https://virgool.ir/feed/@m_12520085fa2026-11-12 10:47:07https://files.virgool.ir/upload/users/3856475/avatar/ZcFrZN.jpghttps://virgool.ir/@m_12520085https://virgool.ir/@m_12520085/نگاههای-تونلی-و-وظیفه-ی-ما-جلیل-آهنگرنژاد-et3ktz5oiqdfشعر کوردی کلهرینگاه‌ تونلی به‌ چه‌ معناست؟ امروزه‌ کم نیستند افرادی که‌ در عرصه‌های روانشناسی، جامعه‌شناسی، مدیریت و غیره با اصطلاحاتی از قبیل: دید تونلی، تفکر تونلی و... روبرو هستند. اما می‌توان این اصطلاحات را به عرصه‌هایی مثل فرهنگ و هنر تعمیم داد و از آن مفاهیمی گسترده‌تر ساخت.تصور کنید سوار خودرویی هستید که در تونلی در حال عبور است. نور چراغش تنها خطی از روشنایی را بر روی راه کشیده است. اما به هر سمت دیگری که خیره می‌شوید، جز تاریکی وهم‌آلود، چیز قابل رؤیتی دیده نمی‌شود. این، برداشتی عام از «نگاه تونلی» است که مجال «دیدن» دیگر مسیرها را مسدود می‌کند.در هر عرصه‌ای می‌توانیم با چنین نگاهی روبرو شویم. برخی‌ها برآنند که مدام چنین نگاهی را ترویج کنند. از نظام‌های دیکتاتوری و جناح‌های سیاسی در سطحی گسترده گرفته تا کلبه‌های موهوم و کوچک فرهنگی-هنری، غالباً در پی القای چنین نگرشی به ممبرهای پیرو هستند.این یک واقعیت است که اکثر افراد جامعه نسبت به بسیاری از امور اجتماعی، فرهنگی و هنری به ضرورت زندگی، کنجکاوی و کنکاش جدی ندارند. اما از میان آنان کم نیستند افرادی که گوش نیمه‌شنوایشان را به سیاست‌بازان و «فرهنگی‌نمایان» می‌سپارند و از دریچه‌ی نگاه ایستای برخی از آنان، زمین بازی‌های بزرگ و کوچک سیاسی، اجتماعی،فرهنگی و هنری را به نظاره می‌نشینند و آنان برایشان تعیین تکلیف می‌کنند که تنها و تنها همان سمتی که خودشان ایستاده‌اند، را ببینند.در وادی هنر و ادبیات کرماشان در یک قاب کلی(چه فارسی و چه کوردی) هم با چنین نگرشی روبروییم. ما چه در حوزه‌های نظری و چه در عرصه‌های ذوقی! در حد ایده‌آلی رشد نکرده‌ایم. واقعیت‌های میدانی این را به شفافیت اعلام می‌کنند. شعر، چند گام جلوتر رفته است( اگر چه کم نیستند کتاب‌هایی که به نام مجموعه شعر منتشر می‌شوند ولی طوفان شاعرانه‌ای و یا حتی نسیم عاشقانه‌ای در آنها نمی‌وزد!.) داستان هم دارد حضور مؤثرش را اعلام می‌کند. اما در بخش تحلیل، تئوری، نقد و مسائل نظری، تنها، چراغ‌هایی روشن شده است. نکته‌ی تأسف‌برانگیز اینجاست که گاه بدون توجه به چهارچوب‌های نقد، مطالب متملقانه‌ی سخیفی منتشر می‌شود که قبل از هر چیز مُعرف آدمی است که پشت آن متن‌ها نشسته است.در همین راستا یکی دیگر از اتفاقاتی که از سال‌ها و بلکه دهه‌های پیش بر سر محافل هنری سایه‌ انداخته است، «انکار دیگری» است. عده‌ای این کار را با «مشروعیت‌زدایی» کلید می‌زنند و به غیریت‌بخشی می‌رسند تا از هنرمند، «دیگری فرودین» بسازند. آنها تولید اثر، تأثیرگذاری و یا جریانسازی را نمی‌خواهند ببینند. چون در این عرصه، به قولی «کمیت لنگ»شان به مقصد نمی‌رسد. پس با برچسب‌زدن، به ادامه‌ی راهِ «خوداظهاری‌های کلیشه‌ای» مشغولند و همان نگاه‌های تونلی را به سمت خود می‌کشانند.گاه نیز قضاوتهای ناقص می‌تواند بخشی از همین پروسه باشد. نگاه تونلی در اینجا تنها روی یک اثر متوسط هنرمند مورد نظر، زوم می‌شود. فکت‌ها هم تنها از آن اثر ارائه می‌گردد و به عنوان «شیء فی نفسه» که زمان_مکان از او گرفته شده با آن برخورد می‌شود.حقیقت آن است که «قضاوت‌کردنِ» دیگران بر اساس اولین کارهایشان و عدم درک «پروسه‌گی» و تکوین در نگاه و آثار تولیدی هنرمند، نیز از این دست است.آنچه که گفته شد، یک بحث «مبتلا به»کلی است اما اگر بخواهیم در همین مورد آخری، مثالی عینی و واقع‌بینانه بزنیم، می‌توان سه کتاب «علی حاتمی» را در مسیر چنین داوریِ طبق معمولی قرار داد: در اینکه هر کتابی، بخشی از هستی‌مندی یک شاعر/ نویسنده است، شکی وجود ندارد. اما الزاماً به معنای شخصیت و هویت کامل نویسندگی و یا شاعریِ او نیست. چه بسا نویسندگان یا شاعرانی بوده و هستند که یک یا چند اثر خود را «نادیده» می‌گیرند و حتی جامعه‌ی ادبی نیز با آنها مواجهه‌ای نادیده‌انگارانه دارد.کتاب «ئێواره‌ێ تاوسان» اولین تجربه‌ی «علی حاتمی» است. وجه شاعرانه‌ی اوست. کتابی که زاده‌ی 1389 خورشیدی است و محل تولدش «انتشارات باغ نی» کرماشان است. دفتر نشری که امروز به ابدیت پیوسته و تنها هستی او شناسنامه‌ی کتاب‌های معدودی است که به زیست کتابخانه‌ای خو گرفته‌اند. طرح روی جلدش، کاری از چنگیز(آزاد) اقبالی، هنرمند اسلام آبادی است. این کتاب در قالب شعر آزاد و به گویش کلهری سروده شده و در تیراژ یک‌هزار جلد، در سال 1389روانه‌ی بازار نشر شده است.یادآوری تاریخ تولد چنین اثری می‌تواند شرایط «زمان_مکان» آن سال‌ها را پیش روی مخاطب حرفه‌ای بگذارد. اینکه در آن روزگار، شعر آزاد کوردی چه تجربیاتی را از سر گذرانده بود؟ همین اشارت کافی است که سیر پروسه‌ی حرکت‌های استعلایی شعر کوردی در اذهان ناظران زنده شود و قضاوتهایی روشن‌تر نسبت به چنین آثاری صورت گیرد.از او همین مجموعه شعر مورد بحث و رُمانی را به نام «نۊرسییه‌» خوانده‌‌ام و البته‌ یکی دو مصاحبه‌‌ی خوب که اتفاقاً آخرینش را در همین صفحات ویژه‌نامه می‌خوانید. این گفتگوها نشان می‌دهند که حاتمی در مباحث تئوریک ادبیات و هنر، انسان قابلی است و از کتاب‌هایش هم فراتر رفته است!. رمان «نۊرسییه‌» نمود وجه داستانی «حاتمی» است. ضمن اینکه «اِن قُلت»هایی هم می‌توان بر آن داشت، اما آن‌را یک رمان موفق می‌دانم و در جای خود حتماً در باره‌اش خواهم نوشت. مجموعه داستانی هم با نام «مامرخوه‌ره‌یل» منتشر کرده است.شرط درست این است که ما بتوانیم نسبت به همه‌ی این آثار احاطه‌ی کامل داشته باشیم. سپس ادعا کنیم که با چنین شاعر و داستان‌نویسی آشناییم و عالمانه می‌توانیم او را مورد قضاوت قرار دهیم. مثلاً اینکه نوع مواجهه‌ی او را با پیشاتاریخ، اسطوره‌ها، جاکن‌شدگی‌های فکری و فلسفی، نام‌جای‌های تاریخی،جامعه‌خوانی، مردم‌خوانی، کنش‌های تاریخی ملی و جهانی و ده‌ها موضوع و مورد دیگر بسنجیم و اینکه اثری که در بطن خود بتواند سفیدهای متن متکثری داشته باشد، جهان ذهنی پیجیده‌ای از ذهن آفرینشگرش را به تماشا می‌گذارد. آیا در این آثار، بویژه دفتر شعرش ردّ پایی از چنین ارجاعاتی با بسامد بالا وجود دارد ؟ آیا شاعر، شعر را «به مثابه خیال» پذیرفته است؟ آیا خیال را با چنین تعریفی پذیرفته که «از عوامل برانگیزاننده‌ی عاطفـه‌ی زیبایی و از نتایج آن در برگرینده‌ی لذت ابتکار است؟ و آیاهای بی‌شمار تکنیکی و...تا رسیدن به چنین مرحله‌ای، راه درازی در پیش داریم تا از پیش‌داوری‌های غیر دانشورانه دور شویم و در افقی بالاتر و با سنجه‌هایی علمی‌تر دیگران را قضاوت کنیم. وظیفه‌ی ما دقیقاً همین‌جاست!...گلچین ادبیات کوردی کلهری (کرماشانی)گلچین ادبیات کوردی کلهری (کرماشانی)Mon, 24 Feb 2025 18:13:08 +0330https://virgool.ir/@m_12520085/سعید-عبادتیان-شاعر-گیلان-غربی-t6dnrztbqmt8 سعید عبادتیان در ۱۶ تیر سال ١٣۴٢ در گواور در شهرستان گیلانغرب در استان کرمانشاه به دنیا آمد. او تا ۵ سالگی به همراه خانواده‌اش زندگی ایلی داشته و از آن زمان به شهر گیلانغرب آمده و ساکن می‌شوند. عبادتیان در گیلانغرب از سال ۱۳۵۰ به دبستان مهرگان می‌رود. او تحت تأثیر فرهنگ شعر فولکلور کردی کلهری قرار گرفت و با تأثیرپذیری از مهارت پدرش در روایت داستان‌های حماسی و عاشقانهٔ کُردی و نیز دایی‌اش که نوازندهٔ شمشال بود، از سنین کودکی به شعر علاقه نشان داد.عبادتیان تخلص «بانان» را برای خود برگزیده است که در زبان کردی جنوبی به معنای «آینده» است. آثار وی تاکنون در قالب یک مجموعه به زبان فارسی یا زبان دیگری ترجمه نشده‌اند، با این حال چند شعر از وی به صورت پراکنده به فارسی ترجمه شده که می‌توان به ترجمهٔ شعر «گنجشک‌ها» توسط بابک دولتی اشاره کرد. همچنین تعدادی از اشعار عبادتیان توسط شهریار امینی به فارسی برگردانده شده‌است. وی در سال ۱۳۷۰ ازدواج کرد و به مدت ۲۸ سال کارمند امور عشایری گیلانغرب بود. سعید عبادتیان چندین شعر از فدریکو گارسیا لورکا را نیز از متن فارسی به کردی جنوبی ترجمه کرده و به صورت آلبوم صوتی و نیز کتاب منتشر کرده‌است. این ترجمه‌ها از روی متن برگردان احمد شاملو انجام گرفته‌است. کتاب ساڵه‌یل له کیس چی (به فارسی: سال‌های از دست رفته) ٣٢ قطعه شعر نو به کُردی جنوبی را در بر می‌گیرد که منتخبی از اشعار عبادتیان طی سال‌های سال‌های ١٣٦٩ تا ١٣٨٦ خورشیدی است. اشعار سعید عبادتیان مملو از آرایه‌های ادبی به منظور توصیف طبیعت و استعاره‌های طبیعت‌گرایانه است. به همین دلیل از سعید عبادتیان به عنوان شاعری رمانتیک یاد می‌شود که از سنت شعر کلاسیک کردی جدا شده و هم در معنا و هم در فرم متعارف شعر سنتی کردی جنوبی دست به نوآوری و ابتکار زده‌است. سبک شعری عبادتیان همچنین با موسیقی پیوند خورده و سبکی غنایی به شمار می‌آید.گلچین ادبیات کوردی کلهری (کرماشانی)گلچین ادبیات کوردی کلهری (کرماشانی)Sun, 23 Feb 2025 14:30:48 +0330https://virgool.ir/@m_12520085/شعر-کوردی-در-کرماشان-tpc36ys849ugشاعران کلهر / شعر کوردی کلهریدر اینجا دریچه ای گشوده می شود بر روی آثار شاعران کُرد کرماشان. دریچه ای که می تواند نمایی تازه از شعر کوردی در این دیار را بر روی مخاطبان آگاه بگشاید گلچین ادبیات کوردی کلهری (کرماشانی)گلچین ادبیات کوردی کلهری (کرماشانی)Sat, 22 Feb 2025 22:10:10 +0330