https://virgool.ir/feed/@m_11436940ایران‌شناسی دانشگاه تهران، دانش‌آموخته ریاضی محض؛ محقق در شعر و ادبیات، فلسفه، فرهنگ و زبان‌های باستانی.fa2026-11-12 08:08:42https://files.virgool.ir/upload/users/4180323/avatar/sAAymQ.jpghttps://virgool.ir/@m_11436940https://virgool.ir/@m_11436940/علوم-انسانی-تا-بدانی-اصل-اصل-قصه-اوست-z9yyz3dsacmeوقتی در ایران، مدیرکل وزارت فرهنگ، غلامحسین مصاحب ( ۱۲۸۹-۱۳۵۸) بود،  ۴۱ سال داشت یعنی درست اوج پختگی و کمال آدمی در آن سن و سال‌ها؛ متکفل مناصب آموزش و پرورش در ایران ( رئیس ادارهٔ آموزش متوسطه ، رئیس ادارهٔ کل تعلیمات عالیه و معاون فنی وزارت فرهنگ) ، و بر سر صدر می‌نشست و قدر می‌دید. او علم و دانش را در خانواده، نزد پدری طبیب و مادری شاعر و سپس در مدارس پاریس و سپس مقطع دکتری ریاضی در دانشگاه کیمبریج و زیرنظر برتراند راسل یکی از بزرگترین فیسوفان و ریاضیدانان، آموخت و سپس به ایران بازگشت. غرض من نوشتن زندگینامه او نیست که آن را با کمی وگشت و گذار در اینترنت می‌توان یافت؛ بلکه انگشت نهادن بر چیزی است که من آن را اصل‌ِ اصلِ مسائل امروز ایران می‌دانم.غلامحسین مصاحب پدر ریاضیات جدید در ایران لقب گرفته است و صاحب اولین کتاب آنالیز ریاضی در ایران، کتب متنوع در هندسه و منطق ریاضی و نظریه‌ی اعداد است؛ اما، همو از پدیدآورندگان دایره‌المعارف فارسی و از اعضای هیئت تحریریه آن و نویسنده برخی مقالات آن بود. همان جایی که امروز یکی از نهادهای مهم ایران است و جای رفت و آمد بزرگان!جمع صورت با چنین معنی ژرفنیست ممکن جز ز سلطانی شگرف(مولانا جلال‌الدین بلخی) شادروان دکتر غلامحسین مصاحبامروز دانشنامه‌نویسی جزو هر رشته‌ دانشگاهی‌یی که باشد، قطعا در علوم پایه و ریاضیات نیست! او در کنار ریاضیات و منطق‌، به زبان فارسی عشق می‌ورزید و علوم انسانی را خُرد و کم‌اهمیت به شمار نمی‌آورد.بارها با تعجب دانش‌آموزان مواجه شده‌ام که شما که ریاضی درس می‌دهید چرا در ادبیات فارسی و تاریخ و غیره مطالعه می‌کنید؟!به نظر من میهن‌دوستی و از آن مهم‌تر میهن‌شناسی اصلِ‌اصلِ رزقِ آدمی‌ست و باقی‌ کارها و خدمات یک انسان (‌و به بالطبع یک ایرانی) به جامعه‌ انسانی ‌( و ایرانی) تا آخر عمر، فرع بر آن است.ابراهیم پورداوود ، بنیان‌گذار ایران‌شناسی در دانشگاه تهران و  استاد فرهنگ و زبان‌های باستانی و اولین مترجمِ اوستا به فارسی، یک قرن پیش (۱۳۰۵) نکته‌یی را بیان کرده که خود را ناگزیر از نقل تمام آن می‌دانم:«چندی پیش از این گمان می‌کردند‌ که با داشتن قشون معظمی(=بزرگی)، ایران از این پستی، بلند خواهد شد. اینک آن را داریم و می‌بینیم که باز همانیم که بودیم.مقصودم این نیست که لشکر لازم نیست، البته آسایش و امنیتی که امروز در ایران ماست از پرتو آن است، ولی با داشتن آن به چیز دیگر محتاجیم. ممکن است هم روزی از خیابان‌های چرکین تهران با اتومبیل مرسدس بگذریم و... با دوستان خود به توسط تلفن زیمنس صحبت بداریم، ولی باز وحشی باشیم ... ]ولی[ آیا شعور آن مسافری که از انزلی تا بندر بوشهر در مدت سه روز می‌رود، زیادتر خواهد شد از شعور کسی که همین را در مدت سه‌ماه با شتر خویش بپیماید؟ التکریک و گاز و تلگراف بی‌سیم، حتی چندین کشتی جنگی در دریای خزر و خلیج‌فارس، و انواع و اقسام کارخانه و صنایع، همه لازم است؛ ولی مدرسه لازم‌تر است. فرضا هم که تمام وسایل زندگانی، و اروپا را در ایران جمع کنیم]اما[ با نداشتن سواد و ندانستن راه استعمال، همه آن‌ها را به ضد خود به کار خواهیم برد. آدم بی‌معرفت ( = بی‌دانش و بی‌اطلاع از علوم) تمام آن‌ها را مُُُمدّ (= کمک‌کننده به) هرزگی و تنبلی خود خواهد دانست.»شادروان ابراهیم پورداوودما باید در استغنا مراعات نیاز کنیم؛ مدرسه و علوم انسانی « شعور» می‌آورد، نه تکنولوژی و سلاح و موشک.چون سلاحش هست و عقلش نه، ببنددست او را، ور نه آرد صد گزند(مولانا جلال‌الدین بلخی)اگر از اروپا و امریکا تکنولوژی و اینترنت و ماهواره و برندهای مختلف تلفن‌همراه و.... را می‌گیریم، روحیه‌ی علم آموزی و نشاندن عالمان بر صدر و کشف استعدادها را هم بگیریم و البته همه‌ي این‌ها را با رفتار و کردارمان، به فرزندانمان منتقل کنیم.اگر پرسی ز کیش پورداوود / جوانِ پارسی ایران پرستد انسان تنها از طریق آموزش و تربیت است که می‌تواند به "انسان" تبدیل شود. انسان چیزی نیست جز آنچه آموزش و پرورش از او می‌سازد.ایمانوئل کانت در کتاب:  The Cambridge Edition of the Works of Immanuel Kant Anthropology, History, and Education صفحه: 437 (پاراگراف دوم).محمدحسین سلمانیانمحمدحسین سلمانیانMon, 13 Jul 2026 15:37:49 +0330https://virgool.ir/@m_11436940/عبدالمجید-ارفعی-ایرانی-تمام-عیار-از-باستان-تا-امروز-w0yntajwg9gjدر کلاس مشغول تدریس بودم که پیام درگذشت استاد دکتر عبدالمجید ارفعی روی صفحه تلفن همراهم نقش بست. تا ساعت ها این بیت خاقانی در ذهنم مکرر می شد:آمد به گوش من خبر جان سپردنشجانم ز راه گوش برون شد بدان خبرافتخار گوش سپردن به ایشان در حین خواندن متون اکدی و بابلی و خواندن کتاب های بسیار پربار و مهم ایشان در حوزه ی زبانهای باستانی میان رودان و ایران، از افتخارات تکرار نشدنی تمام عمر من خواهد بود.گنجِ زری بود در این خاکدانکو دو جهان را به جوی می‌شمردقالب خاکی سوی خاکی فکندجانِ خرد سوی سماوات برداو محضر استادان بزرگی مانند ریچارد هلک و جورج کمرون را در دانشگاه شیکاگو و ابراهیم پورداوود و پرویز ناتل خانلری و بدیع الزمان فروزانفر را در دانشگاه تهران درک کرده بود. ایلام شناس و متخصص زبان ایلامی و اکدی بود، رشته ای که کمترکسی در دنیا درسش را خوانده و به مقام استادی آن نائل آمده است. کسی که موزه بریتانیا تنها ویژه‌ی او یک مولاژ کامل از استوانه کورش ساخت و برای تحقیق و مطالعه تقدیمش کرد، همو بود که در دادگاه بین المللی آمریکا به نمایندگی از ایران حاضر بود و از حق مالکیت ایران بر سر گل نبشته های تخت جمشید دفاع کرد. سه جلد کتاب « گل نبشته های باروی تخت جمشید»، نخستین ترجمه درست و استوار از استوانه گلی کورش بزرگ از زبان اصلی آن یعنی اکدی ( به گویش بابلی نو) به زبان فارسی با نام « فرمان کورش بزرگ»، پایان نامه ارزشمند و گرانبهای مقطع دکتری در دانشگاه شیکاگو با عنوان « زمینه های جغرافیایی گل نبشته های تخت جمشید» که در آن جای نام های موجود در گل نبشته ها را با اسامی امروزین آن ها تطبیق داده است، یادگارهای ارزشمند او برای نسل‌های بعد از اوست که راه او را در خدمت به میهنمان ایران ادامه دهیم و به ایرانی بودنمان، چون او، ببالیم.هین بگو که ناطقه جو می‌کَنَدتا به قرنی بعدِ ما آبی رَسَدمحمدحسین سلمانیانمحمدحسین سلمانیانWed, 25 Feb 2026 20:17:55 +0330https://virgool.ir/@m_11436940/مسافرت-یا-اقامت-qgkqzu9pwpovدر بوستان شیخ اجل، سعدی شیرازی، حکایت کوتاهی آمده است که مناسب احوالات امروز آدمیان است، مایی که در جهان معاصر، در محاصره ی نظام سرمایه داری و رقابتی، و امیال و هوس های کاذب و ساخته و پرداخته کمپانی ها و شرکت های بزرگ و هایپرمارکت ها و غیره، کمتر به جوانب دیگری از خودمان توجه میکنیم، و با حرص روزافزون، از داشته هایمان راضی نیستیم و شکرگزار اندک نعمت های موجود در پیرامون خود نیستیم.تصویر منسوب به سعدی شیرازیسعدی از صاحبدلی نقل میکند که خانه ای برای خود ساخت که وسعت و مساحت آن (با اصطلاحات امروزین!) درحد خودش بود و یک نفر بیشتر جا نداشت. به او گفتند که می دانیم که تو بیش از این مال داری و میتوانی خانه ای بزرگتر و مجلل تر بسازی؛ گفت که همین مقدار برای رفاه و آسایش من نیاز است، بیش از این استفاده ای ندارم و باید بعد از خود برای دیگران بگذارمش. و بعد مثالی میزند از کاروانی که در مسیر خود برای استراحت به سرپناهی نیاز دارد پس خانه ای موقت بنا می کند، اما می داند که این خانه در مسیر سیل قرار دارد؛ پس هرچه خرجش کند درآخر ویران می شود:شنیدم که صاحبدلی نیکمرد/ یکی خانه برقامت خویش کردکسی گفت میدانمت دسترس/ کز این خانه بهتر کنی، گفت بسچه میخواهم از طارَم افراشتن/ همینم بس از بهر بگذاشتننه از معرفت باشد و عقل و رای/ که بر ره کند کاروانی سرایهمو از فرماندهی میگوید که لباسی داشت که هر دو رویش از آستر بود، کسی او را گفت که بیت المال و خزانه مملکت در دستان توست و تو را می‌برازد که لباسی گرانبهاتر و راحت‌تر بر تن کنی؛بگفت:" این قَدَر سِتر و آسایش است / وز این بگذری، زیب و آرایش است"اگر آدمی شأن خود را، شأن یک مسافر بداند در خور یک مسافر در مدت عمر چند روزه ی خود رحل اقامت می افکند.ما را مسافر آفریده‌اند، نه مقیم.محمدحسین سلمانیانمحمدحسین سلمانیانTue, 12 Aug 2025 21:57:09 +0330