشکیلات ملی آفریقایی به حساب میومد. هدف اون محافظت از شهروندی تمام افریقایی‌ها در افریقای جنوبی بود. گار باور داشت که این کنگره بهترین شانس برای ایجاد تغییر توی کشورشون بود؛ نلسون هم خیلی سریع به جمع اونا پیوست و توی جلساتشون شرکت کرد.ماندلا اولین مبارزه سیاسی جدی خودش رو در سال ۱۹۴۳ تجربه کرد. در طی اعتراض به گرون شدن بلیط اتوبوس و تحریم اون ماندلا نه به عنوان یه تماشاگر بلکه پا به پای مردمش وارد اعتراضات شد. قدم زدن کنار مردمش به اون حس قدرت می‌داد.در این دوران نلسون دوستانی دیگری نیز پیدا کرد که بعدها در طول مبارزه با رژیم آپارتاید به اون کمک‌های زیادی کردن.با قدرت گرفتن حزب ملی، آپارتاید شروع شدخانه سیسولو در ژوهانسبورگ تبدیل به پاتوق اعضای کنگره و روشنفکران آفریقایی شده‌بود. یکی از این افراد وکیلی معروف به نام انتوان لمببه (Lembebe) بود که تاثیری زیادی روی نلسون گذاشت.لمببه معتقد بود که آفریقا متعلق به افریقایی هاست. اون از همه افریقایی‌ها و قبیله‌ها دعوت می‌کرد که متحد بشن تا بتونن سرزمین خودشون رو پس بگیرن. ولی این فراخوان با استانداردهای سفید پوست‌ها که تلاش کرده بودن ذهن افریقایی‌ها رو بابت افریقایی بودن استعمارزده و شرمنده کنن همخونی نداشت.سرانجام ماندلا، سیسولو، لمببه و جمعی دیگه به دیدار دکتر زوما، رییس وقت کنگره رفتن و بهش پیشنهاد دادن تا با تاسیس جمعیت جوانان، حمایت جلب کنه. دکتر زوما ابتدا کمی تعلل کرد چرا که فک میکرد جامعه افریقایی هرگز متحد نخواهد شد، اما سرانجام در سال ۱۹۴۴ با این پیشنهاد موافقت کرد.در سال ۱۹۴۸ اتفاقی عجیب افتاد. حزب ملی به رهبری دکتر دنیل مالان به برتری در انتخابات رسید.این حزب یک کمپین سیاسی با عنوان آپارتاید شروع کرده بود که معنی اون جدایی میان آفریقایی‌ها بود. اونا با شعارهای تند نژادپرستانه‌ روی کار اومدن و به محض اینکه مالان قدرت رو دست گرفت، حرف‌های خودش رو عملی کرد.یکی از اولین کارهای اون این بود که جامعه رو به گروه‌هایی تقسیم کرد که هر کدوم می‌بایست در مناطق خاصی تردد می‌کردن. کنگره جوانان به مبارزه خواست و روزی به نام روز ملی اعتراض رو تدارک دید. قرار شد در این روز همه کارگرها در خانه‌هاشون بمانند.روز ملی در ۲۶ م جون سال ۱۹۵۰ با موفقیت به وقوع پیوست و هم حرکت اونها و هم عزم ماندلا برای مبارزه رو تقویت کرد.به واسطه این پیروزی تعداد اعضا کنگره از صدهزارنفر در طی یکسال فراتر رفت. سیاست‌های حزب ملی خشن‌تر شد، در نتیجه ماندلا نیز احساس کرد که خشونت اجتناب ناپذیرهروز ملی اعتراض قدرت کنگره رو افزایش داد اما به همون میزان هم مقاومت حزب ملی هم بالا برد.بعد از اعتراضات، حزب ملی لایحه مبارزه با کمونیسم رو ارائه داد و به واسطه همون هم دنبال ماندلا افتادن.روز ۳۰ ام جون ۱۹۵۰ ماندلا به جرم نقض قانون دستگیر شد اما واقعیت این بود که به دلیل مدیریت و اجرای اعتراض سال قبل، حاکمیت خیلی وقت بود که دنبال اون می‌گشت.همزمان با اولین جلسه دادگاه ماندلا و سایر بازداشتی‌ها اعتراضات شدیدی در ژوهانسبورگ شروع شد. روز دوم سپتامبر همون سال حکم صادر شد، ۹ ماه حبس به جرم ترویج کمونیسم. البته حکم برای دو سال تعلیق شد تا به ماندلا اجازه بده که به فعالیت‌هاش خودش ادامه بده. در اگوست ۱۹۵۲، ماندلا شرکت حقوقی خودش رو راه‌اندازی کرد. شرکتی که تمرکزش روی حمایت از آفریقایی‌ها بود که اکثر نیاز شدید به کمک حقوقی داشتن. برای افریقایی‌ها سوار شدن به اتوبوس‌های سفید، خرید نوشیدنی از مغازه‌های اونها حتی عبور از درهای مخصوص سفیدها ممنوع شده‌بود.توی دادگاه‌ها نلسون با قدرت دفاع میکرد. حتی توی یک پرونده موفق شد از طریق شرمسار کردن کارفرمای سفید پوست، موکل خودش رو آزاد کنه.اون کارفرما زنی بود که مستخدم سیاه‌پوست خودش رو به دزدی لباس‌هاش محکوم کرده بود. توی دادگاه نلسون لباس زنانه رو بالا گرفت و از زن پرسید آیا این مال شماست، زن خجالت زده گفت نه و اتهام از موکل نلسون برداشته شد.با بدتر شدن اوضاع، نلسون و سیسولو متوجه شدن راهی جز توسل به خشونت برای مقابله با حزب ندارن. حتی سیسولو تلاش کرد مخفیانه به چین سفر کنه و از مقامات اونجا درخواست سلاح کنه اما سران کنگره خبردار شدن و این موضوع تبدیل به بحثی پیچیده میون اونها شد.با بدتر شدن اوضاع، حاکمیت ماندلا و بقیه اعضا کنگره رو تحت تعقیب قرار دادماندلا ۵ ام دسامبر سال ۱۹۵۶ در منزل خودش بازداشت شد. اتهام اون اقدام علیه حکومت بود. ماندلا خیلی وقت بود که انتظار چنین اتفاقی رو میکشید. حکومت ادعا می‌کرد اسنادی داره که نشون میده ماندلا قصد انجام عملیات خشونت آمیز داشته. همچنین بسیاری از رهبران جنبش اعتراض نیز همزمان دستگیر شدن.از همون ابتدا مشخص بود که اتهام بسیار ضعیفه. تنها مدرک شهادت فردی به نام سالامون بود که به جرم کلاه‌برداری در حبس بود. سالامون ادعا کرده بود که در یکی از جلسات کنگره حضور داشته و اونجا شنیده که روسای کنگره تصمیم گرفتن از شوروی به قصد مبارزه مسلحانه سلاح وارد کنن.در طول محاکمه مشخص شد که سالامون نه تنها عضو کنگره نبوده بلکه در رابطه مدرک دانشگاهی خودش هم دروغ گفته که ضربه شدیدی به شهادتش می‌زد.همزمان با دادگاه، اعتراضات خیابانی ادامه داشت. عمق ماجرا جایی بیشتر شد که روز ۲۶ مارچ سال ۱۹۶۰ فاجعه شپرویل ( Shaperville) اتفاق افتاد.هزاران آفریقایی در اعتراض به قوانین تبعیض آمیز کنار ایستگاه پلیس شپرویل جمع شده بودن که پلیس ناگهان دستور آتش داد. حداقل ۶۹ نفر در این اتفاق کشته شدن که اکثرشون از ناحیه کمر تیر خورده بودن، یعنی در حال فرار.بیش از پنجاه‌هزار نفر در اعتراض به این اتفاق در شهر کیپ تاون تظاهرات کردن. تظاهرات بالاگرفت و حاکمیت وضعیت اضطراری اعلام کرد.اوضاع در دادگاه بهتر پیش رفت، با وجود اینکه نماینده حکومت هزاران صفحه شکواییه ارائه داده بود در نهایت قاضی به دلیل ناکافی بودن اسناد همه متهمان رو ازاد کرد.بعد از دادگاه فعالیت‌های کنگره زیرزمینی شد و ماندلا MK رو راه‌اندازی کردوقتی که ماندلا و دوستانش در زندان منتظر دادگاه بودن به این نتیجه رسیدن که زمان انتقال فعالیت‌هاشون به زیر زمین فرا رسیده.ماندلا می‌دونست که بعد از ازادیش زمانی برای جشن گرفتن نداره، کنگره باید به سرعت به دفاع از خودش می‌پرداخت و نیاز داشت که تکنیک خودش رو تغییر بده.رو اوردن به خشونت زمان زیادی بود که توی کنگره مطرح شده بود اما، در یک جلسه مدیریتی مخفیانه در سال ۱۹۶۱ سرانجام ماندلا اعلام کرد که گزینه دیگه‌ای باقی نموده.روسای کنگره باور داشتن که حزب قوانین ضد خشونت اعمال خواهد کرد با این وجود ماندلا شاخه نظامی کنگره رو با نام سپر ملت یا به اختصار ام کی راه‌اندازی کرد.ام کی کارش رو با خرابکاری شروع کرد. ماندلا توی زندگیش تا به حال به کسی شلیک نکرده بود اما شروع کرد به مطالعه درباره هر چیزی که میشد از سلاح‌ها، خرابکاری و انقلاب یاد بگیره.همچنین ماندلا به خونه امنی در حوالی ژوهانسبورگ که برای اموزش نظامی ام کی اماده شده بود نقل مکان کرد. اونجا تونست کار با سلاح رو یاد بگیره.اون و بقیه اعضای ام کی تصمیم گرفتن که با خرابکاری شروع کنن، چون کمترین احتمال اسیب به دیگران رو داشت و به افراد کمتری هم نیاز بود. در دسامبر ۱۹۶۰ اونا تعدادی بمب دست ساز در ساختمان‌ها دولتی و نیروگاه‌ها منفجر کردن، همچنین بیانیه اغاز به کار ام کی رو منتشر کردن.انفجارها سبب غافلگیری حکومت شد و اونا هم برای تلافی تلاش‌های خودشون رو دو برابر کردن.با بالا گرفتن درگیری‌ها، حکومت ماندلا را تحت فشار گذاشتدر این مقطع حکومت حاضر بود هر کاری برای گرفتن ماندلا، که حالا تبدیل به چهره‌ای نمادین از مبارزه شده بود انجام بده.سرانجام در ۵ ام آگوست سال ۱۹۶۲ اونا موفق شدن ماندلا رو در راه بازگشت از یکی از جلسات ام کی بازداشت کنن. نلسون به زندان منتقل شد، درست مثل سیسولو که پیشتر بازداشت شده بود. روز اول دادگاه اون گفت هدفش این بود که حکومت رو محاکمه کنه. چرا از طریق قانون نه؟ چون قوانین توسط حکومت و مجلسی که مردم حق رای براش نداشتن تصویب میشد. بعد مواردی رو شمرد که کنگره تلاش کرده بود از طریق قانونی برای اصلاح اونها تلاش کنه. بنابراین برای کنگره راهی به جز توسل به زور باقی نمونده بود.مدرک اصلی دادگاه طرحی ۶ صفحه‌ای بود که از مزرعه محل دستگیری اونا پیدا شده بود و نشون میدادکه ماندلا و بقیه داشتن برای ام کی برنامه ریزی می‌کردن. مدرکی که برای محکوم کردن اونا کافی بود.محاکمه، توجه جامعه جهانی رو به خودش جمع کرد، از طرفی سخنرانی ماندلا در دادگاه توی همه روزنامه‌ها به چاپ رسید.روز ۱۲ ام جون سال ۱۹۶۴ ماندلا برای تمامی اتهامات مجرم شناخته شد اما فشار جامعه جهانی روی آفریقای جنوبی جون اون رو نجات داد و سازمان ملل وارد ماجرا شد. برای جرایم ماندلا حکم قطعی اعدام بود اما در نهایت حکم اون به حبس ابد تغییر پیدا کرد.ماندلا و دوستانش به مبارزه در زندان ادامه دادندبعد از محاکمه، ماندلا به جزیره روبن برده شد، جایی که ۲۰ سال بعدی زندگی خودش رو انجا سپری کرد. جایی که هوا به شدت گرم بود و زندانی‌ها مجبور بودن هر روز سنگ‌های بزرگ رو با پتک خورد کنن.ماندلا توی زندان هم تحت نظر بود. هر ۶ ماه تنها اجازه داشت که یک ملاقات کننده و یک نامه داشته باشه. نامه‌هایی که برای او می‌رسیدن هم به شدت سانسور می‌شدن و به سخت مي تونست چیزی از همسرش دریافت کنه.اما بدترین قسمت زندان، انفرادی بود. کوچک‌ترین اشتباهی، حتی مثلا بلند نشدن جلو نگهبان جریمه‌ش رفتن به انفرادی بود.زندان روبن برای تحقیر ساخته شده بود اما از طرفی اونها روحیه مقاوت خودشون رو حفظ کردن تا بتونن از روزای سخت رد بشن. زمانیکه از همه زندانی‌ها به جز هندی‌ها خواسته شد تا شلوارک بپوشن ماندلا درخواست داد تا رییس زندان رو ببینه، چون معتقد بود پوشیدن شلوارک برای آفریقایی ها جلوه خوبی نداره.بعد از دو هفته زندان تسلیم شد، پیروزی کوچیکی بود اما روحیه بخش.زندانی‌ها سختی‌های دیگه ای هم داشتن. دسترسی به کتاب و مجله محدود بود و اونا به ندرت می‌تونستن از وقایع سیاسی با خبر شن.خوشبختانه محافظ‌ها ادم‌های کودنی بودن. یکی از اونا با تصور اینکه نشریه اکونومیست یه نشریه اقتصادیه براشون اکونومیست رو میاورد.در سال ۱۹۶۶ زندانی ها به خاطر شرایط بد زندان اعتصاب غذا کردن، کمی بعد زندانبان‌ها هم به اونا محلق شدن و روسا وقتی دیدن که اوضاع زیادی وخیمه تسلیم شدن. شورش بارها نشون داده که ماهیتی مسری داره.ماندلا و دوستان مبارز و آزادیخواهش حمایت گسترده بین‌المللی داشتن، عاملی که حکومت آفریقای جنوبی رو تحت فشار می‌ذاشتبا گذشت زمان، زندانبان‌های زندان روبن از سخت‌گیری‌هاشون کم کردن اما وضعیت بیرون زندان داشت بدتر می‌شد. همینطور نشانه‌هایی از امید در حال ظهور بود. در دهه هفتاد تظاهرات‌های گسترده بیشتر شد و نسل جدید از مبارزان آزادیخواه وارد میدان شدن.ماندلا و دوستانش در زندان به سختی به اخبار بیرون دسترسی داشتن اما از شورش‌های ۱۹۷۶ با خبر شدن.در ماه جون همون سال، ۱۵ هزار دانش‌اموز تو ژوهانسبورگ جمع شدن تا به اجباری شدن فراگیری نیمی از درس‌هاشون به زبان آفریقایی اعتراض کنن.یکبار دیگه پلیس بدون هشدار شروع به تیراندازی کرد. تعدادی زیادی دانش اموز و دو مرد سفید پوست کشته شدند و بلافاصله اعتراضات گسترده و ناارامی در پی این اتفاق کل کشور رو فرا گرفت.نسل جدید مبارزان آزادی طلب به شدت خشن و نظامی بودن تا جایی که ماندلا و سایر زندانیان روبن در مقایسه با اونا معتدل به حساب میومدن.بسیاری از این مبارزان جوان عضو جنبش بیداری سیاه بودن؛ اونا باور داشتن که سیاه پوستا باید خودشون رو از داشتن حس درجه دو بودن ازاد کنن تا بتونن از ظلم رهایی پیدا کنن. ماندلا مبارزه اونا رو تحسین می‌کرد اما اینکه تمام تمرکزشون روی سیاه بودن بود رو نا بالغ می‌دونست.اعتراضات سراسری افریقای جنوبی در دهه ۷۰ با پوشش گسترده رسانه‌های بین‌المللی همراه بود. مردم همه جا خواهان مبارزه با آپارتاید بودن و سرتاسر جهان کمپین‌های آزادی ماندلا به راه افتاده بود.در سال ۱۹۸۰ روزنامه شنبه ژوهانسبورگ مقاله‌ای با عنوان ماندلا را آزاد کنید را به همراه یک فرم نظرسنجی منتشر کرد که مردم می‌تونستن اون رو امضا کنن. مقاله به سرعت سرتاسر کشور رو به خودش مشغول کرد.هم حکومت هم مبارزان زمانیکه احساس کردن خشونت بیش از حد شده پذیرفتن که با هم مذاکره کننتا دهه ۸۰ مبارزات هر روز خونین تر میشد. قرار بود به کجا ختم بشه؟ به نظر می‌رسید که پایانی برای این خشونت نیست و به زودی کل کشور توی خون غرق خواهد شد. باید کاری صورت میگرفت.در ۱۹۸۱ نیروهای حکومت به دفتر کنگره در موزامبیک حمله کردن و ۱۳ نفر رو کشتن. ام کی هم در واکنش این اتفاق، در سال ۱۹۸۳ خودرو‌های بمب گذاری شده رو مقابل یک مقر نظامی در پریتوریا منفجر کرد که منجر به کشته شدن ۱۹ نفر شد.ماندلا متوجه شد که بدون مذاکره شرایط فقط بدتر و بدتر خواهد شد. اگرچه کنگره قبول نمی‌کرد با حکومت نژاد پرست وقت مذاکره کنه اما ماندلا می‌دونست که این کار ضروریه.وقتی در سال ۱۹۸۶ حکومت دوباره اعلان وضعیت اضطراری کرد، ماندلا درخواست داد که با وزیر دفاع ملاقات کنه. در کمال تعجب درخواست او مورد پذیرش قرار گرفت و این ملاقات در خانه شخصی وزیر در شهر کیپ تاون اتفاق افتاد.وزیر از ماندلا پرسید که کنگره برای پایان دادن به خشونت‌ها چی چیزی می‌خواهد. این اولین قدم در مذاکرات بود.در می سال ۱۹۸۸ مجموعه‌ای از ملاقات های محرمانه جریان یافت، سر انجام در دسامبر همان سال ماندلا با رییس جمهور جدید، اف دبل‌یو دی کلرک ملاقات کرد. کلرک دنبال صلح بود و به حرف‌های ماندلا گوش می داد.در ۱۹۹۰ کلرک دستور داد که محرومیت کنگره به عنوان یک سازمان غیر قانونی برداشته بشه. همچنین همه زندانیان سیاسی که به جرمی غیر از خشونت در زندان بودن ازاد بشن. همون روز کلرک ماندلا رو دید و دستور ازادی او رو هم صادر کرد.ماندلا در سال ۱۹۹۰ آزاد شد، جایزه نوبل صلح برد و به فعالیت‌های سیاسی خودش ادامه دادنلسون ماندلا در ۱۱ ام فوریه سال ۱۹۹۰ آزاد شد. با این وجود تا ازادی مردم افریقای جنوبی زمان زیادی مونده بود.ماندلا از سال ۱۹۸۸ در زندان نسبتا امنیتی در حوالی کیپ تاون نگه‌داری میشد و یه جورایی بین آزادی و حصر زندگی می‌کرد. در روز ازادی همه فک می‌کردن که او با ماشین خارج خواهد شد اما یه گزارش تلویزیونی ازش خواست که پیاده از در زندان خارج بشه. ماندلا در حال خروج و در حالیکه دست همسرش رو گرفته بود مشتش رو بالا گرفت، جمعیت با دیدن این صحنه فریاد زد.همون روز ماندلا برای خیل زیادی از جمعیت سخنرانی کرد. اون فریاد می‌زد: ‌قدرت! و جمعیت در پاسخ می‌گفت: برای ما!بعد از ظهر با رسانه‌ها مصاحبه کرد. اون گفت هرکاری برای حمایت از کنگره خواهد کرد، همچنین فعالیت نظامی کنگره تضادی با مذاکرات نخواهد داشت. کنگره جواب صلح رو با صلح خواهد داد.اگرچه رابطه حکومت و کنگره همچنان پر تنش بود اما از دسامبر ۱۹۹۲ مجموعه ای از ملاقات‌های سری بین اونا شروع شد.در ۲۷م آوریل سال ۱۹۹۴ اولین انتخابات غیرنژادپرستانه در آفریقا جنوبی اتفاق افتاد. کنگره ۶۲.۶ آرا رو به خودش اختصاص داد. همون زمان ماندلا جایزه صلح نوبل رو دریافت کرد.نلسون ماندلا زندگی خودش رو وقف باورهاش کرد. اگرچه او و مردمش با سختی‌ و خشونت زیادی مواجه شدن اما او روی هدف‌های خودش پافشاری کرد، حتی زمانیکه در زندان بود. تلاش‌های او تبدیل به چراغ راهی در مبارزه با رژیم نژادپرست آپارتاید شد. او مردی بود که راه رو برای تبدیل شدن آفریقای جنوبی به کشور آزاد و دموکراتیک باز کرد.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 15:55:59 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/رام-نشده-mc4faowdtgppتا حالا شده فک کنی که توی زندگی خودت زندانی شدی؟مثلا زندگی تو اینجوریه که انگار فقط برای راضی کردن بقیه ساخته شدی و ارزوهای خودت هیچ اهمیتی ندارن؟ گلنن دویل این حس رو بهتر از هر کسی می‌شناخت.به عنوان کسی که خودش رو میکشت تا یه مادر، همسر، یک مسیحی و یه نویسنده ایده‌ال باشه. انگار گلنن کاملا فراموش کرده بود از خودش بپرسه آیا این همون زندگیه که دلش می‌خواسته؟زمانیکه دویل به شکلی دیواونه وار عاشق زنی دیگر شد، مجبور شد هر چیزی که تا ان روز یادگرفته بود رو فراموش و به غریزه خودش گوش بده. غریزه‌ای که بهش کمک کرد یه زندگی جدید پر از عشق، خانواده‌اش، کارهای تاثیرگذار و فعالیت‌های مختلف رو شروع کنه، زندگی‌ای که حس کنه برای اون ساخته شده.این خلاصه توضیح می‌ده که گلنن چطور این مسیر رو رفت و شما چطور می‌تونید یه آینه جلو خودتون نگه دارید و بفهمید کجاها توی زندگیتونآزادی ندارید. همینطور این کتاب یه سری استراتژی الهام بخش پیشنهاد میده که چطور میشه رام نشده بود، دنبال ارزوها رفت و خالصانه‌ترین زندگی ممکن رو تجربه کرد. توی این کتاب درباره اینکه:چرا درک کردن جنسیتش، به دویل کمک کرد که به خدا نزدیک تر بشهچطور تونست خودش رو از باورهای مسموو نژادپرستانه پاک کنه وچرا باردار شدن زندگی اون رو نجات داد هم صحبت میشه. دویل درحالیکه داشت خاطرات ازدواجش رو می‌نوشت عاشق یک زن دیگر شدآیا تا به حال تجربه‌ی اینو داشتین که یه اتفاق توی یه چشم بهم زدن کل زندگیتون رو تغییر بده. دویل، نویسنده کتاب چنین تجربه‌ای داشت. زمانیکه اون با بازیکن فوتبالی به اسم ابی وامبچ (Abby Wambach) آشنا شد، همه چیز توی زندگیش تغییر کرد.دویل متاهل بود و یه نویسنده مسیحی موفق. تا به حال هیچ وقت نسبت به یک زن دیگه هم احساسی نداشت. اما به محض اینکه چشمش به چشمای ابی افتاد احساسی بهش دست داد که نمی‌تونست ازش چشم بپوشه.به عنوان یه مادر بلاگر، دویل کلی خواننده و دنبال کننده داشت که به حرف‌هاش درباره ازدواج و بزرگ‌کردن بچه ها گوش می‌دادن. جدای از اینها اون در استانه چاپ کتابش بود. کتاب «جنگجوی عشق» درباره تلاش های اون و همسرش برای حل کردن مشکلات ازدواجشون. کتابی که تصویر یه خانواده ایده‌ال رو تجسم می‌کرد.در واقعیت ولی همه چیز اینطور نبود، ازدواج اونا یه مشکل اساسی داشت. اگر چه اونا شرکای خوبی برای هم بودن اما از نظر فیزیکی دویل به همسرش چندان علاقه نداشت و از داشتن رابطه جنسی با اون لذت نمی برد.دلسردی دویل از ازدواجش باعث شده بود تا نسبت به کتابش هم بی میل بشه، اما نه کاملا چون به هر حال اون کتاب بخشی از مسیر حرفه‌ایش بود. دویل قرار بود که توی کنفرانس ملی کتاب، کتابش رو ارائه بده، اما درست کمی قبل از ارائه، چشمش به ابی، فوتبالیست بازنسشته افتاد که اونم قرار بود درباره کتاب خاطراتش سخنرانی کنه.به محض دیدن ابی، توی ذهن دویل یهصدای واضح شنیده شد: خودشه! همینطور که اونها با بقیه دست می‌دادن و احوالپرسی می‌کردن وقتی بهم رسیدن همدیگه رو خیلی طولانی بغل کردن. انگار بدن‌های اونا حس می‌کرد که به خونه رسیده باشه.ابی و دویل شروع به صحبت کردن و فهمیدن که نقاط مشترک زیادی دارن. زمانیکه دویل برای اولین بار دست ابی رو لمس کرد، انگار بهش شوک الکتریکی زده باشن، مدتی لمس بود تا به خودش بیاد.دویل ذات واقعی خودش سرکوب کرده بود تا مورد قبول جامعه جنسیت زده‌ی خودش واقع بشهچند سال بعد از ملاقاتش با ابی، دویل و بچه‌هاش به باغ وحش رفته بودن. اونجا دویل چیتای زیبایی رو دید که توی یه قفس کوچیک زندانی بود و گویی تمام ذات وحشی شو ازش گرفته بودن.تماشای این صحنه چیزی رو به ذهن دویل آورد. تمام عمر اون هم مجبور بود که ذات رام نشده خودش رو از توی قفس تماشا کنه. اون هر روز قفس خودش رو کوچک و کوچک‌تر می‌کرد تا اینکه بتونه زن ایده‌الی که جامعه ازش انتظار داشت باشه.وقتی دویل بچه بود نسبت به خودش آگاهی زیادی نداشت اما از دوره نوجوونی، کم‌کم چیزهایی که درباره «دختر خوب» بودن می‌شنید توی ذهنش هک می‌شد. اینکه حرف گوش کن باشه و خوش برخورد و البته زیبا و لاغر.اما تلاش برای رسیدن به اینا دویل رو از خود واقعی‌ش دور میکرد. در نتیجه افسرده، مضطرب و در نهایت کاملا بی روح شد؛ به همین خاطر مجبور بود با خوش گذرونی و مصرف زیاد الکل حال بد خودش رو تحمل کنه و از پس ناراحتی و استرس بر بیاد.وقتی ۲۶ سالش بود باردار شد. یه روز وقتی توی حموم واستاده بود دید که تست بارداریش مثبت شده، همونجا دویل فهمید که وارد دنیای تازه‌ای شده. اگه قرار بود که بچه رو نگه داره می‌بایست به کلی سبک زندگیشو تغییر میداد. باید الکل رو کنار می‌ذاشت و تبدیل به یه مادر نمونه میشد.ترک الکل یه جورایی اون رو به زندگی برگردوند، اما هنوز داشت با انتظارات دیگران زندگی میکرد و نتونسته بود از قفس جنسیت زده ای که توش گرفتار بود فرار کنه. دویل زیر پوستش، اتش یه زندگی رام نشده رو حس میکرد اما از ترس خراب شدن زندگی خانوادگیش سعی می‌کرد اون رو سرکوب کنه.اما وقتی که ابی رو دید فهمید دیگه نمی تونه ذات اصلی خودش رو پنهان کنه. مثل چیتایی که در قفسش باز شده باشه. حالا انگار کودک درون دویل بیدار شده بود و می‌خواست بقیه مسیر زندگی رو دست بگیره.برای اینکه یه مادر خوب باشه، دویل باید یاد میگرفت که به نیازهای خودش اولویت بدهمثل قصه های عاشقانه قدیمی، دویل و ابی شروع کردن به نامه نوشتن برای هم. هر نامه ای که برای هم می‌فرستادن هم بیشتر و بیشتر عاشق هم میشدن. با اینکه تنها یک بار همدیگه رو دیده بودن ولی رابطه‌ای قوی بین اونا شکل گرفته بود.اما چطور می‌تونستن به هم برسن؟ هر کدوم اونها یه سر کشور زندگی می‌کردن و متاهل بودن. اگرچه ابی داشت از همسرش جدا میشد ولی دویل می‌دونست که رسیدن به ابی یعنی به هم زدن ازدواجش و این اون رو می‌ترسوند. هیچ تضمینی وجود نداشت که چنین کاری نتیجه خوبی داشته باشه اما برای اینکار دویل باید هزینه زیادی می پرداخت. تو همین حین چیزی از ذهنش گذشت: اگه یکی از دخترهاش با چنین مشکلی مواجه می‌شد و از اون کمک می‌خواست، بهش چی میگفت؟این فکر باعث شد دویل نگاهش عوض بشه. اون داشت حتی از بچه‌هاش استفاده میکرد تا ازدواج خودش رو توجیه کنه. از طرفی اگه قرار بود اونها هم توی همچین موقعیتی زندگی کنن واقعا براش نا امید کننده بود چون خودش هر روز بهشون می‌گفت که به عنوان یه دختر خودتون رو سرکوب نکنید.دویل تصمیمش رو گرفت. حتی اگه زندگی با ابی چیزی که می خواست نباشه، مطمئنا دیگه نمی‌خواست به ازدواج ناموفقش ادامه بده. حالا می‌دونست عشق واقعی چه مزه‌ای میده و به چیزی کمتر از اون قانع نمیشد. پس یه روز نشست و ماجرا رو برای شوهرش تعریف کرد. بعد اونا همه چیز رو به بچه هاشون گفتن. بچه هاشون حسابی از شنیدن این اتفاق شوکه و ناراحت شدن. البته شوهر دویلسعی کرد که با ماجرا خوب رفتار کنه، اون درباره ابی به گرمی حرف زد و به بچه ها گفت باید انتخاب کنن که می‌خوان پیش کی بمونن. این اتفاق اولین قدم تو ساختن یه خانواده جدید و ترکیبی بود.در نهایت دویل خواسته خودش رو اولویت قرار داد و با افرادی که دوسشون داشت صادقانه حرف زد. اما هنوز همه چی تموم نشده بود، چون اون باید به ادم‌های زیادی که به عنوان یه نویسنده مسیحی و خانواده دوست دنبالش می‌کردن هم ماجرا رو توضیح می‌داد.دویل همه چیز رو علنی کرد، با وجود اینکه می‌دونست ممکنه حرفه خودش رو به خطر بندازهدرست در شرف یک تور تبلیغاتی برای کتاب جنگجوی عشق، دویل خودش رو سر یه دو راهی سخت دید. اون جدایی از شوهرش رو اعلام کرده بود اما نگفته بود که عاشق یه زن شده. آیا باید این ماجرا رو مخفی می‌کرد یا به خواننده‌هاش می‌گفت؟ناشر کتاب به شدت وحشت کرده بود. کتاب جنگجوی عشق توسط کلوب کتاب اوراف انتخاب شده بود و شکی نبود که قراره پرفروش‌ترین کتاب بشه. ناشر معتقد بود که گفتن حقیقت ممکنه به کتاب لطمه بزنه پس باید به بعد از تور تبلیغاتی موکول بشه. اما دویل نمی‌خواست دروغ بگه. از وقتی الکل رو کنار گذاشته بود تصمیم گرفته بود که دروغ نگه و حالا نمی‌تونست بره روی استیج واسته و به همه خواننده هاش چیزهایی رو بگه که واقعیت نداره.دروغ گفتن فقط شکستن قول نبود، بلکه خیانت به دنبال‌کننده‌هاش هم به حساب میومد چون اونا به خاطر صداقتی که دویل توی وبلاگ‌هاش داشت بهش علاقه‌مند شده بودن.پس دویل تصمیم گرفت رک و رو راست همه چیز رو اعلام کنه. یه عکس توی فیس بوک از خودش و ابی منتشر کرد و با یه کپشن کوتاه توضیخ داد که عاشق ابی شده و حالا اونا می خوان یه خانواده جدید بسازن و به همراه کریگ، همسر سابقش بچه‌ها رو بزرگ کنن.دویل فیس بوکش رو بست و منتظر نشست تا بدترین اتفاق‌ها رخ بده. اما هیچ اتفاق بدی که نیوفتاد هیچ، بلکه فیس بوک اون مملو از پیام‌های حمایت دنبال‌کننده‌هاش شد! این حمایت درباره کتابش هم اتفاق افتاد. وقتی که جنگجوی عشق منشتر شد، توی چشم به هم زدنی از قفسه کتابفروشی‌ها محو میشد. دویل به تبلیغ کتابش ادامه داد اما نه با دروغ. اون به خواننده‌هاش گفت که چقدر ازدواج پیچیده‌اس و گاهی بهترین برای نجات خانواده ممکنه طلاق گرفتن باشه.دویل برای ساختن یه زندگی جدید نیاز داشت یاد بگیره که به غریزه خودش گوش بدهبا اینکه واکنش‌های عمومی خیلی بهتر از چیزی بود که فکرش رو می‌کرد اما دویل همچنان با مخالفت‌های زیادی هم رو به رو بود. عده‌ای از رهبران مسیحی فتوا دادن که اون ایمانش رو از دست داده. خیلی از افراد دورش نمی‌فهمیدن چرا باید شوهرش رو رها کنه و بدتر از همه مادرش باور داشت که رابطه‌ی اون با ابی اشتباهه.دویل باور داشت که مادرش اونو بهتر از همه میشناسه و همیشه نظرهاش رو جدی میگرفت. اما حالا که چنین تصمیمی رو گرفته بود می‌دونست گوش دادن به نظر دیگران چقد میتونه خطرناک باشه.دویل می‌دونست که باید راهی رو پیدا کنه که بتونه تصمیم بگیره. توی این وضعیت شعار معروف «ساکن بمون» براش الهام بخش شد. هر روز ده دقیقه گوشه‌ای تو خونه ساکن می‌موند و فقط به خودش گوش می‌داد. اولش مثل شکنجه بود، یه جوریایی حس می‌کرد که مثل یه تیکه آشغال شده، اما مقاومت کرد.در نهایت اون تونست درون خودش غرق بشه، یعنی جایی که غریزه ادمیزاد رو میشه پیدا کرد، حالتی که دویل بهش میگفت: آگاهی. هر زمان استرس یا شک داشت، ساکن میشد تا به آگاهی برسه. وقتی به سمت مسیری که آگاهی بهش پیشنهاد میداد حرکت می‌کرد، این حس رو داشت که مایعی طلایی درون رگ هاش جاری شده.آگاهی، تبدیل به راهنمای درونی دویل شد و در کنار عقلش، بسیاری از باورهای دویل رو به چالش کشید. دویل دائم از خودش می‌پرسید:‌آیا من به این باور دارم؟ آیا برای من درسته؟دویل فهمید بسیاری از باورهاش قدیمی شدن. مثلا، اون جوری بزرگ شده بود که فک می‌کردم ارزشمند بودن یعنی اینکه همیش مشغول کار باشه و دورش پر از ادم های مختلف. باوری که روی تمام روابط روزانه ش تاثیر می‌ذاشت. حتی دویل یکبار چنان برای دریافت تایید دیگران درمانده شده بود که توی گوگل سرچ کرد ایا بعد از فهمیدن خیانت همسر باید با او ماند یا نه؟ اما دویل، بعد از وصل شدن به غریزه درونیش دیگه نیازی به تایید دیگران نداشت.زمانیکه دویل رابطه خودش با خداوند رو محکم‌تر کرد، اعتقادش به کلیسا رو از دست دادرابطه جدید دویل با ابی همه ابعاد زندگی اون رو تحت تاثیر قرار داد. به خصوص نحوه دین داریشو. دویل یکی اعضای ثابت جامعه مذهبی بود اما حالا با یه زن دیگه رابطه داشت، کاری که به اعتقاد بسیاری از افراد مذهبی گناه بزرگی به حساب میومد. حالا دویل چطور باید با اون ادما ارتباط برقرار میکرد؟ وقتی بچه‌هاش کوچیک بودن دویل به کلیسا می‌رفت. همه چیز خوب بود تا زمانیکه کشیش به اون گفت همجنسگرایی گناه کبیره‌ست. وقتی دویل تلاش کرد که با اون کشیش بحث کنه، کشیش بهش اجازه نداد و گفت که ساکت شه! و هر چی اون میگه قبول کنه! حتی تا قبل از این بحث هم دویل شک داشت که چرا باید بین اون و خدا حتما یه نفر به اسم کشیش واسطه باشه؟دویل کتاب مقدس رو خونده بود و به قصه حضرت مسیح و خواست اون برای عدالت اجتماعی علاقه داشت. مسیح یه مهاجر فقیر بود و زندگیش رو وقف حمایت از اقلیت‌ها کرده بود، پس چرا باید با هزار تفسیر از قصه اون بگن که مسیح مخالف اقلیت همجنسگرا حساب میشه؟‌وقتی که بیشتر تحقیق کرد متوجه شد این موضوع توی دهه ۷۰ میلادی حسابی فراگیر بوده و گروه کوچکی از مسیحی‌های تندرو، از اون زمان سعی کردن که ماجرا رو سیاسی کنن. حتی امروز خیلی رهبران سیاسی مثل دونالد ترامپ تحت حمایت اونا هستن و شعارهای ضد همجنسگرایانه سر می دن.بعد از کمی فکر، دویل تصمیم گرفت که مسیحی بودن رو کنار نذاره. اون هنوز هم به خودش مسیحی میگه و براش تضادی بین ایمان ادشتن و زن بودن وجود نداره. حتی اون باور داره که تصمیمش برای بودن کنار ابی اون رو به خدا نزدیک تر کرده. اون باور داره که خدا جایی در اعماق وجودش وجود داره و تجربه عشق و آگاهی اون رو به خدا نزدیک تر کرده. با وجود اینکه رابطه دویل با خدا قوی‌تر شده، اما او نسبت به تشکیلات‌های سازماندهی شده مذهبی به شدت بدبینه. اون به عیسی مسیح و قصه‌اش باور داره ولی کورکورانه تفاسیر مختلف مذهبی ‌ای که این ور و اونور شنیده میشن رو دیگه قبول نمی‌کنه.پذیرش درد و رنج به دویل اجازه داد که زندگی کردن واقعی رو تجربه کنهوقتی دختر بزرگ دویل تصمیم گرفت تا برای تیم فوتبال تست بده، قلب دویل به لرزه افتاد. اون دختری ضعیف و حساس بود و هیچ جوره به یه ورزشکار نمی‌خورد و دویل می‌ترسید که اگه توی تست رد بشه از نظر روحی آسیب ببینه.اما ابی باور داشت که اون دختر استعدادش رو داره، پس تشویقش کرد که تلاش کنه. ابی شروع کرد که روزانه با دختر دویل تمرین کنه و در نهایت و بر خلاف تصور همه توی تیم پذیرفته بشه.دویل برای اینکه از دخترش محافظت کنه، می‌خواست اون رو از انجام کاری که براش مهم بود منع کنه، یعنی درست کاری که همیشه با خودش کرده بود.برای ۱۶ سال دویل عادت کرده بود که از خودش در برابر درد محافظت کنه و احساساتش رو به کمک الکل از کار بندازه. اون هیچوقت ریسک از دست دادن ادما رو تجربه نمی کرد چون اصلا بهشون نزدیک نمیشد. دویل از درد، ناراحتی و نا امید شدن وحشت داشت به خاطر همین احساسات خودش رو سرکوب می کرد.وقتی الکل رو کنار گذاشت، شروع کرد به مواجه شدن با درد و البته ترسی که همیشه ازش فرار میکرد. دویل فهمید، ناراحت بودن، ترسیدن و استرس داشتن همه شون بخشی از زندگی هستن. اون به جای فرار کردن از ترس، جلوش واستاد.وقتی که درد خودش رو پذیرفت تونست همدردی بیشتری از محیط اطراف خودش دریافت کنهدویل به همراه تعدادی از دوستای مورد اعتمادش انجمنی به نام «با هم بلند شدن» رو راه اندازی کردن که برای کمک به هر ادمی، هر جای دنیا که برای تغییر تلاش می‌کرد پول جمع کنن. این انجمن نه تنها به افرادی که حمایت مالی دریافت می‌کردن کمک می‌کرد بلکه به خود خیرین هم این امکان رو می‌داد تا قدرت خودشون در کمک کردن به تغییر ادما و رهاییشون از درد و رنج رو ببینن.دویل برای اینکه تفکر برتری نژادی سفید پوست‌ها رو از خودش پاک کنه مجبور بود که با نژادپرستی درونی خودش مقابله کنهبعد از انتخاب ترامپ و وقتی که خشونت و تبعیض نسبت به رنگین پوستا افزایش پیدا کرد، دویل به دخترانش خودش درباره جنبش حقوق شهروندی آموزش داد. وقتی عکسی از تظاهرات تاریخی سیاه‌ها رو می‌دیدن که زنی سفید پوست بینشون پلاگاردی اعتراضی رو بدست گرفته بود، دختر کوچیک دویل ازش پرسید اگه اون زمان ما بودیم به راه پیمایی می‌رفتیم؟ دویل گفت حتما. اما دختر بزرگش گفت نه، وقتی الان نمی‌رین چرا فک میکنی اون موقع می‌رفتیم؟دویل فهمید که دخترش راست میگه. اون به برابری حقوق اقلیت‌ها باور داشت اما تو هیچ اعتراضی شرکت نمی کرد. واقعیت اینه که دویل حتی نمی‌دونست چقد برتری نژادی سفید‌ها توی کشوری که اون زندگی میکنه اثر داره. اون هر روز صورت های سفیدی رو می دید که هیچکدوم توی زندگی های مرفهی که داشتن ازار نژادی رو تجربه نکرده بودن. دویل فهمید که میشه به نژادپرستی باور نداشت اما همزمان یه نژادپرست بود. چون مساله باور شخصی ما نیست مساله رفتار جمعی ماست.دویل به خاطر اورد که چقدر جوک‌های نژادپرستانه شنیده، چقدر اخبار مرتبط با دستگیری سیاه پوستا رو بدون توجه نگاه کرده. اون اینجوری بزرگ شده بود که مردای سیاه خلافکارن و زنای سیاه اهمیتی ندارن.رها شدن از این باورها به سختی رها شدن از الکل بود. اون باید همه این افکار برتری سفید ها رو از ذهن خودش پاک میکرد. پس شروع کرد به خوندن نوشته‌های نویسنده‌های سیاه پوست.بعد از خوندن هر کتابی که می‌تونست شروع کرد به صحبت کردن درباره برتری نژادی سفیدها و تلاش برای رسیدن به برابری اجتماعی.دویل رشته کار رو از دست داد ولی به زندگی رویاییش رسیدمثل هر نویسنده دیگه‌ای، دویل دوست داشت که رشته زندگیش تو دست خودش باشه. به خاطر همین بود که خیلی از دست شوهرش عصبانی بود چون وقتی بهش خیانت کرد انگار که کل قصه رو خراب کرده باشه. با نوشتن خاطراتش تحت عنوان جنجگوی عشق ولی، دویل سعی کرد که این تصویر خراب شده رو تعمیر کنه و بگه هنوز هم خونواده اونا، کامل و بی نقصه.اما اگه خیانت شوهر، چرخش پلات داستان بود، ورود ابی، نقطه اوج حساب میشه. اتفاقی که دویل رو مجبور کرد به کل قصه زندگیش از اول نگاه کنه. برای اولین بار دویل نمی‌دونست که فصل بعدی زندگیش، چه چیزی خواهد بود.بدون یه متن آشنا، اون مجبور بود که از خلاقیتش کمک بگیره. اگه همه چیز توی زندگی اون خراب میشد، چطور می‌تونست درستشون کنه؟ زیباترین و واقعی ترین تصویری که از خانواده می‌تونست ببینه چی بود؟ ازادانه ترین راه مومن بودن به خدا چی؟‌ خیال به اون امکان خلق قصه جدیدی رو داد.رابطه اون با ابی پر از مخالفت‌ها و سختی ها بود ولی دویل تصور می کرد که عشق اونها بی نظیره، اونا مثل یه جزیره می‌مونن، اون زمانی رو تصور میکرد که دو تایی خونه ‌ای پر از عشق و امنیت رو بسازن. ابی و دویل سال ۲۰۱۷ به طور رسمی ازدواج کردن. ازدواجی که قدم به قدمش زندگی رویایی اون دوتاست.اونا خانواده ای ساختن که فراتر از تصورات گذشته دویل بود. همسر سابق دویل کمی پایین تر زندگی میکنه و گاهی برای شام پیش اونا میاد، حتی با ابی فوتبال بازی میکنه و هر سه اونها با هم بچه ها رو بزرگ میکنن. این اتفاق ساده نبود. همه اونا براش تلاش کردن، عوضش امروز زندگی ای که خودشون خواستن رو جلو می‌برن نه چیزی که به شکل اولیه وجود داشت. امروز دویل احساس میکنه که می‌تونه سرکوب اتش درون خودش رو متوقف کنه و به جاش سراغ هر ارزویی که داره بره.همه ما، درون خودمون، موجودی وحشی و رام نشده داریم. موجودیکه وقتی ما برای رضایت دیگران زندگی می‌کنیم، زندانی میشه. قصه زندگی دویل به ما نشون میده که برای بدست اوردن ازادی‌مون، ما باید به صدای غریزه و بدنمون گوش بدیم. دویل تونست با به چالش کشیدن باورهای اجتماعی‌ای که بهش دیکته شده بود، زندگی قبلی خودش رو متوقف کنه و رابطه‌ و خانواده‌ای جدید رو بسازه که فراتر از تصورش باشه.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 15:53:53 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/رهبری-osecovt7cdw3الکس فرگوسن میدونه گوش دادن چقدر ارزش داره. اون فقط با گوش دادن نکات و فوت و فن‌هایی رو یادگرفته که تا عمر داره براش مفیدن. برای مثال جیمی سیرل مدیر نات کونتی یه بار به فرگوسن گفت که اون همیشه مراقب بوده که قرارداد بازیکنا هیچ وقت همزمان با هم تموم نشه. این باعث جلوگیری از تبانی علیه مدیر و باشگاه میشده. مثل گوش دادن، دیدنم میتونه نکات باارزشی رو براتون به ارمغان بیاره. این موضوع رو فرگوسن وقتی کشف کرد که دستیار مدیریتیش آرچی ناکس پیشنهاد داد که به جای دویدن تو تمرینا، باید آروم بشینه و بازیکنا رو تماشا کنه. این کار به نقطه عطفی تو مربی گری فرگوسن تبدیل شد. موقع مربیگری، در کنار بازیکنای خودش تمرکز فرگوسن روی توپ بود با عقب رفتن و مشاهده تمرین بازیکناش از راه دور، جزئیات عملکرد اونا کمتر به چشم میومد؛ ولی الگوی کلی رفتار نگرش و سطح انرژی شون واضح‌تر میشد. البته تمرکز روی جزئیاتم مهمه. فرگوسن به خاطر همین یه سیستمی برای تماشای دقیق و تجزیه و تحلیل تصاویر تیم‌های مقابل قبل از بازی ایجاد کرد. این استراتژی به تیم فرگوسن کمک کرد تا تو فینال لیگقهرمانان1999 مقابل بایرن مونیخ برنده بشه. اون بر اساس تجزیه و تحلیل و اطلاعاتی که از این فیلم به دست آورد، تونست دو تعویض بایرن مونیخ تو آخرای بازی رو پیش‌بینی کنه. کسب موفقیت بدون نظم و عزم راسخ شدنی نیست بیشترمون تصور می‌کنیم که بهترین بازیکنای فوتبال از همون بدو تولدشون مهارتای فوق العاده‌ای داشتن. اما این رمز بهترین بودنشون نیست. بازیکنای با استعداد زیادی تو فوتبال هستن و این موضوع رقابت رو سخت میکنه. به خاطر همین نظم و انضباط خیلی موضوع مهمیه. فرگوسن رو نظم و انضباط به شدت حساسه و خیلیم سخت گیره. وقتی کارش رو به عنوان سرمربی تو منچستریونایتد آغاز کرد، اول اومد یه سری مشکالت خاصی رو حل کرد. بازیکنا معمولا لباس هر شرکتی که از اونا حمایت مالی میکرد رو می‌پوشیدن. این باعث شده بود که ظاهر تیم غیر حرفه‌ای به نظر برسه. فرگوسن از یه کد لباس مناسب برای از بین بردن این مساله استفاده کرد. قانونایی هم در مورد کوتاهی مو و استفاده از جواهرات تعیین کرد که به بازیکنا نشون میداد سهل انگاری تحمل نمیشه. نظم و قاطعیت دست به دست هم میدن.برای مثال وقتی فرگوسن کریستیانو رونالدو رو به یونایتد آورد، عزم و قاطعیت رونالدو برای تبدیل شدن به بزرگترین بازیکن فوتبال جهان مثل روز روشن بود. این عزم و قاطعیت همون چیزی بود که بهش اجازه داد نظم و انضباط فوق العاده‌ای رو حفظ کنه. حتی الان هم رونالدو بعد هر مسابقه دوش آب سرد می‌گیره و وزنش رو هفت پوند کمتر از وزن مطلبوش نگه میداره. این جور سخت گیریا باعث شدن تا اون با وجود سنی که داره همچنان تو سطح فوق العاده بالایی ار فوتبال بازی کنه.آمادگی داشتن یکی دیگه از عوامل اصلی تضمین کننده عملکرد ورزشی بالاست تو منچستریونایتد در طول یه مسابقه بازیکنایی بهترین عملکرد رو نشون میدادن که بیشترین آمادگی رو داشتن. دیوید بکهام، کریستیانو رونالدو و وین رونی معروف بودن به این که بعد از تمرین اصلی تیم تا دیر وقت تو زمین بازی میموندن تا ضربات آزادشونو بی‌عیب و نقص کنن. تو سال 1996 دیوید بکهام تو بازی با تیم ویمبلدون یه گل از وسط زمین زد. همه فکر میکردن که این یه معجزه‌ هست، اما از نظر بکهام این چیزی جز آماده بودن نبود. اون این شوت رو ساعت‌ها تمرین کرده بود تا تو بازی بتونه از این فرصت استفاده کنه. اما فقط بازیکنا نباید به آینده فکر کنن و براش آماده باشن. سازمانای ورزشی هم باید این طرز تفکر رو داشته باشن. پرورش استعدادای جوون یه پروژه طولانی مدته. به همون صورتی که یه جوون به عنوان کارآموز تو یه شرکت استخدام میشه با این هدف که بتونه یه روز معاون رئیس یا مدیرعامل شرکت بشه، یه بازیکن جوون تو منچستریونایتد از آکادمی جوانان به تیمB وارد میشه و از اونجا میتونه به تیم A، بعدش به تیم ذخیره و در نهایت به تیم اول ارتقا پیدا کنه. باشگاه بارسلونا هم برای آموزش بازیکنای جوون خودش رویکرد مشابهی داره. تو اینجا مزایای اجازه دادن به بازیکنای جوون برای رشد در کنار هم در طول سال‌ها روشنه گروه سه نفره عالی مسی اینیستا و ژاوی رو به یاد بیارین. این بازیکنا برای مدت طولانی با هم تمرین کرده بودن. همدیگه رو خیلی خوب میشناختن و پاس کاری فوق العاده پیشرفتشون دفاع حریفو متحیر میکرد. بین نقاط قوت و ضعف بازیکنای خودتون توازن برقرار کنین و واقع بینانه عمل کنین یه قانون مهم در مورد مدیریت تیم دوری از افراط و تفریطه. افراط و تفریط میتونه به پیوندای نزدیک تو یه تیم آسیب برسونه. حفظ توازن تیم میتونه از ایجاد تنشی که علتش افراط و تفریطه جلوگیری کنه. یه تیم متعادل باید تنوع رو در کنار وحدت داشته باشه. برای مثال رویکرد فرگوسن در مورد سن بازیکنا رو در نظر بگیرین. فرگوسن نمی‌خواست که فقط بازیکنای جوون و کم تجربه داشته باشه، از اون طرف نمیخواست که باز فقط بازیکنای مسن و نامتناسبی تو تیمش باشن. تو این حالت مخلوطی برابر از هر دو گروه بهترین راه حل بود. فرگوسن حواسش بود که تیمش از تعداد متعادل بازیکنای خلاق و قابل اعتماد تشکیل بشن.مطمئنا بازیکنای خلاق موقع حمله میتونن بازی رو هیجان انگیز کنن، مثل کریستیانو رونالدو که میتونست با یه سرعت باورنکردنی در اطراف زمین بدوه. اما تیم باید با اندازه کافی مدافعای خلاقی هم داشته باشه تا بتونه برنده بازی باشه. از طرفی انتظارات هم باید متعادل باشه. فرگوسن این درس رو تو اوایل کارش یاد گرفت. بعد از پیروزی تو هشت بازی فرگوسن به مطبوعات اعلام کرد که تیمش تو اون فصل حتی یه بازی رو هم نمی‌بازه. اما دقیقا بعد از این حرف، تیمش همه بازی‌ها به جز یکی رو باخت و در رده ششم جدول قرار گرفت. فرگوسن فهمید که انتظارات زیاد فقط باعث فشار به بازیکنا میشه. انتظارات زیاد به جای تشویق معمولاً باعث عملکرد ضعیف تری میشه. حضور و تشویق ابزار قدرتمندی برای کسب بهترین نتیجه از بازیکناس. بهترین رهبرا به تیمشون روحیه میدن.رهبرای بزرگ حضور خودشون رو محسوس میکنن حتی بعضی وقتا بدون اینکه خودشون متوجه بشن این کار رو میکنن. فرگوسن تصور میکرد که حضورش برای تیم خیلی هم مهم نیست، تا این که تو چند جلسه تمرینی شرکت نکرد. ریو فردیناند گفت که وقتی فرگوسن نیست جلسات تمرینی انرژی که باید داشته باشه رو نداره. اینجا بود که فرگوسن فهمید که حضورش باعث میشه بازیکنا انگیزه بگیرن و بهتر تمرین کنن. فرگوسن در طول 27 سال مربی گری به جز سه بازی تو تموم 1500 بازی منچستر یونایتد حضور داشت. رهبرای بزرگ میدونن که اگه نیاز به تغییری وجود داره حمایت موثرتر از انتقاده. فرگوسن همیشه به جای اینکه بلافاصله از بازیکنا انتقاد کنه، همیشه صبر میکرد تا بازیکنا بعد از بازی به آرامش برسن. انتقادای خودشو هم به عنوان نوعی تشویق مطرح میکرد و به بازیکنا می فهموند که باور داره اونا توانایی عملکرد بهتر رو دارن. یادتون باشه که رهبرای بزرگ به خوبی درک میکنن. وقتی دیوید بکهام تو مطبوعات به خاطر گرفتن کارت قرمز تو مسابقه جام جهانی 1998 برابر آرژانتین مورد انتقاد شدید قرار گرفت، فرگوسن میدونست کاری که کمترین کمک رو میکنه اینه که اونم مثل بقیه از بکهام انتقاد کنه. اما اون با بکهام صحبت کرد و بهش فهموند که این اتفاقا پیش میاد و نباید اجازه بده این جور اتفاقا اعتماد به نفسش رو از بین ببره. فرگوسن معتقده جمله کارت خوب بود، قدرتمندترین ابزاریه که یه مربی برای کمک به بازیکناش در رسیدن به تموم توانایی‌های بالقوه شون داره.امیدوارم از این پادکست لذت برده باشید.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 15:52:28 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/راهنمای-یک-فضانورد-برای-زندگی-روی-زمین-yfzkbyxgwkun سرهنگ کریس هدفیلد ، فضانورد بازنشسته، مهندس و خلبان جنگنده‌ی نیروی هوایی کانادا و اولین کانادایی‌ایه که توی فضا قدم زده هدفیلد ۴۰۰۰ ساعت از زندگیش رو تو فضا گذرونده و توی تنها کتابش براتون از اتفاقای عجیب غریبی که توی اون سال ها براش افتاده تعریف میکنه. میگم عجیب غریب چون تو بعضی از اونا تا سر حد مرگ پیش رفته. راستی یه ویدیو هم از کریس هست که تونسته توی سه روز بیشتر از ده میلیون بازدید بگیره. توی این ویدیو کریس توی فضا آهنگ 'شگفتی فضا' از دیوید بویی رو اجرا میکنه. اگه ندیدینش میتونین بعد از شنیدن پادکست برین سراغش. شاید شما فضانورد نباشین یا قصد فضانورد شدن نداشته باشین. شاید هیچ وقت نتونین تجربه هایی مثل کریس هادفیلد داشته باشین ولی این کتاب به شما یاد میده که چطوری مثل یه فضانورد فکر کنین. چطوری توی سخت ترین شرایط نگرش روشن و مثبتی داشته باشین و به زندگی ادامه بدین. اگه دوست دارین درس های زندگی رو از زبون یه فضانورد بشنوین، اگه عاشق فضا و سفر به اون و شگفتی های این دنیای پر رمز و راز هستین، خوندن این کتاب رو به شما پیشنهاد میکنم. توی این قسمت حرف اصلی کتاب رو توی چهار درس براتون روشن میکنم. امیدوارم تا آخر این پادکست همراهمون باشین.اول پادکست گفتم که کریس توی زنگیش تجربه عجیب غریب کم نداشت. اون با یه چاقوی سوییسی وارد ایستگاه فضایی شد، در حالی که داشت با هواپیمای جنگیش پرواز می کرد یه مار زنده رو تو کابین میبینه و اون رو میکشه، بدتر از همه وقتی که از یه فضاپیما تو مدار آویزون بود موقتا چشماش هیچ جا رو نمیبینه و تو فضا سرگردون میشه. کلا آدم ریسک پذیر و شیطونی بود. اما رمز موفقیت و جون سالم به در بردن کریس از نظر خودش، قانون نانوشته ای بود که توی ناسا یاد گرفته بود. قانون این بود : برای بدترین ها آماده شو و از تک تک لحظات زندگی لذت ببر. این جمله فضایی ما رو به سمت درس اول راهنمایی میکنه.درس اول : قدرت منفی نگری کریس میگه : مشاورا معمولا به کسایی که بهشون مراجعه میکنن پافشاری میکنن که فقط پیروزی رو توی ذهنشون تصور کنن. حتی بعضی از اون ها میگن که اگه روی افکار منفی تمرکز کنین درواقع دارین اتفاقات بد رو به واقعیت تبدیل میکنین. تو نگاه اول شاید به نظرتون این حرف درست و منطقی بیاد. شاید الان با خودتون بگین چرا باید به اتفاقایی که شاید هرگز اتفاق نیفتن فکر کنم. خب اینجا جناب نویسنده جوابتونو میده. کریس میگه : پیش بینی مشکلات و پیدا کردن راه حل برای اون‌ها در واقع علاوه بر این که ترس و اضطرابتون رو از بین میبره، برای شما مفیده. کنار اومدن با بدترین شرایط و برنامه ریزی برای اون به شما آرامش میده. مثلا وقتی کریس سوار آسانسور میشه با خودش فکر میکنه چی میشه اگه آسانسور یه دفعه از کار بیفته. درست وقتی اون سوار هواپیما میشه هم همین افکار به سراغش میان. اون همیشه فکر میکنه که بعد از این چه اتفاق خطرناکی ممکنه براش رخ بده. میدونم الان با خودتون میگین طرف دیوونه‌اس یا اگه یکم احترام برای درجه‌اش قائل باشین میگین خییلی بدبینه. اما کریس میگه : خوش بینی زمانی سراغم میاد که شکست رو تصور میکنم و به این فکر میکنم که چطور اون رو از خودم دور کنم. مثل بیشتر فضانوردا مطمئنم که میتونم با هر اتفاقی که زندگی برام رقم میزنه کنار بیام چون همون قدر که موفقیت رو تصور کردم، به این هم از قبل فکر کردم که چه اتفاقی میفته اگه اوضاع درست پیش نره. این قدرت تفکر منفیه.درس دوم : به سمت معمولی بودن قدم بردارینتوی زندگی شما از دید دیگران توی یکی از سه دسته‌ای که در ادامه میگم قرار میگیرین. دسته منفی: کسایی که به طور بالقوه مشکل آفرینن و خودشون و بقیه رو تو دردسر میندازن. دسته صفر : افراد خنثی و معمولی و دسته مثبت : کسایی که مدام به بقیه سود میرسونن و تاثیر مثبت دارن. خب اینجور که معلومه همه میخوان تو دسته مثبت قرار بگیرن. اما برای قرار گرفتن تو این دسته معمولا ادما درباره موفقیت ها و دستاوردهاشون تا جایی که میتونین جار میزنن و خیلی وقت ها خالی میبندن شاید مثال های زیادی رو دور و برتون دیده باشین. کریس میگه کسی که خودش رو مهم تر از بقیه نشون میده و بالاتر از بقیه میدونه نمیتونه تبدیل به یه فضانورد بشه و شاید بشه گفت حتی نمیتونه رنگ کار کردن توی ناسا رو هم ببینه. با عرض پوزش؛ ناسا احمق ها رو استخدام نمیکنه. مسئله جون مردم توی ناسا مطرحه. علاوه بر اون خیلی ها توی ناسا سرمایه گذاری میکنن که این بار مسئولیت سنگینی رو روی شرکت میذاره. مردم که دلاراشونو از سر راه نیاوردن! پس چطور میشه توی دسته‌ی مثبت قرار گرفت؟ کریس این دفعه چیزی بهمون نگفته. ولی جری راس ( Jerry Ross ) رو بهمون معرفی میکنه که توی موسسه شون ریش سفید فضانوردا بود. کریس تعریف میکنه که جری بعد از یه مدت ، هر روز یه ساعت زودتر به محل کارش میرفت تا به امور اداری رئیس رسیدگی کنه با این هدف که رئیسش بتونه روی مسائل مهم تر تمرکز کنه. کسی از جری نخواسته بود که اون کار رو انجام بده و جری هم انتظار پاداشی بخاطرش نداشت. اون نیازهای بقیه رو تو اولویت قرار داده بود. این دانش و تجربه نبود که اون رو تشویق به این کار میکرد بلکه کاملا مثل یه آدم تو دسته‌ی صفر رفتار میکرد؛ توانمند ولی متواضع. توی استرالیا به این جور آدما میگن : آدم برتر. اگه شما واقعا تلاش میکنین و به جای جلب توجه دیگران و خودنمایی دنبال یادگیری هستین احتمالش خیلی زیاده که تبدیل به آدم مفیدی برای بقیه بشین. وقتی کریس یه دانشجو بود یعنی یه کم قبل‌تر از این که پاش به فضا باز بشه، توی یه عملیات شبیه سازی، کریس متوجه شد که فرمانده دستور داده یه دکمه اشتباه فشار داده بشه. کریس تو این شرایط بیکار نمیشینه و میگه : صبر کنین. اون دکمه درست نیست. چند ماه بعد، توی مرکز فضایی جانسون، فرمانده جلوی همه از کریس قدردانی میکنه و کمی بعد از اون کریس اولین ماموریتش رو به صورت رسمی شروع میکنه. البته کریس تایید میکنه که شاید هیچ ارتباطی بین این دو تا اتفاق نباشه اما مطمئنا اینا بد شانسی نبود. خلاصه اینکه، واسه اینکه تو دسته مثبت قرار بگیرین، سعی کنین متواضع باشین.درس سوم : جهت داشته باشینفرنگیا برای بیان طرز فکر و دیدگاه از واژه اتیتود ( attitude ) استفاده میکنن. این کلمه توی فضانوردی به معنی جهته. این که فضاپیماتون نسبت به خورشید و زمین و بقیه سیاره ها به کدوم طرف حرکت میکنه. از دست دادن جهت میتونه باعث بشه که فضاپیماتون از کنترل خارج و از مسیر دور شه. علاوه بر اون اگه وسیله‌نقلیه‌تون سوخت نداشته باشه به آخر عمرتون نزدیکتر میشین. تعیین جهت توی فضا برای رسیدن به موفقیت حیاتیه. کریس معتقده همین مسئله توی زندگی همه ما وجود داره. خیلی از چیزها خارج از کنترل شماس. شما نمیتونین کاری کنین که همه دوستتون داشته باشن. شما نمیتونین اقتصاد رو کنترل کنین و توی هر بازی نمیتونین برنده باشین؛ ولی یه چیز هست که دست شماس و اون مسیر زندگیتونه. کریس آگاهانه مسیر زندگیش رو کنترل میکنه. چون برای اون منحرف شدن از مسیر اصلی زندگیش از شکست خوردن خیلی بدتره. شانس فضانورد شدن کمه؛ خیلی کمه. رفتن به فضا بستگی به خیلی چیزها داره و شرایط و مولفه‌های خاصی برای این کار لازمه که خیلی هاشون هم متاسفانه از اراده شما خارجه. به این فکر کنین که از بین پنج هزار و سیصد و پنجاه و یک کانادایی داوطلب فقط دو تاشون برای این کار انتخاب شدن. اگه شخصیتی داشته باشین که مورد نظر ناسا نباشه یا اگه بیماری هر چند جزئی‌ای داشته باشین باید بگم ناسا به هیچ وجه شما رو انتخاب نمیکنه. اگه تنها هدف شما از فضانورد شدن پرواز کردن توی کهکشانه، از من که نه ، از یه فضانورد خبره بشنوین که قطعا از این شغل متنفر میشین. به عنوان یه قانون کلی هر چند ماهی که روی زمین تمرین میکنین، تنها معادل یه روز تو فضاس. به همین خاطره که کریس هیچ وقت انتظارش رو نداشت که یه روز به فضا بره. اون هیچ وقت رفتن به فضا رو شرط عزت نفس و شادبودنش ندونست. هدف اون لذت بردن از لحظه لحظه‌ی زندگی بود؛ چه روی زمین باشه، چه توی فضا. درس چهارم‌ : به جزئیات توجه کنینفضانوردی که به چیزای کوچیک اهمیت نمیده یه فضانورد مرده اس. سخت گیری ناسا درباره‌ی جزئیات شاید از بیرون خنده دار به نظر برسه ولی وقتی فضانوردی اخراج میشه، دلیلش معمولا یه مسئله نادیده گرفته شده اس که شاید تو اون لحظه بی اهمیت به نظر می‌رسید. یه مثال میزنم. اون قدیم ندیما فضانوردا لباس مخصوص فضانوردی نمی پوشیدن. گرمایی نبودنا ولی چندتا دلیل داشتن واسه خودشون. میگفتن لباسا جاگیره، سنگینه و اصلا چرا باید اونا رو بپوشن وقتی فضاپیما واسه این طراحی شده که از اونا مراقبت کنه. ولی توی سال ۱۹۷۱ روس‌ها بعد از اینکه دیدن یه فضاپیما به خاطر نقص فنی سقوط کرده و همه سرنشیناش جان به جان آفرین تسلیم کردن، به پوشیدن لباس فضانوردی رو آوردن. فضانوردای شاتل هم بعد از اینکه توی سال ۱۹۸۶ یه فضاپیما به اسم چلنجر ( challenger ) منفجر شد از خواب غفلت بیدار شدن و دوباره لباس فضانوردی به تن کردن. اما دلیل این فجایع خطای بزرگی نبود. خیلی وقتا یه ترک خوردگی، یه پیچ یا یک قطعه جابجا شده کافیه تا یه سقوط بزرگ رقم بخوره. به خاطر همینه که کریس حتی روی سیاره خودش هم به همه جزئیات توجه میکنه؛ مخصوصا وقتی داره تو مسیر هدف اصلی زندگیش حرکت میکنه.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 15:51:31 +0330https://virgool.ir/@m_18235524/تیم-رقبا-ycmyg2sebhj1وقتی صحبت از این میشه که کدوم رئیس جمهور آمریکا واسه تبدیل شدن به سوژه‌ی یه فیلم مناسب‌تره هیچ‌کس سریع‌تر از آبراهام لینکن به ذهن نمیاد. حتی امروز؛ حدود ۱۵۰ سال بعد از مرگ این چهره، لینکن همچنان نقش بزرگی تو فرهنگ مردم آمریکا بازی میکنه. ولی واقعا چه چیزی باعث موندگار شدن این آدم تو تاریخ شده؟ در ادامه نگاه دقیق‌تری به زندگی شخصی و حرفه‌ای لینکن میندازیم و هوش سیاسی و مهارت و قدرتی که تونست تغییر اساسی‌ای تو ایالات متحده ایجاد کنه رو موشکافی میکنیم. شاید شنیده باشین که آبراهام لینکن توی یه کلبه‌ی چوبی به دنیا اومد و با نور شمع درس میخوند. ولی سال‌های اولیه‌ی عمرش خیلی بیشتر از این با سختی‌های بزرگ و کوچیک همراه بوده. لینکن توی ۱۲ فوریه‌ی سال ۱۸۰۹ به دنیا اومد و وقتی پنج شیش سالش شد، با پدرش توماس، واسه کار به مزرعه می‌رفت. آبراهام کوچولو اونجا درخت هرس می‌کرد،‌ سطل رو پر می‌کرد و زمین رو شخم ‌می‌زد. پدرش بی‌سواد بود و شدیدا با تحصیل آبراهام مخالفت می‌کرد. حتی گفته میشه برای اینکه آبراهام رو تو مزرعه پیش خودش نگه داره، یه بار تمام کتاباش رو آتیش زد. اگه یه ویژگی خوب بخوایم بگیم که آبراهام از باباش به ارث برده باشه، اون عشق و علاقه‌اش به داستان گویی و سرگرم کردن دوستاش با تعریف قصه‌اس. علی رغم اینکه آبراهام با پدرش رابطه‌ی خوبی نداشت، ولی از اون طرف عاشق مادرش،‌ نانسی هنکس ( Nancy Hanks ) بود. البته اطلاعات زیادی از نانسی موجود نیست. فقط میدونیم که نانسی توی یادگیری خوندن و نوشتن خیلی به پسرش کمک کرد. متاسفانه وقتی لینکن ۹ سالش بود، مادرش رو بر اثر مسمومیت از دست داد. بعد از مرگ مادرش، رابطه‌ی بین آبراهام و پدر حتی بدتر هم شد. حدود ده سال بعد از اون اتفاق، سارا ( Sarah )، خواهر آبراهام هم از دنیا رفت. علاوه بر اون عشق اولش، ان راتلج ( Ann Rutledge ) هم تو سال ۱۸۳۵ بر اثر حصبه عمرش رو داد به شما. اما این اتفاقات روح لینکن جوان رو نشکست.به جاش، اون‌ها باعث شدن که آبراهام عزمش رو جزم کنه و با روحیه‌ی قویتری به زندگی ادامه بده. نامادریش، سارا بوش ( Sarah Bush )‌ هم باعث افزایش اعتماد به نفسش شد و بر خلاف عقیده ی پدرش، کمکش کرد که تحصیلش رو ادامه بده. واسه نامادری‌ و همه‌ی دوستاش،‌ این آشکار بود که لینکن، قدرتی داره که باهاش میتونه به فقر و بدبختی محیطش غلبه کنه. بنابراین، توی آوریل سال ۱۸۳۷، لینکن به اسپرینگفیلد ایلیون رفت تا حرفه‌اش رو به عنوان وکیل از سر بگیره. در طول وکالتش، لینکن توی سال ۱۸۳۴، به عنوان عضو مجلس نمایندگان انتخاب شد و تو دهه‌های بعدش یعنی دهه‌های ۴۰ و ۵۰ میلادی، اقدامات موثری انجام داد. توی اون دوران، بیشترین مسئله‌ای که تو مجلس درباره‌اش صحبت می‌شد، موضوع برده داری بود. درحالی که ایالت‌ها داشتن از هم پراکنده می‌شدن، آمریکا داشت به رشدش ادامه می‌داد. به تبع اون، یه شکاف بزرگ بین بخش شمالی یعنی ایالات آزاد و بخش جنوبی یعنی ایالات برده‌داری به وجود اومد و اختلاف بر سر این شد که آیا باید برده‌داری قانونی اعلام بشه یا نه؟ موضوع بحث برانگیز دیگه، تصویب قانون برای بردگان فراری بود که آیا باید برده‌های فراری رو به ایالت‌شون برگردوند یا مرغ از قفس پریده و باید اجازه داد که آزاد و رها تو ایالت آزادی که بهش پناهنده شدن بمونن. به منظور کاهش تنش‌ها، مصالحه‌ی ۱۸۵۰ تصویب شد. این مصالحه باعث دور نگه داشتن برده‌داری از کالیفرنیا ( California )‌ شد ولی قانون برده های فراری رو بیشتر تثبیت کرد. تاثیرات تسکین دهنده‌ی مصالحه موقتی بود و بحث‌ها دوباره در سال ۱۸۵۴ تو ایالت‌های کانزاس ( Kansas ) و نبراسکا ( Nebraska ) شدت گرفت. گفت و گوهای کانزاس – نبراسکا به این ایالت‌ها اجازه داد که واسه خودشون تصمیم بگیرن و قوانین برده داری رو تصویب کنن. این تصمیم عملا قانون قبلی رو که می‌گفت برده داری تو شمال ایالت میسوری مجاز نیست لغو می‌کرد و باعث تقویت حزب سیاسی آبراهام لینکن می‌شد. در نتیجه آبراهام کمپینش رو فعال‌تر کرد و بیشتر بر علیه برده‌داری جنگید. این بحث‌ها در نهایت باعث ایجاد حزب جمهوری‌خواه تو سال ۱۸۵۴ شد. احزاب سیاسی برجسته تو اون زمان، یعنی ویگ‌ها ( Whigs ) و دموکرات‌ها ( Democrats ) اونقدر سر این موضوع اختلاف نظر داشتن که طرفدارای ضد برده‌داری تصمیم گرفتن به عنوان جمهوری‌خواه متحد بشن. شاید تعجب کنین اگه بدونین که سال ۱۸۶۰، لینکن انتخاب اول جمهوری‌خواه ها واسه نماینده ‌شدن نبود. بنابراین اولاش جایگاه متوسطی نسبت به بقیه داشت. جایگاه اول مال ویلیام هنری سوارد ( William Henry Seward ) بود که به عنوان یه سیاستمدار با تجربه شناخته می‌شد.شور و نشاط هنری، اون رو واسه حرفه‌اش کاملا مناسب کرده بود. سخنرانی‌های جذاب اون تو سنا که به عنوان فریاد‌های اتحاد برای جنبش جمهوری‌خواهی معروف شده بود، تو سراسر کشور پخش می‌شد. مشاور و مدیر کمپین آقای هنری سوارد، جناب ترلو توید ( Thurlow Tweed ) سیاستمدار معروف بود. نفر دوم، سالمون چیس ( Salmon Chase )، پیشگام تو حوزه‌ی ضد برده‌داری بود. چیس با حمایت از برده‌های فراری و مخالفت با قانون مربوط به این موضوع، واسه خودش اسم و رسمی در کرده بود. اگرچه که اون نتونسته بود حرف خودش رو به کرسی بنشونه، ولی سخنرانی‌هاش رو میشه به عنوان یکی از پایه‌های اساسی حزب جمهوری خواه در نظر گرفت. و در نهایت، ادوارد بیتس ( Edward Bates )، یکی از محترم‌ترین کاندیدایی بود که واسه انتخابات در نظر گرفته شده بود. بیتس تو اون زمان ۶۶ ساله بود و نسبت به بقیه‌ی نامزدها برتری داشت. تا سال ۱۸۶۰، بیتس سابقه‌ی طولانی‌ای تو حرفه‌اش به عنوان وکیل سنت لوییس و سرباز جنگ سال ۱۸۱۲ به دست آورده بود. علاوه بر این‌ها، اون یکی از کسایی بود که تو تنظیم پیش نویس قانون اساسی ایالت میسوری ( Missouri ) نقش داشت و به عنوان مدافع ملی اصلاح تقسیم شمال و جنوب شناخته می‌شد. از اون طرف، سابقه‌ی لینکن توی وکالت و دو پیشنهاد رد شده از طرف سنا تو سال های ۱۸۵۴ و ۱۸۵۸ خلاصه می‌شد. بنابراین جای تعجب نیست که آبراهام ما، بین نامزدهای حزب جمهوری‌خواه پیشگام نبوده باشه. در واقع هیچ کدوم از رقبای لینکن توی انتخابات اون رو یه تهدید به حساب نمی‌آوردن. ولی در حالی که اونا داشتن خواب و خیال‌های دور و دراز تو سرشون می‌پروروندن، لینکن داشت تلاش می‌کرد که راهش رو میون اون‌ها باز کنه. توی سال ۱۸۵۸، لینکن برای اولین بار، سخنرانی‌ خودش رو انجام داد. اگرچه که در نهایت رقابت سنا رو به داگلاس باخت ولی تونست نظر عموم رو به خودش جلب کنه. علاوه بر اون، سخنرانی‌های آبراهام لینکن تجربه‌اش رو روز به روز بیشتر کرد. تا قبل از قرارداد‌های جمهوری‌خواه سال ۱۸۶۰، لینکن، توی سراسر شمال ایالات متحده، کمپین برگزار کرده بود و تونسته بود با سخنرانی‌های جذاب و گیراش، دل مردم رو به دست بیاره. لینکن،‌ موضع شفافی نشون داد و به عقیده‌اش درباره‌ی ضد برده داری پایبند موند. حتی نسبت به جنوب آمریکا هم روی خوش نشون میداد و قصدش این بود که در نهایت مشکل رو برطرف کنه. خلاصه که هر جا میرفت، به جای دشمن تراشی، واسه خودش دوستای به درد بخور جمع میکرد. از اون طرف، سوارد و چیس، از پیروزی خودشون مطمئن بودن و ضرورتی نمی‌دیدن که واسه خودشون کمپین تشکیل بدن. سوارد تصمیم گرفت که سال ۱۸۵۹ به جای ایجاد کمپین، به یه تور اروپا بره. چیس هم با این که میتونست کارای زیادی انجام بده، ولی این دید رو داشت که بر اساس فعالیت‌های گذشته‌اش، لایق پیروزیه.واسه بیتس اما تو لحظه‌ی آخر مشکلی پیش اومد که شانسش واسه پیروزی از دست رفت. بر خلاف لینکن، بیتس همیشه موضعش رو نسبت به برده داری مخفی نگه می‌داشت. بیتس همیشه حرفاش رو در این مورد پوشیده بیان می‌کرد و معمولا هم موضوع صحبت رو عوض میکرد. مثلا یهو میرفت سراغ اقتصاد.حالا چرا این کار رو میکرد؟ چون بیتس مسئله‌ی برده داری رو خیلی اختلاف برانگیز میدید و به این فکر میکرد که با اعلام موضع خودش، تو بهترین شرایط نصف طرفداراش رو از دست میده. خلاصه‌ همه‌ی این عوامل باعث شد که لینکن با ناباوری رقباش رو شکست بده و برنده‌ی انتخابات بشه. پیروزی لینکن تو انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۸۶۰میتونه شاهد خوبی واسه هوش و سیاست ذاتی‌ش باشه. وقت انتخاب اعضای کابینه هم، لینکن با هوش و تدبیر اون‌ها رو واسه خودش دستچین کرد. موقع انتخاب رؤسای دپارتمان، استراتژی لینکن کاملا واضح بود. اون آدمای شایسته‌ای رو بدون در نظر گرفتن حزب سیاسی شون انتخاب کرد. یعنی اصلا واسش مهم نبود که اون‌ها عضو حزب ویگز بودن یا حزب دموکرات. این یه پیام مهم واسه رقبای پیشینش یعنی چیس،‌ سوارد و بیتس بود علاوه بر این، لینکن، سوارد رو به عنوان وزیر امور خارجه، بیتس رو به عنوان دادستان کل و چیس رو به عنوان رئیس اداره خزانه داری انتخاب کرد. واسه بقیه‌ی مقام‌ها هم، اون به انتخاب افراد اصلح و با تجربه ادامه داد. برای مقام وزیر جنگ پنسیلوانیا،‌ لینکن از دموکرات سابق، سایمون کامرون ( Simon Cameron ) استفاده کرد. سایمون توی کنتاکی بزرگ شده بود و قبلا هم رئیس اداره‌ی پست بود. خونواده‌ی سایمون توی حزب دموکرات نفوذ زیادی داشتن. با این انتخاب‌های غافلگیر کننده، لینکن از رقباش یه تیم ساخت. جالب اینه که آقا آبراهام ما به جای اینکه دوست و رفیقاش رو سر کار بیاره که همش بخوان ازش حمایت کنن، مخالفینش رو سر کار آورد که بتونه باهاشون بحث کنه و اگه تصمیم اشتباهی هم گرفت، اون‌ها بهش مشاوره بدن. لینکن باور داشت که این ترکیب میتونه باعث اتحاد دوباره‌ی شمال و جنوب بشه. ولی بی خبر از این که شرایط به زودی زود تغییر میکنه. افتتاحیه‌ی ریاست جمهوری لینکن، چهارم مارس ۱۸۶۱ برگزار شدرابطه‌ی شمال و جنوب انقدر قاراش میش بود که روزنامه‌ ها درباره‌ی لینکن میگفتن اولین رئیس جمهور اتحادیه‌ی شمال. این شروع خوبی نبود. ولی لینکن واسه هر چالشی که سر راهش میخواست بیاد خودش رو آماده کرده بود. اولین چالش دقیقا فرداش اتفاق افتاد. روز بعد نامه‌ای به دست لینکن رسید که بهش اطلاع میداد منطقه‌ی فورت سامتر ( Fort Sumter ) توی خطره و امکان داره توسط اتحادیه‌ی جنوبی تصاحب بشه. لینکن باید تصمیمش رو می‌گرفت. یا نیروهای کمکی میفرستاد و بیشتر تحریک‌شون میکرد، یا منطقه‌ رو محاصره میکرد و ضعف نشون میداد. اما لینکن شتاب زده عمل نکرد.اون از اهمیت برخورد اول خبر داشت و میدونست که باید حساب شده عمل کنه. پس سراغ کابینه رفت تا از اونا مشاوره بگیره. اول، فقط سوارد بود که موافق فرستادن نیروی کمکی به فورت سامر بود چون احساس میکرد این کار واسه جلوگیری از حمله و تمرکز کردن روی بقیه‌ی مناطق جنوبی لازمه. در نهایت، لینکن تصمیم گرفت که نیروهای کمکی بفرسته. ولی نقشه اشتباه پیش رفت و درگیری‌ها بیشتر شد. حتی قبل از اینکه نیروهای کمکی برسن، منطقه‌ی فورت سامر اشغال شده بود. روز ۱۳ آوریل، فورت سامر محاصره شد و لینکن همه‌ی اشتباهات قبل رو به عهده گرفت. تو طول ریاست جمهوری لینکن، این طبیعت بزرگوارانه، و مسئولیت پذیری و بخشیدن اشتباهات بقیه، همیشه مورد تحسین همکاراش بود. بعد از سقوط فورت سامر، ویرجینیا ( Virginia )، آرکانزاس ( Arkansas ) و تنسی ( Tennessee ) هم اتحادشون رو شکستن و آمریکا در معرض یه جنگ داخلی قرار گرفت. حالا اختلافات بین شمال و جنوب رو نمی‌شد نادیده گرفتولی لینکن فرصتی رو میدید که بتونه قلب‌ها و ذهن‌های شمالی‌ها رو با راه انداختن یه کنگره تو ۴ جولای سال ۱۸۶۱ متحد کنه.لینکن این رو واسه همه آشکار کرد که جنگ بین این دو منطقه فقط سر مسئله‌ی برده داری نیست و موضوع خیلی بیشتر از این حرفاست. متاسفانه خیلی طول کشید تا لینکن بتونه مردم رو به سمت تفکرات خودش جلب کنه. اولین جنگ داخلی، ۲۱ جولای سال ۱۸۶۱، توی ویرجینیا اتفاق افتاد. محل درگیری به واشنگتن اینقدر نزدیک بود که می‌شد سر و صدای اون رو توی شهر هم شنید. اما وزیر امور داخلی، توماس جکسون ( Thomas Jackson ) به سربازاش دستور عقب نشینی داد. واسه ریشه کن کردن مشکل، لینکن، توماس رو اخراج کرد و به جاش، ژنرال جورج مک کلن ( George Mc Clellan ) رو سر کار آورد. جورج توی سازماندهی نیروها خوب بود ولی اشتباهات زیادی توی سرشماری نیروها انجام داد و معمولا هم تقصیرها رو گردن بقیه مینداخت. در نتیجه دستورات لینکن و وزیر جنگ رو به منظور آموزش بیشتر نیروهاش رد کرد و به جاش، درخواست افزایش نیرو داد. این باعث شکست‌های بیشتر شد و حتی توی جنگ بول ران ( Bull Run ) جرج، ۱۰۰۰۰ سرباز رو یه تنه به کشتن داد. لینکن میدونست که یه چیزایی باید تغییر کنه و این تغییر باید اول تو کابینه‌ی خودش باشه. کامرون به نظر غیر قابل اعتماد میومد و دپارتمان ( department ) اون هم خوب کار نمی‌کرد. کامرون از شرایط آگاهی درستی نداشت و فقط پول خرج میکرد و سرمایه‌ی کشور رو به باد میداد. خلاصه اینکه جاش رو با ادوین استانتون ( Edwin Stanton )، دادستان کل قبلی آمریکا عوض کردن تا ببینن این یکی چه گلی به سرشون میزنه. لینکن میدونست که باید اقدام موثری انجام بده.اون شنیده بود که نیروهای اتحادیه چند ماهه از برده‌ها کمک میگیرن و سیاه‌پوست‌ها رو مجبور به کار میکنن. بنابراین توی جولای ۱۸۶۲، اعلامیه‌ی آزادی اون‌ها رو تو کابینه‌اش منتشر کرد.چون زمان جنگ بود، لینکن راحت تر میتونست کنگره رو دور بزنه و تصمیماتش رو اجرایی کنه. مثلا قدرت این رو پیدا کرده بود که قانون برده‌های فراری رو لغو کنه و ۳ الی ۴ میلیون برده‌ی ایالات متحده رو نجات بده تا اون‌ها هم رنگ آزادی ببینن. سوارد با تدبیر و هوشش، درباره‌ی اعلام سریع بیانیه هشدار داد و لینکن هم این پیشنهاد رو قبول کرد و منتظر پیروزی اتحاد شد. در نهایت زمانش رسید و جنگ آنتیتام ( Antietam )، نقطه‌ی عطف این اتفاق شد. توی ۱۷ سپتامبر سال ۱۸۶۲، ژنرال رابرت لی ( Robert Lee ) به سمت قلمرو اتحادیه پیشروی کرد و ژنرال مک کلین رو مجبور به واکنش نشون دادن کرد. در نتیجه نبردی بین نیروهای این دو رخ داد و بیش از ۲۰۰۰۰ نفر جان به جان آفرین تسلیم کردن. لی در نهایت عقب نشینی کرد اما مک کلین دنبالش نرفت و اجازه داد تا دوباره تجدید قوا کنن. این آخرین اقدام مک کلین به عنوان ژنرال اتحادیه بود. استانتون اون رو یه خائن تلقی کرد و لینکن هم در نهایت مک کلین رو از پستش برکنار کرد. اما پیروزی تو آنتیتام دقیقا چیزی بود که اتحادیه بعد از اون همه شکست بهش نیاز داشت. ابتدای سال ۱۸۶۳، لینکون اعلام کرد که میخواد بیانیه‌ی آزادی رو بالاخره تصویب کنه. موفقیت‌های بعدی پشت سر هم رخ دادن و لیکون، ژنرالی که فکر میکرد میتونه اتحادیه رو به پیروزی برسونه پیدا کرد. اسم اون ژنرال اولیس گرانت ( Ulysses S.Grant ) بود که قبلا هم شایستگی‌ش رو تو کمپین غربی اثبات کرده بود. به لطف پیروزی‌هاش و مخصوصا نبرد گتسبرگ ( Gettysburg )، جنگ بالاخره داشت باب میل اتحادیه پیش میرفت. وحشت‌های مداوم جنگ، مخصوصا ۵۰۰۰۰ نفر تلفات گتسبی کار رو واسه انتخاب دوباره‌ی لینکن سخت میکرد. اما لینکن و معاونینش، تصمیم مهمی گرفتن که کمک میکرد جنگ به پایان خودش نزدیک بشه. نبرد شیکاماگا ( Chicamauga )، جنگ دو روزه‌ای بود که توی سپتامبر ۱۸۶۳ اتفاق افتاد. اتحادیه بیشتر از ۱۸۰۰۰ سربازش رو از دست داد ولی علی رغم شکست، اون‌ها جوری برنامه ریزی کردن تا ایستادگی کنن و شهر شاتانوگا رو پس بگیرن. وزیر جنگ، ادوارد استانتون خیلی سریع پای کار اومد. استانتون یه جلسه‌ی استراتژیک با لینکن و بقیه‌ی اعضای کابینه برگزار کرد و نقشه‌اش رو برای همه توضیح داد. نقشه‌ از این قرار بود که تا نیروهای دشمن فرصت تجدید قوا پیدا نکرده، اون‌ها ۲۰۰۰۰ سرباز رو به منطقه بفرستن. با همکاری اداره راه‌آهن، استانتون مطمئن شد که نقشه‌اش میتونه تو هفت روز عملی بشه. لینکن قبول کرد و ژنرال گرنت رو مسئول سازماندهی نیروها کرد. نقشه‌ی استانتون که یکی از سریع‌ترین انتقال نیروهای تاریخ رو شامل می‌شد، موفق عمل کرد.نیروهای اتحادیه تونستن نیروهای دشمن رو از تنسی بیرون بندازن. در همین حین که کسی فکر نمی‌کرد پیروزی میسر بشه، دولت لینکن داشت کمپینی رو بر علیه‌ش راه اندازی میکرد.اونها ژنرال مک کلین رو به عنوان کاندیدشون انتخاب کرده بود و میخواستن هر جور شده آرامش رو به جنوب برگردونن. ولی فقط سه روز بعد از اینکه دموکرات‌ها این تصمیم رو اعلام کردن، ژنرال اتحادیه، ویلیام شرمن ( William Sherman )‌ یه پیروزی مهم برای شمال به دست آورد و شهر آتلانتا رو تصرف کرد. خلاصه پیروزی‌های بعدی‌ای هم اتفاق افتاد و راه دموکرات‌ها رو بست و کار لینکن واسه انتخاب مجدد، آسونتر شد.با برگزاری دومین دوره انتخابات ریاست جمهوریلینکن یه بار دیگه شایستگی‌ها و توانایی‌هاش رو نشون داد. لینکن از این آگاه بود که وزیر خزانه داری،‌ سالمون چیس، بر علیه خودش تو دوره‌های پیش کمپین تشکیل داده بود. در نتیجه استعفاش رو قبول کرد اما رابطه‌اش رو به هم نزد. به جاش پیس رو به عنوان قاضی تو دیوان عالی ایالات متحده مصوب کرد. حسن نیت لینکن در مقابل کسایی که حتی پشت سرش، توطئه هم می‌کردن مثال زدنی بود. به قول سوارد، بزرگواری لینکن فوق بشری بود. در همین حال، لینکن پایان جنگ رو نزدیک می‌دید. اون میدونست که واسه ریشه کن کردن برده داری تو دوران صلح باید از طریق کنگره، قانون اساسی رو اصلاح کنه. توی ششم ژانویه‌ی ۱۸۶۵، لینکن سیزدهمین اصلاحیه رو معرفی کرد تا برده داری رو یک بار برای همیشه نابود کنه. لینکن شخصا با اعضای مهم کنگره ملاقات کرد تا یار جمع کنه و جنگ رو خاتمه بده. جنگ داشت به پایانش نزدیک می‌شد و در نهم آوریل، لی نهایتا ۲۸۰۰۰ سرباز خودش رو به گرانت تسلیم کرد.به دنبال تسلیم شدن سربازای لی لینکن به سرعت سخنرانی‌ای تو کاخ سفید انجام داد و امید خودش رو برای برگردوندن جنوب به اتحادیه بیان کرد. اون روز بین حضار، جان ویلکس ( John Wilkes Booth )، لوییس پاول ( Lewis Powell ) و جورج آتزردت ( George Atzerodt ) هم بودن. این سه تا با هم تصمیم گرفتن که لینکن رو گروگان بگیرن با این هدف که زندانی‌های جنگ اتحادیه آزاد بشن. اما بعد از شنیدن سخنرانی لینکن و هدفش برای تبدیل برده‌ها به شهروندان عادی، بوت نقشه رو تغییر داد و تصمیم گرفت که با رفقاش لینکن رو ترور کنن. نقشه روز ۱۴ آوریل ۱۸۶۵ در حالی که لینکن داشت نمایش 'فامیل آمریکایی ما' رو تو سالن فورد ( Ford ) تماشا می‌کرد عملی شد. بوت موفق شد که به پشت لینکن شلیک کنه. تو همون حال، ویلیام راتبون ( William Rathbone ) که روی صندلی بقل لینکن نشسته بود تلاش کرد که اونو بگیره اما بوت چاقوش رو بیرون آورد و چند ضربه به سینش فرود آورد. اون سه یار قاتل موفق نشدن که از این قضیه جون سالم به در ببرن اما زهرشون رو ریختن و آبراهام لینکن قصه‌ی ما صبح روز بعد فوت کرد و ملت آمریکا، چه شمالی و چه جنوبی، یه دوست خوب و ارزشمند رو از دست دادن. روحش شاد و یادش گرامی. و اما نکته‌ی کلیدی بخش مهمی از هوش سیاسی آبراهام لینکن به نحوه‌ی انتخاب اعضای کابینه‌اش مربوط میشه. اون تصمیم گرفت با دور هم جمع کردن رقباش، ذهن‌های مختلف رو روی هم بزاره تا بتونه با مشورت و گفتگوی سازنده و در نظر گرفتن همه‌ی جوانب، بهترین انتخاب رو داشته باشه. چیزی که شنیدین، لب مطلب کتاب تیم رقبا اثر دوریس کرنز گادوین بود. امیدواریم از شنیدن این پادکست لذت برده باشین.امیرعلی فارسیامیرعلی فارسیWed, 02 Nov 2022 15:49:40 +0330